ΚΩΣΤΑΣ ΙΩΑΝΝΟΥ κ.α. ν. ΣΑΒΒΑΚΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ κ.α., Αρ. αγωγής: 4856/2015, 27/4/2016

(5)(b) των περί Διαχειρίσεως Περιουσιών Κανονισμών του 1955. Νομικό έρεισμα της αίτησης, αποτέλεσε η Δ. Κ.2, Δ.2 θ.13, Δ.19, Δ.26, Δ.20, Δ.27, Δ.39 Κ.Κ.1-7, Δ.48 Κ.Κ.1-8, Δ.64 Κ.Κ. 1 και 2, τα άρθρα 29-31 του περί Δικαστηρίων Νόμου 14/60, το άρθρο 24 των περί Διαχειρίσεως Περιουσιών Κανονισμών του 1955, το Σύνταγμα, οι γενικές αρχές του νόμου, οι κανόνες της επιείκιας, της πρακτικής και της σύμφυτης εξουσίας του Δικαστηρίου. Μαρτυρικό υπόβαθρο της αίτησης, αποτέλεσε η ένορκη δήλωση του ιδίου του εναγόμενου 1, ο οποίος κάνει αναφορά στον θάνατο του αποβιώσαντα προσώπου για το οποίο αφορά η παρούσα διαδικασία, για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συντάχθηκε η επίδικη διαθήκη και η οποία καταχωρήθηκε στον αρμόδιο Πρωτοκολλητή μαζί με τα σχετικά έγγραφα, ως επίσης κάνει αναφορά στην αίτηση για παραχώρηση εγγράφων διαχείρισης και τις διαδικασίες που απαιτούνταν προς αυτόν τον σκοπό, στην καταχώρηση ανακοπής (caveat) στις 17/112014 χωρίς να γίνει οποιοδήποτε άλλο διάβημα και συνακόλουθα παρήλθε η τασσόμενη προθεσμία των 3 μηνών για να καταχωρηθεί αγωγή, με αποτέλεσμα να προχωρήσουν ανάλογα οι διαδικασίες και στις 10/3/2015 εκδόθηκε γνωστοποίηση επικύρωσης της διαθήκης του αποβιώσαντα. Ακολούθως έγινε προσπάθεια επικοινωνίας με τον εναγόμενο 3 για να μεταβιβασθεί η ακίνητη περιουσία στο όνομα της συζύγου του αποβιώσαντα, ως η διαθήκη και ακολούθως καταχωρήθηκε αίτηση με την οποία ζητείτο παύση του εναγόμενου 3 ως διαχειριστή της περιουσίας του αποβιώσαντος, καταλογίζοντας ταυτόχρονα σε αυτόν συμπαιγνία με τους ενάγοντες και που καταδεικνύεται στο ότι δεν έχουν προβεί σε οποιαδήποτε ενέργεια μετά την ανακοπή, η οποία έγινε από τους ίδιους δικηγόρους, ως επίσης καταδεικνύεται και από το ότι ο εναγόμενος 3 δεν έχει καταχωρήσει σημείωμα εμφάνισης μέχρι σήμερα. Εν κατακλείδι, ο ενόρκως δηλών αναφέρει ότι οι ενάγοντες δεν έχουν δικαίωμα επί της περιουσίας του αποβιώσαντα, διότι ήταν επιθυμία του αποβιώσαντα όπως αυτή δοθεί στην σύζυγο του, ως επίσης υπερασπίζεται το νομότυπο της επίδικης διαθήκης και ακολούθως ο ενόρκως δηλών αναφέρει ότι έχει παρέλθει άπρακτη η προθεσμία των τριών μηνών για την έγερση της αγωγής και η ένορκη δήλωση σε αγωγή κληρονομιάς πρέπει να προηγείται της σφράγισης, πράγμα που δεν συμβαίνει στην υπό εξέταση υπόθεση, διότι αυτό έγινε ταυτόχρονα. Οι ενάγοντες καταχώρησαν ένσταση στην υπό εξέταση αίτηση, προβάλλοντας 7 λόγους ένστασης και που αφορούν ο νόμω, τύπω και ουσία αβάσιμο και αδικαιολόγητο της αίτησης, στην καταχρηστικότητα της αίτησης και στην παραβίαση του δικαιώματος για γρήγορη εκδίκαση, στο πρόωρο της αίτησης επειδή δεν καταχωρήθηκε η έκθεση απαίτησης και τέλος, στο ότι η ανακοπή (caveat) δεν κωλύει από μόνη της την έγερση αγωγής, ακόμα και μετά την παρέλευση των τριών μηνών. Νομικό έρεισμα της ένστασης, αποτέλεσαν τα άρθρα 8 και 9 του Κεφ.6, η Δ.1 Κ.2, Δ.2 Θ.13, Δ,19,20, 21, 26, 23, 25 θ.5 και 6, Δ.26 θ.14, Δ.27 θ.1-4, Δ.39, Δ.48 θ.1-8, Δ.64 θ.1 και 2, τα άρθρα 29-31 του περί Δικαστηρίων Νόμου 14/60, το άρθρο 24

(5)(b) των περί Διαχειρίσεως Περιουσιών Κανονισμών του 1955, το άρθρο 30 του Συντάγματος, η διακριτική ευχέρεια, οι κανόνες της επιείκιας και της σύμφυτης εξουσίας του Δικαστηρίου. Μαρτυρικό υπόβαθρο της ένστασης, αποτέλεσε η ένορκη δήλωση του ενάγοντα 2, ο οποίος αρχικά προβαίνει σε μια αναφορά ως προς την πηγή άντλησης της εξουσιοδότησης του και της γνώσης του ως προς τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης. Ακολούθως προβαίνει σε μια καθολική άρνηση της αίτησης. Αναφέρει επίσης ότι δεν γνώριζε για την τασσόμενη προθεσμία των τριών μηνών και ότι μέχρι την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής, γινόταν προσπαθεια συλλογής πληροφοριών και μαρτυρίας και αυτός ήταν ο λόγος που παρήλθε η πιο πάνω προθεσμία. Εξέφρασε την θέση ότι η καταχώρηση της ανακοπής (caveat) δεν αποστερεί το δικαίωμα προσφυγής στην Δικαιοσύνη και που εν πάση περιπτώση δεν αποσύρθηκε η ανακοπή και δεν έχουν ειδοποιηθεί και ότι η προθεσμία αυτή αντίκειται στο άρθρο 30 του Συντάγματος, δίνοντας την ερμηνεία του για την σημασία, σκοπό και συνέπειες της ανακοπής. Εξέφρασε την άποψη ότι τυχόν έγκριση της αίτησης, θα αποστερήσει το δικαίωμα στους ενάγοντες να αξιώσουν την νόμιμη μοίρα που τους αναλογεί εν΄ όψει του ότι ο αποβιώσας δεν είχε παιδιά και απέρριψε την θέση περί συμπαιγνίας με τον εναγόμενο 3, ως επίσης τοποθετήθηκε ότι δεν υπήρχε εξουσιοδότηση νόμιμη στην αίτηση που καταχωρήθηκε για παύση του εκτελεστή της διαθήκης. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Η νομική βάση βάση που διέπει την υπό εξέταση αίτηση, είναι μεταξύ άλλων αυτή της Δ.19 θ. 26 η οποία προνοεί τα ακόλουθα: ΄΄The Court or a Judge may, at any stage of the proceedings, order to be struck out or amended any matter in any indorsement or pleading which may be unnecessary or scandalous or which may tend to prejudice, embarrass, or delay the fair trial of the action΄΄. Στην σχετικά πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου Soboh Petroleum (Cyprus) Ltd - v - Hussein Ali Nasrat Abdallah Πολιτική Έφεση αρ. 69/2011 ημερ. 19/7/2013, λέχθησαν τα ακόλουθα: ΄΄Η εξουσία διαγραφής που παρέχεται από τις πιο πάνω Διαταγές είναι διακριτικής μορφής και, ταυτόχρονα, πλατιά. Στη Vector Onega A.G. ν. Πλοίου M/V Girvas κ.ά. (Αρ. 1)

(2000)1 Α.Α.Δ. 16, αναφέρθηκε ότι:- (σελ. 23) «Ακόμη και στις περιπτώσεις που οι συνθήκες υπαγορεύουν στένεμα της εξουσίας για να ασκηθεί κατά συγκεκριμένο τρόπο, όπως όταν επιζητείται διαγραφή υλικού από δικόγραφο λόγω δεδικασμένου, η εξουσία αυτή δε χάνει ολότελα το διακριτικό της χαρακτήρα.» Σύμφωνα δε με το Annual Practice, 1958, σελ. 477-479, η φράση: "Tend to prejudice, embarrass, or delay the fair trial of the action" - («τείνουν να επηρεάσουν δυσμενώς, να προκαλέσουν αμηχανία, ή να καθυστερήσουν τη δίκαιη δίκη της αγωγής») - έχει ερμηνευθεί φιλελεύθερα από τα δικαστήρια, έτσι ώστε απλή πολυλογία να μην προκαλεί αμηχανία. Το Δικαστήριο δεν υποδεικνύει στα μέρη πώς θα διαμορφώσουν την υπόθεσή τους, εφόσον αυτά δεν παραβαίνουν τους κανόνες. Δικόγραφα, έστω και αν δεν είναι απόλυτα σύμφωνα με τους σχετικούς κανόνες, δε διαγράφονται. Το γεγονός ότι δικόγραφο περιέχει αχρείαστα ζητήματα δεν είναι αρκετό για να οδηγήσει σε διαγραφή του, εφόσον δεν προκαλείται ζημιά στον αντίδικο. Εάν, όμως, σε δικόγραφο, περιέχονται ισχυρισμοί παντελώς άσχετοι, από τους οποίους θα προκληθούν έξοδα και καθυστέρηση στην υπόθεση, τότε αυτοί δικαιολογείται να διαγραφούν. Ισχυρισμοί που προβάλλονται για ανεντιμότητα και συμπεριφορά προσβλητική για τον αντίδικο, εφόσον δεν είναι σχετικοί με τα επίδικα ζητήματα, θεωρούνται σκανδαλώδεις΄΄ H παρούσα αίτηση στηρίζεται επίσης και στη Δ.27 θ. 3 η οποία προνοεί τα ακόλουθα: ΄΄The Court may order any pleading to be struck out on the ground that it discloses no reasonable cause of action or answer, and in any such case or in case of the action or defence being shown by the pleadings to be frivolous or vexatious, the Court may order the action to be stayed or dismissed, or judgment to be entered accordingly as may be just.» Όπως εξηγείται στην υπόθεση Cyber Group Ltd v. Κ. Χαραλαμπίδης

(2004)ΙΓ Α.Α.Δ. 1852, η διαγραφή δικογράφου είτε με βάση τη Δ.19 Θ.26 είτε με βάση τη Δ.27 Θ.3, συνιστά εξαιρετικό μέτρο, το οποίο δικαιολογείται μόνο όταν αδιαμφισβήτητα το δικόγραφο στερείται νομικού ή πραγματικού ερείσματος ή είναι αναντίλεκτα ανυπόστατο. Με άλλα λόγια η εξουσία αυτή του Δικαστηρίου πρέπει να ασκείται με εξαιρετική φειδώ. Διαφορετικά η διαγραφή θα συνεπαγόταν και παραβίαση του δικαιώματος διαδίκου να προσφύγει ενώπιον Δικαστηρίου στο οποίο δικαιούται να προσφύγει βάσει του άρθρου 30

(1)του Συντάγματος (βλ. και In re Pelmako Development Ltd

(1991)1 C.L.R. 246). Εφόσον λοιπόν το δικόγραφο αποκαλύπτει κάποια αιτία αγωγής ή υπεράσπισης ή εγείρει κάποιο ζήτημα το οποίο είναι κατάλληλο για να αποφασισθεί από το Δικαστήριο, το απλό γεγονός ότι η υπόθεση είναι αδύνατη και δεν ενδέχεται να πετύχει δεν αποτελεί λόγο για τη διαγραφή του (Annual Practice 1960 page 575). Αναφορικά με τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται για επιτυχή επίκληση της Δ.27 Θ.3, σχετική είναι η απόφαση στην Πολιτική Έφεση 9512 Λοϊζος Λουκά & Υιοί Λτδ v. Εθνικής Τράπεζας ΑΕ

(1999)1Β Α.Α.Δ 1316, όπου αναφέρθηκε ότι το Δικαστήριο δεν στέργει σε ικανοποίηση αιτήματος για απόρριψη αγωγής παρά μόνο όπου διαπιστώνεται ότι:

(1)πράγματι το δικόγραφο του ενάγοντα δεν περιέχει, χωρίς καμία αμφιβολία, αιτία αγωγής και

(2)η αγωγή δεν μπορεί να διασωθεί με τροποποίηση που μπορεί νόμιμα το Δικαστήριο να επιτρέψει. Διαφορετικά όπως επισημαίνεται στην ίδια απόφαση θα έμενε κενό γράμμα το Συνταγματικά προστατευόμενο δικαίωμα εκάστου να προσφύγει στο Δικαστήριο για διάγνωση των δικαιωμάτων του σε συγκεκριμένη διαφορά. Στην εν λόγω απόφαση τονίζεται επίσης ότι από την επισκόπηση της νομολογίας διαφαίνεται μια σταθερή τάση φειδωλής χρήσης της εξουσίας για απόρριψη αγωγής, που όπως και η παρούσα, βρίσκεται ακόμα στα σπάργανα. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η αγγλική νομολογία. Στην υπόθεση Pearce v. Ove Arup Partnership Ltd and Others

(1999)1 ALL ER 769, 782 αναφορά στην οποία έγινε στην Λουκά (πιο πάνω) αναφέρονται τα εξής : "The jurisdiction to strike out an action as an abuse ought to be very sparingly exercised (see eg Lawrance v. Lord Norreys [1890] 15 App Cas 210 at 219, [1886-90] All ER Rep 858 at 863), and should not be extended to become a trial of contentious matters on affidavit (see Wenlock v. Moloney [1965] 2 All ER 871, [1965] 1 W.L.R. 1238)." Είναι δε σημαντικό να τονισθεί ότι η άσκηση της εξουσίας του Δικαστηρίου στα πλαίσια αυτά κρίνεται με βάση το ίδιο το δικόγραφο και το περιεχόμενο του και δεν τίθεται θέμα μαρτυρίας, ούτε αξιολόγησης των εκατέρωθεν θέσεων. (Βλ. In Re Pelmako (ανωτέρω) και Λουκά ανωτέρω). Διαφωτιστική επί του θέματος που διέπει ειδικότερα την υπό εξέταση αίτηση, είναι η υπόθεση Χρίστος Τριανταφυλλίδης - ν - Ayda Karaloglanian

(2010)1 Α.Α.Δ. 2014, όπου θα γίνει ειδική αναφορά πιο κάτω και εν τοις εφεξοίς θα αναφέρεται ως η υπόθεση Τριανταφυλλίδης. ΕΞΕΤΑΣΗ ΑΙΤΗΣΗΣ - ΕΝΣΤΑΣΗΣ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Το Δικαστήριο, έχει εξετάσει με πάρα πολλή προσοχή την αίτηση και ένσταση αντίστοιχα και αντλώντας διαφώτιση και καθοδήγηση από το πιο πάνω εκτεθέν νομοθετικό και νομολογιακό πλαίσιο που διέπει την υπό εξέταση αίτηση και ιδίως από την υπόθεση Τριανταφυλλίδης. Η παρούσα υπόθεση παρουσιάζει πολλές ομοιότητες με αυτήν της υπόθεσης Τριανταφυλλίδης και που οδήγησαν στην ανατροπή πρωτόδικης απόφασης και διατάχθηκε η διαγραφή της αγωγής, λόγω της παρέλευσης τριών μηνών από την ημέρα καταχώρησης ανακοπής, όπως ακριβώς συμβαίνει και στην παρούσα διαδικασία. Η αιτιολογία που δόθηκε από τους ενάγοντες ότι δεν γνώριζαν για την εν λόγω προθεσμία, σίγουρα δεν έχει οποιαδήποτε βαρύτητα, διότι αποτελεί πάγια και γνωστή αρχή στο νομικό μας σύστημα, ότι άγνοια του νόμου δεν ισοδυναμεί με υπεράσπιση. Επίσης η αναφορά των εναγόντων ότι από την ημέρα που καταχωρήθηκε η ανακοπή, μέχρι την ημέρα καταχώρησης της αγωγής συνέλλεγαν πληροφορίες και μαρτυρία, παρέμεινε γενικός, ασαφής και ατεκμηρίωτος, διότι δεν έχει τεθεί ενώπιο του Δικαστηρίο οποιοδήποτε υπόβαθρο γεγονότων ή εγγράφων που να καταδεικνύει κάτι τέτοιο. Επίσης στην υπόθεση Τριανταφυλλίδης, έχει καταχωρηθεί μόνο γενικώς οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα, όπως και στην παρούσα υπόθεση και κρίθηκε ότι η πλευρά της εφεσίβλητης θα μπορούσε να το κάνει ευθύς εξ΄ αρχής και να μην αφήσει να περάσει άπρακτη η προθεσμία των τριών μηνών, όπως γίνεται δηλαδή και στην υπό εξέταση υπόθεση και συνεπώς δεν δύναται να γίνει αποδεκτή η θέση των εναγόντων περί πρόωρης έγερσης της αίτησης, λόγω του ότι δεν έχει καταχωρηθεί ακόμα η έκθεση απαίτησης. Επίσης στην υπόθεση Τριανταφυλλίδης, κρίθηκε ότι η τασσόμενη προθεσμία των τριών μηνών είναι αρκούντως ικανοποιητική και συνεπώς δεν είναι βάσιμη η εισήγηση των εναγόντων περί αντισυνταγματικότητας της εν λόγω νομοθετικής πρόνοιας των κανονισμών που να προνοούν την τρίμηνη προθεσμία. Επίσης δεν δύναται να γίνει αποδεκτή η θέση των εναγόντων, ότι η αίτηση δεν στηρίζεται στο ορθό νομικό πλαίσιο, διότι η υπό εξέταση αίτηση πραγμαεύεται το ίδιο νομικό πλαίσιο που εξετάστηκε κα ιστην υπόθεση Τριανταφυλλίδης και ειδικότερα το άρθρο 24

(5)(b) των περί Διαχειρίσεως Περιουσιών Κανονισμών του 1955. Ούτε είναι δυνατή η αποδοχή της θέσης των εναγόντων ότι υπάρχει κατάχρηση της διαδικασίας και ότι παραβιάζεται το δικαίωμα τους για γρήγορη εκδίκαση, εν΄ όψει των ομοιοτήτων της υπό εξέταση αίτησης με την υπόθεση Τριανταφυλλίδης και εν πάση περιπτώση, η αγωγή καταχωρήθηκε τον Δεκέμβριο του 2015 και η υπό εξέταση αίτηση ένα μήνα αργότερα και συνεπώς δεν παρατηρείται οποιαδήποτε καθυστέρηση ή κατάχρηση. Επίσης δεν είναι δυνατή η αποδοχή της θέσης των εναγόντων ότι δεν αποσύρθηκε η ανακοπή ως λόγο ένστασης, διότι στην υπόθεση Τριανταφυλλίδης, κρίθηκε ότι ο ενιστάμενος οφείλει να εγείρει εντός τριών μηνών αγωγή σε σχέση με τα της διαχείρισης, διαφορετικά ο Πρωτοκολλητής είναι ελεύθερος να χορηγήσει τα έγγραφα διαχείρισης (όπως έγινε και στην υπό εξέταση υπόθεση), ώστε να δύναται ο διαχειριστής να προχωρήσει με τη συλλογή και τη διάθεση των περιουσιακών στοιχείων του αποβιώσαντος. Επίσης, υπάρχει ομοιότητα των παρακλητικών της έκθεσης απαίτησης της παρούσας αγωγής υπό Α,Β,Γ,Ε και Στ με αυτά της υπόθεσης Τριανταφυλλίδης. Υπάρχει όμως μια ουσιαστική διαφορά της υπόθεσης Τριανταφυλλίδης με την υπό εξέταση υπόθεση και κυρίως την υπό εξέταση αίτηση, που είναι καθοριστικής σημασίας και που αναπόφευκτα συμπαρασύρει την αίτηση σε απόρριψη. Συγκεκριμένα, στην υπό εξέταση υπόθεση, αυτό που επιζητείται επιπρόσθετα και που επικεντρώθηκαν οι ενάγοντες, είναι η απόδοση σε αυτούς της νόμιμης μοίρας, πράγμα που εκ πρώτης όψεως και χωρίς βεβαίως το Δικαστήριο να εισέρχεται στην ουσία της αγωγής, οι ενάγοντες δικαιούνται εκ του νόμου, λόγω της τάξης των κληρονόμων που βρίσκονται, απουσία τέκνων του αποβιώσαντος. Σε περίπτωση δηλαδή που εγκρινόταν η αίτηση, θα υπήρξε απώλεια της ευκαιρίας να διεκδικήσουν την νόμιμη μοίρα, ήτοι το ποσό που δεν μπορεί ο διαθέτης να αποκλείσει από την εν λόγω τάξη κληρονόμων. Ακριβώς για τους λόγους που επεξηγήθηκαν στην προηγούμενη παράγραφο, η αίτηση δεν δύναται να τύχει έγκρισης και απορρίπτεται με έξοδα υπέρ εναγόντων και εναντίον του εναγομένου 1, ως αυτά υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο στο τέλος της διαδικασίας. (Υπ.)................ ΑΛ. ΦΥΛΑΚΤΟΥ, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο, Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο