ΑΡΧΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ ν. ΝΙΚΟΣ ΑΣΠΡΗΣ, Αρ. Αγωγής: 2412/12, 11/11/2016

(1)/99 περιέχει ρυθμιστικές διατάξεις για την διαδικασία εξέτασης του εξ αποφάσεως χρεώστη αναφορικά προς την ικανότητα του να πληρώσει το οφειλόμενο ποσό. Τα άρθρα 84

(1)(α) και 90

(1)του Νόμου εξακολουθούν και διατηρούν τον χαρακτήρα της διαδικασίας, όπως έχει διασαφηνιστεί από την Νομολογία με βάση τις καταργηθείσες πρόνοιες. Ο χαρακτήρας της διαδικασίας που προβλέπεται, διασαφηνίζεται στην υπόθεση Αντώνης Φλαγκοφάς ν. Αταλέζα Λτδ

(1989)Α.Α.Δ. 686 σελ. 689, ως ακολούθως: «.. έχει ουσιαστικά ανακριτικό χαρακτήρα και αποβλέπει στην παροχή ευχέρειας στο Δικαστήριο μετά τη διεξαγωγή της αναγκαίας έρευνας σχετικά με τα μέσα του χρεώστη να αποφασίσει κατά πόσο είναι σε θέση να αποπληρώσει με δόσεις το χρέος του. Η οικονομική ευχέρεια για την αποπληρωμή εξ αποφάσεως χρέους με δόσεις, μετά τον προσδιορισμό των μέσων του χρεώστη, συναρτάται άμεσα με τις ανάγκες του χρεώστη και της οικογένειας του για αξιοπρεπή διαβίωση. Αυτές περιλαμβάνουν τη στέγαση, τη διατροφή και την ιατρική περίθαλψη των μελών της οικογένειας καθώς και τη μόρφωση των παιδιών και κάποια ευχέρεια για την κοινωνική διακίνηση του χρεώστη». Και στη συνέχεια, στις σελίδες 689 - 670: «Αφού διαπιστωθεί μετά από συνεκτίμηση των πόρων και των αναγκών του χρεώστη, ότι ο χρεώστης είναι σε θέση να αποπληρώσει το χρέος του με δόσεις, ο επακριβής καθορισμός του ποσού επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του πρωτόδικου Δικαστηρίου». Αρκεί να αναφερθεί πως τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη, όπως έχουν ήδη αποκρυσταλλωθεί με σαφήνεια, σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου, εξακολουθούν να διατηρούνται και να αποτελούν δεσμευτική καθοδήγηση και πηγή κατεύθυνσης σε υποθέσεις όπως η παρούσα, (βλ. Μιχαήλ ν. Λαϊκής Τράπεζας Χρηματοδοτήσεις Λτδ

(1993)1 ΑΑΔ 812 και Gesico Photographic Ltd v. U.K.Video Art Co Ltd

(1991)1 ΑΑΔ 134). Χωρίς εδώ να αποσκοπείται η εξαντλητική απαρίθμηση των κριτηρίων, τούτα είναι, το εισόδημα του χρεώστη και οι εύλογες προσωπικές και οικονομικές του ανάγκες. Δεν εκδίδεται διαταγή για πληρωμή του χρέους με μηνιαίες δόσεις, εάν η διαταγή αυτή επηρεάζει την δυνατότητα του χρεώστη να αντιμετωπίζει βασικές ανάγκες του ιδίου και της οικογένειας του. Το Δικαστήριο διατάσσει την πληρωμή ποσού το οποίο αποτελεί περίσσευμα, αφού αφαιρεθεί εύλογο ποσό, που είναι αναγκαίο για την συντήρηση του χρεώστη και των εξαρτημένων του, (βλ. Σχετικά με το άρθρο 90

(1)του Νόμου 134

(1)/99). Ακόμα, δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι οι οικονομικές ανάγκες του οφειλέτη σε μια δεδομένη περίοδο, θα πρέπει να εξετάζονται ανάλογα με τις αντιλήψεις της περιόδου αυτής. Δαπάνη η οποία πριν μερικά χρόνια δεν θεωρήθηκε με βάση τα δεδομένα της τότε περιόδου ως ουσιώδης και αναγκαία δαπάνη της οικογένειας, σήμερα, με βάση, ενδεχομένως, νέα δεδομένα, μπορεί κάλλιστα να θεωρηθεί σαν τέτοια. Τέλος πρέπει να τονισθεί ότι εκεί που ο Καθ' ου η Αίτηση ισχυρίζεται ότι αδυνατεί να αποπληρώσει το χρέος του, το βάρος απόδειξης του εν λόγω ισχυρισμού του, βαραίνει τον ίδιο (βλ. Γιαννάκης Βασιλειάδης ν. Χαράλαμπου Τσουρή

(2007)1 Α.Α.Δ. 93). Αξιολόγηση μαρτυρίας Ισχυρισμοί Καθ' ου η Αίτηση, ως τούτοι εμφαίνονται στην ένορκή του δήλωση. Ο Καθ' ου η Αίτηση, στην ένορκή του δήλωση, η οποία συνοδεύει την Ένσταση, ισχυρίζεται ότι το περιεχόμενο της αίτησης δεν είναι ορθό. Ζητά δε την απόρριψη της, καθότι, ως ισχυρίζεται, δεν κατέχει οποιανδήποτε περιουσία και έχει πολλά χρέη και υποχρεώσεις. Προς υποστήριξη των ισχυρισμών του, σημειώνει ότι είναι συνταξιούχος με μηνιαία σύνταξη €352.00, και ότι, τα εν λόγω χρήματα, τα ξοδεύει, (α) για την αγορά της φαρμακευτικής αγωγής που λαμβάνει λόγω των σοβαρών καρδιακών προβλημάτων που αντιμετωπίζει, (β) για την αγορά τροφίμων για τον εαυτό του και τέλος, (γ) για την καταβολή €30 κάθε μήνα, προς εξόφληση οφειλής του προς το κράτος, σε σχέση με εντάλματα πληρωμής που εκδόθηκαν εναντίον του. Με το τεκμήριο 1 της ενόρκου δηλώσεως του, υποδεικνύει τη μηνιαία κατάθεση της σύνταξης του στο τραπεζικό του λογαριασμό, ενώ με το τεκμήριο 2, στο οποίο να σημειωθεί επισυνάπτονται ένα πιστοποιητικό ασθενείας και μία έκθεση νοσηλείας ασθενούς, επιχειρεί να υποστηρίξει τον ισχυρισμό του περί του ότι αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας. Τέλος, επικαλούμενος τα όσα ισχυρίζεται στην ένορκή του δήλωση, προβάλλει τη θέση ότι, αδυνατεί να καταβάλει οποιονδήποτε ποσό προς εξόφληση του εξ αποφάσεως χρέους του. Ισχυρισμοί του Καθ' ου η Αίτηση κατά τη δια ζώσης μαρτυρία του. Ο Καθ' ου η Αίτηση, στη δια ζώσης μαρτυρία του, η οποία στην ουσία προωθήθηκε δια των απαντήσεων που έδιδε στις ερωτήσεις που του υποβάλλοντο από τον συνήγορο της αιτήτριας, αλλά και το Δικαστήριο, επέμεινε στην θέση του ότι αδυνατεί να καταβάλει οποιοδήποτε ποσό έναντι της οφειλής του. Ερωτήθηκε αν ήταν σε θέση να παρουσιάσει έγγραφα προς υποστήριξη διαφόρων ισχυρισμών που προέβαλε, και επικαλούμενος άγνοια της ανάγκης προσκόμισης τέτοιων υποστηριχτικών στοιχείων, ανέφερε ότι αν του δοθεί χρόνος θα μπορούσε να το πράξει. Τούτο οδήγησε σε αναβολή της υπόθεσης και ορισμό της σε νέα ημερομηνία, ώστε ο Καθ' ου η Αίτηση να προσκομίσει πειστήρια, προς υποστήριξη των διαφόρων θέσεων του. Πράγματι στην επόμενη δικάσιμο ο Καθ' ου η Αίτηση είχε στην κατοχή του διάφορα έγγραφα, μερικά από τα οποία δεν παρουσιάστηκαν στο Δικαστήριο, συνεπεία σχετικών παραδοχών επί διαφόρων γεγονότων από τον συνήγορο της αιτήτριας, ενώ άλλα, κατατέθηκαν ως τεκμήρια 1 (α) μέχρι και 1(η) ενώπιον του Δικαστηρίου. Εκείνο που αξίζει να σημειωθεί, είναι ότι, μεγάλο μέρος των εγγράφων που προσκόμισε ο Καθ' ου η Αίτηση και κατατέθηκαν ως τεκμήρια ενώπιον του Δικαστηρίου, αφορούν σε έξοδα σε σχέση με τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει η γυναίκα του, αλλά και για την παροχή υπηρεσιών από διάφορες υπηρεσίες προς την οικογένεια του (λογαριασμοί ΑΗΚ, ΑΤΗΚ και Υδατοπρομήθεια). Τα εν λόγω όμως έγγραφα δεν μπορούν να κριθούν ως βοηθητικά για τη βασική θέση του Καθ' ου η Αίτηση περί αδυναμίας του να καταβάλει οποιοδήποτε ποσό έναντι του εξ αποφάσεως χρέους του, γιατί τα εν λόγω έξοδα της οικογένειας, σύμφωνα με ισχυρισμό του ιδίου του Καθ' ου η Αίτηση, καλύπτονται από τη σύζυγο του και όχι τον ίδιο. Ως ισχυρίστηκε ο Καθ' ου η Αίτηση, με τα χρήματα που λαμβάνει μέσω της σύνταξης του, καλύπτει τις προσωπικές του ανάγκες για διατροφή, τα έξοδα για την αγορά της φαρμακευτικής του αγωγής και €30 μηνιαίως προς αποπληρωμή οφειλών του προς το κράτος σε σχέση με εκδοθέντα εναντίον του εντάλματα πληρωμής. Τίποτα ωστόσο, ουσιαστικό, δεν παρουσίασε προς υποστήριξη των δύο εκ των τριών πιο πάνω ισχυριζόμενων καλυπτόμενων από τον ίδιο, εξόδων του. Ως προς το ύψος των χρημάτων που καταβάλλει μηνιαίως για αγορά φαγητού για τον ίδιο, κανένας σχετικός ισχυρισμός δεν προωθήθηκε από αυτόν. Το μόνο που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου σε σχέση με αγορά τροφήμων, αφορά σε μια απόδειξη από την υπεραγορά Lidl για αγορά τροφής κατοικίδιου. Τίποτα άλλο. Όσο δε αφορά στα χρήματα που καταβάλλει για την αγορά φαρμάκων του, και πάλι δεν προωθήθηκε οποιοσδήποτε διαφωτιστικός ως προς την αξία τους ισχυρισμός. Αν και με βάση το περιεχόμενο του τεκμηρίου 1(α), προκύπτει αβίαστα ότι ο Καθ' ου η Αίτηση, κατόπιν οδηγιών του θεράποντος ιατρού του λαμβάνει μεγάλο αριθμό φαρμάκων, εντούτοις τίποτα διαφωτιστικό με την αξία τους παρουσιάστηκε από τον Καθ' ου η Αίτηση, παρά την επίμονη απαίτηση για προσκόμιση τέτοιων αποδεικτικών στοιχείων από τον συνήγορο της αιτήτριας. Σημειώνεται στο σημείο αυτό, και τούτο προκύπτει από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία, ότι ο συνήγορος της αιτήτριας, ζήτησε από τον Καθ' ου η Αίτηση, τόσο πριν την πρώτη δικάσιμο όσο και κατά το μεσοδιάστημα, μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης δικασίμου, όπως εξεύρει και παρουσιάσει οποιοδήποτε πειστήριο που θα διαφωτίζει σε σχέση με τα χρήματα που ξοδεύει μηνιαίως. Αξίζει ακόμα να τονισθεί ότι, ούτε γενικός έστω ισχυρισμός, ως προς το ύψος των χρημάτων που ξοδεύει για την αγορά της φαρμακευτικής αγωγής του, δεν προωθήθηκε από τον Καθ' ου η Αίτηση. Μοναδική σαφής μαρτυρία του Καθ' ου η Αίτηση, ως προς συγκεκριμένο ποσό που καταβάλλει μηνιαίως, η οποία, σημειώνεται ότι, δεν αμφισβητήθηκε, αφορά στα €30 που καταβάλλονται, κατόπιν σχετικής συμφωνίας του με τη νομική υπηρεσία, για αποπληρωμή χρεών του έναντι του κράτους σε σχέση με εντάλματα πληρωμής που εκδόθηκαν εναντίον του. Είμαι της γνώμης ότι η μη προσκόμιση από τον Καθ' ου η Αίτηση, σχετικών πειστηρίων και/ή μαρτυρίας ως προς τα λοιπά του έξοδα και ειδικότερα ως προς τα χρήματα που ο ίδιος καταβάλλει για κάλυψη τους, δεν είναι το αποτέλεσμα σύγχυσης ή μη κατανόησης, από πλευράς του, της ανάγκης προσκόμισης τους (φέρει το βάρος απόδειξης του ισχυρισμού του ότι αδυνατεί να καταβάλει χρήματα έναντι της οφειλής του), αλλά συνειδητής επιλογής του να αφήσει νεφελώδες το τοπίο σε σχέση με τα ρηθέντα έξοδα του. Από την άλλη, δεν είναι δυνατό με τα όσα τέθηκαν ενώπιον μου να καταλήξω σε εύρημα ή έστω συμπέρασμα ότι ο Καθ' ου η Αίτηση έχει οποιαδήποτε άλλα έσοδα, πέραν της σύνταξης του η οποία ανέρχεται στο ποσό των €352.00 μηνιαίως. Οι σχετικές με το θέμα υποβολές του συνηγόρου της αιτήτριας, παρέμειναν εντελώς μετέωρες, μιας και καμία σχετική μαρτυρία δεν παρουσιάστηκε προς υποστήριξη τους. Επομένως, εκείνο που παραμένει ως επίδικο θέμα, είναι το κατά πόσο ο Καθ' ου η Αίτηση, μπορεί, με δεδομένα τα μηνιαία έσοδα του, να καταβάλλει οποιοδήποτε ποσό έναντι του εξ αποφάσεως χρέους του. Ως υπεδείχθη και ανωτέρω στα πλαίσια της παράθεσης της σχετικής, με την υπό εξέταση αίτηση, νομικής πτυχής, το βάρος απόδειξης ότι ο Καθ' ου η Αίτηση αδυνατεί να καταβάλει οποιοδήποτε ποσό έναντι του χρέους του, βρίσκεται στους ώμους του ιδίου. Έχοντας υπόψη ότι τα έξοδα για τις υπηρεσίες ηλεκτρισμού, τηλεπικοινωνιών και υδατοπρομήθειας, καταβάλλονται από τη σύζυγο του, η οποία καλύπτει ακόμα και μέρος των εξόδων για την διατροφή της οικογένειας, αλλά προφανώς και την κάλυψη εξόδων σε σχέση με τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει η ίδια (ελλείπει θέση περί ενδεχόμενης κάλυψης τους από τον Καθ' ου η Αίτηση), εκείνο που παραμένει να εξεταστεί είναι το κατά πόσο τα €352.00, που αποτελούν την μηνιαία σύνταξη του Καθ' ου η Αίτηση, αρκούν για να καλύψουν τα έξοδα αγοράς της θεραπευτικής του αγωγής, τα έξοδα για την αγορά φαγητού για τον ίδιο, πλέον τα €30 που καταβάλλονται προς τη νομική υπηρεσία. Ως αναφέρθηκε ανωτέρω, ο Καθ' ου η Αίτηση δεν προσκόμισε επαρκή διαφωτιστική μαρτυρία σε σχέση με τα πραγματικά του έξοδα αναφορικά με την αγορά της θεραπευτικής του αγωγής, αλλά και για τη διατροφή του. Η εν λόγω παράλειψη του Καθ' ου η Αίτηση, καθιστά αδύνατο τον έλεγχο της ορθότητας του βασικού ισχυρισμού του περί αδυναμίας του να καταβάλει οποιοδήποτε ποσό έναντι του εξ αποφάσεως χρέους του. Επομένως, ο Καθ' ου η Αίτηση απέτυχε να αποδείξει τον βασικό αυτό ισχυρισμό του. Τούτο δεν σημαίνει ότι το Δικαστήριο θα αφαιρέσει από το ποσό της σύνταξης του τα €30 που καταβάλλονται στην νομική υπηρεσία έναντι της οφειλής του προς το κράτος και να διατάξει τον Καθ' ου η Αίτηση να καταβάλλει το εναπομείναν ποσό των €322.00, δια μηνιαίων δόσεων, προς εξόφληση του εξ αποφάσεως χρέους του. Και τούτο γιατί, το ότι ο ίδιος ξοδεύει χρήματα για σκοπούς αγορά του φαγητού του, αλλά και των φαρμάκων του, δεν αμφισβητήθηκε. Αυτό που τέθηκε εν αμφιβόλω, ήταν το ύψος των χρημάτων που ξοδεύονται για τους σκοπούς αυτούς, υπό την έννοια ότι, η σύνταξη του Καθ' ου η Αίτηση και γενικά τα έσοδα του, επαρκούν για την κάλυψη των εν λόγω εξόδων, αλλά και για να καταβάλλει ένα ποσό, έναντι του εξ αποφάσεως χρέους του. Με βάση τα ανωτέρω, αποτελεί κρίση μου ότι, ο Καθ' ου η Αίτηση, δεν έπεισε το Δικαστήριο ότι αδυνατεί να καταβάλλει χρήματα δια μηνιαίων δόσεων για σκοπούς εξόφλησης του χρέους του. Όπως έχει υποδειχθεί στην υπόθεση Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. ν Μάριος Κωνσταντίνου

(2000)1 Α.Α.Δ. 1034: «Η εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων είναι στοιχείο που συνάπτεται άμεσα με το κύρος της δικαστικής διαδικασίας. Η αξιοπιστία της δικαιοσύνης εξαρτάται από την αποτελεσματικότητα της. Διαφορετικά δημιουργείται δυσπιστία για την αποστολή της με ανάλογες διαβρωτικές επιπτώσεις. Με αυτά θέλουμε να τονίσουμε ότι τα προβλεπόμενα από το νόμο μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης δεν πρέπει να καταντούν ατελέσφορα, εκτός στις απόλυτα δικαιολογημένες περιπτώσεις. Πρέπει να εξισορροπείται η ανάγκη εκτέλεσης με την προοπτική αξιοπρεπούς διαβίωσης του ανθρώπου στο πλαίσιο του κράτους-δικαίου.» Έχοντας υπόψη το σύνολο της αποδεκτής ενώπιον μου μαρτυρίας και των ανάλογων ευρημάτων μου, περιλαμβανομένης της ανάγκης του Καθ' ου ή Αίτηση να καλύψει τα έξοδα για τη διατροφή του και φαρμακευτική του αγωγή, καθώς επίσης και τις πιο πάνω νομικές αρχές που διέπουν το θέμα, αλλά και το ύψος του οφειλόμενου χρέους, καταλήγω ότι ο Καθ' ου η Αίτηση θα πρέπει να αποπληρώνει το εξ αποφάσεως χρέος του, με δόσεις, τις οποίες και καθορίζω στο ποσό των €40 τον μήνα. Συνεπώς, εκδίδεται το πιο κάτω διάταγμα εναντίον του Καθ' ου η Αίτηση. Εκδίδεται διάταγμα εναντίον του Καθ' ου η Αίτηση για πληρωμή του εξ αποφάσεως χρέους με μηνιαίες δόσεις εξ €40 έκαστης. Η πρώτη δόση να καταβληθεί την 1.12.2016 και ακολούθως, την πρώτη ημέρα έκαστου επόμενου μήνα, μέχρι την πλήρη εξόφληση του εξ αποφάσεως χρέους ή μέχρι άλλης νεότερης διαταγής του Δικαστηρίου. Ως προς τα έξοδα της παρούσας Αίτησης, κρίνω ότι τούτα θα πρέπει να επιδικαστούν υπέρ της Αιτήτριας και εναντίον του Καθ' ου η Αίτηση, ως τούτα θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .......... Δ. Θεοδώρου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο