Eυαγγελίας Πολυκάρπου ν. Αιμίλιου Γιάλλουρου, Αρ. Αγωγής: 4801/11, 29/1/2016

Eυαγγελίας Πολυκάρπου ν. Αιμίλιου Γιάλλουρου, Αρ. Αγωγής: 4801/11, 29/1/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2016:A42 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Μαυρονικόλα, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 4801/11 Μεταξύ: Eυαγγελίας Πολυκάρπου, από τη Λεμεσό Ενάγουσας - και - Αιμίλιου Γιάλλουρου, από τη Λεμεσό Εναγομένου ------------------------- Ημερομηνία: 29.1.2016 Για την ενάγουσα: κ. Κ. Χατζηπιέρας Για τον εναγόμενο: κ. Γ. Χριστοδούλου Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την παρούσα αγωγή η ενάγουσα απαιτεί αποζημιώσεις για τις ζημιές που υπέστη στις 12.8.2011 συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος. Η ενάγουσα επέβαινε ως συνεπιβάτης στο αυτοκίνητο με αριθμό εγγραφής ΚΥT170 το οποίο παρεξέκλινε της πορείας του με αποτέλεσμα να συγκρουστεί βίαια με το εξ' αντιθέτου ερχόμενο αυτοκίνητο με αριθμό εγγραφής ΚΑΝ914 και στη συνέχεια στην προσθήκη καταστήματος. Ο δικηγόρος του οδηγού του αυτοκινήτου στο οποίο επέβαινε η ενάγουσα αποδέχτηκε πλήρη ευθύνη για το δυστύχημα. Περαιτέρω στις 12.2.2015 συμφωνήθηκαν οι ειδικές ζημιές της ενάγουσας επί πλήρους ευθύνης στο ποσό των €20.260 πλέον τόκους οι οποίοι αφέθηκαν να τους αποφασίσει το Δικαστήριο. Συμφωνήθηκαν επίσης και δηλώθηκαν ως παραδεκτά γεγονότα το περιεχόμενο των ιατρικών εκθέσεων ημερομηνίας 20.10.2011 του ορθοπεδικού χειρούργου Κ. Ζωδιάτη, (Τεκμ.2) και ημερομηνίας 19.8.2011 του ορθοπεδικού χειρούργου Α. Μαξουτλού (Τεκμ.3). Συναφώς παρέμειναν για απόφαση οι γενικές αποζημιώσεις και οι τόκοι των ειδικών αποζημιώσεων που δικαιούται η ενάγουσα. Για να αποδείξει τις σωματικές βλάβες και τις συνέπειες τους κατέθεσε η ίδια η ενάγουσα (Μ.Ε.1), ο νευροχειρούργος γιατρός Γιάννης Ιωάννου (Μ.Ε.2) και ο νευροχειρούργος ψυχίατρος Κωστάκης Χατζηβασίλης (Μ.Ε.3). Για την υπεράσπιση κατέθεσε ο ορθοπεδικός χειρούργος Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.1). Η ενάγουσα Μ.Ε.1 δήλωσε στο Δικαστήριο ότι είναι ηλικίας 21 ετών και υιοθέτησε γραπτή δήλωση της (Τεκμ.1). Σύμφωνα με τη δήλωση της στις 12.8.2011 η ώρα 4.30 το πρωϊ ήταν επιβάτης στο αυτοκίνητο ΚΥΤ170 που οδηγούσε ο εναγόμενος ο οποίος παρά τον κυκλικό παλαιού λιμανιού στη Λεμεσό έχασε τον έλεγχο του αυτοκινήτου του, παρεξέκλινε δεξιά και συγκρούστηκε με το εξ' αντιθέτου ερχόμενο αυτοκίνητο ΚΑΝ914 και στη συνέχεια κτύπησε σε προθήκη καταστήματος. Από το δυστύχημα τραυματίστηκε σοβαρά με κατάγματα στην οσφύ. Μεταφέρθηκε αρχικά στο Νοσοκομείο Λεμεσού και στη συνέχεια στην Πολυκλινική Υγεία. Παρέμεινε ακίνητη στο κρεβάτι για έξι εβδομάδες με καθετήρα ούρων. Έχει υποστεί και σοβαρής μορφής ουρολοίμωξη. Βγήκε από την πολυκλινική στις 24.9.2011 και φορούσε για πολλές βδομάδες θωρακοοσφυϊκό νάρθηκα τριών σημείων. Είχε φοβερούς πόνους και της έδωσαν πολλά φάρμακα. Έκαμε πάνω από 80 φυσιοθεραπείες. Λόγω δε του τραυματισμού της δεν μπόρεσε να ξεκινήσει τις σπουδές της στην ιατρική τον Σεπτέμβριο του 2011 στη Βουδαπέστη όπως ήταν προγραμματισμένο. Συνεπώς έχασε ένα χρόνο σπουδών και τα €1000 της εγγραφής που πλήρωσε στο πανεπιστήμιο. Αργότερα πλήρωσε επιπρόσθετο ποσό €600 για επανεξέταση εισδοχής στο πανεπιστήμιο. Επίσης υπέστηκε τη ζημιά του αεροπορικού εισιτηρίου των €600 όταν μετέβηκε στην Ουγγαρία στο πανεπιστήμιο. Σήμερα λόγω του δυστυχήματος παρουσιάζει σοβαρά κατάλοιπα, έχει συχνούς πόνους στην οσφύ και ενοχλήσεις τόσο στον αυχένα όσο και στα πόδια. Ως εκ τούτου η οποιαδήποτε χειρονακτική εργασία καθίσταται δύσκολη έως αδύνατη. Έχει πρόβλημα ακόμη και με την εκτέλεση οικιακών εργασιών. Επίσης έχει δυσκολίες στη μελέτη στον υπολογιστή ως επίσης και στην οδήγηση μακρινών αποστάσεων με το αυτοκίνητο. Περαιτέρω παρουσίασε και κατέθεσε ως τεκμήρια: - Ιατρική έκθεση Νοσοκομείου Λεμεσού Δρα Κ. Ζωδιάτη (Τεκμ.2) - Ιατρική έκθεση Νοσοκομείου Λεμεσού Δρ. Α. Μαξουτλού (Τεκμ.3) - Ιατρική έκθεση Δρ. Γιάννη Ιωάννου (Τεκμ.4) - Ιατρική έκθεση Δρ. Κωστάκη Χ»Βασίλη (Τεκμ.5) - Έκθεση φυσιοθεραπευτηρίου Στούππας & Καραολής (Τεκμ.6) - Απόδειξη είσπραξης Πολυκλινικής Υγείας ημερ. 24.11.11 (Τεκμ.7) - «Τιμολόγιο επί πιστώση» Πολυκλινικής Υγείας δια €7.945,33 (Τεκμ.8) - Τρεις αποδείξεις φαρμακείου (Τεκμ.9) - Απόδειξη είσπραξης HUNGAIR TRAVEL LTD αρ.64978 (Τεκμ.10) - Απόδειξη 541714 Νοσοκομείου Λεμεσού (Τεκμ.11) Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι στο πανεπιστήμιο ενώ είχε εγγραφεί για τον Σεπτέμβριο του 2011 ένεκα του δυστυχήματος επήγε τον επόμενο χρόνο. Έκτοτε φοιτά κανονικά στην ιατρική σχολή. Μετά το ατύχημα τη συνόδευσε ο πατέρας της στο πανεπιστήμιο γιατί χρειαζόταν βοήθεια. Την πρώτη φορά που μετέβηκε στο πανεπιστήμιο δεν μπορούσε να συνεχίσει λόγω του δυστυχήματος και επέστρεψε. Για πρώτη φορά είχε πάει τον Γενάρη του 2012 ενώ θα έπρεπε να είχε πάει τον Σεπτέμβριο του 2011 και επέστρεψε γιατί είχε πρόβλημα με τη μέση της. Εκεί έμεινε μόνο για μια εβδομάδα. Ο γιατρός της την είχε συμβουλεύσει να μην πάει αλλά η ίδια ήθελε να δοκιμάσει. Άρχισε κανονικά το πανεπιστήμιο τον Σεπτέμβριο του 2012 και σήμερα βρίσκεται στο 2ο έτος. Για τελευταία φορά έκαμε φυσιοθεραπεία τον Μάϊο - Ιούνιο του

1. Έκτοτε κάνει ασκήσεις στο σπίτι, όποτε μπορεί και όποτε χρειάζονται βασικά για να δυναμώσουν οι μύες. Περιέγραψε τη σημερινή της κατάσταση λέγοντας ότι παρέμεινε ο πόνος και μερικές φορές μουδιάζουν τα πόδια της και πονεί όπως μερικές φορές πονεί τον αυχένα της. Σε υποβολή ότι ο μόνος πόνος που έχει περιοδικά είναι ήπιος στο κάτω μέρος της σπονδυλικής μετά από παρατεταμένη φόρτιση, δεν συμφώνησε. Εξήγησε πως το γιατρό Ιωάννου τον είδε για τελευταία φορά το καλοκαίρι του 2013 που ήλθε για διακοπές και τον γιατρό τον Χατζηβασίλη τον είδε για τελευταία φορά το καλοκαίρι του
2. Δεν έχει δει οποιοδήποτε άλλο γιατρό. Ως Μ.Ε.2 κατέθεσε ο νευροχειρούργος Γιάννης Ιωάννου. Υπήρξε ένας από τους θεράποντες γιατρούς της ενάγουσας και έχει συντάξει την έκθεση ημερ. 5.4.2012 (Τεκμ.4) την οποία υιοθέτησε. Καταγράφει ως πρόγνωση του κάκωση αυχενικής, θωρακικής και οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης με εμπιεστικά ασταθή κατάγματα του Ο1 και Ο2 σπονδύλων με ελάχιστη πίεση επί του μηνιγγικού σάκου στο ύψος του μεσοσπονδύλιου δίσκου και της άνω επιφυσιακής πλάκας στο ύψος του Ο2 δεξιά οπισθοπλάγια και πρώτου βαθμού σπονδυλολίσθηση του Ο1 και Ο2 σπονδύλων. Ευθειασμός της αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης, διάστρεμμα αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης, αυχεναλγία, βραχιαλγία, αιμωδίες άνω άκρων, άλγος μυών της ωμικής ζώνης και ζάλη που επιτείνεται με τις κινήσεις κεφαλής και δει της περιστροφής αυτής. Εμμένουσα υπινιακή κεφαλαλγία. Άλγος παρασπονδυλικών μυών και μυών του κορμού και του αυχένα που επιτείνεται με την στροφή, την κάμψη, την έκταση, την πλάγια κάμψη και την περιστροφή του αυχένα και του κορμού. Αλλαγή καμπυλότητας σπονδυλικής στήλης, κύφωση ΑΜΣΣ στο σημείο του κατάγματος, έντονο άλγος κατά την πρόσθετη και πλάγια κάμψη, στροφή της σπονδυλικής στήλης που επιτείνεται με τις κινήσεις. Απαιτείται παρακολούθηση της ασθενούς με τακτικό νευροαπεικονιστικό έλεγχο από ειδικό νευροχειρούργο και πιθανότητα εάν υπάρχει περαιτέρω επιδείνωσης της κύφωσης και κλινικής κατάστασης να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση σπονδυλοδεσίας στο μέλλον. Η ασθενής δεν μπορεί να εξασκεί χειρονακτική εργασία γιατί η σωματική κόπωση και άσκηση και η χρήση βαρέων αντικειμένων θα επιδεινώσει την παρούσα κατάσταση της. Η αποφυγή των ανωτέρω κρίνεται απαραίτητη ώστε να αποφευχθεί στο μέτρο του δυνατού η επιδείνωση της κατάστασης της. Ανέφερε περαιτέρω ότι είδε την ενάγουσα για τελευταία φορά την 1.8.2013 και δεν είχε αλλάξει οτιδήποτε από όσα περιγράφει στην έκθεση του. Αυτή είχε τη ραχιαλγία, είχε ευαισθησία στην σπονδυλικής στήλη στην οσφυϊκή μοίρα, αίσθημα άλγους στην πλάτη κατά την κόπωση και κατά την αλλαγή θέσεων και παρουσίαζε αιμωδίες των κάτω άκρων ιδιαίτερα του δεξιού. Περιγράφει τα κατάγματα ως ασταθή και μία σκέψη ήταν να χειρουργηθεί, όμως αντιμετωπίστηκαν με την ακινητοποίηση της για ενάμισι μήνα σχεδόν από την ημέρα του ατυχήματος ή και από τις 12.8.2011 μέχρι τις 24.9.2011 και στη συνέχεια έφερε θωρακοοσφυϊκό νάρθηκα για άλλους τρεις μήνες. Τον αφαίρεσε τον Δεκέμβριο. Εάν επιχειρούσε να ορθοστατίσει θα υπήρξε μετακίνηση των σπασμένων τεμαχίων και πίεση επί του νωτιαίου μυελού με κίνδυνο να παραμείνει παράλυτη. Η ασθενής σε τακτά χρονικά διαστήματα υπόκειτο σε αξονική τομογραφία κατά την περίοδο που έφερε τον νάρθηκα ώστε να διαπιστωθεί η πώρωση των καταγμάτων. Πλήρης πώρωση επήλθε τον Δεκέμβριο όταν και αφαιρέθηκε ο νάρθηκας. Αναφερόμενος στην κύφωση της αυχενικής μοίρας εξήγησε ότι η κύφωση είναι ουσιαστικά η προς τα πρόσω μετακίνηση της σπονδυλικής στήλης δηλαδή είναι αλλαγή της γωνίας της καμπυλότητας της σπονδυλικής στήλης. Το ίδιο είχε συμβεί και στο σημείο των καταγμάτων, στο ύψος των σπονδύλων Ο1 και Ο
3. Εξήγησε επίσης πως η αναφορά του σε πιθανότητα επιδείνωσης οφείλεται στη μη φυσιολογική καμπυλότητα της σπονδυλικής στήλης. Από τη στιγμή που αλλάζει καμπυλότητα αλλάζει και η κατανομή των δυνάμεων βαρύτητας με αποτέλεσμα την πρόωρη φθορά των δίσκων, την εμφάνιση σπονδυλοαρθρικών αλλοιώσεων και την πίεση επί των νευρικών δομών με αποτέλεσμα ο ασθενής να οδηγείται σε χειρουργική αποκατάσταση. Επίσης το σχήμα των σπονδύλων έχει αλλάξει σε δύο επίπεδα της σπονδυλικής στήλης, με αποτέλεσμα οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις και η καταστροφή των δομικών στοιχείων της περιοχής να είναι ακόμη πιο πιθανή, ιδιαίτερα σε μια κοπέλα 20 χρόνων οι πιθανότητες είναι συντριπτικά ψηλές. Εξήγησε πως η επέμβαση η οποία ενδείκνυται ως πρώτη αντιμετώπιση είναι η οπίσθια διαυχενική σπονδυλοδεσία, αν όμως χειρουργικά δεν επιτευχθεί ικανοποιητική αποκατάσταση τότε επιτελείται με πρόσθια προσπέλαση διορθωτική αντικατάσταση των σωμάτων των σπονδύλων για αποκατάσταση της κύφωσης. Η δεύτερη επέμβαση επιτελείται αν η πρώτη δεν επαναφέρει την κύφωση. Το κόστος της 1ης επέμβασης είναι €20.000 και της δεύτερης €20.000 - 25.
4. Ο μάρτυρας σχολίασε τη θέση του γιατρού Ηλία Γεωργίου ότι η πιθανότητα ανάπτυξης μετατραυματικής οσθεοαρθρίτιδας περιορίζεται μόνο στο επίπεδο του οστικού τραυματισμού και θα είναι βραδείας εξέλιξης, λέγοντας από τη στιγμή που ο ασθενής μπαίνει στη διαδικασία της χειρουργικής επέμβασης σε νεαρή ηλικία τότε και η πρόγνωση της νόσου που αναπτύσσεται δεν είναι καλή. Αυξάνεται σε μέγεθος η πιθανότητα, δηλαδή αντί να είναι το 30% που έχει ο μέσος άνθρωπος είναι της τάξεως του 70-80% αλλά και η ηλικία που αρχίζουν τα εκφυλιστικά προβλήματα μειούται από τα 50 στα 40 χρόνια του ασθενούς. Η πρόγνωση του δεν γίνεται μόνο λόγω της κύφωσης, γίνεται και γιατί υπάρχει σπονδυλολίσθηση στην περιοχή. Εξηγά πως η κύφωση είναι το προϊόν της σπονδυλολίσθησης. Ο μάρτυρας εξήγησε την αναφορά του φυσιοθεραπευτή Στούππα για drop foot λέγοντας ότι ίσως να χρησιμοποιήθηκε ο πιο πάνω όρος σαν όρος της αδυναμίας της ραχιαίας κάμψης του ποδός. Ο ίδιος είχε δώσει τις οδηγίες στο φυσιοθεραπευτή και η φυσιοθεραπεία περιλάμβανε φυσιοθεραπεία του αυχένα, της σπονδυλικής στήλης και για να επανέλθει η μυϊκή δύναμη της ραχιαίας έκτασης του άκρου ποδός. Θεωρεί φυσιολογικές τις 88 συνεδρίες που ο φυσιοθεραπευτής λέει ότι έκαμε στην ενάγουσα. Σύμφωνα με τον γιατρό ο τραυματισμός της ενάγουσας κάνει δύσκολη την επιλογή σπουδών της που απαιτεί πολύωρη μελέτη, άρα παρατεταμένη καθιστική θέση. Επίσης μελλοντικά η επιλογή μιας ειδίκευσης στη χειρουργική λόγω της πολύωρης ορθοστασίας και της απαίτησης για άριστη φυσική κατάσταση δεν συνίσταται. Η ενάγουσα πρέπει να αποφεύγει τους κραδασμούς, την άρση βαριών αντικειμένων πέραν των 10 κιλών, την οδήγηση πέραν της μισής ώρας, την καθιστική ή την όρθια θέση πέραν της μισής ώρας έως 40 λεπτά, θα σύστηνε δε αλλαγές θέσεων βάδιση και κολύμβηση ως γυμναστική και σε περιόδους έξαρσης φυσιοθεραπεία και φαρμακευτική αγωγή για αντιμετώπιση της. Αυτά πρέπει να ακολουθεί εφ' όρου ζωής. Κατά την αντεξέταση του ο μάρτυρας ανέφερε ότι εξέτασε την ενάγουσα κατά την 1η ημέρα εισαγωγής της στην πολυκλινική. Εξήγησε ότι η σπονδυλολίσθηση του Ο1 και Ο2 σπονδύλου είναι πρώτου βαθμού, το πρώτο 25% του σώματος δηλαδή η ελαφρότερη σπονδυλολίσθηση. Του δευτέρου βαθμού είναι 50% και του τρίτου 75%. Ανέφερε ότι έχει δει την ενάγουσα αρκετές φορές, 26 φορές εντός της κλινικής και σε 24 επισκέψεις κατά τις οποίες έγιναν έξι αναθεωρήσεις του νάρθηκα, η τελευταία φορά που την είδε ήταν στην 1.8.
5. Δεν διαπίστωσε κατά την τελευταία εξέταση της οποιαδήποτε βελτίωση της κατάστασης της. Εξήγησε ότι τα κατάγματα πωρώθηκαν στη θέση που βρίσκονταν μετά την κάκωση δηλαδή σε σφηνοειδή παραμόρφωση. Την κύφωση την διαπίστωσε από τις ακτινογραφίες, τη μαγνητική και την αξονική βάσει των οποίων έχει γνωματεύσει. Σε υποβολή ότι σε ακτινολογική έκθεση που ετοίμασε ο κ. Βέρεφ στην πολυκλινική στην ακτινολογική του έκθεση ημερ. 28.12.2011, χαρακτηρίζει το βαθμό συμπίεσης των δύο σπονδύλων ελαφράς μορφής, ο μάρτυρας διαφώνησε, εξηγώντας ότι η ακτινογραφία έχει διακριτική ικανότητα λιγότερη του 60% η αξονική τομογραφία έχει 80% και η μαγνητική τομογραφία έχει ικανότητα 98%. Ο ίδιος βασίζεται απόλυτα στα πορίσματα του μαγνητικού τομογράφου. Εξήγησε πως η απλή ακτινογραφία θα δώσει την ένδειξη ότι υπάρχει η κάκωση και η ενδελεχής διερεύνηση θα γίνει με τη μαγνητική τομογραφία. Σε υποβολή ότι με τη συμπλήρωση της θεραπείας της η ενάγουσα δεν ανέπτυξε οποιαδήποτε νευρολογική λειτουργική σημειολογία, αναφέρθηκε στο ιατρικό πιστοποιητικό του όπου μιλά για δυσαισθησία και μυϊκή αδυναμία του κάτω άκρου. Παρέπεμψε και στο πιστοποιητικό του νευρολόγου γιατρού Χατζηβασίλη. Σε υποβολή ότι ο γιατρός Ηλίας Γεωργίου όταν είδε την ακτινολογική εξέταση στο συμπέρασμα του αναφέρει απουσία πίεσης επί των νευρικών στοιχείων στην περιοχή των δύο καταγμάτων. Ο μάρτυρας αναφέρθηκε στο πόρισμα της μαγνητικής τομογραφίας ημερ. 30.8.2011 όπου γίνεται εύρημα για πίεση επί του μηνιγγικού σάκου και ιστού. Σε υποβολή ότι υπήρξε πλήρως ικανοποιητική λειτουργική αποκατάσταση των τραυμάτων της ενάγουσας ο μάρτυρας δήλωσε πως ακτινολογική αποκατάσταση δεν υπήρξε. Υπήρξε κλινική βελτίωση που ενώ η ενάγουσα ήταν κλινήρης ακινητοποιημένη κινητοποιήθηκε, περπατά αλλά ακόμα υπάρχει κλινική σημειολογία η οποία μετά από πάροδο τεσσάρων χρόνων είναι μόνιμη. Όπως και η ίδια κατέθεσε η ραχιαλγίες, η οσφυαλγία με την κόπωση, η ανικανότητα της προς επίτευξη χειρονακτικής εργασίας, η ανικανότητα της προς καθιστή θέση για μελέτη και οδήγηση είναι οι ίδιες διαπιστώσεις που έγιναν κατά τη σύνταξη του ιατρικού πιστοποιητικού του. Σε υποβολή ότι το μόνο που απέμεινε ως συνέπεια των τραυμάτων της ενάγουσας είναι περιοδικές ήπιας έντασης ενοχλήσεις, ο μάρτυρας εξήγησε πως ο γιατρός Ηλίας Γεωργίου διαφωνεί ως προς το βαθμό αλλά δεν διαφωνεί ως προς το εύρημα ότι η κοπέλα πονά και με τη φόρτιση επιδεινώνεται η κατάσταση της. Απέκλεισε να είναι υποκειμενικά τα παράπονα της ενάγουσας λέγοντας πως η συσχέτιση της ακτινολογικής εικόνας με την κλινική κατάσταση είναι κάτι το οποίο δίνει στον γιατρό ένα ασφαλισμένο στοιχείο για να συμπεράνει κατά πόσο ο ασθενής αληθώς παραπονιέται ή όχι. Σαν νευροχειρούργος είναι η γνώμη του ότι η σπονδυλολίσθηση, η αλλαγή της γραμμικότητας της σπονδυλικής στήλης και η πίεση επί του νωτιαίου μυελού, δεν μπορεί να είναι ασυμπτωματική, επιφέρει πόνο ο οποίος επιδεινώνεται σημαντικά με την προσπάθεια. Επομένως δεν μιλά για αυθαίρετα κλινικά συμπτώματα βασιζόμενα μόνο στις αναφορές της ενάγουσας. Τέλος εξήγησε πως ο ίδιος δεν κάμνει αναφορά για drop foot αλλά για μυϊκή αδυναμία της ικανότητας του δεξιού ποδός για ραχιαία κάμψη. Ως Μ.Ε.3 κατέθεσε ο νευρολόγος ψυχίατρος Κωστάκης Χατζηβασίλης, ο οποίος αναγνώρισε και υιοθέτησε την ιατρική του έκθεση Τεκμ.5, ημερ. 27.5.2012, όπου αναφέρει ότι εξέτασε την ενάγουσα στις 29.8.2011 η οποία παραπονείτο για έντονους πόνους στην οσφυϊκή περιοχή όπως και για πονοκεφάλους ιδιαίτερα στην ινιακή χώρα, για ζάλη κατά τη διάρκεια των κινήσεων, για πόνους στην αυχενική περιοχή της σπονδυλικής στήλης, για αισθητικές διαταραχές και πόνους στα δύο άνω άκρα, για πόνο στην θωρακική περιοχή, για αισθητικές διαταραχές στα δύο κάτω άκρα και για αδυναμία στο δεξιό κάτω άκρο. Οι νευροαπεικονιστικές εξετάσεις έδειξαν εμπιεστικά ασταθή κατάγματα των Ο1 και Ο2 σπονδύλων με ελάχιστη πίεση επί του μηνιγγικού σάκου στο ύψος του μεσοσπονδυλίου δίσκου και της άνω επιφυσιακής πλάκας στο ύψος του Ο2 δεξιά οπισθοπλάγια και πρώτου βαθμού σπονδυλολίσθηση του Ο1 επί του Ο2 σπονδύλου και επίσης ευθειασμό της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και συριγγομυελία από το ύψος του Α5 μέχρι και του Θ2 σπονδύλου. Σύμφωνα με το συμπέρασμα του η ενάγουσα υπέστη εμπιεστικά ασταθμή κατάγματα του Ο1 και Ο2, σπονδυλολίσθηση του Ο1 επί του Ο2 σπονδύλου, διάστρεμμα θλάση αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, κάκωση θωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης με αισθητικές διαταραχές και πόνους στα δύο άνω άκρα, πόνους στη θωρακική περιοχή, αισθητικές διαταραχές στα δύο κάτω άκρα και αδυναμία στο δεξιό κάτω άκρο. Η ασθενής παραπονείται για συχνούς και επίμονους πόνους στην οσφυϊκή περιοχή όπως και για ενοχλήσεις στην αυχενική περιοχή της σπονδυλικής στήλης. Παρουσιάζει κύφωση της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης λόγω του τραυματισμού της, επίσης υπέφερε για αρκετό διάστημα από επίμονη ουρολοίμωξη λόγω του καθετήρα, δεν αποκλείει δε η κατάσταση της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης στο μέλλον να επιδεινωθεί και να χρειαστεί χειρουργική θεραπεία. Η ενάγουσα δεν είναι σε θέση να ασκεί χειρονακτικές εργασίες ή να λαμβάνει μέρος σε αθλητικές δραστηριότητες. Εξέτασε την ενάγουσα πριν δύο εβδομάδες και αυτή συνεχίζει να παραπονείται για πόνο στην οσφυϊκή και αυχενική περιοχή, ιδιαίτερα όταν ασκεί χειρονακτικές εργασίες στο οδήγημα, αναφέρει ότι μουδιάζει το δεξιό πόδι της όταν στέκεται αρκετή ώρα ή όταν περπατά αρκετή ώρα. Θεωρεί τα πιο πάνω παράπονα της ως συμβατά με τα τραύματα που υπέστη. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας ανέφερε ότι εξέτασε την ενάγουσα 11 φορές πριν την έκδοση του ιατρικού του πιστοποιητικού και μετά την έχει δει ξανά στις 12.8.14 και στις 10.2.
6. Ερωτήθηκε ο μάρτυρας κατά πόσο τα παράπονα της ενάγουσας είναι υποκειμενικά και ο γιατρός απάντησε λέγοντας ότι δικαιολογούνται από τον τραυματισμό της. Εξήγησε ότι δεν επρόκειτο για ένα ελαφρύ τραυματισμό της σπονδυλικής στήλης. Η ενάγουσα από νευρολογικής απόψεως είναι σε καλή κατάσταση. Τούτο δεν σημαίνει όμως ότι δεν δικαιολογούνται τα συμπτώματα για τα οποία παραπονείται η ενάγουσα. Κατά την εξέταση στις 12.8.14 εξέτασε το εύρος της κίνησης της σπονδυλικής στήλης και δεν είχε εστιακά νευρολογικά συμπτώματα. Είχε όμως μια μυϊκή σύσπαση στην οσφυϊκή μοίρα και περιορισμένη κινητικότητα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και παραπονείτο για πόνο όταν έσκυβε προς τα μπρος με τεντωμένα τα πόδια. Όταν αναφέρει ότι δεν βρήκε νευρολογικά ευρήματα εξήγησε ότι εννοεί να έχει αυξημένα αντανακλαστικά, να έχει αυξημένο μυϊκό τόνο, να έχει μυϊκή αδυναμία, να έχει σαφείς μυϊκές διαταραχές. Αυτά κατά το μάρτυρα απουσίαζαν από την τελευταία εξέταση. Σύμφωνα με το μάρτυρα ο μυϊκός σπασμός και η περιορισμένη κινητικότητα της οσφυϊκής και αυχενικής μοίρας δεν είναι νευρολογικά ευρήματα, είναι ευρήματα σημείων σκελετικού χαρακτήρα. Είναι η θέση του γιατρού ότι τα μυοσκελετικά προβλήματα της ενάγουσας λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό θα προκαλούν συχνά ενοχλήσεις και θα πρέπει να προσαρμόσει το στυλ της ζωής της και να ακολουθεί ανάλογη γυμναστική ή άσκηση. Κατά καιρούς μπορεί να έχει επιδείνωση που να χρειάζεται περιστασιακά φάρμακα ή και φυσιοθεραπεία. Αυτά δεν μπορούν να αποκλειστούν. Δεν συμφώνησε ο γιατρός σε υποβολή ότι η ενάγουσα δεν έχει οποιοδήποτε μυϊκό σπασμό και ότι η κινητικότητα της σπονδυλικής στήλης είναι ανώδυνη. Επίσης δεν δέχτηκε ότι η λειτουργικότητα του μυοσκελετικού συστήματος και των αρθρώσεων είναι φυσιολογική. Δεν συμφώνησε επίσης ότι το μόνο που απέμεινε στην ενάγουσα είναι η αίσθηση ήπιου πόνου στο κάτω μέρος της σπονδυλικής στήλης κυρίως μετά από παρατεταμένη φόρτιση. Εξήγησε ότι έχοντας υπόψη τα εμπιεστικά ασταθή κατάγματα δύο σπονδύλων, την αλλαγή της στατικής ικανότητας και δυνατότητας της σπονδυλικής στήλης, τα συμπτώματα της ενάγουσας είναι απόλυτα συμβατά με τα τραύματα της. Η σπονδυλολίσθηση που υπέστη η ενάγουσα είναι πρώτου βαθμού, αυτό όμως δεν σημαίνει πως δεν δικαιολογείται ο πόνος. Η μετατόπιση του σπονδύλου από το τράνταγμα σημαίνει ότι το κτύπημα ήταν σοβαρό. Για την υπεράσπιση κατέθεσε ο ορθοπεδικός χειρούργος Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.1), o οποίος εξέτασε την ενάγουσα στις 28.12.2012 και ετοίμασε ιατρική έκθεση ημερ. 4.2.2013 (Τεκμ.12). Εξήγησε ο μάρτυρας ότι λέγοντας συμπιεστικό - εμπιεστικό κάταγμα εννοούμε όταν το σώμα του σπονδύλου μέσω εξωτερικής βίας υφίσταται συμπίεση με αποτέλεσμα την απώλεια του ύψους του. Στην παρούσα περίπτωση η συμπίεση αφορούσε την οπίσθια άνω επιφάνεια μόνο, όπως επιβεβαιώνεται από τις ακτινολογικές εξετάσεις. Στην περίπτωση της ενάγουσας η σπονδυλολίσθηση του Ο1 επί του Ο2 ήταν πρώτου βαθμού, δηλαδή ήταν ελαφριάς μορφής, η 2ου και 3ου βαθμού συνοδεύονται από νευρολογική σημειολογία, δηλαδή είναι δυνατό να έχουμε κατάργηση λειτουργίας ενός νεύρου που εκδηλώνεται με αντίστοιχη παράλυση ενός μέρους του κάτω άκρου, στον 3ο βαθμό δε πιέζεται ο νωτιαίος μυελός με αποτέλεσμα να έχουμε παραπληγία. Στην περίπτωση της ενάγουσας δεν πιέζονταν νεύρα ούτε ο νωτιαίος μυελός και δεν υπήρξε ανάπτυξη νευρολογικής σημειολογίας. Όλα τα νεύρα τα οποία ελέγχουν την κίνηση των κάτω άκρων από την απλή κίνηση των δακτύλων του ποδιού μέχρι και την κίνηση των ισχύων δεν επηρεάστηκαν και η κινητικότητα όλων των αρθρώσεων και μυών ήταν φυσιολογική. Εξήγησε πως η έλλειψη νευρολογικής σημειολογίας έχει σχέση γιατί ένας τραυματισμός ενός νεύρου έχει επιπτώσεις όπως αυξημένο μυϊκό τόνο, μυϊκή αδυναμία και σαφείς αισθητικές διαταραχές. Στην περίπτωση της ενάγουσας δεν υπήρξε νευρολογική σημειολογία. Στη συνέχεια ο μάρτυρας εξήγησε πως αποδίδεται ο όρος drop foot, πτώση ποδός, ότι αυτός σημαίνει ότι στην περιοχή της ποδοκνημικής μέχρι τα δάκτυλα το πόδι παραλύει και δεν υπάρχει κίνηση έκτασης του ποδιού και των δακτύλων. Ο όρος αυτός δεν συνάδει με οποιασδήποτε μορφής μυϊκή αδυναμία του ποδιού. Υπέδειξε πως τούτο μαρτυρείται και από τον ιατρό Ιωάννου στο Τεκμ.4 σελίδα 2 όπου αναφέρει πως η μυϊκή ισχύς κάτω άκρων είναι φυσιολογική. Κατ' επέκταση δεν υπάρχει μυϊκή αδυναμία, ούτε πτώση του ποδός αφού λέγει ραχιαία και περπατιαία κάμψη του ποδιού φυσιολογική και περαιτέρω φυσιολογική η προς τα έξω και προς τα έσω κίνηση του ποδιού. Αναφερόμενος ο μάρτυρας στην αναφορά για κύφωση της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης της ενάγουσας δήλωσε πως η επιβεβαίωση της κύφωσης γίνεται από τις ακτινολογικές εξετάσεις. Στην περίπτωση της ενάγουσας σε καμία έκθεση δεν υπάρχει ο όρος κύφωση του αυχένα. Ούτε ο ίδιος διαπίστωσε για ύπαρξη κύφωσης του αυχένα ούτε κάταγμα στον αυχένα. Σχολίασε την αναφορά του γιατρού Ιωάννου στο Τεκμ.4 περί ύπαρξης αλλαγής καμπυλότητας σπονδυλικής στήλης, κύφωση αυχενικής μοίρας στο σημείο του κατάγματος λέγοντας ότι δεν υπήρξε κάταγμα στον αυχένα και ουδέποτε διαπιστώθηκε τέτοιο εύρημα από τις εξειδικευμένες ακτινολογικές εξετάσεις αξονικής και μαγνητικής τομογραφίας. Σχολιάζοντας τη θέση του γιατρού Ιωάννου ότι η ενάγουσα δεν μπορεί να εξασκεί χειρονακτική εργασία γιατί η σωματική κόπωση και η άρση βαρέων αντικειμένων θα συμβάλουν στην επιδείνωση της κατάστασης της απάντησε πως η γνώμη του είναι ότι η παρατεταμένη φόρτιση της μορφής που αναφέρεται στο Τεκμ.12 συνάδει με ορισμένα ή περιοδικά ή ήπιας έντασης ενοχλήματα όχι όμως ανικανότητα. Είναι η θέση του πως η ενάγουσα μπορεί να εξασκεί χειρονακτική εργασία, όμως η παρατεταμένη εξάσκηση θα προκαλεί ενοχλήματα ήπιας έντασης, όπως η ίδια του είχε περιγράψει και συνάδουν με τη μορφή του τραυματισμού της. Δήλωσε πως η πρόγνωση του διαφέρει της πρόγνωσης του γιατρού Ιωάννου στο ότι η δική του πρόγνωση είναι ότι η ενάγουσα θα μπορεί να μεταφέρει βάρη, να ασχοληθεί με χειρονακτική εργασία ενώ ο γιατρός Ιωάννου λέει ότι δεν θα μπορεί να εξασκεί καμιά χειρονακτική εργασία, δηλαδή ούτε για 2 λεπτά δεν μπορεί να σηκώσει ένα βάρος και να το μεταφέρει στα 5 μέτρα. Είναι η θέση του μάρτυρα ότι η κατάσταση της ενάγουσας έχει αποκρυσταλλωθεί και η πρόγνωση του για το μέλλον είναι της οστεοαρθρίτιδας που χαρακτηρίζεται σε περίπτωση έξαρσης από πόνο, δυσκαμψία και ανικανότητα κατά την περίοδο του πόνου να κάμνει βαριές χειρονακτικές εργασίες. Το πρόβλημα που παρέμεινε στην ενάγουσα είναι οι ενοχλήσεις σε περίπτωση παρατεταμένης απασχόλησης με χειρονακτική εργασία. Περαιτέρω εξήγησε πως σαν γιατρός η ενάγουσα δεν θα κληθεί να κάνει βαριές χειρονακτικές εργασίες εκτός εάν επιλέξει τις χειρουργικές ειδικότητες που απαιτούν πολύωρη ορθοστασία. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας συμφώνησε πως ο ειδικός νευροχειρούργος θεωρείται πιο ειδικός σε τέτοιου είδους τραυματισμούς, ειδικά όταν ο ασθενής θα εγχειριστεί. Σε υποβολή ότι ο γιατρός Ιωάννου αναφέρθηκε σε νευρολογικά ευρήματα τα οποία και καταγράφει στην έκθεση του Τεκμ.4 ότι διαπίστωσε αυχεναλγία, βραχιαλγία και είχε αιμωδίες άνω άκρων, άλγος μυών της ωμικής ζώνης, ο μάρτυρας απάντησε πως αυτά δεν αποτελούν ιατρικές διαπιστώσεις και όλα είναι υποκειμενικά ενοχλήματα. Εξήγησε πως ιατρικό εύρημα σημαίνει μια διαπίστωση του γιατρού που γίνεται είτε μέσω κλινικής εξέτασης είτε μέσω παρακλινικής εξέτασης. Στην παρούσα περίπτωση με ηλεκτρονευρογράφημα. Όταν ο ασθενής λέγει στο γιατρό «έχω αιμωδίες, μουδιάζουν τα πόδια μου, έχω μιρμίγκιασμα» η διάγνωση είναι υποκειμενική. Στην προκειμένη περίπτωση δεν υπήρξε ποτέ μαρτυρία ότι πιέστηκε νεύρο. Στις εξειδικευμένες αξονικές τομογραφίες που έγιναν όλοι οι ειδικοί λένε πως δεν υπάρχει νευρική πίεση. Εξηγεί ότι η αιμωδία είναι υποκειμενικό, νευρολογικό σύμπτωμα του μουδιάσματος, ενώ εύρημα σημαίνει ότι ο γιατρός το βρίσκει πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Η αντικειμενική μέθοδος διαπίστωσης του προβλήματος γίνεται με μαγνητική τομογραφία αν υπάρχει εύρημα πίεσης επί του νεύρου. Ο μάρτυρας διαφώνησε ότι το άλγος μυών ωμικής ζώνης είναι νευρολογικό εύρημα, λέγοντας ότι το άλγος αποτελεί υποκειμενική ενόχληση. Περαιτέρω εξήγησε κάμνοντας διάκριση μεταξύ ευρήματος το οποίο δεν χωρεί αμφισβήτηση και του συμπτώματος ότι οι διαταραχές αισθητικότητας είναι υποκειμενικές ενοχλήσεις ενός ασθενούς. Για να γίνει ιατρικό εύρημα θα πρέπει να γίνει μαγνητική τομογραφία, να φανεί που εξασκείται πίεση επί του νεύρου που στέλνει τα ερεθίσματα στο μέρος και τότε να καταστεί εύρημα. Χωρίς αυτό είναι υποκειμενικό ενόχλημα. Ο μάρτυρας διαφώνησε πως υπήρξε μυϊκή αδυναμία στο πόδι. Δήλωσε πως ο ίδιος βρήκε ότι είναι όλα φυσιολογικά. Ιατρικά πιστοποιητικά με ημερ. 30.8.2011, 21.9.2011 και 29.2.2012 κατατέθηκαν ως Τεκμ.13 για τον περιορισμένο σκοπό αντεξέτασης του μάρτυρα επί των εν λόγω εκθέσεων. Επίσης κατατέθηκε ως Τεκμ.Α για αναγνώριση ιατρική έκθεση ημερ. 7.11.
7. Ο μάρτυρας δήλωσε ότι η έκθεση ημερ. 7.11.2011 δεν του είχε προσκομιστεί ή δεν του την προσκόμισε η ενάγουσα, ενώ τις υπόλοιπες του της απέστειλε με τον πατέρα της, τις οποίες και στην έκθεση του σχολιάζει. Υποδεικνύει ο μάρτυρας ότι και στη δική του έκθεση καταγράφει πως η ενάγουσα υπέστη κάταγμα της άνω επιφάνειας του 1ου και 2ου οσφυϊκού σπονδύλου με ελαφρά συμπίεση και ελαφρά σπονδυλολίσθηση. Είναι η θέση του μάρτυρα πως δεν διαπίστωσε η ενάγουσα να έχει υποστεί σκολίωση και κύφωση. Υποδεικνύει πως εκτός του γιατρού Βέλεφ κανένας άλλος ακτινολόγος δεν κατέγραψε για εύρημα σκολίωσης. Κατά την εξέταση της ενάγουσας ο ίδιος δεν διαπίστωσε σκολίωση αλλά ούτε και οι ακτινολόγοι με τις μαγνητικές και αξονικές τομογραφίες. Αναφερόμενος στο ζήτημα της κύφωσης ανέφερε ότι πρώτο οι ακτινολογικές εξετάσεις είναι επιβεβαιωτικές εξετάσεις που επιβεβαιώνουν την απουσία κύφωσης και δεύτερο η αυχενική μοίρα στην οποία βρήκε κύφωση ο γιατρός Ιωάννου δεν υπέστη κανένα κάταγμα και δεν δικαιολογείται με ένα διάστρεμμα να καμπουριάσει ο αυχένας για πάντα. Η θέση του αν η κύφωση για μια κοπέλα 20 χρονών είναι σοβαρό απάντησε πως είναι σοβαρό υπό την έννοια ότι τα σοβαρά κατάγματα προκάλεσαν παραμόρφωση και καμπουριάζει η σπονδυλική στήλη. Στην περίπτωση της ενάγουσας δεν ισχύουν τα πιο πάνω. Ο μάρτυρας επανέλαβε ότι ο ίδιος ουδέποτε διαπίστωσε κύφωση και τούτο είναι επιβεβαιωμένο από τους ακτινολόγους και θεωρεί πρωτάκουστο να πάθει ένας διάστρεμμα του αυχένα και να υποστεί κύφωση του αυχένα. Σε υποβολή ότι ως κατάλοιπο μπορεί να προκύψει κύφωση της αυχενικής μοίρας διότι το κάταγμα διαφοροποιεί τον άξονα της σπονδυλικής στήλης, ο μάρτυρας διαφώνησε λέγοντας ότι δεν υπήρξε κάταγμα στον αυχένα. Αποζημιώσεις Πρώτα θα προχωρήσω στην ανάλυση και αξιολόγηση της προσαχθείσας μαρτυρίας και στον καθορισμό των σωματικών βλαβών και των συνεπειών τους. Στη συνέχεια δε στον υπολογισμό του ύψους του ποσού των γενικών αποζημιώσεων για πόνο, ταλαιπωρία, απώλεια ανέσεων και απολαύσεων της ζωής της ενάγουσας. Σύμφωνα με το παραδεκτό περιεχόμενο των ιατρικών πιστοποιητικών των γιατρών Ζωδιάτη και Μαξουτλού, Τεκμ.2 και 3 αντίστοιχα, το περιεχόμενο των οποίων αποτελεί αδιαμφισβήτητη μαρτυρία δεσμευτική για τους διάδικους, το Δικαστήριο δέχεται πως η ενάγουσα μεταφέρθηκε στα επείγοντα ιατρεία του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού στις 12.8.2011, μετά το αναφερόμενο τροχαίο ατύχημα. Κατά τον κλινοεργαστηριακό έλεγχο διαπιστώθηκε κάταγμα του 1ου και 2ου οσφυϊκού σπονδύλου. Η ασθενής εισήχθη στο ορθοπεδικό τμήμα όπου ετέθη σε αναλγητική και αντιπηκτική αγωγή και οδηγίες όπως παραμείνει κλινήρης. Κατά την νευρολογική εξέταση της ασθενούς κατά την εισαγωγή της τόσο η κινητικότητα όσο και η αισθητικότητα και τα αντανακλαστικά των κάτω άκρων δεν παρουσίαζαν σημειολογία. Κατά τη διάρκεια της παραμονής της στο ορθοπεδικό τμήμα παρακολουθείτο καθημερινά και δεν παρουσίασε κανένα νευρολογικό σημείο που να υποδηλώνει βλάβη του νωτιαίου μυελού. Η ενάγουσα θα παραμείνει κλινήρης για 4-6 εβδομάδες, θα ακινητοποιηθεί με ειδική ζώνη τριών σημείων μετά τη συμπλήρωση της θεραπείας της. Δεν θα είναι σε θέση να ταξιδεύει για τουλάχιστον τρεις μήνες από την ημερομηνία της κάκωσης. Στις 29.8.2011 η ενάγουσα αποφάσισε με δική της πρωτοβουλία και ευθύνη να μεταφερθεί σε ιδιωτική κλινική για συνέχιση της θεραπείας της. Είχα την ευκαιρία κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας να παρακολουθήσω προσεκτικά όλους τους μάρτυρες που κατέθεταν ενώπιον μου και να αξιολογήσω τη συμπεριφορά τους. Επίσης, εξέτασα και συνεκτίμησα τα τεκμήρια. Πρόκειται για αστική υπόθεση και το Δικαστήριο θα πρέπει να καταλήξει σε ευρήματα πάνω στο ζυγό των πιθανοτήτων με βάση τη μαρτυρία που θα κρίνει αξιόπιστη (βλ. Αθανασίου V. Κουνούνη