Αγαθοκλής Κωνσταντίνου ν. Ιωάννης Αθηαινίτης, Αρ. Αγωγής: 7701/09, 1/11/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2016:A590 Αρ. Αγωγής: 7701/09 Μεταξύ: Αγαθοκλής Κωνσταντίνου, από την Λευκωσία Ενάγοντος και Ιωάννης Αθηαινίτης, από την Λευκωσία Εναγομένου Αίτηση ημερ. 29.7.15 υπό εναγομένου - αιτητή για τροποποίηση υπεράσπισης Ημερομηνία: 1 Νοεμβρίου 2016 Για εναγόμενο - αιτητή: κος Αλέξανδρος Σιαμαρής Για ενάγοντα - καθ' ου η αίτηση: κα Ρενέ Μάρκου ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αγωγή, ο ενάγοντας αιτείται αποζημιώσεις από τον εναγόμενο για παράβαση συμφωνίας αγοράς ενός οικοπέδου στη Λευκωσία. Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, ο ενάγοντας πλήρωσε στον εναγόμενο το χρηματικό ποσό των £120.000,00 (€205.032,17) ως προκαταβολή για την αγορά του εν λόγω οικοπέδου, η τελική τιμή του οποίου συμφωνήθηκε σε £1.600.000,00 (€2.773,762,30). Στη συνέχεια, οι δύο πλευρές συμφώνησαν όπως ακυρωθεί η εν λόγω αγοραπωλησία, ο δε εναγόμενος αποδέχτηκε να επιστρέψει το ποσό της προκαταβολής. Παρόλα αυτά, μέχρι σήμερα ο εναγόμενος δεν έχει επιστρέψει κανένα ποσό στον ενάγοντα παρά τις επανειλημμένες υποσχέσεις του. Ο εναγόμενος με την υπεράσπιση του, αναφέρει μεταξύ άλλων ότι κατά τη σύναψη της συμφωνίας ενεργούσε εκ μέρους συγκεκριμένης εταιρείας, γεγονός που γνωστοποίησε στον ενάγοντα. Και ενώ αποδέχεται την πληρωμή της πιο πάνω προκαταβολής, στη συνέχεια αναφέρει ότι η αγοραπωλησία δεν ολοκληρώθηκε εξ υπαιτιότητας του ενάγοντα, ο οποίος δήλωσε αδυναμία υλοποίησης των συμφωνηθέντων. Ο εναγόμενος αποδέχτηκε την ακύρωση της αγοραπωλησίας με τον όρο ότι δεν θα επιστρεφόταν η προκαταβολή στον ενάγοντα. Με τον πιο πάνω όρο συμφώνησε και ο ενάγοντας. Γίνεται επιπλέον αναφορά στην υπεράσπιση για απώλεια ποσού ύψους €300.000,00 που υπέστη ο εναγόμενος λόγω της πιο πάνω συμπεριφοράς του ενάγοντα. Ο εναγόμενος επιφύλαξε το δικαίωμα του να αξιώσει αποζημιώσεις για τις πιο πάνω ζημιές. Μετά την συμπλήρωση των δικογράφων, η υπόθεση ορίστηκε για ακρόαση, η οποία όμως αναβλήθηκε αρκετές φορές για λόγους που εμφαίνονται στο φάκελο του Δικαστηρίου. Στη συνέχεια, καταχωρήθηκε στις 29.7.15 η παρούσα αίτηση εκ μέρους του εναγομένου με την οποία ζητά την τροποποίηση δύο παραγράφων της υπεράσπισης και την προσθήκη ανταπαίτησης. Επιδιώκεται συγκεκριμένα η διευκρίνιση ότι η ζημιά των €300.000,00 του εναγομένου, οφείλεται στο γεγονός ότι το ακίνητο πωλήθηκε μεταγενέστερα σε άλλον αγοραστή σε τιμή μικρότερη κατά €300.000,00 από αυτήν που είχε συμφωνηθεί αρχικά από τον ενάγοντα. Στην ουσία, ο εναγόμενος επιζητά να προσθέσει ανταπαίτηση με την οποία να αξιώνει το πιο πάνω ποσό ως αποζημιώσεις λόγω παράβασης της σύμβασης από τον ενάγοντα. Στην ένορκο δήλωση που συνοδεύει την αίτηση, αναφέρεται ότι εκ παραδρομής κατά τη σύνταξη της υπεράσπισης και ενώ σε αυτήν αναφέρεται ότι ο εναγόμενος υπέστη την πιο πάνω ζημιά, από λάθος η εν λόγω θέση δεν συμπεριλήφθηκε ως ανταπαίτηση. Η ανάγκη για τροποποίηση διαπιστώθηκε κατά το στάδιο της προετοιμασίας ακρόασης της υπόθεσης. Αναφέρεται επίσης στην ένορκη δήλωση της αίτησης ότι το αίτημα τροποποίησης υποβάλλεται καλόπιστα και ότι σε περίπτωση έγκρισης του, ο ενάγοντας δεν θα υποστεί καμία ζημιά που δεν θα επανορθώνεται με την πληρωμή των εξόδων. Ο ενάγοντας καταχώρησε ένσταση στην έγκριση του αιτήματος. Στους λόγους ένστασης αναφέρει ότι η αίτηση καταχωρήθηκε πολύ καθυστερημένα με αποτέλεσμα να συνιστά κατάχρηση της διαδικασίας και να πλήττει τα δικαιώματα του ενάγοντα για σύντομη εκδίκαση της υπόθεσης. Αναφέρεται επίσης ότι με την αιτούμενη τροποποίηση, αλλάζει ριζικά η μορφή της υπεράσπισης με την εισαγωγή ανταπαίτησης. Αγορεύσεις Ο συνήγορος του εναγομένου - αιτητή στην αγόρευση του, αναφέρθηκε στη νομολογία που αφορά την τροποποίηση δικογράφων. Ήταν η θέση του ότι τροποποίηση μπορεί να διαταχθεί σε οποιοδήποτε στάδιο από τη στιγμή που δεν προκαλείται αδικία στην άλλη πλευρά. Ως προς το θέμα της καθυστερημένης υποβολής του αιτήματος, ο συνήγορος ισχυρίστηκε ότι η τροποποίηση μπορεί να επιτραπεί αν αυτό απαιτεί το συμφέρον της δικαιοσύνης, ασχέτως αν έχει επιδειχθεί αμέλεια ή καθυστέρηση από ένα διάδικο. Ήταν η θέση του συνηγόρου ότι στην παρούσα περίπτωση, η καθυστέρηση στην καταχώρηση του αιτήματος δεν θα πρέπει να αποτελέσει εμπόδιο στην έγκριση της τροποποίησης. Ισχυρίστηκε επίσης ότι δεν αλλάζει ριζικά η υπεράσπιση αφού ο ισχυρισμός για πρόκληση ζημιάς, αναγράφεται και στην αρχική υπεράσπιση. Ο συνήγορος επανέλαβε τέλος ότι η τροποποίηση είναι απολύτως αναγκαία για να αποδοθεί δικαιοσύνη μεταξύ των διαδίκων και ότι αν επιτραπεί δεν θα προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημιά στον ενάγοντα. Η συνήγορος του ενάγοντα - καθ' ου η αίτηση στην αγόρευση της, έδωσε έμφαση στην καθυστέρηση προώθησης του αιτήματος. Με παραπομπή σε νομολογία, ανέφερε ότι το αποδεικτικό βάρος για αιτιολόγηση της καθυστέρησης, είναι στους ώμους του αιτητή και ποικίλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση, ανάλογα επαυξάνει και το βάρος που πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έγκριση διατάγματος τροποποίησης. Στην παρούσα περίπτωση σύμφωνα με την συνήγορο, τα γεγονότα που προσπαθεί να εισαγάγει στην υπεράσπιση του ο εναγόμενος, ήταν γνωστά σε αυτόν πριν την καταχώρηση της αγωγής. Δεν δόθηκε καμία δικαιολογία κατά την συνήγορο γιατί αυτά δεν συμπεριλήφθηκαν στην αρχική υπεράσπιση και ο εναγόμενος ανέμενε 6 χρόνια μετά την καταχώρηση της αγωγής να προωθήσει το αίτημα τροποποίησης. Όσο φιλελεύθερη και αν είναι η προσέγγιση των Δικαστηρίων δεν μπορεί να δοθεί άδεια κατά την συνήγορο, στην περίπτωση που απουσιάζει οποιαδήποτε εξήγηση για την μεγάλη καθυστέρηση. Ούτε οι ισχυρισμοί περί λάθους και εκ παραδρομής παράλειψης συμπερίληψης της ανταπαίτησης στο αρχικό δικόγραφο, μπορούν να γίνουν αποδεχτοί. Με παραπομπή σε νομολογία, η συνήγορος ισχυρίστηκε ότι το λάθος δικηγόρου δεν μπορεί να προβάλλεται ως δικαιολογία για την μεγάλη καθυστέρηση προώθησης του αιτήματος. Η συνήγορος επανέλαβε στη συνέχεια ότι η εισαγωγή της ανταπαίτησης θα έχει ως αποτέλεσμα τη διαφοροποίηση της υπόθεσης κατά τρόπο που θα μεταβάλλει εξ ολοκλήρου το χαρακτήρα της. Ως αποτέλεσμα θα επηρεαστούν δυσμενώς τα συμφέροντα του ενάγοντα σε τέτοιο βαθμό που δεν θα επανορθώνεται η βλάβη με την πληρωμή των εξόδων. Νομική πτυχή - Συμπεράσματα Η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου να διατάξει την τροποποίηση δικογράφου, υπήρξε αντικείμενο πληθώρας αποφάσεων τόσο των Αγγλικών Δικαστηρίων όσο και του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Κύπρου. Η σύγχρονη τάση όπως προκύπτει από την πιο πάνω νομολογία, είναι ότι τα Δικαστήρια επιτρέπουν τροποποιήσεις ακόμη και όπου αυτές είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης, νοουμένου βέβαια ότι δεν προκαλείται αδικία στην άλλη πλευρά που δεν μπορεί να αποζημιωθεί με την πληρωμή των εξόδων. Τα πιο πάνω αναφέρθηκαν στην υπόθεση Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου
(1991)1 Α.Α.Δ. 934 όπου υιοθετήθηκε το πιο κάτω απόσπασμα του Λόρδου Denning στην Αγγλική υπόθεση Associated Leisure Ltd v. Associated Newspapers Ltd
(1970)2 All E.R. 754: "I start with the principle well settled that an amendment ought to be allowed, even if it comes late, if it is necessary to do justice between the parties, so long as any hardship done thereby can be compensated in money. That principle applies here". Η ίδια νομολογιακή αρχή, επιβεβαιώθηκε σε μεταγενέστερες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Σχετικές είναι οι υποθέσεις Easton v. Ford Motor Co Ltd
(1993)4 All E.R. 257 & Federal Bank of Lebanon v. Νίκου Σιακόλα,
(1999)1 Α.Α.Δ 44). Στην υπόθεση Federal Bank of Lebanon v. Νίκου Σιακόλα (ανωτέρω) λέχθηκε επίσης μεταξύ άλλων ότι το θέμα ως προς το κατά πόσο η όποια καθυστέρηση θα απέληγε σε στέρηση του συνταγματικού δικαιώματος εκδίκασης εντός ευλόγου χρόνου, πρέπει να εξετάζεται στο πλαίσιο της συγκεκριμένης Δίκης. Επιβεβαιώθηκε επίσης ότι η δυνατότητα τροποποίησης δικογράφων, ταυτίζεται πλήρως με τις αρχές που εφαρμόζονται στην Αγγλία επί του θέματος αυτού. Οι προϋποθέσεις τις οποίες το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη στην άσκηση της διακριτικής του εξουσίας όπως καθορίστηκαν από την Κυπριακή νομολογία, συνοψίζονται στην υπόθεση Στέλιου Βουνιώτη ν. Greenmar Navigation Ltd κ.ά.
(1989)1 Α.Α.Δ (Ε) 33 ως ακολούθως:
- Η τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.
- Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στη συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διαδίκου.
- Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο δηλαδή ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στη διατύπωση των θέσεων του αιτητή ποικίλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνει και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.
- Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης της υπεράσπισης. Στο στάδιο αυτό όμως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από την προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου. Στην υπόθεση Hipgrave v. Case 28 Ch. D. 361 υπεδείχθη ότι το Δικαστήριο αντιμετωπίζει με διστακτικότητα αιτήσεις για τροποποίηση της δικογραφίας κατά τη δίκη". Έχει επίσης νομολογηθεί ότι ριζική μετατροπή της φύσης της αξίωσης ή της υπεράσπισης και εμφανής κακοπιστία εκ μέρους του αιτητή δεν δικαιολογούν έγκριση του αιτήματος. Εκεί όμως που εγείρεται ζήτημα κακοπιστίας, ο διάδικος που την επικαλείται έχει και το βάρος απόδειξης της (Βλ. Astor Manufacturing Ltd κ.ά. v. A & G Leventis κ.ά.
(1993)1 Α.Α.Δ. 726 και Saba & Co (T.M.P.) v. T.M.P. Agents
(1994)1 Α.Α.Δ. 426). Στην παρούσα περίπτωση, η συνήγορος για τον ενάγοντα - καθ' ου η αίτηση ισχυρίστηκε ότι με την εισαγωγή της ανταπαίτησης, αλλάζει ριζικά η ουσία της υπεράσπισης με αποτέλεσμα να επηρεάζονται δυσμενώς τα συμφέροντα του ενάγοντα. Η πιο πάνω θέση δεν ευσταθεί. Ο ισχυρισμός για ζημιά ύψους €300.000,00, αναγράφεται και στο κείμενο της αρχικής υπεράσπισης. Αυτό που επιδιώκει ο εναγόμενος με την παρούσα αίτηση του, είναι να διευκρινίσει πως προέκυψε το ποσόν αυτό και να το διεκδικήσει υπό την μορφή ανταπαίτησης στην αγωγή. Ούτε τίθεται ζήτημα επηρεασμού της υπόθεσης του ενάγοντα με την εισαγωγή ανταπαίτησης αφού η ακρόαση της αγωγής δεν έχει ακόμη ξεκινήσει. Επιπλέον, η συνήγορος του ενάγοντα έχει επικεντρωθεί στην αγόρευση της, στο αναμφισβήτητο γεγονός ότι η παρούσα αίτηση καταχωρήθηκε με μεγάλη καθυστέρηση. Έχω προβληματιστεί αρκετά για το καθυστερημένο της αίτησης αφού η ακρόαση της αγωγής ήταν έτοιμη να ξεκινήσει. Σε σχέση με αυτό το ζήτημα, σχετική είναι η απόφαση Astor Manufacturing and Exporting Co κα ν. A.G. Levendis κα (ανωτέρω) 1 Α.Α.Δ. 726, στην οποία λέχθηκαν τα εξής: "Ο παράγοντας χρόνος είναι σχετικός. Δεν είναι όμως εκ προοιμίου και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας. Το ίδιο ισχύει για τον κάθε ένα από τη σειρά παραγόντων που η νομολογία καθιέρωσε ως διαδραματίζοντα ρόλο. Η διακριτική εξουσία του δικαστηρίου ασκείται αφού συνυπολογισθούν τα σχετικά στο πλαίσιο των ιδιαιτεροτήτων της κάθε υπόθεσης." Οι ίδιες αρχές επαναλήφθηκαν και στην πιο πρόσφατη απόφαση Ikos Cif Ltd n. Martin Coward κα Πολ. Εφέσεις 137/13 & 138/13 ημ. 20.3.14, στην οποία με παρέπεμψε ο συνήγορος του αιτητή. Στην πιο πάνω υπόθεση, αναφέρθηκαν τα πιο κάτω σε σχέση με το ζήτημα της καθυστέρησης: « Ειδικότερα ως προς το θέμα του παράγοντα χρόνου στην υποβολή αιτήματος τροποποίησης, σταθερή γραμμή της Νομολογίας αναγνωρίζει ότι ο παράγοντας αυτός είναι σχετικός. Δεν είναι όμως εξαρχής και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας. Όταν η καθυστέρηση οφείλεται σε σφάλμα του αιτητή, η δικαιολόγηση της και η σημασία της ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά κάθε υπόθεσης, κυρίως σε συσχετισμό με τη γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή το βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης. Η όποια καθυστέρηση δεν πρέπει να εξετάζεται μεμονωμένα από απόψεως μόνο χρονικής διάστασης, αλλά θα πρέπει να συναρτάται με άλλους παράγοντες, όπως για παράδειγμα την ανυπαρξία καλής πίστης. Τροποποίηση μπορεί να επιτραπεί, ασχέτως εάν επιδείχθηκε αμέλεια και καθυστέρηση από διάδικο, αν αυτό απαιτεί το συμφέρον της δικαιοσύνης. Όπως ήδη έχει καταγραφεί, τελικά ο κρίσιμος παράγοντας είναι η ανάγκη για προσδιορισμό των επίδικων θεμάτων και η διατύπωση των θέσεων των διαδίκων (Χριστοδούλου v. Χριστοδούλου,
(1991)1 Α.Α.Δ. 934, Ταξί Κυριάκος Λτδ v. Ανδρέα Παύλου,
(1995)1 Α.Α.Δ. 560, Astor Manufacturing & Exporting Co κ.α. v. A.G. Leventis κ.α.,
(1993)1 Α.Α.Δ. 726, SABA & Co. (T.M.P.) v. T.M.P. Agents,
(1994)1 A.A.Δ. 426, Ιωάννης Νικολάου v. Ζωής Μυλτιάδους κ.ά,
(2007)1 Α.Α.Δ. 1005).» Έχοντας υπόψη τις πιο πάνω νομολογιακές αρχές και μετά από προσεκτική μελέτη του υλικού που τέθηκε ενώπιον μου αλλά και συνυπολογισμό όλων των δεδομένων της υπόθεσης, κρίνω ότι είναι προς το συμφέρον της δικαιοσύνης όπως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, ασκηθεί υπέρ της έγκρισης του αιτήματος. Με δεδομένη την φύση της αξίωσης σε συνυπολογισμό και με τους άλλους παράγοντες της νομολογίας, βρίσκω ότι με την έγκριση της αίτησης εξυπηρετούνται τα συμφέροντα της δικαιοσύνης. Έτσι θα δοθεί η δυνατότητα στον εναγόμενο να δικογραφήσει την θέση του σχετικά με την μη υλοποίηση της επίδικης συμφωνίας και να ανταπαιτήσει την ζημιά που κατά τους ισχυρισμούς του έχει υποστεί. Από την άλλη για τους λόγους που εξήγησα πιο πάνω, παρά το καθυστερημένο του αιτήματος, κρίνω ότι καμία ζημιά δεν θα υποστεί ο ενάγοντας - καθ' ου η αίτηση που δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με την πληρωμή των εξόδων. Τέλος, σημαντικό στοιχείο στην πιο πάνω απόφαση μου, αποτελεί το γεγονός ότι η ακροαματική διαδικασία δεν έχει ακόμα αρχίσει ούτως ώστε η εκτροπή από την πορεία της Δίκης να μειώνεται σημαντικά (βλ. Easton v. Ford Motor Co Ltd ανωτέρω). Ενόψει όλων των πιο πάνω, η αίτηση εγκρίνεται. Εκδίδεται διάταγμα τροποποίησης της υπεράσπισης του εναγομένου ως η παράγραφος 1 (Α+ Β+Γ) της παρούσας αίτησης. Τροποποιημένη υπεράσπιση & ανταπαίτηση να καταχωρηθεί εντός 21 ημερών από την σύνταξη του παρόντος διατάγματος. Τροποποιημένη απάντηση στην υπεράσπιση και υπεράσπιση στην ανταπαίτηση να ακολουθήσει εντός 15 ημερών. Αναφορικά με τα έξοδα, το κύριο κριτήριο στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου, είναι η υπαιτιότητα των δύο μερών για την δημιουργία τους (βλ. Phylactou ν. Michael
(1982)1 CLR 204). Στην παρούσα υπόθεση, ο ενάγων - καθ' ου η αίτηση δεν ευθύνεται σε οποιονδήποτε βαθμό για την δημιουργία των εξόδων της αγωγής που χάνονται με την τροποποίηση της υπεράσπισης του εναγομένου ούτε και για τα έξοδα της παρούσας αίτησης. Η δημιουργία των πιο πάνω εξόδων, οφείλεται αποκλειστικά στον εναγόμενο, ο οποίος σε προχωρημένο στάδιο αιτήθηκε την τροποποίηση της υπεράσπισης του. Κρίνω ως εκ τούτου ότι τα έξοδα της αγωγής που χάνονται από την τροποποίηση ως και τα έξοδα της παρούσας αίτησης θα πρέπει να τα επιβαρυνθεί στο σύνολο τους ο εναγόμενος - αιτητής και εκδίδω ανάλογη διαταγή. Όλα τα πιο πάνω έξοδα να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και να εγκριθούν από το Δικαστήριο. ............. Αλέξανδρος Α. Παναγιώτου Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο