ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ, εκ Λευκωσίας, διαχειρίστρια της Περιουσίας του Αλέξανδρου Γεωργιάδη ν. BRASAL MARINE SERVICES LTD, Αρ. Αγωγής: 4785/08, 22/4/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup
- on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2016:A184 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Μαυρονικόλα, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 4785/08 Μεταξύ: ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΓΕΩΡΓΙΑΔΟΥ, εκ Λευκωσίας, διαχειρίστρια της Περιουσίας του Αλέξανδρου Γεωργιάδη, τέως εκ Λεμεσού Ενάγουσας - και - BRASAL MARINE SERVICES LTD, εκ Λεμεσού Εναγομένης - - - - - - - - - - - - - - - - - - Ημερομηνία: 22.4.2016 Για τον Ενάγοντα: Κα Στ. Ερωτοκρίτου Για τους Εναγόμενους: Κος Ρ. Θεοφίλου ΑΠΟΦΑΣΗ H ενάγουσα αξιώνει εναντίον της εναγομένης την καταβολή: (α) £4.500 (€7.688,70) ως ειδικές αποζημιώσεις, (β) £10.000 (€17.086,01) για απώλεια (bereavement), (γ) Γενικές αποζημιώσεις και/ή άλλου είδους αποζημιώσεις, περιλαμβανομένων αποζημιώσεων δυνάμει του άρθρου 58 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου και/ή λόγω απώλειας και/ή ζημιάς που προκύπτει στους εξαρτωμένους και/ή κληρονόμους του αποβιώσαντος από τον θάνατο του που επήλθε λόγω της αμέλειας και/ή παράβασης των νομίμων καθηκόντων της εναγομένης και/ή των υπαλλήλων και/ή υπηρετών της και (δ) Νόμιμο τόκο, έξοδα και φόρους. Είναι κοινή θέση των δύο πλευρών, ότι η ενάγουσα εγείρει την παρούσα αγωγή υπό την ιδιότητα της ως διαχειρίστριας της περιουσίας του αποβιώσαντος Αλέξανδρου Γεωργιάδη, τέως από Λεμεσό και προς όφελος και/ή ως αντιπρόσωπος της περιουσίας και/ή των κληρονόμων και/ή των εξαρτωμένων του. Το σχετικό διάταγμα διαχείρισης εκδόθηκε στις 25.9.2008, στα πλαίσια της Αίτησης Διαχείρισης αρ. 292/08 Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού. Η εναγομένη είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης εγγεγραμμένη σύμφωνα με το νόμο και στον ουσιώδη χρόνο ασχολείτο με κατασκευαστικά ή βελτιωτικά έργα, εντός και εκτός του χώρου αντλιοστασίου που βρίσκεται στην παραλία στην περιοχή των Βρετανικών Βάσεων Δεκέλειας. Οι εν λόγω εγκαταστάσεις ανήκουν στην εταιρεία Caramondani Desalination Plants Ltd, η οποία ανέθεσε στην εναγόμενη την εκτέλεση των κατασκευαστικών ή βελτιωτικών έργων. Η εναγόμενη στον ουσιώδη χρόνο διεξήγε εργασίες για την αντικατάσταση υφιστάμενης υποθαλάσσιας σωλήνας με καινούργια. Για την εκτέλεση των πιο πάνω κατασκευαστικών ή βελτιωτικών έργων, η εναγομένη χρησιμοποιούσε μεγάλο εκσκαφέα με αριθμό εγγραφής ΚΗΑ225, μοντέλο 330L ιδιοκτησίας της. Ο πιο πάνω εκσκαφέας ήταν εγκατεστημένος στον ουσιώδη χρόνο επί βραχίονα κοντά στην παραλία. Με τη βοήθεια ή χρήση του πιο πάνω εκσκαφέα, εγεμίζετο ένας πλωτός μεταλλικός κάδος με χαλίκι και κατ' ακολουθία το χαλίκι με ρυμουλκό μεταφέρετο πάνω από την υποθαλάσσια σωλήνα, πάνω στην οποία αδειάζετο. Τον εκσκαφέα στον ουσιώδη χρόνο εχειρίζετο ο Melvyn Forsedick, υπάλληλος της εναγομένης κατά την εκτέλεση των εργασιακών του καθηκόντων. Περαιτέρω, η εναγόμενη παραδέχεται τις παραγράφους 7, 9 και 10 της έκθεσης απαίτησης με προσθήκες, δηλαδή παραδέχεται ότι στον εκσκαφέα υπήρχε περιστρεφόμενος πύργος, ο χειριστής του εκσκαφέα περιέστρεφε τον πύργο για τη φόρτωση ή εκφόρτωση του χαλικιού. Η εναγομένη ισχυρίζεται ότι στα πλαίσια των μέτρων που έλαβε για ασφαλή διεξαγωγή των εργασιών στο εργοτάξιο ήταν: (
- i)Ο πύργος του εκσκαφέα να χρησιμοποιείτο μόνο με μισή περιστροφή (180 μοιρών) από το σημείο παραλαβής των χαλικιών από τον εκσκαφέα που ήταν δυτικά του εκσκαφέα, με κίνηση από βορρά και μετά ανατολικά σε σχέση με τη θέση του εκσκαφέα μέχρι το σημείο απόθεσης τους στον πλωτό μεταλλικό κάδο που βρισκόταν ανατολικά και πίσω από τον εκσκαφέα και με την απόθεση των χαλικιών πίσω από την ίδια διαδρομή μέχρι του σημείου παραλαβής του χαλικιού. (
- ii)Εφάρμοσαν όσα αναφέρονται στην παράγραφο Γ(
- ii)ως και (
- v)της υπεράσπισης της. Η εναγομένη παραδέχεται ότι ο Αλέξανδρος Γεωργιάδης στον ουσιώδη χρόνο ήταν υπάλληλος της εναγομένης και την ημέρα του ατυχήματος εκτελούσε τα εργασιακά του καθήκοντα παρά της εναγομένης. Υποστηρίζει όμως ότι τα εργασιακά καθήκοντα του Αλέξανδρου Γεωργιάδη κατά τον ουσιώδη χρόνο δεν σχετίζονταν με τον εν λόγω εκσκαφέα. Τέλος, η εναγομένη παραδέχεται ότι ήταν ρητός ή εξυπακουόμενος όρος της σύμβασης εργοδότησης του Αλέξανδρου Γεωργιάδη μετά της εναγομένης ότι η εναγομένη θα ελάμβανε όλα τα αναγκαία μέτρα για την ασφαλή διεξαγωγή των εργασιών και/ή δεν θα τον εξέθετε στον κίνδυνο να υποστεί ζημία ή βλάβη. Η εναγομένη με την υπεράσπιση της ισχυρίζεται ότι έλαβε όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα για την ασφαλή διεξαγωγή των εργασιών ώστε οι εργαζόμενοι στο εργοτάξιο να μην εκτίθενται σε κίνδυνο να υποστούν ζημία ή βλάβη εκθέτοντας τις ενέργειες της. Περαιτέρω, η ενάγουσα ισχυρίζεται ότι κατά ή περί τις 23.2.2008 και περί ώρα 10:40 π.μ., ενόσω ο χειριστής του εκσκαφέα περιέστρεφε τον πύργο του εκσκαφέα, το αντίβαρο του πύργου κτύπησε και παρέσυρε τον Αλέξανδρο Γεωργιάδη ο οποίος επορεύετο προς τη βάρκα που βρισκόταν παραπλεύρων και/ή σε κοντινή απόσταση από τον εκσκαφέα, με σκοπό τη χρήση της να μεταβεί στην πλωτή εξέδρα που χρησιμοποιούσε η εναγόμενη και/ή υπάλληλοι της και/ή αντιπρόσωποι της, με αποτέλεσμα του πιο πάνω κτυπήματος ο Αλέξανδρος Γεωργιάδης να βρει ακαριαίο θάνατο. Η εναγόμενη αναφορικά με τα πιο πάνω, παραδέχεται ότι κατά ή περί τις 23.2.2008 και ενόσω ο χειριστής του εκσκαφέα περιέστρεφε τον πύργο του εκσκαφέα με τον πιο πάνω προκαθορισμένο τρόπο, που ισχυρίζεται, το αντίβαρο του πύργου κτύπησε τον Αλέξανδρο Γεωργιάδη στη νότια πλευρά του εκσκαφέα, σε χώρο μεταξύ του εκσκαφέα και τσιμεντένιων κύβων που είχαν τοποθετηθεί εκεί μεταξύ άλλων και για να αποκλεισθεί η διέλευση πεζών από εκείνο το σημείο και όπου αυτός δεν έπρεπε να βρίσκεται και όπου βρέθηκε κατά παράβαση από τον ίδιο του πιο πάνω καθιερωμένου συστήματος ασφαλούς διέλευσης από το χώρο εργασίας του εκσκαφέα και χωρίς να έχει είτε λόγο είτε οδηγίες και/ή εντολές της εναγομένης ή των υπαλλήλων ή αντιπροσώπων της. Η ενάγουσα ισχυρίζεται ότι το επίδικο ατύχημα οφειλόταν στην αμέλεια και/ή παράβαση των νομίμων καθηκόντων της εναγομένης και/ή των υπαλλήλων ή αντιπροσώπων της για τις πράξεις ή παραλείψεις των οποίων η εναγόμενη είναι εκ προστήσεως υπεύθυνη. Η εναγομένη με την υπεράσπιση της υποστηρίζει, περαιτέρω, ότι εφάρμοζε καθημερινά ασφαλή μέθοδο για την διεξαγωγή των εργασιών και εάν ο Αλέξανδρος Γεωργιάδης ακολουθούσε τις οδηγίες και το σύστημα ασφαλούς διέλευσης και ειδοποιούσε τον παρατηρητή που βρισκόταν στη δυτική προς τον εκσκαφέα πλευρά του σημείου φόρτωσης, για την πρόθεση του να πάει απέναντι, το ατύχημα δεν θα συνέβαινε. Το ατύχημα προκλήθηκε λόγω της πιο πάνω παράλειψης του Αλέξανδρου Γεωργιάδη να ειδοποιήσει τον παρατηρητή για τη διέλευση του και λόγω του ότι αδικαιολόγητα προσπάθησε να περάσει από τη νότια πλευρά του εκσκαφέα αντί από την προκαθορισμένη βόρεια πλευρά, όπως είχε κάμει δύο φορές προηγουμένως την ίδια ημέρα του ατυχήματος. Τέλος, ισχυρίζεται ότι το ατύχημα επεσυνέβη λόγω της αποκλειστικής και/ή κατά μεγάλο ποσοστό συντρέχουσας αμέλειας του αποθανόντος. Κατά τη δίκη δηλώθηκαν ως παραδεκτά γεγονότα ότι ο Αλέξανδρος Γεωργιάδης βρήκε το θάνατο εξαιτίας του επίδικου ατυχήματος στις 23.2.2008. Την ημέρα του επίδικου ατυχήματος και του θανάτου του ήταν ηλικίας 56 ετών, η δε σύζυγος του που είναι εν ζωή, Ανθούλα Γεωργιάδου ήταν κατά την πιο πάνω ημερομηνία 52 ετών. Η σύζυγος του ήταν η μόνη εξαρτώμενη του αποβιώσαντος, καθότι τα δυο παιδιά του ήταν κατά το χρόνο του ατυχήματος ενήλικες. Επί πλήρους ευθύνης συμφωνήθηκε η απώλεια bereavement σε €17.000. Επίσης επί πλήρους ευθύνης συμφωνήθηκαν τα έξοδα διαχείρισης σε €3.000 και τα έξοδα κηδείας σε €1.200. Δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός ότι ο θανάσιμος τραυματισμός του Αλέξανδρου Γεωργιάδη επήλθε από το κτύπημα στον Αλέξανδρο Γεωργιάδη με το αντίβαρο του εκσκαφέα κατά την περιστροφή του αντίβαρου και στην περιοχή όπως φαίνεται στη φωτογραφία 4, του Τεκμηρίου 2, όπου βρίσκεται ο τσιμεντένιος λίθος σχήματος πετάλου, εκεί που περιέγραψε ο Μ.Ε.1 ότι βρίσκετο το θύμα αμέσως μετά το ατύχημα και σημειώνεται με κόκκινο τόξο και γράμματα η λέξη αντίβαρο. Επίσης, συμφωνήθηκε και δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός, ότι ο χρόνος περιστροφής που απαιτείτο της χούφτας και του αντίβαρου ήταν αυτός που περιέγραψε ο Μ.Ε.1. Η ενάγουσα για να αποδείξει την υπόθεση της κάλεσε τρεις μάρτυρες. Ως πρώτο μάρτυρα κάλεσε τον Κυριάκο Πατέρα (Μ.Ε.1), ο οποίος κατά τον επίδικο χρόνο εργαζόταν στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας, ως επιθεωρητής εργασίας 2ης τάξης. Ως επιθεωρητής εργαζόταν από τις 2.4.1993 μέχρι 31.8.2008, οπότε και διορίστηκε καθηγητής στην Τεχνική Σχολή Λάρνακας. Στα πλαίσια των καθηκόντων του σαν επιθεωρητής, επιθεωρούσε εργοστάσια και άλλους χώρους εργασίας καθώς επίσης διερευνούσε εργατικά ατυχήματα, θανατηφόρα ή μη. Σπούδασε ηλεκτρολόγος μηχανικός στην Αμερική, απ' όπου πήρε το πτυχίο του τον Ιούνιο του 1997. Έτυχε εκπαίδευσης και στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας πάνω σε θέματα ασφαλείας και υγείας από καθηγητές του Aston University, τους οποίους έφερνε το Τμήμα. Κατά τα 15 χρόνια που εργάστηκε στο Τμήμα, εξέτασε αρκετά ατυχήματα, θανατηφόρα και μη. Στις 23.2.2008, κλήθηκε να εξετάσει ως επιθεωρητής εργασίας το επίδικο θανατηφόρο εργατικό ατύχημα που έγινε στην περιοχή των Βρετανικών Βάσεων Δεκέλειας της Επαρχίας Λάρνακας, με θύμα τον Αλέξανδρο Γεωργιάδη. Εργοδότης του ήταν η εναγόμενη εταιρεία. Για το δυστύχημα τον πληροφόρησε ο προϊστάμενος του τμήματος, ο οποίος το έμαθε τηλεφωνικώς από την αστυνομία. Στο χώρο του ατυχήματος έφτασε στις 11:50 την ίδια μέρα. Ετοίμασε έκθεση διερεύνησης ατυχήματος (Τεκμ.1), το περιεχόμενο της οποίας υιοθέτησε. Πήρε εφτά φωτογραφίες, τα πρωτότυπα των οποίων είχε καταθέσει στην ποινική υπόθεση που προσάχθηκε εναντίον της εναγομένης, αντίγραφα των οποίων κατατέθηκαν ως Τεκμήριο 2. Στη συνέχεια, ο μάρτυρας εξήγησε τις φωτογραφίες λέγοντας ότι οι χειρόγραφες σημειώσεις επί της φωτογραφίας αρ. 1 είναι του ιδίου, ότι απεικονίζει το caterpillar, τη στοίβη από χαλίκι, στο σημείο «Α» το χώρο όπου στέκετο ο εργάτης Mohamed Lawendy, στο σημείο «Β» όπου βρίσκονταν οι κατασκευασμένοι από μπετόν κύβοι όπου στεκόταν ο δεύτερος εργάτης Olen Russu. Όλη η σκηνή απεικονίζει το βραχίονα πάνω στον οποίο στεκόταν ο εκσκαφέας. Επίσης, φαίνεται εντός της θάλασσας η μεταλλική εξέδρα την οποία σημείωσε επί του τεκμηρίου με το γράμμα «Γ». Τον βραχίονα αυτό τον διαμόρφωσε η εναγομένη εταιρεία όπου διακινείτο ο εκσκαφέας, το πλάτος του οποίου ήταν τέτοιο ώστε στην αριστερή πλευρά του εκσκαφέα να υπάρχουν 2.5 μέτρα και στη δεξιά γύρω στο 1 μέτρο. Προς τούτο ο μάρτυρας υπέδειξε τη φωτογραφία 4, λέγοντας ότι όπως βλέπεις τη φωτογραφία από την αριστερή καδένα μέχρι το κύμα είναι περίπου 2-2,5 μέτρα, από τη δεξιά καδένα μέχρι τους κύβους από μπετόν είναι περίπου 1 μέτρο. Εξήγησε ότι όταν γεμίσει ο κάδος, αυτός γυρίζει από τη βόρεια πλευρά προς τη νότια πλευρά της θάλασσας μαζί με την μπίγα, την καμπίνα και το αντίβαρο. Ο μάρτυρας σημείωσε με κόκκινο μελάνι επί της φωτογραφίας 4, το μέρος της καμπίνας του οδηγού και το αντίβαρο. Τα πιο πάνω μέρη του εκσκαφέα γυρίζουν κατά 180 μοίρες από τη βόρεια πλευρά προς τη νότια. Το χαλίκι το αποθέτει εντός του μεταλλικού πλωτού δοχείου που βρίσκεται στη νότια πλευρά του βραχίονα. Αφού εκφορτώσει, επανέρχεται στη βόρεια πλευρά κινούμενο αριστερόστροφα κατά 180 μοίρες για να φορτώσει και στη συνέχεια κάνοντας δεξιόστροφη στροφή κατά 180 μοίρες, για να εκφορτώσει. Επί της φωτογραφίας 1, σημείωσε τη στροφή των 180 μοιρών και τη μπίγα του εκσκαφέα. Διευκρίνισε, ο μάρτυρας, ότι το αντίβαρο βρίσκεται στη νότια πλευρά όταν ο κάδος είναι στη βόρεια πλευρά και αντίστροφα, αφού όλο το σύστημα γυρίζει μαζί του. Στη φωτογραφία 2, ο μάρτυρας αναγνώρισε ένα κομμάτι σωλήνα από το μήκους 250 μέτρα σωλήνα που θα τοποθετούσε η εναγομένη εταιρεία. Ο μάρτυρας αναφερόμενος στο πλάτος του βραχίονα, δήλωσε πως δεν ήταν ασφαλές για το λόγο ότι οι εργαζόμενοι οι οποίοι μετακινούντο από την βόρεια πλευρά προς τη νότια, για να πάνε πάνω στην πλωτή μεταλλική εξέδρα ή στο ρυμουλκό για να μεταφερθούν στο πλοίο, δεν ήταν ικανοποιητικό το πλάτος λόγω της περιστροφής του αντίβαρου μαζί με την μπίγα. Θα μπορούσε ο βραχίονας να είχε διαπλατυνθεί στη περιοχή αριστερά της φωτογραφίας 3, όπου υπήρχαν βράχια. Περαιτέρω, ο μάρτυρας εξήγησε ότι στο σημείο «Α» του Τεκμηρίου 2 - φωτογραφία 1, στεκόταν ένας εργάτης (Mohamed Lawendy) δίπλα από την πλωτή μεταλλική εξέδρα, ο οποίος όταν γέμιζε με χαλίκι η πλωτή μεταλλική εξέδρα με νόημα ειδοποιούσε τον οδηγό του εκσκαφέα, ο οποίος είχε περιορισμένη οπτική γωνία, ότι είχε γεμίσει ο κάδος με χαλίκι και τότε η πλωτή μεταλλική εξέδρα μεταφέρετο με ρυμουλκό πάνω από την υποθαλάσσια σωλήνα και εκεί άνοιγε το κάτω μέρος της και έπεφτε το χαλίκι πάνω στη σωλήνα για να τη συγκρατεί να μην κινείται μέσα στη θάλασσα. Στο σημείο «Β» επί της ίδιας φωτογραφίας, στεκόταν άλλος εργάτης (Oleg Russu), ο οποίος ειδοποιούσε όταν τέλειωνε το χαλίκι από τη στοίβη για να φέρουν χαλίκι στη στοίβη με ένα άλλο εκσκαφέα. Από τους πιο πάνω εργάτες, ο μάρτυρας έλαβε καταθέσεις τις οποίες κατέγραψε στην ελληνική γλώσσα με τη βοήθεια μεταφραστή (Τεκμήριο 3 και 4 αντίστοιχα). Η κατάθεση των πιο πάνω τεκμηρίων, έγινε ως έγγραφα τα οποία βρίσκονταν στην κατοχή του μάρτυρα και ως μαρτυρία την οποία έλαβε από τα εν λόγω πρόσωπα. Αναφερόμενος ο μάρτυρας στη φωτογραφία 3 του Τεκμηρίου 2, εξήγησε ότι στην αριστερή πλευρά της φαίνεται το πλοίο, επίσης υπάρχει ταπέλα που γράφει απαγορεύεται η είσοδος - βαθειά νερά. Φαίνεται το ασθενοφόρο και στα δεξιά οι τσιμεντένιοι κύβοι που στεκόταν ο Oleg. Στη φωτογραφία 4, εξήγησε ότι η μπίγα βρισκόταν στην βόρεια πλευρά, ενώ το αντίβαρο στη νότια. Από τους τσιμεντένιους κύβους τούτο βρίσκεται από πάνω, δεν χωρεί να περάσει ο οποιοσδήποτε. Η δεξιά ερπύστρια απέχει περί το 1 μέτρο από τους κύβους. Το θύμα, σύμφωνα με το μάρτυρα, την ώρα που περνούσε από τη δεξιά πλευρά της ερπύστριας, κτυπήθηκε και βρέθηκε ανάσκελα με την κεφαλή του προς το τσιμεντένιο κύβο όπως φαίνεται στη φωτογραφία 6, όπου ο μάρτυρας σημείωσε τη διαδρομή του θύματος και το σημείο όπου βρέθηκε. Σύμφωνα με το μάρτυρα ήταν δυνατό ένα άτομο να περπατήσει από το σημείο που φαίνεται ένα διπλοκάμπινο όχημα προς το μέρος που βρέθηκε το θύμα. Ο μάρτυρας αναφέρθηκε και στη φωτογραφία 5 όπου φαίνεται ο χώρος που βρίσκεται το χαλίκι και το τοιχίο μπροστά από τη στοίβη. Στη φωτογραφία 7 ανέφερε ότι φαίνεται το αντίβαρο του εκσκαφέα, μια βαλίτσα, τα δύο ξύλα τα οποία είναι πάνω στο τσιμεντένιο κύβο σχήματος πετάλου. Περαιτέρω, ο μάρτυρας εξήγησε ότι η περιστροφή των 180 μοιρών που έκανε ο κάδος μαζί με το αντίβαρο και την καμπίνα γινόταν περίπου στο 1 ½ δευτερόλεπτο. Την εν λόγω πληροφορία την έλαβε από την αστυνομία των Βάσεων, οι οποίοι έκαναν αναπαράσταση του δυστυχήματος. Ερωτώμενος ο μάρτυρας κατά πόσο η εναγομένη είχε συμμορφωθεί με τους κανόνες ασφαλείας και υγείας, ανέφερε πως η εταιρεία είχε γραπτή εκτίμηση του κινδύνου, δεν προνόησε να κατασκευάσει κάποιο ειδικό διάδρομο ώστε να έχουν πρόσβαση οι εργαζόμενοι από τη βόρεια πλευρά να μεταβούν μέσω του διαδρόμου προς τη νότια πλευρά, δηλαδή να πάνε στο ρυμουλκό ή στην πλωτή εξέδρα για να μεταβούν στο πλοίο. Δεν υπήρχε διάδρομος ώστε σε περίπτωση που περιστρεφόταν το μηχάνημα να έχουν απόσταση 2-3 μέτρα στα δεξιά και να μπορούν ανενόχλητοι να περπατούν με ασφάλεια. Επίσης θα μπορούσε να έβαζε κάποιο κιγκλίδωμα ώστε να μην έχουν πρόσβαση οι εργαζόμενοι προς το χώρο που κινείτο ο εκσκαφέας και περιστρεφόταν ή με κάποιο φωτεινό ή ηχητικό σήμα να ειδοποιείται ο οδηγός του εκσκαφέα ώστε να ξέρει ότι θα περάσουν άτομα από τη βόρεια πλευρά προς τη νότια και να ακινητοποιήσει τον εκσκαφέα. Μπορούσε να κατασκευαστεί ένας διάδρομος στη δεξιά πλευρά όπως βλέπεις νότια ώστε να είναι εύκολη και ασφαλής η διέλευση των εργαζομένων από το βόρειο μέρος του εργοταξίου προς το νότιο. Θα ήταν πολύ απλό για την εναγομένη να κατασκευάσει αυτό το διάδρομο και να διασφαλίσει με αυτό τον τρόπο την ασφαλή διέλευση των εργαζομένων της. Ο εν λόγω διάδρομος θα ήταν περιφραγμένος είτε με κιγκλίδωμα είτε με κάποιο σταθερό πλαστικό ττέλι έτσι ώστε να αποκλείεται η επαφή του αντίβαρου με τον πεζό που χρησιμοποιούσε το διάδρομο. Σύμφωνα με το μάρτυρα θα μπορούσε να αποκλεισθεί η πρόσβαση πεζών προς το αντίβαρο με κιγκλίδωμα το οποίο θα τοποθετείτο μπροστά από τις δύο στοίβες κύβων οι οποίες φαίνονται στη φωτογραφία 1 του Τεκμ.2, δηλαδή να απαγορευόταν η πρόσβαση προς την κατεύθυνση του εκσκαφέα εφόσον αυτός εργαζόταν. Στην προκειμένη περίπτωση δεν υπήρξαν οποιαδήποτε σήματα που να απαγορεύουν την πρόσβαση προς το σημείο που περιστρεφόταν ο εκσκαφέας. Περαιτέρω ο μάρτυρας παρατήρησε ότι δεν υπήρξαν πλαϊνά καθρεφτάκια ώστε ο οδηγός του να μπορεί να δει προς τα πίσω του ή με άτομο το οποίο κατευθυνόταν από βόρεια προς το βραχίονα, είτε από δεξιά του είτε από αριστερά του. Ο δε συγκεκριμένος εκσκαφέας κάνει αρκετό θόρυβο ώστε ο οδηγός του να μην μπορεί να ακούσει όταν κάποιος έξω από την καμπίνα του φωνάξει. Συμφώνησε ο μάρτυρας πως ένα άτομο το οποίο επιθυμούσε να πάει προς το πλοίο θα έπρεπε να περάσει από το βραχίονα όπου δεν υπήρχε συγκεκριμένος διάδρομος για να τον χρησιμοποιήσει. Στην εκτίμηση κινδύνου, η οποία γίνεται ώστε να μειωθούν οι κίνδυνοι για εργατικά ατυχήματα την οποία του έδωσε ο κ. Πράγκο δεν υπήρχε συγκεκριμένος διάδρομος ώστε να μπορούν εύκολα οι εργαζόμενοι από την βόρεια πλευρά να πηγαίνουν στη νότια με ασφάλεια. Ο μάρτυρας αξιολόγησε την εκτίμηση κινδύνων που έγινε και σε ότι αφορά τη διακίνηση πεζών δια μέσου του βραχίονα ως ελλιπή διότι όπως εξήγησε δεν υπήρχε ασφάλεια. Το συγκεκριμένο σημείο δεν εξετάστηκε. Όσον αφορά την άλλη πλευρά που είχε απόσταση 2 ½ μέτρα περίπου από την καδένα όταν περιστρεφόταν το αντίβαρο υπολόγισε πως αυτό άφηνε 1 μέτρο περίπου. Κατά την αντεξέταση ρωτήθηκε ο μάρτυρας κατά πόσο η μπίγα κατά την κίνηση που κάνει των 180 μοιρών πλησιάζει την καμπίνα. Ο μάρτυρας απάντησε πως δεν την πλησιάζει χωρίς να είναι βέβαιος για την απόσταση που χωρίζει τον κάδο από την καμπίνα. Σε υποβολή ότι η απόσταση αυτή ξεπερνά τα 8 μέτρα, ο μάρτυρας απάντησε πως δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα γιατί δεν μέτρησε την απόσταση. Αναφορικά με την οπτική επαφή που έχει ο οδηγός του εκσκαφέα, δήλωσε πως μόνο μπροστά αυτός μπορεί να δει. Επίσης, παρατήρησε ότι ένεκα του θορύβου ο οδηγός δεν μπορεί να ακούσει έστω και αν κάποιος του φωνάξει. Σε υποβολή ότι λίγα λεπτά πριν το ατύχημα το θύμα μαζί με συνάδελφο του ακολούθησε τη διαδρομή από το διπλοκάμπινο της φωτογραφίας 6 στον κάδο όπου τοποθετείτο το χαλίκι και απ' εκεί στο πλοίο με το ρυμουλκό και επέστρεψαν από την ανατολική πλευρά του εκσκαφέα, ο μάρτυρας συμφώνησε πως τούτο είχε αναφέρει ο κ. Πράγκο. Την εν λόγω κατάθεση την έλαβε ο ίδιος από τον Πράγκο, Τεκμήριο 5. Σε υποβολή ότι στα καθήκοντα του εργάτη που βρίσκετο στο σημείο Β ήταν να εμποδίζει και οποιοδήποτε ξένο προς το εργοτάξιο να μπει μέσα στο χώρο του, ο μάρτυρας δεν συμφώνησε. Ρωτήθηκε ο μάρτυρας με αναφορά τη φωτογραφία 5, τι υπάρχει μπροστά από τις ερπύστριες και απάντησε ένα τοιχίο από μπετόν ύψους γύρω στα 80 εκατοστά - 1 μέτρο, το οποίο εξέχει πέραν του πλάτους των ερπυστριών. Ήταν η θέση του δικηγόρου της εναγομένης ότι η απόσταση από το τέλος του τοιχίου στη δεξιά πλευρά, δηλαδή απ' εκεί που πέρασε το θύμα μέχρι και το μπλοκ των μπετών που υπάρχουν εκεί μικραίνει στο ½ μέτρο, ο μάρτυρας υπέδειξε τη φωτογραφία 6 λέγοντας πως υπάρχει μια απόσταση περίπου 1 μέτρο. Σε υποβολή ότι μεταξύ του τοιχίου και των τσιμεντένιων κύβων υπήρχε χαλίκι ύψους 80 εκατοστών, ο μάρτυρας διαφώνησε λέγοντας ότι εκεί είναι ο διάδρομος και το χαλίκι που υπήρχε δεν ήταν ύψους 80 εκατοστών. Σύμφωνα με το μάρτυρα, όταν το αντίβαρο βρισκόταν στη βόρεια πλευρά, το θύμα κατευθυνόταν από τη βόρεια προς τη νότια πλευρά και τον κτύπησε χωρίς να τον αντιληφθεί ο οδηγός του εκσκαφέα. Σε υποβολή ότι κακώς βρισκόταν εκεί ο θανών, απάντησε πως αυτή είναι η γνώμη σας. Εφόσον δεν υπήρχε συγκεκριμένος διάδρομος να χρησιμοποιήσει το θύμα, χρησιμοποίησε αυτή τη διαδρομή. Σε υποβολή ότι λίγα λεπτά προηγουμένως ο θανών χρησιμοποίησε το διάδρομο από την άλλη πλευρά, εξήγησε πως ούτε η άλλη διαδρομή ήταν ασφαλής. Σε υποβολή ότι στην κατάθεση του ο Πράγκο είπε ότι ο οδηγός του εκσκαφέα σταμάτησε τη λειτουργία του για να περάσουν όταν τον σταμάτησαν έχοντας οπτική επαφή μαζί του, το ίδιο δε έπραξαν και στην επιστροφή τους, εισηγούμενος ότι ήταν ασφαλής η διαδρομή που χρησιμοποίησαν, ο μάρτυρας διαφώνησε λέγοντας ότι από το θόρυβο του μηχανήματος είναι δύσκολο να ακούσει ο οδηγός ώστε να προσέξει και να σταματήσει, ενώ αν υπήρχε συγκεκριμένος διάδρομος ο θανών θα ζούσε. Σε υποβολή ότι ο ίδιος ο θανών επέλεξε να περάσει από την άλλη πλευρά απ' εκείνη που πέρασε λίγα λεπτά προηγουμένως επιτυχώς, ο μάρτυρας διαφώνησε λέγοντας ότι και από τις δύο πλευρές δεν υπήρχε συγκεκριμένος διάδρομος. Σύμφωνα με το μάρτυρα, το συγκεκριμένο εργοτάξιο δεν γνωστοποιήθηκε στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας, έτσι και δεν επιθεωρήθηκε. Σε υποβολή ότι η επιθεώρηση είχε γίνει, έγιναν υποδείξεις σχετικά με κάποια μηχανήματα, ο μάρτυρας απάντησε πως υπάρχουν δύο ειδών επιθεωρητές, αυτοί για τα μηχανήματα και η γενική επιθεώρηση όπως ήταν ο ίδιος που επιθεωρούσαν τους χώρους για να εντοπίσουν τα διάφορα προβλήματα. Τέλος, ο μάρτυρας διευκρίνισε πως 1½ δευτερόλεπτο η μπίγα καλύπτει την απόσταση των 180 μοιρών, εξαιρουμένου του χρόνου που απαιτείται για τη φόρτωση και ξεφόρτωση της χούφτας. Σε υποβολή ότι στο χρόνο που απαιτείτο για τη φόρτωση ο οδηγός που έβλεπε προς τη βόρεια πλευρά ήταν σε θέση να ελέγξει αν κάποιοι ήθελαν να περάσουν νότια και να σταματήσει, απάντησε ότι η οπτική γωνία του οδηγού ήταν μόνο ευθεία, δεν έβλεπε δεξιά και αριστερά και η προσοχή του ήταν στραμμένη να φορτώσει το χαλίκι για να το μεταφέρει στη νότια πλευρά. Σε υποβολή ότι ένας ο οποίος εργαζόταν στο εργοτάξιο όφειλε να μην περάσει παρά μόνο αν ο οδηγός τον έβλεπε και σταματούσε να λειτουργεί τον εκσκαφέα, απάντησε ότι αν υπήρχε διάδρομος θα υπήρχε πρόσβαση από τη βόρεια πλευρά στη νότια με ασφάλεια και δεν θα γινόταν το ατύχημα. Ως Μ.Ε.2 κατέθεσε η Φωτεινή Λάρκου, Πρωτοκολλητής του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας, υπεύθυνη για τις ποινικές υποθέσεις. Υπό την ιδιότητα της είχε στην κατοχή της τον ποινικό φάκελο της υπόθεσης 17183/08. Δήλωσε πως η υπόθεση εκδικάστηκε και εξεδόθηκε απόφαση στις 23.9.2010. Η εταιρεία κρίθηκε ένοχη και της επιβλήθηκε πρόστιμο. Στο φάκελο υπήρχαν τεκμήρια εκ των οποίων κατατέθηκαν η γνωστοποίηση του ατυχήματος (Τεκμ.6), η κατάθεση του Γεώργιου Χαραλάμπους ημερ. 9.3.2008 (Τεκμ.7) (με σκοπό να την υιοθετήσει ο μάρτυρας που θα κλητεύσει η ενάγουσα), η κατάθεση του Mohamed Lawendy ημερ. 19.3.08 (Τεκμ.8) για τον περιορισμένο σκοπό αναφορικά με τις παραδοχές του μάρτυρα. Αντεξεταζόμενη κατέθεσε τη γραπτή κατάθεση του Ανδρέα Ζαχαρία ημερ. 24.2.08 (Τεκμ.9) και τη γραπτή κατάθεση του Χρίστου Αβραάμ ημερ. 25.2.08 (Τεκμ.10) για τον περιορισμένο σκοπό να τις καταθέσουν οι μάρτυρες όταν κλητευθούν. Ως Μ.Ε.3 κατέθεσε η Γεωργιάδου Ελευθερία, ενάγουσα στην αγωγή και διαχειρίστρια στην περιουσία του πατέρα της, ηλικίας 38 χρονών κατά τη δίκη. Έχει ένα αδελφό 34 χρόνων και οι δύο είναι παντρεμένοι και έχουν από δύο παιδιά. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 11, δέσμη 7 αποδείξεων μισθού που λάμβανε ο πατέρας της από την εναγομένη. Ανέφερε ότι προηγουμένως ο πατέρας της εργαζόταν στην Cybarco για 10 χρόνια περίπου ως μηχανικός βαρέων μηχανημάτων και πιο πριν εργαζόταν στην Αρχή Λιμένων για 20 χρόνια και πάλι ως μηχανικός βαρέων μηχανημάτων. Από την Cybarco βγήκε ως πλεονάζον προσωπικό το 2007. Μετά δε 3-4 μήνες βρήκε δουλειά στην εναγομένη. Ο μισθός του στη Cybarco ήταν 1.700 Λ.Κ. και με τις υπερωρίες μπορούσε να φθάσει και τις 2.000 Λ.Κ. Ο πατέρας της διέμενε με τη μητέρα της στο πατρικό τους σπίτι. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι η μητέρα της άρχισε να εργάζεται όταν ο πατέρας της έμεινε άνεργος το 2007 και συνέχισε να εργάζεται και μετά το θάνατο του ως πωλήτρια, μερικής απασχόλησης, με μισθό €200-€400. Ξέρει ότι ο μισθός του πατέρα της στους εναγόμενους ήταν γύρω στα €2.000. Η ίδια, μετά τις σπουδές της από το 2000 εργάζεται ως ιατρικός επισκέπτης. Παντρεύτηκε το 2007, λίγους μήνες πριν το θάνατο του πατέρα της. Ο πατέρας της τη βοηθούσε στην αποπληρωμή του δανείου. Τον Μάρτιο του 2008, εργοδοτήθηκε στο Υπουργείο Υγείας ως υγειονομικός λειτουργός και ο πατέρας τη συνέχισε να τη βοηθά όπως βοηθούσε και τον αδελφό της που ήταν φοιτητής στην Αγγλία. Σε υποβολή ότι ο βασικός μισθός του πατέρα της ήταν 217 Λ.Κ. και με το τιμαριθμικό επίδομα ανέβαινε στις 801,06 Λ.Κ., η μάρτυρας παρέπεμψε στις αποδείξεις Τεκμήριο 11. Για την υπεράσπιση κατέθεσε ως Μ.Υ.1 ο Edward Branco, διευθυντής της εναγομένης, ο οποίος σύμφωνα με τη γραπτή δήλωση του, Τεκμήριο 12, κατά το χρόνο του δυστυχήματος βρισκόταν στο εργοτάξιο σαν επικεφαλής των υπαλλήλων της εναγομένης, συμπεριλαμβανομένων και του θανόντος Αλέξανδρου Γεωργιάδη. Αναφορικά με το δυστύχημα έδωσε κατάθεση στην αστυνομία των Βάσεων και στις 26.3.2008 έδωσε κατάθεση σε υπάλληλο του Υπουργείου Εργασίας όπου απαντούσε σε ερωτήσεις. Τον αποβιώσαντα τον προσέλαβε στις 11.9.2007, σαν υπάλληλο της εναγομένης με την ιδιότητα του μηχανικού βαρέων μηχανημάτων. Καθήκοντα του ήταν όπως σε συνεργασία με τον άλλο μηχανικό της εταιρείας, τον Amara El Zahed Ashour και τον σύμβουλο μηχανικών Ανδρέα Ζαχαρία, να συντηρεί και επιδιορθώνει όταν χρειαζόταν μηχανήματα της εναγομένης είτε στη στεριά είτε πάνω στο ρυμουλκό πλοίο «Diki Bonzo», που εδώ και 16 περίπου χρόνια η εναγομένη χρησιμοποιεί στις εργασίες της. Αναφερόμενος στον αποβιώσαντα, τον χαρακτηρίζει σαν έμπειρο επαγγελματία μηχανικό βαρέων μηχανημάτων για πολλά χρόνια και στα πλαίσια της εργασίας του με την εναγομένη γνώριζε τη λειτουργία του μεγάλου εκσκαφέα με αριθμό εγγραφής KHA 225, τύπου Caterpillar 330L και γνώριζε από το επάγγελμα του ότι λόγω της μεγάλης ταχύτητας κίνησης του αντίβαρου ήταν αδύνατον να περάσει την ώρα εργασίας του εκσκαφέα από το συγκεκριμένο σημείο που έγινε το ατύχημα το οποίο του κόστισε τη ζωή. Ο αποβιώσας ήταν παρών όταν το πρωί της πρώτης ημέρας λειτουργίας του εκσκαφέα στο συγκεκριμένο εργοτάξιο ενημέρωσε όλους τους εργαζομένους στο έργο για τον εγκεκριμένο τρόπο περάσματος κοντά από τον εκσκαφέα, κάτι το οποίο έκανε και το πρωί του ατυχήματος όπως έκανε κάθε ημέρα. Στο συγκεκριμένο εργοτάξιο όπου έγινε το ατύχημα, η εναγομένη είχε αναλάβει με σχετικό συμβόλαιο με τον ανάδοχο του έργου κ.κ. Caramondani Desalination Plants Ltd, τις εργασίες διαπλάτυνσης υποθαλάσσιου αυλακιού, αφαίρεση των παλαιών σωλήνων και τοποθέτηση νέων μεγαλύτερων για τις ανάγκες επέκτασης της μονάδας αφαλάτωσης Δεκέλειας μέσα στην περιοχή των Αγγλικών Βάσεων και στερέωση των σωλήνων στο βυθό με τη χρήση τσακιλιών που θα τοποθετούσαν στα κατάλληλα σημεία που θα υποδείκνυαν οι δύτες. Άρχισαν τις προπαρασκευαστικές εργασίες μέσα στον Ιανουάριο του 2008 και μετά μερικές ημέρες άρχισαν τις βασικές πιο πάνω εργασίες με τη χρήση του εκσκαφέα. Όπως σε κάθε άλλη εργασία που αναλάμβανε η εναγομένη, έτσι και στο συγκεκριμένο έργο ο ίδιος προσωπικά έδωσε στις 14.1.2008 στον κάθε υπάλληλο που απασχολείτο στο εργοτάξιο γραπτή εκτίμηση των κινδύνων και αφού τους εξήγησε με λεπτομέρεια όλους τους κινδύνους που έπρεπε να έχουν υπόψη, την υπέγραψαν όλοι συμπεριλαμβανομένου του αποθανόντος. Στη συνέχεια την παρέδωσε στον εργοδότη της εναγόμενης εταιρείας Caramondani Desalination Plants Ltd. Αυτό αναφέρεται και στην έκθεση διερεύνησης του ατυχήματος, σελίδα 3, παράγραφος 7
(3)του Τεκμηρίου
- Η γραπτή εκτίμηση κινδύνων αφορούσε βασικά (α) στο τι προστατευτικά θα έφεραν κατά την εργασία τους όπως ήταν το κράνος, φωσφορούχο τζάκετ το χειμώνα, ειδική φωσφορούχα επένδυση το καλοκαίρι, άρβυλα ασφαλείας και ανάλογα γάντια ασφαλείας, (β) τον τρόπο εργασίας στις διάφορες περιπτώσεις και στα μέτρα ασφαλείας που έπρεπε να λαμβάνονται. Ειδικά για την περίπτωση του συγκεκριμένου ατυχήματος, το έγγραφο αυτό αναφέρει πως όταν οι υπάλληλοι θα εργάζονται κοντά στον εκσκαφέα θα υπήρχαν προειδοποιητικά σήματα του διαδρόμου διέλευσης από την περιοχή του εκσκαφέα και έπρεπε να έπαιρναν προειδοποίηση από τον οδηγό του πριν τη διάβασή τους από εκεί. Ακόμα εξηγείται ο βαθμός επικινδυνότητας και ότι πιθανές συνέπειες από τη μη τήρηση των μέτρων προστασίας θα ήταν πολλαπλά τραύματα. Επιπρόσθετα υπήρχε πινακίδα έξω από το γραφείο του, στη βόρεια πλευρά του εργοταξίου σε σχέση με τον εκσκαφέα που επαναλάμβανε όσα αναφέρονται στην γραπτή εκτίμηση κινδύνων. Στο εργοτάξιο, πιο βόρεια από το γραφείο του, υπήρχε και ταμπέλα που έλεγε «προσοχή κίνδυνος εργασίας βαρέων μηχανημάτων» για τους μη εργαζόμενους στο εργοτάξιο. Το εργοτάξιο θεωρείτο κλειστό και δεν επιτρεπόταν η είσοδος όσων δεν είχαν εργασία. Αντίγραφο της γραπτής εκτίμησης κινδύνων με τις υπογραφές των υπαλλήλων της εναγομένης στο εργοτάξιο, περιλαμβανομένων και του αποβιώσαντος, επισυνάπτει σαν Έγγραφο Α στη δήλωση του. Εκτός των πιο πάνω, το πρωί της πρώτης ημέρας που θα χρησιμοποιούσαν τον εκσκαφέα στο εργοτάξιο, μετά που ο εκσκαφέας τοποθετήθηκε στη θέση του, όπως φαίνεται στο Τεκμήριο 2, φωτογραφία 1, ο ίδιος συγκέντρωσε όλους τους υπαλλήλους της εναγομένης, μαζί και τον αποβιώσαντα, για το καθιερωμένο καθημερινό «safety meeting» και τους ανέφερε πως οποιοσδήποτε θα χρειαζόταν να περάσει από το χώρο του εκσκαφέα ή από χώρο που εργαζόταν κάποιο άλλο μηχάνημα, φορτωτήρας, βίντσι κ.τ.λ., θα έπρεπε απαραίτητα να μεριμνήσει ώστε αυτό να γίνει από την ανατολική πλευρά του εκσκαφέα δίπλα από την αριστερή ερπύστρια του βλέποντας προς τη θάλασσα, όπου άφησαν διάδρομο πλάτους 3 μέτρων και στην αρχή του, στη βόρεια πλευρά, έβαλαν έγχρωμη φωσφορίζουσα κορδέλα, η οποία απέκλειε τη διέλευση και για να περάσει κάποιος έπρεπε να την μετακινήσει. Όλοι κατάλαβαν και εφάρμοζαν το τι τους εξηγήθηκε μέχρι την ημέρα του ατυχήματος. Περαιτέρω, τους υπενθύμισε πως σύμφωνα με την εκτίμηση κινδύνων, που όλοι υπέγραψαν, πέρασμα κοντά στον εκσκαφέα θα γινόταν μόνο αφού πρώτα θα βεβαιώνονταν ότι ο οδηγός του τους αντιλήφθηκε και σταμάτησε τη φόρτωση και τους έδωσε σήμα για να περάσουν. Όπως λέει η εκτίμηση κινδύνου «warning from driver prior to traverse». Υποδεικνύει στις φωτογραφίες 1 και 3 του Τεκμηρίου 2, την ύπαρξη της έγχρωμης φωσφορίζουσας κορδέλας μετά που την είχαν κόψει για να περάσει το ασθενοφόρο. Επισυνάπτει στη δήλωση του ως (Β), έγχρωμες πανομοιότυπες φωτογραφίες ως το Τεκμήριο 2, όπου φαίνεται καλύτερα η κορδέλα στις φωτογραφίες 1 και
- Η εν λόγω κορδέλα, έκλεινε τη δίοδο ενωμένη στις δύο στοίβες των μπλοκ από μπετόν μπροστά από το ασθενοφόρο, όπως φαίνεται στη φωτογραφία 3, του Τεκμηρίου 2 και εκτίνετο στην αριστερή πλευρά του δρόμου ξεκινώντας από τα μπλοκ μπετόν και αριστερά του δρόμου. Στη δεξιά πλευρά δεν υπήρχε λόγος σήμανσης γιατί υπήρχε η θάλασσα και κούκοι. Στην βορειοδυτική πλευρά, σε σχέση με τον εκσκαφέα πάνω σε στίβη από κύβους μπετόν, θα βρισκόταν πάντα όταν λειτουργούσε ο εκσκαφέας ένας υπάλληλος της εναγομένης. Καθήκοντα του ήταν να επικοινωνεί με τον οδηγό του εκσκαφέα τόσο για σκοπούς φορτοεκφόρτωσης των χαλικίων όσον και για να βοηθά στο σταμάτημα λειτουργίας του εκσκαφέα για τη διέλευση πεζών κατά την ώρα εργασίας του εκσκαφέα όταν ο οδηγός δεν αντιλαμβανόταν από μόνος του κάποιον που ήθελε να περάσει. Οι δύο υπάλληλοι της εναγομένης ήταν στα πιο πάνω σημεία την ημέρα του ατυχήματος. Καμιά άλλη δίοδος δεν προσφερόταν για να περάσουν από την περιοχή του εκσκαφέα άνθρωποι. Επειδή από τη δυτική πλευρά εκινείτο το αντίβαρο του εκσκαφέα, την ώρα που κινείτο απέναντι ο κάδος του, με πολύ μεγάλη ταχύτητα γι' αυτό απέκλεισαν εκείνη την πλευρά με κύβους κατασκευασμένους από μπετόν τοποθετημένους σε απόσταση μόλις 70 εκατοστών από τη δυτική ερπύστρια του εκσκαφέα που έκλεινε τελείως τη βόρεια είσοδο. Αυτό το άνοιγμα των 70 εκατοστών ήταν απαραίτητο για την κίνηση των μηχανικών και του οδηγού όταν δεν λειτουργούσε ο εκσκαφέας. Ο χώρος αυτός των 70 εκατοστών μίκρυνε περισσότερο στη βόρεια είσοδο του, λόγω της τοποθέτησης, βόρεια του εκσκαφέα, μπροστά και κάθετα σε σχέση με το εκσκαφέα άλλης σειράς κύβων από μπετόν, ύψους ενός μέτρου που επεκτείνετο μέχρι σημείου μόλις 40 εκατοστά από τους άλλους κύβους στη δυτική πλευρά (βλ. φωτογραφία 5, Τεκμηρίου 2). Μπροστά από τους κύβους αυτούς από μπετόν που βρίσκονταν βόρεια του εκσκαφέα και κάθετα σε σχέση με αυτόν υπήρχαν τοποθετημένοι όγκοι από χαλίκια ύψους περίπου 80 εκατοστών που έκλειναν το άνοιγμα των 40 εκατοστών και δυσκόλευαν ακόμα περισσότερο το πέρασμα, αφού φυσιολογικά επεκτείνονταν πέραν από τους κάθετους κύβους μέχρι τους παράλληλους με τις ερπύστριες κύβους από μπετόν. Με τον τρόπο αυτό, τα χαλίκια έκλειναν τελείως και το μικρό 40 εκατοστών ελεύθερο πλάτος μεταξύ των κύβων όπως φαίνεται στις φωτογραφίες 5 και 6 του Τεκμηρίου
- Οποιοσδήποτε δοκίμαζε να περάσει από εκεί θα έπρεπε να ανέβει σε ύψους 80 περίπου εκατοστών, πάνω στα χαλίκια και να περάσει από το άνοιγμα των 40 εκατοστών. Αυτός ο αποκλεισμός της δυτικής πλευράς, φαίνεται πολύ καθαρά στη φωτογραφία 6 του Τεκμηρίου
- Εκτός από τις προσωπικές οδηγίες και τη σήμανση της διάβασης στην ανατολική πλευρά του εκσκαφέα και εκτός από τον αποκλεισμό της δυτικής πλευράς και της τοποθέτησης παρατηρητών βόρεια και νότια του εκσκαφέα, η μισή περιστροφή του εκσκαφέα με ανύψωση της χούφτας και απομάκρυνσης της από το διάδρομο διέλευσης πεζών ήταν επιπρόσθετο μέτρο ασφαλείας που περιόριζε σημαντικά τον κίνδυνο. Επιπρόσθετα των πιο πάνω μέτρων ασφαλείας, ο ίδιος καθημερινά άρχιζε τις εργασίες στο εργοτάξιο μαζεύοντας του εργαζομένους και κάνοντας «safety meeting», όπου υπενθύμιζε σε όλους πως έπρεπε να ακολουθούνται όλα τα μέτρα ασφαλείας τα οποία επαναλάμβανε σε συντομία. Τα εν λόγω μέτρα λειτούργησαν σωστά για περίπου ένα μήνα και επιθεωρητές του Υπουργείου Εργασίας, που τους επισκέφθηκαν δύο φορές πριν το ατύχημα, ενημερώθηκαν για αυτά και τα ενέκριναν προς την ανάδοχο εταιρεία Caramondani Desalination Plants Ltd. Σχετική επιστολή ημερομηνίας 6.3.2008, της αναδόχου εταιρείας που τους κοινοποιούσε το σχετικό πρακτικό συνεδρίας ημερομηνίας 8.2.2008, επισυνάπτει ως «Γ». Πρακτικό της συνεδρίας ημερομηνίας 8.2.2008, επισυνάπτει σαν «Δ», όπου παρών στο εργοτάξιο ήταν και ο Μ.Ε.1, Κυριάκος Πατέρα. Είναι θέση του μάρτυρα ότι ο αποβιώσας μαζί με το σύμβουλο μηχανικό, Ανδρέα Ζαχαρία, είχαν περάσει από τον διάδρομο τριών μέτρων της ανατολικής πλευράς του εκσκαφέα από βόρεια προς τη θάλασσα και αργότερα επέστρεψαν από τον ίδιο διάδρομο αφού ακινητοποιήθηκε ο εκσκαφέας, ακολουθώντας το πιο πάνω σύστημα ασφαλείας. Σημειώνει επίσης, πως ενώ ο αποβιώσας κατά το συγκεκριμένο χρόνο του ατυχήματος δεν εργαζόταν σε κάτι που είχε σχέση με τον εκσκαφέα, εντούτοις γνώριζε τον τρόπο λειτουργίας του και πόσο επικίνδυνο ήταν να περάσει από κοντά του χωρίς να ακολουθήσει τα πιο πάνω μέτρα ασφάλειας τα οποία ο ίδιος του υπέδειξε. Του είναι ανεξήγητο, γιατί ένας έμπειρος ειδικός στο συγκεκριμένο εκσκαφέα και τη λειτουργία του να περάσει από την απαγορευμένη επικίνδυνη πλευρά, παραβαίνοντας όλα τα μέτρα ασφάλειας που γνώριζε και όφειλε να ακολουθήσει. Ο αποβιώσας, ο οποίος γνώριζε τους κινδύνους, όφειλε να αποφύγει να περάσει από την πλευρά του περιστρεφόμενου αντίβαρου ενώ δούλευε ο εκσκαφέας με την ταχύτητα κίνησης του αντίβαρου, να περάσει μέσα από στένωμα 70 εκατοστών το οποίο και αυτό υπερκαλυπτόταν από το αντίβαρο. Είναι η θέση του μάρτυρα ότι ο αποβιώσας (α) αγνόησε την πρακτική την οποία του υπέδειξε ο ίδιος και τη γνώριζε και ακολούθησε πολλές φορές προηγουμένως, (β) αγνόησε τον Oleg Russu που ήταν κατά την ώρα του ατυχήματος ο παρατηρητής στην βόρεια πλευρά πάνω στου κύβους μπετόν, όπως ο ίδιος ο Russu περιγράφει στο Τεκμήριο 3, (γ) ο θανών πέρασε πρώτα μέσα από στένωμα 60 εκατοστών και πάνω από χαλίκια ύψους 80 εκατοστών και στη συνέχεια μέσα από στένωμα 70 εκατοστών μεταξύ εκσκαφέα και των τσιμεντένιων κύβων δυτικά του εκσκαφέα που εν γνώσει του τοποθετήθηκαν εκεί για να αποκλειστεί η διέλευση πεζών από εκείνη την πλευρά, (δ) γνώριζε ότι το αντίβαρο του εκσκαφέα περιστρεφόταν με ιλιγγιώδη ταχύτητα κάθε ένα δευτερόλεπτο σε εκείνη την πλευρά και ενώ λίγα λεπτά πιο πριν με τον Ανδρέα Ζαχαρία είχε χρησιμοποιήσει τον καθορισμένο ασφαλή τρόπο διάβασης (ε) έθεσε ο ίδιος τον εαυτό σε κίνδυνο τραυματισμού του κατά παράβαση του συστήματος ασφαλείας και των οδηγιών του. Είναι η θέση του πως το ατύχημα δεν θα συνέβαινε εάν ο αποβιώσας ακολουθούσε τις οδηγίες και το σύστημα ασφαλείας διέλευσης και ειδοποιούσε είτε τον οδηγό του εκσκαφέα είτε τον παρατηρητή, ο οποίος βρισκόταν στην βορειοδυτική προς τον εκσκαφέα πλευρά, για την πρόθεση του να πάει απέναντι. Η απουσία πλαϊνών καθρεφτών, είναι η θέση του, πως δεν καθιστούσε τον εκσκαφέα ελαττωματικό για την εκτέλεση των συγκεκριμένων εργασιών. Αναφορικά με τους μισθούς και άλλες απολαβές του αποβιώσαντος, αναφέρει (α) ο βασικός μισθός του με το τιμαριθμικό επίδομα ήταν Λ.Κ. 801,06 ή €1.368,69 μηνιαίως για το 2007 και αυξήθηκε σε €1.403,74 από 1.1.
- Αυτό φαίνεται από την απόδειξη, Τεκμήριο 11, (β) αποδέχεται ότι ο αποβιώσας εδικαιούτο σε 13ο μισθό που θα ήταν και αυτός €1.403,74 πριν τις αποκοπές. Από τις μηνιαίες απολαβές του αποβιώσαντος, εκτός αυτής του 13ου μισθού, αφαιρούνταν ή αποκόπτονταν κάθε μήνα 6,3% για συνεισφορά στις κοινωνικές ασφαλίσεις, 1% για συνεισφορά στη συντεχνία και €8,54 για συνεισφορά στην ιατρική ασφάλιση, δηλαδή ο πραγματικός μισθός του για κάθε ένα από τους 12 εργάσιμους μήνες του χρόνου ήταν €1.403,74 - €111,01 οι αποκοπές, ήτοι €1.292,34 x 12, το συνολικά ετήσιο καθαρό εισόδημα του ήταν €15.508,
- Στο εν λόγω ποσό προστίθεται και το ποσό των €1.315,31 για τον 13ο μισθό, αφού αφαιρεθεί 6,3% (€88,43) για συνεισφορά στις κοινωνικές ασφαλίσεις, επομένως το συνολικό ετήσιο καθαρό εισόδημα ήταν €16.823,
- Υπερωρίες ήταν σπάνιες και εξαρτώντο από το κάθε έργο και τη φύση της εργασίας κάθε υπαλλήλου. Η εναγομένη η οποία παρέχει υπηρεσίες κυρίως μέσα στη θάλασσα, έργα που δεν είναι πολλά, υπήρχαν περίοδοι χωρίς ουσιαστική εργασία των υπαλλήλων της. Οι περισσότερες συνεργασίες που αναλαμβάνει, πέραν του 90% δεν επιτρέπουν ή δεν χρειάζονται υπερωρίες. Ειδικά ως προς αποβιώσαντα, στις πλείστες των περιπτώσεων, όταν βρίσκονταν μέσα στη θάλασσα δεν είχαν υπερωρίες ούτε είχαν σχεδόν εργασία και βρίσκονταν «stand by». Στο συγκεκριμένο έργο που έγινε το ατύχημα, ο αποβιώσας δεν είχε εργασία ούτε για το μισό της ημέρας. Πήγαινε όπως και οι άλλοι υπάλληλοι με το αυτοκίνητο της εναγομένης στη δουλειά και όχι με το δικό του και για την ώρα που χάνανε για τη μεταφορά αυτή τους πληρώνετο έξτρα σαν μεταφορικά ενάμιση ώρα να πάνε και ενάμιση να γυρίσουν, ήτοι συνολικά 3 ώρες. Όπως φαίνεται και από το Τεκμήριο 11, οι υπερωρίες που φαίνεται να του πληρώθηκαν μπαίνουν μαζί με τα μεταφορικά, τα οποία μεταφορικά ήταν ο μισθός για 3 ώρες την ημέρα. Στη συνέχεια του 2008 μέχρι και σήμερα δεν είχαν άλλο έργο που πλήρωσαν υπερωρίες σε υπάλληλο της εναγομένης, υπήρχαν μόνο ελάχιστες περιπτώσεις εργασιών που πλήρωσαν μεταφορικά. Αντεξεταζόμενος αναγνώρισε στο Τεκμήριο 5 την κατάθεση που έδωσε στον επιθεωρητή εργασίας στις 26.3.
- Δήλωσε ότι στα 25 χρόνια που έκανε αυτού του είδους τις εργασίες δεν είχε τέτοιου είδους ατύχημα, μόνο ορισμένα μικροατυχήματα έτυχαν πάνω στο πλοίο. Τα μικροατυχήματα αυτά τα γνωστοποιούσε στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας και σκοπός της γνωστοποίησης ήταν να βρεθούν τα αίτια του δυστυχήματος για να ληφθούν μέτρα ασφάλειας ώστε να μην ξανά συμβεί ατύχημα. Μεταξύ των μέτρων ασφάλειας που έλαβε ήταν τοποθέτηση φωσφορούχου κορδέλας που περιέφραζε το εργοτάξιο. Αλλα μέτρα που λήφθηκαν ήταν να τοποθετηθούν οι κατάλληλες σημάνσεις, οι εργάτες να φορούν τα κατάλληλα ρούχα ασφαλείας και κράνη. Γύρω από τον εκσκαφέα τοποθετήθηκε περίφραξη από μπλοκς κουγκριού και κορδέλα κόκκινη/άσπρη φωσφορούχα. Επίσης πριν την έναρξη της δουλειάς ενημέρωνε τους υπαλλήλους ποια είναι η δουλειά της ημέρας και εξηγούσε τους κινδύνους. Η ενημέρωση τούτη ονομάζεται risk assessment plan το οποίο υπέγραφαν οι υπάλληλοι ότι κατάλαβαν το τι τους ελέχθη. Ο μάρτυρας δεν θυμόταν αν ανάφερε στην κατάθεση του αν εξήγησε με λεπτομέρεια στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας τα μέτρα ασφαλείας που έλαβε. Εξήγησε ότι αν ερωτήθηκε τα έχει αναφέρει. Σαν εταιρεία έχει κατηγορηθεί για το επίδικο ατύχημα η θέση του όμως είναι πως το θύμα αγνόησε τα μέτρα ασφαλείας. Σχετικά με την κορδέλα δήλωσε, αυτή ήταν στο ίδιο σημείο που τοποθέτησε η αστυνομία την δική της μπλε με άσπρο κορδέλα και πως η δική τους αφαιρέθηκε όταν πέρασε το ασθενοφόρο. Υπέδειξε στη φωτογραφία 3 το μέρος από όπου ξεκινάει η κορδέλα της αστυνομίας πως ξεκινούσε η δική τους κορδέλα και πήγαινε παράλληλα με την κορδέλα της αστυνομίας. Τοποθέτησε δε τόξο επί της φωτογραφίας 3 όπου υποστηρίζει υπήρχε η ασπροκόκκινη κορδέλα. Υπήρχαν επίσης μπετοστρώματα στη βόρεια, δυτική και νότια πλευρά του εκσκαφέα. Η κορδέλα ήταν τοποθετημένη μεταξύ των δύο μπλοκς ώστε να δίδει οπτική επαφή σε κάποιον να σταματήσει πριν τον εκσκαφέα ο οποίος δεν θα έπρεπε να περάσει εφόσον το μηχάνημα εργαζόταν. ΄Ενας ο οποίος επιθυμούσε να διασχίσει την περιοχή υπήρχε ασφαλής διάδρομος στα αριστερά του εκσκαφέα ενώ δεξιά του υπήρχαν μπλοκς που έκλειναν το διάδρομο. Είναι η θέση του πως στη φωτογραφία 3 φαίνεται ότι μια σειρά από μπλοκς εμπόδιζαν κάποιον να πλησιάσει το μηχάνημα δεξιά κατά μέτωπο. Σε υποβολή ότι δεν είχε τοποθετηθεί κορδέλα ο μάρτυρας διαφώνησε. Είναι η θέση του πως υπήρχε ασφαλής διάδρομος να περνούν οι εργαζόμενοι και πιστεύει πως γενικά το περιβάλλον εργασίας ήταν ασφαλές. Σε ερώτηση αν ήταν σημαντικό για τον ίδιον να αναφέρει στην κατάθεση του πως είχε τοποθετηθεί κορδέλα απάντησε πως για τον ίδιο δεν ήταν γιατί η κορδέλα άνοιγε ενώ δούλευε ο εκσκαφέας και άλλο μηχάνημα έπαιρνε χαλίκια κοντά του. Ο Russo είχε καθήκον να ανοίγει την κορδέλα και να την κλείνει και συνήθως έστεκε όπως φαίνεται ο αστυνομικός στη φωτογραφία
- Είχε δώσει οδηγίες να έχει οπτική επαφή με τον οδηγό του εκσκαφέα και να βοηθά με σήματα όταν ο οδηγός δεν έβλεπε από πού να πάρει το χαλίκι. Επίσης είχε καθήκον να σταματήσει όποιον πλησίαζε την περιοχή που ήταν ο εκσκαφέας. Επίσης βοηθούσε όποιον ήθελε να περάσει προς την πλευρά της θάλασσας ο οποίος για να περάσει θα έπρεπε ο εκσκαφέας να σταματήσει να λειτουργεί και να περάσει από το αριστερό πέρασμα. Για να σταματήσει ο εκσκαφέας ο Russo με νεψίματα προς τον οδηγό του εκσκαφέα τον σταματούσε και ο οδηγός του μηχανήματος έδιδε οδηγίες στο άτομο που ήθελε να περάσει προς την πλευρά της θάλασσας. Σε υποβολή ότι το καθήκον του Russo ήταν να διαπιστώνει πότε τέλειωνε το χαλίκι και να ειδοποιεί το άλλο μηχάνημα για να μεταφέρει χαλίκι κοντά στον εκσκαφέα. Ο μάρτυρας συμφώνησε ότι αυτό ήταν ένα από τα καθήκοντα του. Ο μάρτυρας συμφώνησε πως στην κατάθεση του Τεκμήριο 3, ο Russo δεν λέει ότι στα καθήκοντα του συμπεριλαμβάνετο και η καθοδήγηση οποιουδήποτε να περάσει προς την πλευρά της θάλασσας. Ηταν η θέση του πως στις συναντήσεις που είχαν καθημερινώς όπου εξηγούσε τους κινδύνους ήξεραν όλοι οι υπάλληλοι της εναγομένης τις ευθύνες τους όταν δούλευαν κοντά σε βαρύ μηχάνημα ή πώς να διέσχιζαν την περιοχή όπου το εν λόγω μηχάνημα εργαζόταν. Σε υποβολή ότι υπήρχε χώρος να περάσει το θύμα από δεξιά του εκσκαφέα ο μάρτυρας διαφώνησε. Εξήγησε πως δεν υπήρχε χώρος και κάποιος που θα επαίρναν από εκεί έπρεπε να είχε σκαρφαλώσει στο ύψος του χαλικιού. Ο μάρτυρας εξήγησε ότι μπροστά από τον εκσκαφέα υπήρχε σειρά από μπλοκς από μπετόν σε σχήμα πετάλου τοποθετημένα σε γραμμή όπως ένας τοίχος όπως φαίνονται στην φωτογραφία 4 και
- Τα κουγκριοστρώματα όπου φαίνεται να στέκεται ο αστυνομικός έχουν σχήμα στρώματος. Η θέση του μάρτυρα είναι ότι τα κουγκρινα μπλοκς είναι στην ίδια σειρά με μία από τις δύο στίβες από κουγκριοστρώματα. Εξήγησε ότι τα μπλοκς σε σχήμα πετάλου κατασκευάστηκαν για να μπαίνουν πάνω από τον αγωγό. Αναφερόμενος στην απόσταση που χωρίζει τα μπλοκς με τα κουγκριοστρώματα την καθόρισε σε 40 εκ.. Σε υποβολή ότι αυτή η απόσταση ήταν πολύ μεγαλύτερη εις τρόπο ώστε να περνά άνθρωπος απάντησε ότι αυτή η απόσταση ήταν γεμάτη με χαλίκι μέχρι το υψόμετρο του μπλοκ. Ο μάρτυρας διαφώνησε πως το χαλίκι που φαίνεται στην φωτογραφία 6 και σημειώνεται με κίτρινες τελείες ήταν επίπεδο. Επανέλαβε ο μάρτυρας ότι ένας για να περάσει από τη βόρειο πλευρά προς τη νότια του εκσκαφέα έπρεπε να σκαρφαλώσει στα χαλίκια, δεν ήταν ανοικτός ο δρόμος και δεν αποτελούσε πέρασμα. Σε αντίθεση με την άλλη πλευρά που ήταν εντελώς ανοικτή. Σε υποβολή ότι δεν είχε αποκλείσει το χώρο απάντησε ότι το μηχάνημα για να δουλέψει γυρίζει 360 ή 180 μοίρες εξέχει το αντίβαρο και δεν μπορείς να το κλείσεις γιατί δεν θα μπορεί να λειτουργεί. Έκλεισαν μπροστά και στο πλευρό και άφησαν χώρο για να γυρίζει το αντίβαρο 180 μοίρες. Ο ελεύθερος χώρος ήταν 40 πόντοι και δεν θεωρείται ως πέρασμα. Επίσης η στοίβη από χαλίκι δεν επέτρεπε σε κάποιο να περπατήσει και να περάσει από το μηχάνημα. Υπήρχε επίσης ο Όλεκ για να σταματά την πρόσβαση και να μην αφήνει τον οποιονδήποτε να περάσει. Ο μάρτυρας συμφώνησε ότι το δυστύχημα έγινε ενώ το μηχάνημα δούλευε και ο λόγος που κτυπήθηκε ο μακαρίτης ήταν λόγω του ότι περιστράφηκε το αντίβαρο το οποίο και τον κτύπησε. Συμφώνησε επίσης ότι ο Όλεκ δεν τον σταμάτησε. Μεταξύ των καθηκόντων του Όλεκ ήταν να στέκεται στο ύψωμα, να έχει οπτική επαφή με τον οδηγό του εκσκαφέα και αν ερχόταν οποιοσδήποτε να τον σταματήσει. Ο Όλεκ θα έπρεπε να είχε δει τον μακαρίτη. Ο μάρτυρας αφού αρνήθηκε χαρακτήρισε τον αποθανόντα σαν έμπειρο μηχανικό και λογικό στη δουλειά του και σαν έμπειρος μηχανικός θα έπρεπε να έλθει σε επαφή με τον οδηγό προτού πλησιάσει το μηχάνημα ενώ τούτο δούλευε και αφού ο οδηγός τον έβλεπε να σταματούσε για να περάσει. Πολλές φορές ο αποβιώσας πέρασε από τα αριστερά του εκσκαφέα ενώ ήταν σταματημένος και το ίδιο πρωινό είχε περάσει από την αριστερή πλευρά όπως όλοι περνούσαν. Σε υποβολή ότι στη γραπτή κατάθεση του Τεκμ.5 δεν ανέφερε καθόλου για μέτρα ασφαλείας που έλαβε για την πρόσβαση από τη δεξιά πλευρά του εκσκαφέα, η θέση του μάρτυρα ήταν ότι δεν ρωτήθηκε. Ο ίδιος απαντούσε σε συγκεκριμένες ερωτήσεις που του υπέβαλλαν. Σε ερώτηση πώς βρέθηκε στα δεξιά ενώ η πρόσβαση ήταν κομμένη, ο μάρτυρας εκφράζοντας και ο ίδιος την απορία του διερωτήθηκε πώς ένας έμπειρος μηχανικός πλησίασε το εν λόγω μηχάνημα ενώ τούτο δούλευε. Σε υποβολή ότι δεν πήραν όλα τα σωστά μέτρα ασφάλειας αφού δεν σχημάτισαν υποχρεωτικό διάδρομο, ο μάρτυρας διαφώνησε. Σε υποβολή ότι δεν έλαβε όλα τα μέτρα ώστε να μην υπάρχει το ενδεχόμενο να κτυπήσει οποιοδήποτε διερχόμενο άτομο το αντίβαρο, ο μάρτυρας διαφώνησε. Ο μάρτυρας ρωτήθηκε και επανέλαβε ότι το μηχάνημα τη στιγμή που κτύπησε τον αποβιώσαντα ήταν σε λειτουργία. Εξήγησε πως ο ίδιος ήταν στο γραφείο του και δεν το είδε. Περαιτέρω εξήγησε πως ο ίδιος δεν γνωρίζει γιατί ο Όλεκ δεν είδε το θύμα να πλησιάζει. Ο αποβιώσας μαζί με τον Αντρέα Ζαχαρίου ήταν υπεύθυνοι για τη συντήρηση των μηχανημάτων. Ο ίδιος ανέθεσε τα καθήκοντα στους Μέλβιν, Όλεκ και Λαούτη, οι οποίοι σήμερα δεν εργάζονται μαζί του. Ο πρώτος δουλεύει στο Ισραήλ, ο δεύτερος πριν μερικά χρόνια έχασε τη ζωή του και ο τρίτος εργάζεται στην Αίγυπτο. Σαν Τεκμ.13 κατατέθηκε φωτογραφία ίδια με τη φωτογραφία 6 του Τεκμ.12, η οποία υπεδείχθηκε στο μάρτυρα υποβάλλοντας του ότι στην εν λόγω φωτογραφία φαίνεται ξεκάθαρα ένας διάδρομος που δια μέσω του οποίου μπορούσε ένας να περπατήσει από την κατεύθυνση του διπλοκάμπινου και να περάσει χωρίς να χρειαστεί να σκαρφαλώσει πουθενά. Ο μάρτυρας διαφώνησε, λέγοντας ότι μεταξύ των μπλόκς και των κουγκριοστρωμάτων υπάρχει βουνάρι χαλίκι ύψους περίπου 80 πόντων. Η δικηγόρος της ενάγουσας επανέλαβε την εισήγηση της ότι όπως φαίνεται από τη φωτογραφία Τεκμ. 13 υπάρχει διάδρομος στα δεξιά του εκσκαφέα. Ο μάρτυρας και πάλι αρνήθηκε την υποβολή. Σε υποβολή ότι το άνοιγμα που υπήρχε ήταν πέραν των 40 εκατοστών και άνετα περνούσε οποιοδήποτε άτομο από εκεί, ο μάρτυρας και πάλι διαφώνησε. Ο μάρτυρας αφού ρωτήθηκε για την τοποθέτηση της κορδέλας εξήγησε ότι αυτή αφαιρέθηκε από την αστυνομία η οποία τοποθέτησε τη δική της. Σε υποβολή ότι δεν είχε τοποθετηθεί κορδέλα ο μάρτυρας διαφώνησε. Συμφώνησε όμως ότι στις φωτογραφίες, αυτή δεν φαίνεται, επαναλαμβάνοντας ότι αυτή είχε αφαιρεθεί από την αστυνομία. Ρωτήθηκε ο μάρτυρας κατά πόσο ο βραχίονας μπορούσε να κατασκευαστεί να έχει μεγαλύτερο πλάτος και απάντησε ότι δεν χρειαζόταν επειδή το πλάτος των 10 μ. που είχε ήταν αρκετό αφού ο εκσκαφέας είχε πλάτος 3.20 - 3.45-μ. υπολείποντο περίπου 6.80 μ. δηλαδή υπήρχε απόσταση 3 μ. σε κάθε πλευρά του. Ο μάρτυρας συμφώνησε ότι το αντίβαρο εξέχει από τις ερπύστριες περίπου δύο μέτρα με αποτέλεσμα στα δεξιά του εκσκαφέα η απόσταση να είναι μικρότερη ένεκα της κίνησης του αντίβαρου. Συμπλήρωσε όμως ότι στην ανατολική πλευρά του εκσκαφέα υπήρχε πλατύς διάδρομος. Η δικηγόρος της ενάγουσας επανερχόμενη στα καθήκοντα του Όλεκ ρώτησε το μάρτυρα ποια ήταν τούτα και ο μάρτυρας επανέλαβε ότι ήταν να βοηθά τον οδηγό του εκσκαφέα να πιάνει χαλίκι και να τον ειδοποιεί όταν θα περνούσε οποιοσδήποτε. Ο μάρτυρας εξήγησε ότι όταν το ρυμουλκό μετέφερε την ντούπα ο εκσκαφέας δεν δουλεύει, σβήνει τη μηχανή και ο οδηγός φεύγει μέχρι να επιστρέψει το ρυμουλκό με την ντούπα το οποίο χρειάζεται 40 λεπτά για να ξεφορτώσει και να επιστρέψει. Ήταν η θέση της κας Ερωτοκρίτου ότι όταν εισήλθε ο αποθανών στο διάδρομο ο εκσκαφέας δεν δούλευε, όταν ξαφνικά άρχισε να δουλεύει και τον κτύπησε. Ο αποθανών κτυπήθηκε με το αντίβαρο, γεγονός που δεν αμφισβητείται που σημαίνει ότι δούλεψε το μηχάνημα, ο οδηγός του οποίου δεν μπορούσε να έχει έλεγχο προς τα πίσω και κάμνοντας την κίνηση κτύπησε τον αποβιώσαντα. Ο μάρτυρας συμφώνησε πως ο Γεωργιάδης ήταν λογικός και αν έβλεπε το μηχάνημα να περιστρέφεται δεν αναμένει να επιχειρούσε να περάσει. Συμπλήρωσε λέγοντας ότι όφειλε να περιμένει να τον δει ο οδηγός προτού προχωρήσει να περάσει από τη δεξιά πλευρά του εκσκαφέα. Επανέλαβε πως υπήρχε διάδρομος στα αριστερά του εκσκαφέα τον οποίο χρησιμοποιούσε τόσο ο ίδιος όσο και άλλοι υπάλληλοι που περνούσαν καθημερινά. Συμπλήρωσε λέγοντας πως τα άτομα στο εργοτάξιο πρέπει να προσέχουν κάποια μηχανήματα αφού σαν έμπειροι εργάτες γνωρίζουν τους κινδύνους των μηχανημάτων και οφείλουν προτού περάσουν δίπλα από τον εκσκαφέα να σταματήσουν και να πάρουν την έγκριση του οδηγού για να περάσουν. Επανέλαβε ότι ο ίδιος δεν ήταν στη σκηνή του δυστυχήματος όταν τούτο συνέβηκε. Εξήγησε επίσης ότι το γραφείο εργασίας ήλεγξαν το εργοτάξιο και την καταλληλότητα του εκσκαφέα και δεν διαπίστωσε να υπάρχει πρόβλημα. Αναφορικά με τις απολαβές του αποθανόντος ο μάρτυρας αφού αναγνώρισε τη δέσμη αποδείξεων Τεκμ. 11 εξήγησε πως στις αποδείξεις είσπραξης μισθού περιλαμβάνεται ο βασικός μισθός και το τιμαριθμικό επίδομα και πληρώνονται για μεταφορά τρεις ώρες ως overtime γιατί το έργο ήταν εκτός έδρας. Στην απόδειξη του μηνός Νοεμβρίου είχαν travelling επειδή εκεί υπήρχε ειδική συμφωνία. Οι αποδείξεις δεν ξεχωρίζουν το travelling με το overtime, είχαν όμως συμφωνία για τρεις ώρες τις οποίες συμπεριελάμβαναν. Σε υποβολή ότι υπήρχαν και υπερωρίες δήλωσε πως υπήρχαν σε κάποιες περιπτώσεις. Ως Μ.Υ.2 κατέθεσε ο Ανδρέας Ζαχαρία, μηχανικός στο επάγγελμα ο οποίος διατηρεί συνεργείο βαρέων μηχανημάτων στη Λεμεσό, όπου κατοικεί. Σύμφωνα με τη γραπτή δήλωση του, Τεκμ. 14, συνεργάζεται με την εναγομένη εταιρεία για τις επισκευές και τις επιδιορθώσεις των μηχανημάτων της. Στις 23.2.2008 βρισκόταν στο εργοτάξιο της νέας αφαλάτωσης στη Δεκέλεια, με σκοπό να κάνει συντήρηση στο φορτωτήρα COMATSU τον οποίο πρόσφατα είχε αγοράσει η εναγομένη. Στο συγκεκριμένο εργοτάξιο βρισκόταν σχεδόν καθημερινά από την έναρξη των εργασιών της εναγομένης στο χώρο. Τη συγκεκριμένη μέρα ήταν μαζί του στον έλεγχο των μηχανημάτων και ο υπάλληλος της εναγόμενης, ο αποβιώσας Αλέξανδρος Γεωργιάδης ο οποίος ήταν επίσης μηχανικός βαρέων οχημάτων. Ο μάρτυρας εξηγά πώς ήταν το εργοτάξιο λέγοντας πως οι εργασίες αφορούσαν τη διαπλάτυνση υποθαλάσσιου αυλακιού, την αντικατάσταση υποθαλάσσιου σωλήνα του εργοστασίου αφαλάτωσης με σωλήνες μεγαλύτερης διαμέτρου και την στερέωση τους στο βυθό με την τοποθέτηση τσακκιλιών γύρω και πάνω τους. Σε απόσταση περίπου 200 μ. μέσα στη θάλασσα είχε ένα μικρό πλοίο όπου βρίσκονταν όλα τα μηχανήματα για τη σωστή εγκατάσταση του αγωγού. Υποδεικνύει τη φωτογραφία 3 του Τεκμ.
- Πολύ κοντά στη ξηρά και νότια από τον περιστρεφόμενο εκσκαφέα με αριθμό εγγραφής ΚΗΑ225 τύπου Caterpillar 330, υπήρχε ένα μικρό πλωτό barge (μαούνα ή εξέδρα) χωρίς μηχανή που φαίνεται στις φωτογραφίες 1, 4 και 5 του Τεκμ.2 στο οποίο φορτώνονταν τα τσακκίλια με τη χρήση του εκσκαφέα. Τούτος ήταν τοποθετημένος στη ξηρά δίπλα στη θάλασσα σε μια ράμπα ξηράς μέσα στη θάλασσα που κατασκεύασε η εναγομένη, με τέτοιο τρόπο έτσι ώστε οι ερπύστριες να βλέπουν τον βορρά με τη θάλασσα να είναι νότια του εκσκαφέα. ΄Όταν γέμιζε το barge τότε με τη βοήθεια μικρού ρυμουλκού μεταφέρετο στο σημείο που είχαν προηγουμένως σημαδέψει δύτες για να εκφορτωθούν τα τσακκίλια μέσα στη θάλασσα και να στηρίξουν τις σωλήνες του αγωγού αφαλάτωσης. Η τροφοδοσία του εκσκαφέα με τσακκίλια γινόταν με ένα φορτωτήρα τύπου comatsu ο οποίος μετέφερε τα τσακκίλια από σημείο βορειότερα σε σημείο κοντά στον εκσκαφέα όπως φαίνεται στη φωτογραφία του Τεκμ.
- Ο εκσκαφέας φόρτωνε τα τσακκίλια στον κάδο του βλέποντας βόρεια. Αφού ο εκσκαφέας έπαιρνε τα τσακκίλια στον κάδο, έκανε πολύ γρήγορα περιστροφή 180 μοιρών από βόρεια προς ανατολή και κατέληγε νότια, όπου εκεί ήταν προσδεδεμένο το barge στο οποίο άδειαζε τα τσακκίλια. Ο εκσκαφέας συνήθως εργαζόταν με ταχύτητα ώστε ο χρόνος που έκανε η χούφτα να κάνει την περιστροφή των 180 μοιρών να είναι ένα δευτερόλεπτο μέχρι να φθάσει πάνω από το barge όπου θα ξεφόρτωνε. Αυτό ήταν γνωστό τόσο στον ίδιο όσο και στον αποβιώσαντα Αλέξανδρο Γεωργιάδη τόσο από την εργασία τους σαν μηχανικοί βαρέων μηχανημάτων στο έργο, αλλά και από την ενημέρωση που είχαν από τον Edward Branco. Σύμφωνα με το μάρτυρα από την πρώτη μέρα στο συγκεκριμένο έργο δόθηκε στον ίδιο και στον κάθε υπάλληλο που απασχολείτο στο εργοτάξιο γραπτή εκτίμηση των κινδύνων που αφορούσε στα μέτρα ασφαλείας που έπρεπε να ακολουθούν. Εκείνη την ημέρα μαζί τους ήταν και ο αποβιώσας. Όλοι, συμπεριλαμβανομένου του αποβιώσαντος, υπέγραψαν γραπτή εκτίμηση κινδύνου μετά που τους την εξήγησε λεπτομερώς ο Edward Branco. Αναγνωρίζει στο Τεκμ.Α του Τεκμ. 12 την υπογραφή του. Αναφέρει ότι ειδικά για το πέρασμα κοντά σε βαριά μηχανήματα σε λειτουργία τα μέτρα ασφαλείας ήταν αυστηρά στο ότι μόνο με άδεια του οδηγού του μηχανήματος θα μπορούσαν να περάσουν, κάτι το οποίο τους τόνισε ιδιαίτερα ο Branco. Υπήρχε και πινακίδα έξω από το γραφείο του Branco στην βόρεια πλευρά του εργοταξίου που επαναλάμβανε όσα αναφέρονταν στην εκτίμηση κινδύνου που υπέγραψαν. Υπήρχε επίσης βορειότερα από το γραφείο και ταμπέλα που έλεγε «Προσοχή κίνδυνος, εργασίες βαρέων μηχανημάτων» που αφορούσε τους μη εργαζόμενους στο εργοτάξιο και όσους δεν είχαν εργασία. Όταν τοποθετήθηκε ο εκσκαφέας στη θέση του για να αρχίσει η μεταφορά των τσακκιλιών ο Edward Branco τους μάζεψε όλους, μαζί με τον αποβιώσαντα και τους υπέδειξε ξανά με έμφαση πως εκείνος που θα ήθελε να περάσει από την περιοχή του εκσκαφέα θα έπρεπε πρώτα να σιγουρευτεί ότι ο χειριστής του τον είχε αντιληφθεί και σταμάτησε τη διαδικασία φόρτωσης και του έκανε νεύμα να περάσει. Μόνο τότε θα εδικαιούτο να περάσει κοντά στον εκσκαφέα και ακόμη και τότε θα έπρεπε να περνά μόνο από μπροστά του από την ανατολική πλευρά που υπήρχε διάδρομος 3 περίπου μ. για να περνούν. Επαφή με τον οδηγό του εκσκαφέα μπορούσε να έλθει κάποιος είτε ειδοποιώντας τον παρατηρητή που υπήρχε γι' αυτόν τον σκοπό είτε επικοινωνώντας ο ίδιος με τον οδηγό. Ο Branco υπέδειξε σε όλους ότι ο χώρος δυτικά του εκσκαφέα, εκεί που βρέθηκε ο αποβιώσας κτυπημένος, αποκλείστηκε σκόπιμα με μπλοκς μπετόν και τσακκίλια που εμπόδιζαν τη διάβαση επειδή από τη δυτική πλευρά εκινείτο το αντίβαρο του εκσκαφέα, τόνισε με έμφαση προς όλους πως η κίνηση του κάδου και του αντίβαρου ήταν τόσο γρήγορη που δεν υπήρχε περίπτωση να μπορεί κάποιος να περάσει από την πλευρά που εκινείτο το αντίβαρο την ώρα της κίνησης του. Τόνισε επίσης ότι κανένας δεν εδικαιούτο να περνά απ' εκείνη την πλευρά εκτός του οδηγού και των μηχανικών όταν ο εκσκαφέας δεν δούλευε και χρειαζόταν επισκευή ή συντήρηση και αυτό μόνο όταν ο οδηγός δεν ήταν πάνω στον εκσκαφέα ή αν τους έδιδε άδεια. Είχε διευθετηθεί και στη βορειοδυτική πλευρά σε σχέση με τον εκσκαφέα πάνω σε στοίβη από κύβους μπετόν να βρίσκεται πάντα όταν λειτουργούσε ο εκσκαφέας ένας υπάλληλος της εναγομένης και στη νότια πλευρά κοντά στο barge ένας άλλος υπάλληλος της εναγομένης, οι δύο υπάλληλοι θα ενεργούσαν σαν παρατηρητές που επικοινωνούσαν με τον οδηγό του εκσκαφέα τόσο για τους σκοπούς της φορτοεκφόρτωσης όσο και για να βοηθούν στη διέλευση πεζών κατά την ώρα εργασίας του εκσκαφέα επικοινωνώντας με τον οδηγό ώστε να σταματήσει τη λειτουργία του για να περάσουν. Ανέφερε επίσης ότι τοποθετήθηκε ανατολικά του εκσκαφέα ξεκινώντας από τα μπλοκς από μπετόν και προς τα βόρεια έγχρωμη φωσφορίζουσα κορδέλα που απέκλειε την πρόσβαση από την ανατολική πλευρά από τη θάλασσα προς το εργοτάξιο. Από τη δυτική πλευρά την πρόσβαση απέκλειαν τα μπλοκς όπως φαίνεται στη φωτογραφία 1 του Τεκμ.
- Επίσης σύμφωνα με το μάρτυρα τοποθετήθηκε η ίδια φωσφορίζουσα κορδέλα δεμένη από ένα μπλοκ μπετόν στο άλλο κάθετα σε σχέση με τον εκσκαφέα όπως αυτά βρίσκονταν αριστερά και δεξιά του διαδρόμου προς τον εκσκαφέα που απέκλειε την πρόσβαση οποιουδήποτε προς την περιοχή του εκσκαφέα. Πριν την κορδέλα θα έπρεπε να πάρουν άδεια του οδηγού να σταματήσει τον εκσκαφέα και να ανοίξουν την κορδέλα να περάσουν. Η κορδέλα βασικά βοηθούσε τυχόν επισκέπτες, ενώ για τους ίδιους ήταν απλή υπενθύμιση επειδή γνώριζαν για τους κινδύνους. Κάθε πρωϊ έκαναν σύντομο «safety meeting" που ο Βranco επαναλάμβανε σύντομα τα μέτρα ασφαλείας και έδιδε οδηγίες στους εργαζόμενους. Τα πιο πάνω μέτρα ασφαλείας λειτούργησαν κανονικά μέχρι το ατύχημα. Σε αυτό το διάστημα είχαν και δύο ελέγχους από το γραφείο εργασίας χωρίς να τους υποδειχθεί η ανάγκη άλλων μέτρων ασφαλείας. Ανεξάρτητα των πιο πάνω ο αποβιώσας γνώριζε ο ίδιος ένεκα του επαγγέλματος του τον κίνδυνο ότι δεν επιτρέπεται να πλησιάσει τον εκσκαφέα χωρίς την άδεια του οδηγού, ακόμα και την ώρα που ο οδηγός καθόταν στη θέση του αλλά προσωρινά το μηχάνημα ήταν σταματημένο. Την ημέρα του ατυχήματος μετά το safety meeting άρχισαν μαζί με τον αποβιώσαντα ένα γενικό έλεγχο των μηχανημάτων, δηλαδή έλεγξαν τα πετρέλαια, λάδια, νερά κτλ. Διαπίστωσαν ότι ο φορτωτήρας Komatsu χρειαζόταν πετρέλαιο και αφού το ζήτησαν μέσω του Branco τους στάληκε από το πλοίο. Μαζί με τον αποβιώσαντα πέρασαν μπροστά από τον εκσκαφέα και παρέλαβαν το πετρέλαιο, το μετέφεραν και γέμισαν το φορτωτήρα. Στη συνέχεια και οι δύο παρέδωσαν τα μπιτόνια άδεια στο barge. Η πιο πάνω κίνηση τους έγινε αφού ακολούθησαν τις οδηγίες. Αφού σταμάτησαν μπροστά από την κορδέλα ένεψαν του οδηγού του εκσκαφέα ο οποίος τους είδε και σταμάτησε το μηχάνημα και πέρασαν. Δεν χρειάστηκε να επέμβει ο παρατηρητής που βρισκόταν βόρεια του εκσκαφέα. Το ίδιο έκαμαν όταν επέστρεφαν από το barge, περίμεναν να τους δει ο οδηγός, να σταματήσει τον εκσκαφέα και τότε να περάσουν. Ο μάρτυρας δηλώνει ότι η απουσία των πλαϊνών καθρεπτών του εκσκαφέα δεν τον καθιστούσε ελαττωματικό για την εκτέλεση της συγκεκριμένης εργασίας. Αυτά χρησιμεύουν μόνο κατά τη μετακίνηση του εκσκαφέα. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας δήλωσε ότι δεν ήταν εις θέση να αναγνώσει το Τεκμ.12Α γιατί ήταν γραμμένο στα αγγλικά τα οποία δεν γνωρίζει, όμως ο Branco τους το είχε εξηγήσει. Στο Τεκμ. 9 ο μάρτυρας αναγνώρισε την κατάθεση που έδωσε και την υπογραφή του. Σε υποβολή ότι τα κουγκριοστρώματα φαίνονται να είναι βορειότερα των τσιμεντομπλόκς ο μάρτυρας δεν συμφώνησε. Σε υποβολή ότι μεταξύ των υπάρχει διάδρομος ο μάρτυρας διαφώνησε λέγοντας ότι υπάρχει τσακκίλι. Αναγνώρισε στις φωτογραφίες την τελική θέση του εκσκαφέα και δήλωσε πως η απόσταση του αντίβαρου από την ερπύστρια είναι περίπου 1 ½ μέτρο. Δήλωσε πως όταν ήλθε η αστυνομία μαζί με την άμπουλανς η αστυνομία έβγαλε τις δικές τους κορδέλες και τοποθέτησε τις δικές της. Σε υποβολή ότι ουδέποτε υπήρχε κοκκινόασπρη κορδέλα ο μάρτυρας διαφώνησε. Σε υποβολή ότι δεν υπήρχε παρατηρητής ο μάρτυρας απάντησε ότι δεν το γνωρίζει. Ο ίδιος την ώρα του δυστυχήματος πήγαινε για να μεταφέρει τσακκίλι στον εκσκαφέα από το μεγάλο βουνάρι με το Komatsu. Σε υποβολή ότι η σημερινή δήλωση του ήταν προγραμματισμένη γιατί στην κατάθεση του δεν ανέφερε για safety meetings ο μάρτυρας δεν συμφώνησε. Χαρακτήρισε τον αποβιώσαντα ως έμπειρο στην εργασία του, δεν συμφώνησε σε υποβολή ότι υπήρχε διάδρομος δεξιά και αριστερά του εκσκαφέα, λέγοντας πως δεξιά υπήρχαν τα τσιμεντομπλόκς. Μπορούσες να βρεθείς στη δυτική πλευρά του εκσκαφέα μόνο αν αυτός ήταν σταματημένος. Προσπέλαση από και προς τη θάλασσα, δήλωσε, πως είχαν μόνο από την αριστερή πλευρά του εκσκαφέα. Ο μάρτυρας συμφώνησε ότι δεν υπήρχαν προειδοποιητικές πινακίδες από τη στεριά προς τη θάλασσα. Πρόσεξε ότι σε κάποια σημεία υπήρχαν κορδέλες. Επίσης ο μάρτυρας διαφώνησε στο ότι δεν υπήρχαν παρατηρητές. Τις κορδέλες δεν γνωρίζει ποιος τις μετακίνησε. Δήλωσε πως ο αστυνομικός που του πήρε κατάθεση τον περιόρισε να απαντά σε όσα τον ρωτούσε. Έτσι μπορεί να του διέφυγε και δεν είπε για την κορδέλα. Συμφώνησε ότι στις φωτογραφίες η κορδέλα δεν φαίνεται. Σε υποβολή ότι υπήρχε ελεύθερη πρόσβαση τόσο από την ανατολική όσο και από τη δυτική πλευρά του εκσκαφέα ο μάρτυρας δεν το δέχτηκε. Τα κουγκριοστρώματα και τα τσιμεντομπλόκς, τα οποία σύμφωνα με το μάρτυρα βρίσκονται στην ίδια ευθεία, ο διάδρομος δε που τα χωρίζει είναι κλειστός με χαλίκια. Ο ίδιος είχε πλησιάσει τον αποβιώσαντα μέχρι να έλθει το ασθενοφόρο. Αναγνωρίζει στις φωτογραφίες του Τεκμ. 12 τον εκσκαφέα στη θέση που έμεινε μετά το συμβάν. Ο μάρτυρας εξήγησε πως η αστυνομία αφαίρεσε την κοκκινόασπρη κορδέλα της εναγομένης και τοποθέτησαν τις δικές τους κορδέλες, αποκλείοντας τη σκηνή. Ο μάρτυρας δεν συμφώνησε σε υποβολή ότι δεν υπήρχε κοκκινόασπρη κορδέλα. Ο ίδιος δεν έτυχε να περάσει μεταξύ των κουγκριοστρωμάτων και των τσιμεντομπλόκς που φαίνονται στη φωτογραφία
- Εξήγησε πως κατά το χρόνο που μεσολαβούσε από τη στιγμή που η μαούνα έφευγε μέχρι να επιστρέψει ο εκσκαφέας σταματούσε για τούτο το χρονικό διάστημα και μπορούσε να του γινόταν συντήρηση. Ένας ο οποίος επιθυμούσε να μεταβεί από τη νότια στη βόρεια πλευρά του εκσκαφέα μπορούσε ή να φωνάξει στον παρατηρητή ή να περιμένει τον οδηγό του εκσκαφέα να τον δει για να σταματήσει. Υπήρχαν δύο παρατηρητές, ο ένας στεκόταν στην νότια πλευρά και ο άλλος στη βόρεια. Στη βόρεια πλευρά ήταν ο Όλεκ. Επέρριψε ευθύνη στον Γεωργιάδη που δεν ειδοποίησε τον οδηγό ότι θα πλησίαζε στον εκσκαφέα. Ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να τοποθετηθεί στο κατά πόσο κατά την ώρα του δυστυχήματος οι παρατηρητές ήταν στη θέση τους. Εξήγησε ο μάρτυρας ότι ένας ο οποίος θέλει να πλησιάσει τον εκσκαφέα έστω και αν είναι σταματημένος θα πρέπει να ειδοποιήσει τον οδηγό για να μην ξεκινήσει. Όταν έγινε το δυστύχημα ο ίδιος βρισκόταν 300 μέτρα μακριά έτοιμος να μεταφέρει τσιακκίλι με τον φορτωτήρα. Σε υποβολή ότι η αναφορά του σε safety meetings δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια επειδή στην κατάθεση του δεν αναφέρει κάτι τέτοιο, ο μάρτυρας δεν συμφώνησε. Σε ερώτηση κατά πόσο ο Γεωργιάδης ήταν έμπειρος απάντησε πως είχε δουλέψει στους αχθοφόρους στο λιμάνι Λεμεσού και ήταν έμπειρος. Διαφώνησε επίσης σε υποβολή ότι τόσο δεξιά όσο και αριστερά του εκσκαφέα υπήρχε διάδρομος. Εξήγησε δε πως στα δεξιά υπήρχαν τα τσιμεντομπλόκς. Θα μπορούσες δε να βρεθείς στη δυτική πλευρά αν ο εκσκαφέας ήταν σταματημένος και πατούσες επί των τσιμεντομπλόκς. Κατά την επανεξέταση του ο μάρτυρας διευκρίνισε ότι μεταξύ των κουγκριοστρωμάτων και των τσιμεντομπλόκς υπάρχει μια απόσταση και μεταξύ τους υπήρχε τσακκίλι ύψους 80 πόντων περίπου. Τούτο φαίνεται γιατί φθάνει στο ύψος του 5ου τσιμεντοστρώματος το κάθε ένα εκ των οποίων έχει ύψος 20 πόντους. Αξιολόγηση της μαρτυρίας ως προς τις συνθήκες του δυστυχήματος και ευθύνη: Η ενάγουσα (Μ.Ε.1) κατέθεσε η ίδια και για να αποδείξει το επίδικο θέμα της ευθύνης κάλεσε ως μάρτυρα (Μ.Ε.1) τον Κυριάκο Πατέρα, Επιθεωρητή Εργασίας στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας , ο οποίος διερεύνησε το επίδικο δυστύχημα και την Φωτεινή Λάρκου (Μ.Ε.2) Πρωτοκολλητή στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας. Για την υπεράσπιση κατέθεσε ο διευθυντής της εναγομένης (Μ.Υ.1) και ο Α. Ζαχαρίου (Μ.Υ.2). Πρόκειται για αστική υπόθεση και το δικαστήριο θα πρέπει να καταλήξει σε ευρήματα πάνω στο ζυγό των πιθανοτήτων με βάση τη μαρτυρία που θα κρίνει αξιόπιστη (βλ. Αθανασίου ν. Κουνούνη
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. 614). Ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός ολικώς ή μερικώς (βλ. Αγαπίου ν. Παναγιώτου
(1988)1 Α.Α.Δ. 257, 263, Γεώργιος Λόης κ.α. ν. Χριστιάνας Παύλου
(1998)1 Α.Α.Δ. 1662). Είχα την ευκαιρία κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας να παρακολουθήσω προσεκτικά όλους τους μάρτυρες που κατέθεταν ενώπιον μου και να αξιολογήσω την αξιοπιστία τους. Επίσης εξέτασα και συνεκτίμησα τα τεκμήρια που κατατέθηκαν. Ο Μ.Ε.1 ήταν ο εξεταστής της υπόθεσης, μου έκανε πολύ καλή εντύπωση και δέχομαι την μαρτυρία του. Πιστεύω διερεύνηση με επάρκεια τις συνθήκες του δυστυχήματος και εξήγησε δίδοντας επαρκείς διευκρινίσεις για τις συνθήκες του δυστυχήματος. Ετοίμασε έκθεση διερεύνησης του ατυχήματος (Τεκμ.1) και αντίγραφα 7 φωτογραφιών (Τεκμ.2) τις οποίες εξήγησε. Επίσης καλή εντύπωση μου έκαμαν οι Μ.Ε.2 και Μ.Ε.3, η μαρτυρία των οποίων ουσιαστικά δεν αμφισβητήθηκε. Περαιτέρω εξέτασα τη μαρτυρία του Μ.Υ.1 με προσοχή και σε συνάρτηση με τη μαρτυρία του Μ.Ε.1 και της πραγματικής μαρτυρίας, των φωτογραφιών, που κατατέθηκαν. Ο Μ.Υ.1 δεν μου έκανε καλή εντύπωση, ήταν φανερό ότι επιδίωκε με τη μαρτυρία του να απεκδυθεί της ευθύνης του που έφερε σαν διευθυντής τη εναγόμενης. Η θέση του ότι απέκλεισε την πρόσβαση από τη δυτική πλευρά του εκσκαφέα προς τη θάλασσα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, τον διαψεύδει ο Μ.Ε.
- Αυτή η θέση έχει διαψευσθεί τραγικά από τον Γεωργιάδη. Ο Oleg Russu, ο οποίος κατά τον Μ.Υ.1 είχε στα πλαίσια των καθηκόντων του υποχρέωση να ανακόψει τον Γεωργιάδη ή να ειδοποιήσει τον οδηγό του εκσκαφέα να σταματήσει το μηχάνημα όταν ο Γεωργιάδης επιχειρούσε να περάσει από την δυτική πλευρά του εκσκαφέα, δεν το έπραξε. Ουσιαστικά ο Μ.Υ.1 δεν έλεγχε ώστε τα μέτρα που υποστηρίζει ότι λάμβανε να τηρούνται. Ο Μ.Υ.2 ουσιαστικά κλήθηκε σαν μάρτυρας για να βοηθήσει την εναγομένη, επιβεβαιώνοντας τον Μ.Υ.1 και δεν δέχομαι τη μαρτυρία του, όπου αυτή συγκρούεται με τη μαρτυρία του Μ.Ε.
- Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση και τα παραδεκτά γεγονότα βρίσκω ότι: Η εναγομένη εταιρεία στον ουσιώδη χρόνο ασχολείτο με κατασκευαστικά ή βελτιωτικά έργα, εντός και εκτός του χώρου αντλιοστασίου που βρίσκεται στην παραλία στην περιοχή των Βρετανικών Βάσεων Δεκέλειας. Οι εν λόγω εγκαταστάσεις ανήκουν στην εταιρεία Caramondani Desalination Plants Ltd, η οποία ανέθεσε στην εναγόμενη την εκτέλεση των κατασκευαστικών ή βελτιωτικών έργων. Η εναγόμενη στον ουσιώδη χρόνο διεξήγε εργασίες για την αντικατάσταση υφιστάμενης υποθαλάσσιας σωλήνας με καινούργια. Για την εκτέλεση των πιο πάνω κατασκευαστικών ή βελτιωτικών έργων, η εναγομένη χρησιμοποιούσε μεγάλο εκσκαφέα με αριθμό εγγραφής ΚΗΑ225, μοντέλο 330L ιδιοκτησίας της. Ο πιο πάνω εκσκαφέας ήταν εγκατεστημένος στον ουσιώδη χρόνο επί βραχίονα κοντά στην παραλία. Με τη βοήθεια ή χρήση του πιο πάνω εκσκαφέα, εγεμίζετο ένας πλωτός μεταλλικός κάδος με χαλίκι και κατ' ακολουθία το χαλίκι με ρυμουλκό μεταφέρετο πάνω από την υποθαλάσσια σωλήνα, πάνω στην οποία αδειάζετο. Τον εκσκαφέα στον ουσιώδη χρόνο εχειρίζετο ο Melvyn Forsedick, υπάλληλος της εναγομένης κατά την εκτέλεση των εργασιακών του καθηκόντων. Ο Αλέξανδρος Γεωργιάδης στον ουσιώδη χρόνο ήταν υπάλληλος της εναγομένης και την ημέρα του ατυχήματος εκτελούσε τα εργασιακά του καθήκοντα παρά της εναγομένης. Στον εκσκαφέα υπήρχε περιστρεφόμενος πύργος, ο χειριστής του οποίου τον περιέστρεψε κατά την φόρτωση ή εκφόρτωση του χαλικιού. Ο πύργος του εκσκαφέα χρησιμοποιείτο μόνο με μισή περιστροφή (180 μοιρών) από το σημείο παραλαβής των χαλικιών από τον εκσκαφέα που ήταν δυτικά του εκσκαφέα, με κίνηση από βορρά και μετά ανατολικά σε σχέση με τη θέση του εκσκαφέα μέχρι το σημείο απόθεσης τους στον πλωτό μεταλλικό κάδο που βρισκόταν ανατολικά και πίσω από τον εκσκαφέα και με την απόθεση των χαλικιών πίσω από την ίδια διαδρομή μέχρι του σημείου παραλαβής του χαλικιού. Ο Αλέξανδρος Γεωργιάδης βρήκε το θάνατο εξαιτίας του επίδικου ατυχήματος στις 23.2.
- Ο θανάσιμος τραυματισμός του Αλέξανδρου Γεωργιάδη επήλθε από το κτύπημα στον Αλέξανδρο Γεωργιάδη με το αντίβαρο του εκσκαφέα κατά την περιστροφή του αντίβαρου και στην περιοχή όπως φαίνεται στη φωτογραφία 4, του Τεκμηρίου 2, όπου βρίσκεται ο τσιμεντένιος λίθος σχήματος πετάλου, εκεί που περιέγραψε ο Μ.Ε.1 ότι βρίσκετο το θύμα αμέσως μετά το ατύχημα και σημειώνεται με κόκκινο τόξο και γράμματα η λέξη αντίβαρο. Ο χρόνος περιστροφής που απαιτείτο της χούφτας και του αντίβαρου ήταν αυτός που περιέγραψε ο Μ.Ε.
- ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ: Όσον αφορά την ευθύνη εργοδότη προς τους εργοδοτούμενους του στην υπόθεση Ευθυμίου ν. Αρτοποιεία Δημήτρη Γεωργίου & Υιών Λτδ
(2012)1 Α.Α.Δ.206, έχουν υποδειχθεί τα εξής: «Όπως έχει νομολογιακά καθιερωθεί η στοιχειοθέτηση της υποχρέωσης για την επίδειξη της δέουσας επιμέλειας για την ασφάλεια των εργοδοτουμένων, αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της έννοιας της υπηρεσίας. Βλ.Παπασπύρου ν. Γαστρινάκη
(2001)1(Γ) Α.Α.Δ. 1818. Το εν λόγω καθήκον του εργοδότη απέναντι στους υπαλλήλους του χαρακτηρίστηκε στην υπόθεση Κυριάκου v. Caramondani Bros. Ltd.
(2001)1(Α) Α.Α.Δ. 219, ως απόλυτο. (βλ.επίσης L. P. Transbeton Ltd v. Σταύρου κ.ά.
(2009)1 (Α) Α.Α.Δ. 304. Ταυτοχρόνως η νομολογία επιβάλλει στον εργοδότη, μέσα από την επιτέλεση του καθήκοντος του για εύλογη φροντίδα για την ασφάλεια των εργοδοτουμένων του, να εξασφαλίζει ασφαλές εργασιακό περιβάλλον, να παρέχει ικανοποιητικό και συντηρημένο εξοπλισμό και εν γένει να εξασφαλίζει ένας ασφαλές σύστημα εργασίας (βλ. Metalco Heaters Ltd v. Νεοφύτου
(1997)1(Α) Α.Α.Δ. 211. Το θέμα του καταμερισμού ευθύνης, όπως νομολογιακά καθιερώθηκε, γίνεται πάντοτε με ευρεία σκοπιά και με γνώμονα τη λογική και κοινή εμπειρία. Βλ. (Metalco (Heaters) Ltd (ανωτέρω) και Αλεξάνδρου ν. Κυριάκου
(1997)1(Α) Α.Α.Δ. 506.» Στην πρόσφατη απόφαση Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου ν. Χριστόφορου Χριστοφόρου, Πολ. Εφ. Αρ. 82/2010 και 82Α/2010, ημερ. 5.2.2015, ο Λιάτσος Δ., αναφέρει: «Τα συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος της αμέλειας, οι συσχετισμοί τους με τα εργατικά ατυχήματα, η ευθύνη εργοδότη προς τους εργοδοτούμενούς του, το εύρος του καθήκοντος επιμέλειας που υπέχει ο εργοδότης, η υποχρέωσή του να μην εκθέτει τον εργοδοτούμενό του σε «περιττό κίνδυνο» και να παρέχει και διατηρεί ασφαλή χώρο εργασίας, το καθήκον του για παροχή ασφαλούς συστήματος διεξαγωγής εργασίας και η υποχρέωση του να καθοδηγεί τους εργοδοτούμενούς του ως προς τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνουν για αποφυγή ατυχημάτων, έχουν γίνει αντικείμενο εκτενούς ανάλυσης σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. (Δήμος Λεμεσού ν. Χαραλάμπους
(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 423, Στρατμάρκο Λτδ ν. Μιχαήλ
(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 453, Metalco Heaters Ltd v. Νεοφύτου κ.ά.
(1997)1 ΑΑΔ 211, Αλεξάνδρου ν. Θεόδωρος Κυριάκου & Υιοί Λτδ
(1997)1 Α.Α.Δ. 506, Μεταφορική Εταιρεία Γ. και Μ. Περικλέους Λτδ ν. Μιχαήλ κ.ά.
(2000)1 ΑΑΔ 1661, Σκυροποιία Λεωνίκ Λτδ ν. Παπαδόπουλου
(2000)1 ΑΑΔ 1855, Κυριάκου ν. Caramondani Bros Limited
(2001)1 ΑΑΔ 219, Ευαγγελίδης ν. Aegeas Navigation Ltd κ.ά.
(2002)1 ΑΑΔ 709, Ανάγνου ν. Alco Filters (Cyprus) Ltd
(2002)1 ΑΑΔ 918, Ράλλης Μακρίδης και Υιοί Λτδ ν. Λουκά
(2003)1 ΑΑΔ 447, Λαμπής ν. Shiptrans Ship. and Trad. Agency Ltd
(2004)1 ΑΑΔ 370, Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastics Industry Ltd
(2005)1 ΑΑΔ 556, L.P. Transbeton Ltd v. Σταύρου κ.ά.
(2009)1 ΑΑΔ 304, Iacovou Brothers (Constructions) Ltd v. Μιχαήλ
(2009)1 ΑΑΔ 113, Ευθυμίου ν. Αρτοποιεία Δημήτρη Γεωργίου & Υιών Λτδ
(2012)1 ΑΑΔ 206 ). Αναφέρονται τα ακόλουθα στην απόφαση Κυριάκου (ανωτέρω): 'Ένα από τα πιο σημαντικά καθήκοντα του εργοδότη, που είναι απόλυτο, απέναντι στους υπαλλήλους του, είναι να τους παρέχει ασφαλή τόπο ή ασφαλές σύστημα εργασίας. Η τάση της νομολογίας τα τελευταία χρόνια ήταν η πλήρης εμπέδωση αυτής της προστασίας των εργαζομένων. Άλλωστε όπως τόνισε ο Πικής, Δ., στην υπόθεση United Brick Works Ltd v. Ευαγγέλου
(1992)1 Α.Α.Δ. 123: 'Στην Κύπρο η προστασία των εργαζομένων αποτελεί διακηρυγμένο συνταγματικό στόχο (Άρθρο 9) στο πλαίσιο εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου που αναμφίβολα περιλαμβάνουν και την ασφάλειά του στον τόπο της εργασίας του.' Στην Αγγλία, όπου επικρατεί η ίδια τάση, ερμηνεύοντας σχετική νομοθετική πρόνοια στην υπόθεση Larner v. British Steel plc
(1993)ICR 551, το δικαστήριο έκρινε ότι το καθήκον του εργοδότη, που επέβαλλε η παραπάνω πρόνοια, ήταν να προσφέρει και διατηρεί ασφαλή χώρο εργασίας από κινδύνους, ανεξάρτητα αν αυτοί μπορούσαν να προβλεφθούν ή όχι. Η απόφαση επικροτήθηκε στην υπόθεση Mains ν. Uniroyal Englebert Tyres Ltd, ημερ. 1/6/95, από το Court of Session (Εφετείο Σκωτίας). Έτσι η προβλεπτικότητα δε θεωρήθηκε απαραίτητο κριτήριο. Είναι καθήκον του εργοδότη να επινοήσει και να υποδείξει ένα κατάλληλο και ασφαλές σύστημα εργασίας. Η έννοια του όρου «σύστημα εργασίας» δίδεται στην απόφαση Αλέξάνδρου (ανωτέρω), στη σελίδα 512. Περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την παροχή οδηγιών, την οργάνωση της εργασίας, την λήψη προφυλάξεων για την ασφάλεια των εργατών και άλλα. Παρατίθεται ακολούθως το εξής απόσπασμα από το σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence, 8η έκδοση, παρα. 10-59 και 10-60: 'Meaning of system of work. A system of work is the term used to describe: (
- i)the organization of the work; (
- ii)the way in which it is intended the work shall be carried out; (iii) the sequence of instructions (especially to inexperienced workers); (
- iv)the sequence of events; (
- v)the taking of precautions for the safety of the workers and at what stages; (
- vi)the number of such persons required to do the job; (vii) the part to be taken by each of the various persons employed; and (viii) the moment at which they shall perform their respective tasks. Duty to prescribe a safe system of work. It is a question of fact whether or not there is need for a system of work to be prescribed in any given circumstances. In deciding it, regard ought to be had to the nature of the work, i.e. whether properly it requires careful organization and supervision, in the interests of safety of all those persons carrying it out, or it can be left by a prudent employer confidently to the care of the particular man on the spot to do it reasonably safely. It follows that an employer is under a duty to prescribe a system of work, even where the operation is a single one, if it is necessary in the interests of safety.' Σε ελληνική μετάφραση: 'Έννοια του συστήματος εργασίας. Ένα σύστημα εργασίας είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για την περιγραφή: (
- i)της οργάνωσης της εργασίας, (
- ii)του τρόπου με τον οποίο σκοπείται η εκτέλεση της εργασίας, (iii) της σειράς παροχής οδηγιών (ειδικώς σε άπειρους εργάτες), (
- iv)της σειράς των γεγονότων, (
- v)της λήψης προφυλάξεων για την ασφάλεια των εργατών και σε ποια στάδια, (
- vi)του αριθμού των προσώπων που χρειάζονται για την εκτέλεση της εργασίας, (vii) του ρόλου που θα αναλάβει ο καθένας από τους εργοδοτουμένους, (viii) και της στιγμής κατά την οποία θα εκτελέσουν τους αντίστοιχους ρόλους τους. Καθήκον υπόδειξης ασφαλούς συστήματος εργασίας. Αποτελεί ζήτημα πραγματικό το κατά πόσο είναι απαραίτητο να προδιαγραφεί σύστημα εργασίας, κάτω από οποιεσδήποτε δοσμένες περιστάσεις. Όταν εξετάζεται ένα τέτοιο ζήτημα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η φύση της εργασίας, δηλαδή το κατά πόσο αυτή χρειάζεται προσεκτική οργάνωση και επίβλεψη, προς το συμφέρον της ασφάλειας εκείνων που την εκτελούν, ή μπορεί να αφεθεί πειστικά από ένα συνετό εργοδότη στην φροντίδα των επί τόπου υπαλλήλων να την εκτελέσουν με τρόπο λογικά ασφαλή. Ακολουθεί ότι ένας εργοδότης υπέχει καθήκον να υποδείξει σύστημα εργασίας έστω και εάν πρόκειται για ένα και μόνο εγχείρημα, εάν κάτι τέτοιο είναι αναγκαίο προς το συμφέρον της ασφάλειας.' Το καθήκον παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας εκ μέρους του εργοδότη συμπεριλαμβάνει, λοιπόν, και τη λήψη εύλογων μέτρων προς διασφάλιση της επιτήρησης εφαρμογής του όλου συστήματος, μεταξύ των οποίων της επιτήρησης του χώρου και της εποπτείας του όλου συστήματος εργασίας. Στην απόφαση Χριστοδουλίδης (ανωτέρω) επιβεβαιώθηκε ότι η παράλειψη του εργοδότη για επιτήρηση του χώρου στον οποίο ο εργοδοτούμενος έθεσε σε λειτουργία μηχανή χωρίς οδηγίες συνιστούσε παράλειψη εκπλήρωσης καθήκοντος εκ μέρους του. Ανάλογα λέχθηκαν τα ακόλουθα στην απόφαση Transbeton (ανωτέρω), το σχετικό απόσπασμα στη σελίδα 313: 'Η υποχρέωση επιμέλειας ενός εργοδότη προς τους εργοδοτουμένους του πηγάζει από το Άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, το οποίο βασίζεται στις αρχές του κοινού δικαίου. Ο εργοδότης έχει βασική υποχρέωση να μην εκθέτει τους εργοδοτούμενους του σε περιττούς ή μη αναγκαίους κινδύνους, να εργοδοτεί ικανό προσωπικό, να παρέχει ασφαλή εξοπλισμό, ασφαλές σύστημα εργασίας και ασφαλή χώρο εργασίας (Δέστε: Χριστοφή κ.ά. v. Θεοδούλου κ.ά.
(2007)1 Α.Α.Δ. 512). Η φύση του καθήκοντος επιμέλειας του εργοδότη προς τους εργοδοτούμενους του αναλύεται και στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, 14η έκδοση, παράγραφοι 965-971, σελ. 578-592. Το καθήκον του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας στους εργοδοτούμενους του εξυπακούει ότι η οργάνωση της εργασίας, η διαδικασία που ακολουθείται κατά την εκτέλεση της εργασίας, τα μέτρα ασφάλειας που λαμβάνονται, ο αριθμός των υπαλλήλων που εργοδοτούνται αλλά και η επίβλεψη που γίνεται, είναι τέτοια που παρέχουν εύλογη προστασία στους εργοδοτούμενους. Η υποχρέωση του εργοδότη επιβάλλει τη λήψη εύλογων μέτρων παροχής συστήματος εργασίας, το οποίο να είναι εύλογα ασφαλές, λαμβανομένων υπόψιν των κινδύνων που είναι κατ' ανάγκην εγγενείς στο όλο εγχείρημα (Δέστε: General Cleaning Contractors Ltd v. Christmas [1953] A.C. 180). Όταν υπάρχει καθήκον παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας, εκ μέρους του εργοδότη, αυτός δεν επιτελεί το καθήκον του απλά και μόνον παρέχοντας ασφαλές σύστημα εργασίας, αλλά επιπρόσθετα πρέπει να λάβει και εύλογα μέτρα για να διασφαλίσει ότι το σύστημα επιτηρείται και εφαρμόζεται. Αυτό εξυπακούει την παροχή οδηγιών προς τους εργοδοτούμενους και επίσης κάποιας μορφής εποπτεία και επίβλεψη του συστήματος εργασίας.'» Ο ενάγων οφείλει, επίσης, να αποδείξει, με κριτήριο το ισοζύγιο των πιθανοτήτων, το ζήτημα της αιτιώδους συνάφειας. Το ζήτημα αυτό είναι πραγματικό και ως τέτοιο πρέπει να αποφασίζεται με γνώμονα τη συνηθισμένη απλή και κοινή λογική. Θα πρέπει δηλαδή να αποδειχθεί, από τον ενάγοντα, ότι η παράβαση του καθήκοντος ήταν η αιτία της ζημιάς. (βλ. Κτηνοτροφική Επιχείρηση Π.Σ.Μ. Πέτρου Λίμιτεδ ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας
(2011)1 Α.Α.Δ.2075) Αναφορικά με την συντρέχουσα αμέλεια και τον καταμερισμό της ευθύνης, στην υπόθεση Γεωργική Εταιρεία Πλατώνια Λτδ v. Sharif
(2012)1 A.A.Δ.28, 39 υπεδείχθη ότι: «Η συντρέχουσα αμέλεια, όπως λέχθηκε και στην Θεόδωρος Λαζάρου ν. Νέμεσις Εργοληπτική Εταιρεία Λτδ κ.ά.
(2011)1 Α.Α.Δ.1325, δεν εδράζεται σε καθήκον επιμέλειας που φέρει ο ενάγων απέναντι στον εναγόμενο, αλλά στο καθήκον αυτοπροστασίας του με την επίδειξη ανάλογης επιμέλειας. Το βάρος της απόδειξης συντρέχουσας αμέλειας, το φέρει ο εναγόμενος και δεν εναπόκειται στον ενάγοντα να το αποσείσει εκ προοιμίου (Charlesworth & Perry on Negligence 7η έκδ. σελ. 146-147, παρ. 3-11)». Στην υπόθεση δε, C.I.C. Ltd. v. Θεοδώρου, Πολ. Έφ. 29/2010, ημερ. 30.1.15 λέχθηκε ότι: «Ο καταμερισμός της ευθύνης έχει ως συνισταμένη τη συμβολή του καθενός από τα μέρη στην πρόκληση της ζημιάς και το μέτρο είναι η λογική πρόβλεψη των συνεπειών που θα προκύψουν εξαιτίας της παρέκκλισης από το καθήκον επιμέλειας που αναλογεί στο καθένα από τα μέρη (Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastics Industry Ltd
(2005)1A A.A.Δ 556).» Υπό το φως των ευρημάτων μου και των νομικών αρχών πιστεύω η γενεσιουργός αιτία του δυστυχήματος ήταν η παράλειψη της εναγομένης να πάρει επαρκή μέτρα ώστε να αποκλείσει το θύμα να πλησιάσει τον εκσκαφέα ενώ αυτός λειτουργούσε. Η εναγόμενη δεν προνόησε να κατασκευάσει ειδικό διάδρομο ώστε να έχουν πρόσβαση οι εργαζόμενοι από την βόρεια πλευρά προς τη θάλασσα, όπου βρίσκετο το ρυμουλκό και η πλωτή εξέδρα. Επίσης θα μπορούσε να τοποθετηθεί κιγκλίδωμα ώστε να μην έχουν πρόσβαση οι εργαζόμενοι προς τον χώρο όπου κινείτο το αντίβαρο του εκσκαφέα. Περαιτέρω είναι προφανές ότι ο υπάλληλος της εναγομένης Οleg Russu εκτέλεσε τα καθήκοντα του πλημμελώς επιτρέποντας στον Γεωργιάδη να κατευθυνθεί από την βόρεια πλευρά προς την πλευρά της θάλασσας με αποτέλεσμα να κτυπηθεί από το αντίβαρο του εκσκαφέα. Η εναγόμενη ευθύνεται για την αμέλεια του υπαλλήλου της έναντι του συναδέλφου του που επισυνέβηκε στη διάρκεια εργοδότησης τους. (βλ. Τιτώνη ν. Πηλακούτα Λτδ
(2001)1 A.A.Δ. 479) Κατά τη γνώμη μου το σύστημα εργασίας που εφάρμοσε η εναγομένη ήταν επισφαλές και ο κίνδυνος ατυχήματος ορατός. Υπό τις περιστάσεις η εναγόμενη, εργοδότης του θύματος όφειλε να προβλέψει τους κινδύνους και να πάρει μέτρα για να μην εκθέσει σε μη αναγκαίο κίνδυνο τον υπάλληλο της. Η τοποθέτηση προστατευτικού κιγκλιδώματος ήταν η λύση που προσφερόταν. Συνάγεται από το σύνολο της αποδεκτής μαρτυρίας ότι έχει τεκμηριωθεί η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της ισχυριζόμενης αμέλειας/παράβασης θεσμίου καθήκοντος της εναγομένης και του θανάσιμου τραυματισμού του Γεωργιάδη. Συντρέχουσα αμέλεια: Ο Αλέξανδρος Γεωργιάδης ήταν έμπειρος μηχανικός βαρέων μηχανημάτων για πολλά χρόνια και γνώριζε την λειτουργία του εκσκαφέα με αρ. εγγραφής ΚΗΑ225 και γνώριζε ότι λόγω της μεγάλης ταχύτητας κίνησης του αντίβαρου ήταν αδύνατο να πλησιάσει τον εκσκαφέα. Ο αποβιώσας ήταν παρών όταν το πρωί της πρώτης ημέρας λειτουργίας του εργοταξίου ο Μ.Υ.1 ενημέρωσε όλους τους εργαζόμενους στο έργο για τον συγκεκριμένο τρόπο περάσματος κοντά από τον εκσκαφέα. Την ενημέρωσε την επαναλάμβανε κάθε πρωί όπως και το πρωί του ατυχήματος. Στον Α. Γεωργιάδη στις 14.1.2008 δόθηκε και γραπτή εκτίμηση κινδύνων την οποία και υπέγραψε. Σαν έμπειρος μηχανικός βαρέων μηχανοκίνητων γνώριζε τον τρόπο λειτουργίας του εκσκαφέα και πόσο επικίνδυνο ήταν για κάποιον να περάσει από κοντά του χωρίς να ακολουθήσει το μέτρο ασφαλείας που ο Μ.Υ.1 είχε υποδείξει. Ο αποθανών είχε παραβεί όλα τα μέτρα ασφαλείας τα οποία γνώριζε και όφειλε να ακολουθεί. Όφειλε να μην πλησιάσει τον εκσκαφέα προτού καταστήσει την παρουσία του γνωστή στον οδηγό του, παραβαίνοντας ρητές οδηγίες του εργοδότη του. Με βάση τα πιο πάνω δεδομένα αποδίδω στον αποβιώσαντα συντρέχουσα αμέλεια στη πρόκληση του δυστυχήματος και οι αποζημιώσεις που θα επιδικαστούν στην ενάγουσα θα μειωθούν κατά 20%. ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Στην υπόθεση Καζάκου ν. Αβραμίδης
(2000)1 Α.Α.Δ. 1626 έγινε ευρεία ανάλυση της φύσης των αποζημιώσεων που μπορούν να διεκδικηθούν είτε για λογαριασμό της περιουσίας του αποβιώσαντος, είτε των εξαρτωμένων του. Στη πιο πάνω απόφαση λέχθησαν τα εξής στις σελ. 1644, 1645, 1646: «Αποζημιώσεις λόγω θανάτου μπορούν να επιδικαστούν σήμερα
(1)Προς όφελος της περιουσίας του αποβιώσαντος,
(2)Προς όφελος των εξαρτωμένων. Σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 34
(2)(α) του Περί Διαχειρίσεως Κληρονομιών Νόμου Κεφ.189, (όπως έχει τροποποιηθεί) με τον Περί Διαχειρίσεως Κληρονομιών (Τροποποιητικό), Νόμο αρ. 157/85, το Δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει αποζημιώσεις προς όφελος της περιουσίας του αποβιώσαντος, (που δεν συμπεριλαμβάνουν οποιεσδήποτε παραδειγματικές αποζημιώσεις ούτε και οποιεσδήποτε αποζημιώσεις για απώλεια εισοδήματος σε σχέση με οποιαδήποτε περίοδο μετά το θάνατό του). Το άρθρο επιτρέπει την καταχώρηση αγωγής εκ μέρους της περιουσίας του αποβιώσαντος για την είσπραξη αποζημιώσεων για απώλειες που είχαν δημιουργηθεί πριν από το θάνατο, εξαιρουμένων αποζημιώσεων για οδύνη λόγω απώλειας οικείου (bereavement). Οι αποζημιώσεις που είναι κατά κανόνα περιορισμένες, συμπεριλαμβάνουν ζημιές που έχουν προκληθεί στο όχημα του αποθανόντος, απώλεια ημερομισθίων για την περίοδο μεταξύ του δυστυχήματος και του θανάτου και έξοδα κηδείας. Τα πιο πάνω αποτελούν μέρος της περιουσίας το οποίο κατανέμεται στους κληρονόμους σύμφωνα με τις οδηγίες της διαθήκης ή σύμφωνα με τις σχετικές νομοθετικές διατάξεις σε περίπτωση που ο αποθανών δεν είχε αφήσει διαθήκη. Σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 58
(1)του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148, όπως έχει τροποποιηθεί με τον περί Αστικών Αδικημάτων (Τροποποιητικό) Νόμο, αρ. 156/85, το Δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει αποζημιώσεις προς όφελος των εξαρτωμένων του αποβιώσαντος που συμπεριλαμβάνουν μεταξύ άλλων το σύζυγο ή τη σύζυγό του, οποιοδήποτε γονιό ή άλλο ανιόντα, οποιοδήποτε τέκνο ή άλλο κατιόντα και οποιοδήποτε πρόσωπο που ήταν αδελφός, αδελφή, θείος ή θεία του αποβιώσαντος. Το άρθρο το οποίο καθορίζει τα δικαιώματα των εξαρτωμένων είναι το άρθρο 58
(15)του Κεφ. 148. ...................................... Από τη σχετική νομολογία φαίνεται ότι ο καθορισμός των αποζημιώσεων σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 58
(15)του Κεφ. 148, μπορεί να γίνει:
(1)Για κάθε κονδύλι ξεχωριστά (The item by item approach).
(2)Για το κερδαινόμενο εισόδημα μείον τα προσωπικά έξοδα του αποθανόντος (The earning minus living expenses approach), και
(3)Με την Κλασσική Ποσοστιαία Προσέγγιση (The conventional percentage approach or the Rule of thumb approach). H πρώτη περίπτωση εφαρμόζεται σε υποθέσεις όπου προσφέρεται ακριβής μαρτυρία για κάθε ένα κονδύλι της εξάρτησης ξεχωριστά (όπως π.χ. η πληρωμή του ενοικίου, επιδιορθώσεις του οικογενειακού σπιτιού, έξοδα φοίτησης των τέκνων, έξοδα συντήρησης αυτοκινήτου, ασφάλεια, εξοδα διακοπών, και άλλα), το άθροισμα των οποίων καθορίζει το συνολικό ποσό. Η δεύτερη προσέγγιση εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει ακριβής μαρτυρία της εξάρτησης και η εικόνα δεν μπορεί να συμπληρωθεί με το συνολικό άθροισμα συγκεκριμένων κονδυλίων. Σύμφωνα με τη δεύτερη προσέγγιση το Δικαστήριο αφού καταλήξει στον καθορισμό του καθαρού εισοδήματος του αποθανόντος αφαιρεί από αυτό τα προσωπικά έξοδα του θανόντος και παραμένει το εκ πρώτης όψεως ποσό της εξάρτησης, στο οποίο μπορεί να προστεθούν άλλα οφελήματα τα οποία εδικαιούτο ο αποθανών. Η Κλασσική Ποσοστιαία Προσέγγιση εφαρμόζεται στις περιπτώσεις όπου ο καθορισμός του ποσού της εξάρτησης ή του ποσού των προσωπικών εξόδων του αποβιώσαντος είναι ελλιπής ή είναι αδύνατο να καθοριστεί. Σε μια τέτοια περίπτωση το Δικαστήριο υιοθετεί ένα εκατοστιαίο ποσοστό, όπως π.χ. 75% όταν οι εξαρτώμενοι είναι η σύζυγος και παιδιά, ή 67% όταν η σύζυγος είναι η μόνη κληρονόμος. (Ίδε Harris v. Empress Motors [1984] 1 W.L.R. 212). Κατά τη δίκη δηλώθηκαν ως παραδεκτά γεγονότα ότι ο Αλέξανδρος Γεωργιάδης βρήκε το θάνατο εξαιτίας του επίδικου ατυχήματος, στις 23.2.2008. Την ημέρα του επίδικου ατυχήματος και του θανάτου του ήταν ηλικίας 56 ετών, η δε σύζυγος του που είναι εν ζωή, Ανθούλα Γεωργιάδου, ήταν κατά την πιο πάνω ημερομηνία 52 ετών. Η σύζυγος του είναι η μόνη εξαρτώμενη του αποβιώσαντος, καθότι τα δύο παιδιά του ήταν κατά το χρόνο του ατυχήματος ενήλικες. Επί πλήρους ευθύνης συμφωνήθηκε η απώλεια bereavement σε €17.000, τα έξοδα διαχείρισης σε €3.000 και τα έξοδα κηδείας σε €1.200. Θα εξετάσω πρώτα το θέμα του πολλαπλασιαστή. Η δικηγόρος της ενάγουσας με παρέπεμψε στην απόφαση Θεοδούλου ν. Κοκκινόφτα
(1999)1 Α.Α.Δ. 759, όπου για το θύμα ηλικίας 55 ετών υιοθετήθηκε πολλαπλασιαστής 7 χρόνια, οπόταν και στην παρούσα υπόθεση εισηγήθηκε ότι δικαιολογείται ο πολλαπλασιαστής αυτός. Ο δικηγόρος της εναγομένης εισηγήθηκε πολλαπλασιαστή 5. Όπως λέχθηκε στην υπόθεση Μιχαήλ ν. Συκοπετρίτη Λτδ
(2001)1 Α.Α.Δ. σελ. 1047, 1067, στον προσδιορισμό του πολλαπλασιαστή προσμετρά η ηλικία μαζί και η υγεία του θύματος του αστικού αδικήματος, σε συνδυασμό με την, κατά λογική πρόβλεψη, πρόγνωση της διάρκειας της χρονικής περιόδου που θα εργαζόταν. Η ενυπάρχουσα αβεβαιότητα του μέλλοντος είναι η άλλη παράμετρος του θέματος και η 3η η προείσπραξη μελλοντικού εισοδήματος και η ευχέρεια που αυτή παρέχει προς επένδυση του κεφαλαίου. Με αυτά υπόψη κρίθηκε στην περίπτωση της εφεσείουσας, η οποία ήταν 47 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος και 53 - 54 ετών κατά το χρόνο των τελικών αγορεύσεων, ότι ο αριθμός 4 ήταν ο ορθός ως πολλαπλασιαστής. Στην υπόθεση Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastics Industry Ltd
(2005)1 Α.Α.Δ.556, ο εφεσίων ήταν 58 ετών και υιοθετήθηκε ο αριθμός 3 ως πολλαπλασιαστής. Στην υπόθεση Σταύρος Συκοπετρίτης ν. Ανδρέας Χριστοδούλου
(2004)1 Α.Α.Δ.218, ο εφεσείων κατά το χρόνο της απόφασης ήταν 57 ετών και υιοθετήθηκε ως πολλαπλασιαστής ο αριθμός 4. Στην υπόθεση Παπασπύρου ν. Γαστρινάκη
(2001)1 Α.Α.Δ. 1818, ο εφεσίβλητος ήταν 45 ετών κατά τον ουσιώδη χρόνο και υιοθετήθηκε ως πολλαπλασιαστής ο αριθμός 7. Στην υπόθεση Καρακούλας ν. Πάρπα
(1998)1 Α.Α.Δ. 767, ο εφεσίβλητος ενάγων ήταν ηλικίας 34 ετών κατά το χρόνο της δίκης και καθορίστηκε ως πολλαπλασιαστής ο αριθμός 10. Στην παρούσα υπόθεση ο αποβιώσας ήταν 56 ετών, μηχανικός βαρέων οχημάτων, χωρίς προοπτικές επαγγελματικής ανέλιξης, λαμβάνοντας υπόψη και την επαγγελματική προϊστορία του, τις προοπτικές συνέχισης της εργοδότησης του και την ηλικία συνταξιοδότησης του, πιστεύω ο αριθμός 5 είναι ο καταλληλότερος ως πολλαπλασιαστής. Το επόμενο που πρέπει να καθοριστεί είναι οι καθαρές απολαβές που ο Γεωργιάδης είχε αμέσως πριν το θάνατο του, από την εργασία του. Τα εισοδήματα του Γεωργιάδη σύμφωνα με την εισήγηση της δικηγόρου της ενάγουσας αποδεικνύονται από το Τεκμ.11 που είναι 7 αποδείξεις που η εναγομένη εταιρεία εξέδωσε. Φαίνεται από το Τεκμ.11, οι απολαβές του θύματος ήταν: (α) Σεπτέμβριο 2007 απόδειξη ημερ. 18.9.2007 για 14 ημέρες ο Γεωργιάδης έλαβε £509,76 σεντ ήτοι €871. Από το εν λόγω ποσό απεκόπησαν: (
- i)£5,10 σέντ €8,71 σεντ, εισφορά στη συντεχνία (
- ii)£32,13 (€54,89) εισφορά στις Κοιν. Ασφαλίσεις (iii) £5 (€8,54) Ταμείο Υγείας (β) Οκτώβρης 2007 δυνάμει απόδειξης ημερ. 30.10.2007 που οι εναγόμενοι εξέδωσαν £969,33 (€1.656,19), συμπεριλαμβάνει travelling και overtime £168,27, δηλαδή βασικός μισθός £217 και τιμαριθμικό £584,06 = £801,06 (€1.368,86) Από το εν λόγω ποσό απεκόπησαν: (
- i)£8,01 σέντ €13,68 σεντ, εισφορά στη συντεχνία (
- ii)£61,05 (€104,31) εισφορά στις Κοιν. Ασφαλίσεις (iii) £5 (€8,54) Ταμείο Υγείας (γ) Νοέμβριος 2007 δυνάμει απόδειξης των εναγομένων άνευ ημερομηνίας £1.177,30 (€2.011,58) συμπεριλαμβάνει overtime £469,26 δηλαδή βασικός μισθός £217 και τιμαριθμικό £584,06 = £801,06 (€1.368,86) Από το εν λόγω ποσό απεκόπησαν: (
- i)£8,01 σέντ €13,68 σεντ, εισφορά στη συντεχνία (
- ii)£80,01 (€136,70) εισφορά στις Κοιν. Ασφαλίσεις (iii) £5 (€8,54) Ταμείο Υγείας (δ) Δεκέμβριος 2007, 4/12 του 13ου μισθού δυνάμει απόδειξης των εναγομένων ημερ. 13.12.2007 £267,01 (€456,21). Από το εν λόγω ποσό απεκόπησαν: (
- i)£16,82 (€28,73) εισφορά στις Κοιν. Ασφαλίσεις (ε) Δεκέμβριος 2007 £923,12 (€1.577,24) δυνάμει απόδειξης των εναγομένων 12/07. Συμπεριλαμβάνει overtime £122,06 δηλαδή βασικός μισθός £217 και τιμαριθμικό £584,06 = £801,06 (€1.368,69) Από το εν λόγω ποσό απεκόπησαν: (
- i)£8,01 σέντ €13,68 σεντ, εισφορά στη συντεχνία (
- ii)£58,15 (€99,35) εισφορά στις Κοιν. Ασφαλίσεις (iii) £5 (€8,54) Ταμείο Υγείας (ζ) Ιανουάριος 2008, δυνάμει απόδειξης των εναγομένων ημερ. 30.12.08 €1.760,09. Συμπεριλαμβάνει travelling και overtime £356,35 δηλαδή βασικός μισθός ήτοι £370,77 και τιμαριθμικό £1.032,97, σύνολο €1.403,74 Από το εν λόγω ποσό απεκόπησαν: (
- i)£14,04 εισφορά στη συντεχνία (
- ii)€110,88 εισφορά στις Κοιν. Ασφαλίσεις (iii) €8,54 Ταμείο Υγείας (η) Πληρώθηκε πλήρως τον Φεβρουάριο 2008 δυνάμει απόδειξης ημερ. 3.3.08 €3.269,21. Συμπεριλαμβάνει βασικό μισθό €370,77, τιμαριθμικό €1.032,97 αναλογία 13ου μισθού €173,96 overtime Ιανουαρίου €356,90 και Φεβρουαρίου €1.049,95 και αναλογία άδειας £284,66. Από το εν λόγω ποσό απεκόπησαν: (
- i)€205,95 εισφορά στις Κοιν. Ασφαλίσεις (iii) €8,54 Ταμείο Υγείας. Η θέση του Μ.Υ.1 αναφορικά με τις απολαβές του αποβιώσαντος, η οποία δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση, ήταν: (α) ο βασικός μισθός του με το τιμαριθμικό επίδομα ήταν Λ.Κ. 801,06 ή €1.368,69 μηνιαίως για το 2007 και αυξήθηκε σε €1.403,74 από 1.1.2008. Αυτό φαίνεται από την απόδειξη, Τεκμήριο 11, (β) αποδέχεται ότι ο αποβιώσας εδικαιούτο σε 13ο μισθό που θα ήταν και αυτός €1.403,74 πριν τις αποκοπές. Από τις μηνιαίες απολαβές του αποβιώσαντος, εκτός αυτής του 13ου μισθού, αφαιρούνταν ή αποκόπτονταν κάθε μήνα 6,3% για συνεισφορά στις κοινωνικές ασφαλίσεις, 1% για συνεισφορά στη συντεχνία και €8,54 για συνεισφορά στην ιατρική ασφάλιση, δηλαδή ο πραγματικός μισθός του για κάθε ένα από τους 12 εργάσιμους μήνες του χρόνου ήταν €1.403,74 - €111,01 οι αποκοπές, ήτοι €1.292,34 x 12, το συνολικά ετήσιο καθαρό εισόδημα του ήταν €15.508,08. Στο εν λόγω ποσό προστίθεται και το ποσό των €1.315,31 για τον 13ο μισθό, αφού αφαιρεθεί 6,3% (€88,43) για συνεισφορά στις κοινωνικές ασφαλίσεις, επομένως το συνολικό ετήσιο καθαρό εισόδημα ήταν €16.823,39. Αναφερόμενος στις υπερωρίες, εξήγησε ότι αυτές ήταν σπάνιες και εξαρτώντο από το κάθε έργο και τη φύση της εργασίας του υπαλλήλου. Στο συγκεκριμένο έργο για την ώρα που σπαταλούσαν για την μεταφορά των υπαλλήλων πληρώνοντο έξτρα σαν μεταφορικά ενάμισι ώρα να πάνε και ενάμισι να επιστρέψουν, σύνολο τρεις ώρες. Μέχρι σήμερα δεν υπήρξε άλλο έργο στο οποίο η εναγόμενη πλήρωσε υπερωρίες. Στο Τεκμ.11 αναγράφεται ο βασικός μισθός και το τιμαριθμικό επίδομα και οι τρεις ώρες για τη μεταφορά τους στο έργο, ως overtime. Αντεξεταζόμενος συμφώνησε πως σε κάποιες περιπτώσεις υπήρχαν υπερωρίες. Από τα ως άνω φαίνεται ότι οι δύο πλευρές συμφωνούν ότι ο βασικός μισθός με το τιμαριθμικό επίδομα από την 1.1.2008 που λάμβανε ο Γεωργιάδης, ήταν €1.403,74. Στον μισθό του θα πρέπει να προστεθούν η συνεισφορά στη συντεχνία €14,04 και €8,54 για συνεισφορά στην ιατρική ασφάλιση. Συμφωνώ με την κα Ερωτοκρίτου ότι η μόνη αφαίρεση που πρέπει να γίνει για να βρεθεί το καθαρό εισόδημα του αποβιώσαντος είναι η αποκοπή για τις εισφορές του στις κοινωνικές ασφαλίσεις. Έπεται ο μηνιαίος μισθός του αποβιώσαντος ήταν €1.403,74 - 6,3% για συνεισφορά στις κοινωνικές ασφαλίσεις €1.315,30 και οι ετήσιες απολαβές του Χ 12 = €15.783,60 συν ο 13ος μισθός €1.315,31, επομένως το συνολικό ετήσιο καθαρό εισόδημα του ήταν €17.098,91 πλέον υπερωρίες. Υπερωρίες: Όπως φαίνεται στο Τεκμ.11 και εξήγησε ο Μ.Υ.1 για το συγκεκριμένο έργο η εναγομένη πλήρωνε στους εργαζόμενους της έξοδα μεταφοράς στο έργο το οποίο ήταν εκτός έδρας 3 ώρες ως υπερωρίες. Η θέση του Μ.Υ.1, τον οποίο αποδέχομαι είναι ότι υπήρχαν υπερωρίες σε κάποια έργα. Συναφώς επί των ετησίων απολαβών του αποθανόντος θα προστεθεί το κατ' αποκοπή ποσό των €2.000. Καταλήγω πως οι ετήσιες απολαβές του αποβιώσαντος ήταν €19.098,91 επί 5 χρόνια καταλήγουμε στις €95.494,55. Η σύζυγος ως η μόνη εξαρτώμενη δικαιούται τα 2/3 του πιο πάνω ποσού δηλαδή €63.663. Η σύζυγος είναι παραδεκτό ότι ήταν εξαρτώμενη του συζύγου της. Εξάλλου το ότι είχε κάποιο μικρό εισόδημα δεν μπορεί να την καταστήσει ως οικονομικά ανεξάρτητη (βλ. την Καζάκου ν. Αβρααμίδη
(2000)1 Α.Α.Δ.1626). Περαιτέρω βρίσκω ότι για το ποσό που έδιδε στα παιδιά του ο αποβιώσας δεν υπήρχε ακριβής μαρτυρία που να δικαιολογεί την αφαίρεση του από το κερδαινόμενο εισόδημα του αποβιώσαντος. Επομένως, εφόσον η ευθύνη καταμερίστηκε 80% για την εναγόμενη και 20% για τον αποβιώσαντα, εκδίδω απόφαση υπέρ της ενάγουσας και εναντίον της εναγομένης για τα ακόλουθα ποσά: (α) €50.930 προς όφελος της εξαρτώμενης συζύγου. (β) €13.600 απώλεια λόγω θανάτου. (γ) €2.400 έξοδα διαχείρισης. (δ) €960 έξοδα κηδείας. Τα πιο πάνω ποσά θα φέρουν τόκο προς 6% ετήσια για το ήμισυ της περιόδου από 23.2.2008 ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος μέχρι 9.12.2008 ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής και από 10.12.2008 νόμιμο τόκο μέχρι εξόφλησης, πλέον έξοδα τα οποία να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και να εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............ Μ. Μαυρονικόλας, Π.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΑΛ Subject: Civil/Other Action/Final Αναφορά: Δυστύχημα - γενικές και ειδικές αποζημιώσεις cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο