Νίκης Νικολάου ν. Νίκου Αθανασίου, Αρ. Αγωγής: 1425/08, 28/6/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2016:A295 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Μαυρονικόλα, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1425/08 Μεταξύ: Νίκης Νικολάου, εκ Λεμεσού Ενάγουσας - και - Νίκου Αθανασίου, εκ Λεμεσού Εναγομένου - - - - - - - - - - - - - - - - - - Ημερομηνία: 28.6.2016 Για την ενάγουσα: κ. Νικολαϊδης για κ. Ν. Νεοκλέους Για τον εναγόμενο: κ. Κουρίδης για Ηλία & Ηλία ΔΕΠΕ ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αγωγή η ενάγουσα απαιτεί αποζημιώσεις για τις ζημιές που υπέστη την 1.6.2005 συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος. Η ενάγουσα κατά τον ουσιώδη προς την αγωγή χρόνο ήταν η οδηγός του οχήματος με αρ. εγγραφής ΗΤΧ930 και ο εναγόμενος ήταν ο οδηγός του οχήματος με αρ. εγγραφής ΚΚQ
- Τα δύο αυτοκίνητα οδηγούντο επί της οδού Γρηγόρη Αυξεντίου, περιοχή Πάνω Πολεμιδιών στη Λεμεσό, στην ίδια κατεύθυνση, με το αυτοκίνητο του εναγομένου να ακολουθεί το αυτοκίνητο της ενάγουσας. Φθάνοντας στο ύψος της δεξιάς παρόδου του 123ου Δρόμου τα δύο οχήματα συγκρούστηκαν. Ο εναγόμενος συγκρούστηκε με το προπορευόμενο αυτοκίνητο της ενάγουσας η οποία κατ' εκείνη τη στιγμή επιχειρούσε να στρίψει δεξιά, με αποτέλεσμα να υποστεί όπως ισχυρίζεται σωματικές βλάβες και άλλες ζημιές. Πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας, στις 3.2.2014, οι δικηγόροι των διαδίκων συμφώνησαν και δήλωσαν όπως η ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος καταμεριστεί 70% για τον εναγόμενο και 30% για την ενάγουσα. Περαιτέρω, κατά τη δίκη συμφωνήθηκαν και δηλώθηκαν επί πλήρους ευθύνης τα κονδύλια των λεπτομερειών ειδικών ζημιών της ενάγουσας:
- Ζημιά οχήματος ΗΤΧ930 €900
- Ιατρικό πιστ. Δρος Β. Λανίτη €48
- Ιατρικό πιστ. Δρ Μαλεκίδου €48
- Ιατρικό πιστ. Δρος Χ"Kώστα €19
- Αγορά φαρμάκων €66,30
- Εξέταση Δρ. Παπαναστασίου €40
- Ακτινογραφίες στο Αρεταίειον €60 Σύνολο €1.181,30 Τα υπόλοιπα θέματα παρέμειναν για απόφαση. Κατά την ακροαματική διαδικασία που ακολούθησε κλήθηκαν δύο μάρτυρες από την πλευρά της ενάγουσας και δύο μάρτυρες για την υπεράσπιση του εναγομένου. Ως Μ.Ε.1 κατέθεσε η ενάγουσα Νίκη Νικολάου, η οποία σύμφωνα με τη γραπτή δήλωση της (Τεκμ.1) κατά το χρόνο του δυστυχήματος ήταν ηλικίας 41 ετών, υγιής και ασκούσε το επάγγελμα της οδοντιάτρου από το οποίο κέρδιζε τουλάχιστον £1.000 (€1709) μηνιαίως, ποσό το οποίο κατά τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο και Αύγουστο τριπλασιαζόταν λόγω προσθετικών εργασιών. Ήταν η οδηγός του αυτοκινήτου με αριθμό εγγραφής ΗΤΧ930 με το οποίο είχε το δυστύχημα. Στη συνέχεια αναφέρεται στη σύγκρουση που είχε με το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο εναγόμενος και ισχυρίζεται πως ένεκα της σύγκρουσης υπέστηκε αρκετά προβλήματα υγείας. Με την εισαγωγή της στο Νοσοκομείο Λεμεσού εξετάστηκε από ορθοπεδικό ιατρό και τις επόμενες μέρες από νευρολόγο και χειρούργο, οι οποίοι διαπίστωσαν ότι υπέστηκε τους κάτωθι τραυματισμούς: (α) Διάσειση εγκεφάλου με μεταδιασειστικό σύνδρομο. (β) Θλάση αυχένα. (γ) Θλάση οσφύος με πιθανότητα παρουσίας μετατραυματικής σπονδυλοαρθρίτιδας αυχένος και οσφύος στο μέλλον. Λόγω των ως άνω τραυματισμών υπέφερε από κεφαλαλγίες, ζαλάδες με ναυτίες, αυχεναλγία, οσφυαλγία, και αιμωδίες στο αριστερό χέρι. Περαιτέρω της χορηγήθηκαν αντιφλεγμονώδη και αναλγητικά και της συνέστησαν να φορεί κολάρο αυχένος και φυσιοθεραπεία. Της χορηγήθηκε επίσης άδεια ασθενείας ενός μηνός. Μετά την έξοδο της από το νοσοκομείο στις 4.6.2005, προσήρχετο τακτικά στο φυσιοθεραπευτικό τμήμα του Νοσοκομείου και έκανε φυσιοθεραπεία για ένα περίπου μήνα, σύμφωνα με τις οδηγίες των γιατρών. Μετά την έξοδο της από το Νοσοκομείο Λεμεσού εξετάστηκε από τον ιδιώτη νευρολόγο Δρα Κ. Χατζηβασίλη, ο οποίος διαπίστωσε ότι παρουσίαζε ελαφρύ οριζόντιο νυσταγμό, θετικό Romberg, θετικό Underberger, δυσχέρεια στο βάδισμα, ελαφρά ψυχοκινητική βραδύτητα, διαταραχές μνήμης, αδυναμία συγκέντρωσης, περιορισμένη και επώδυνη κινητικότητα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης με εκδήλωση πόνου και αισθητικών διαταραχών ριζιτικού χαρακτήρα (ΑΕ) στο αριστερό άνω άκρο, πόνο κατά την ψηλάφηση της οσφυϊκής μοίρας, καθώς και της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης με επέκταση αυτού στις δύο ωμοπλάτες, μυϊκός σπασμός στην αυχενική περιοχή και ωμοπλάτες, καθώς και μυϊκό σπασμό στην οσφυϊκή περιοχή, πόνο κατά την ψηλάφηση της οσφυϊκής μοίρας της οσφυϊκής στήλης και επώδυνη και περιορισμένη κινητικότητα της. Στις 16.3.2006 της έγινε μαγνητική τομογραφία της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, η οποία έδειξε σπονδυλοπάθεια σε πολλαπλά επίπεδα και πίεση της Α6 ρίζας όπως επίσης και δισκοπάθεια στο επίπεδο Α5 - Α6 και Α6-Α
- Λόγω επιδείνωσης των πιο πάνω συμπτωμάτων συνέχισε κατά καιρούς τις εξετάσεις από διάφορους ειδικούς οι οποίοι τελικώς της υπέδειξαν όπως προβεί σε χειρουργική επέμβαση η οποία τελικά διενεργήθηκε στις 23.7.
- Υποβλήθηκε σε εγχείρηση πρόσθιας αυχενικής δισκεκτομής, αντικατάστασης αυχενικού δίσκου στο επίπεδο Α5/6 και σπονδυλοδεσίας Α6/7 στο Αρεταίειο Νοσοκομείο Λευκωσίας. Η μετεγχειρητική της πορεία ήταν ικανοποιητική και επέστρεψε στην εργασία της τον Σεπτέμβριο του 2008 αφού προηγουμένως είχε λάβει άδεια ασθενείας από τον Δρα Βάκη Παπαναστασίου. Η δύναμη του αριστερού άνω άκρου έχει βελτιωθεί αλλά μέχρι σήμερα εξακολουθεί να έχει συμπτώματα αυχεναλγίας και αιμωδιών στα άνω άκρα κατά καιρούς, γεγονός που την επηρεάζει άμεσα στην εργασία της και την καθιστά λιγότερο παραγωγική, όπως και σε όλους τους τομείς της καθημερινής της ζωής, καθιστώντας την ενασχόληση της με οικιακές εργασίες δύσκολη και επίπονη. Ουδέποτε προ του δυστυχήματος είχε παρόμοιες ενοχλήσεις παρόλο ότι λόγω του επαγγέλματος της κούραζε αρκετά τα χέρια και τον αυχένα της. Από την εμπλοκή της στο δυστύχημα παρόλο ότι ακολούθησε όλες τις οδηγίες των ειδικών γιατρών, υπέφερε σοβαρά για μεγάλο χρονικό διάστημα και ταλαιπωρείται στην καθημερινότητα της από πόνους, αιμωδίες, κεφαλαλγίες. Περαιτέρω είχε σοβαρή μείωση στην ικανότητα της στην άσκηση του επαγγέλματος της με συνέπεια να μειωθούν σοβαρά τα εισοδήματα της. Αφότου επέστρεψε στην εργασία της κατά τον Αύγουστο του 2005 μέχρι και τις 23.7.2008, όταν υπεβλήθηκε σε εγχείρηση στον αυχένα, κατόπιν συστάσεως των γιατρών της είχε μειώσει την εργασία της με αποτέλεσμα να έχει ανάλογες απώλειες στα εισοδήματα της καθώς αναγκάζεται να δουλεύει πιο λίγες ώρες από πριν. Η χειρουργική επέμβαση βελτίωσε την κατάσταση της, εντούτοις η υγεία της δεν έχει αποκατασταθεί πλήρως, όπως ήταν προ του δυστυχήματος και ούτε πρόκειται τούτο να συμβεί στο μέλλον, πράγμα που έχει συνέπειες στην ποιότητα της ζωής της και στα εισοδήματα της. Είναι η θέση της ότι μετά την επέμβαση είναι σε θέση να διεκπεραιώσει εργασία μειωμένη κατά 25% απ' ότι προ του δυστυχήματος, λόγω της ορθοστασίας που έχει σοβαρό αντίκτυπο στην κατάσταση της. Κατά συνέπεια μετά την επέμβαση και την επιστροφή της στην εργασία της τον Σεπτέμβριο του 2008 έχει μείωση στα εισοδήματα της καθώς στερείται της ικανότητας να δουλεύει όσες ώρες μπορούσε στο παρελθόν. Είναι η απαίτηση της όπως της καταβληθούν όλες οι μελλοντικές απώλειες των εισοδημάτων της. Στη συνέχεια παραθέτει λεπτομέρειες των ειδικών ζημιών που υπέστη. Πέραν των συμφωνηθέντων αξιώνει, σύμφωνα με τις λεπτομέρειες ειδικών ζημιών που παραθέτει: (ε) Παρακολούθηση και πιστοποιητικό Δρος Κ. Χατζηβασίλη €620 (ζ) ΜRI στην Πολυκλινική €325 (θ) Αξονική τομογραφία ημερ. 20.5.2008 €170 (λ) Χειρουργική επέμβαση στο Αρεταίειον €10.541 (μ) Πλήρης απώλεια εισοδήματος από 1.6.2005 μέχρι 30.6.2005 €1.000 (ν) Μείωση εισοδημάτων κατά 30% επί εισοδήματος μηνιαίως από 1.8.2005 μέχρι 23.7.2008 ήτοι 36 μήνες επί €300 μηνιαίως €10.800 (ο) Πλήρης απώλεια κανονικών και εκτάκτων εισοδημάτων από 23.7.2008 μέχρι 10.10.2008 €3.666 Σύνολο €27.122 Στη συνέχεια κατέθεσε έγγραφα τα οποία είχε στην κατοχή της, τα οποία σημειώθησαν τεκμήρια ως εξής: Tεκμ. 2 - Ιατρική γνωμάτευση Δρα Β. Λανίτη ημερ. 4.4.2006 Τεκμ. 3 - Βεβαίωση επιδόματος ασθενείας Τεκμ. 4 - Ιατρικό πιστοποιητικό Δρα Α. Μαλικίδη ημερ. 22.1.2008 Τεκμ.5 - Βεβαίωση ημερ. 4.2.2008 Τεκμ.6 - Ιατρικό πιστοποιητικό Δρα Κ. Χατζηβασίλη ημερ. 12.3.2008 Τεκμ.7 - Πιστοποιητικό μαγνητικής τομογραφίας ημερ. 16.3.2006 Τεκμ.8 - Ιατρική έκθεση Δρα Β. Παπαναστασίου Τεκμ.9 - Έκθεση MRI από «Άγιος Εφραίμ» ημερ. 15.5.08 Τεκμ.10 - Άδεια Ασθενείας ημερ. 23.7.08 Τεκμ.11 - Ιατρικό πιστοποιητικό Δρ Μ. Χ"Κώστα ημερ. 19.6.2007 Τεκμ.12 - Απόδειξη Πολυκλινικής Υγεία ημερ. 17.3.2006 Τεκμ.13 - Απόδειξη πληρωμής ημερ. 20.5.2008 Τεκμ.14 - Τιμολόγιο ημερ. 25.11.2009 Τεκμ.15-Κατάσταση λογαριασμού με δύο τιμολόγια και δύο αποδείξεις Τέλος αναφέρει ότι το δυστύχημα αυτό της επηρέασε τη ζωή, κλείστηκε στον εαυτό της, δεν μπορούσε να εργαστεί όπως προηγουμένως και είχε προβλήματα στο σπίτι με τις δουλειές, έπαιρνε συνεχώς παυσίπονα, έπαθε κατάθλιψη και έπαιρνε φάρμακα. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι προ του 2005 δεν πλήρωνε Φόρο Εισοδήματος εξήγησε δε πως τις φορολογικές δηλώσεις Τεκμήριο 16 τις ετοίμασε ο λογιστής της. Σε υποβολή ότι ήταν σκέψη μεταγενέστερη του δυστυχήματος η ετοιμασία των φορολογικών δηλώσεων, απάντησε ότι η ίδια δεν ξέρει και ο λογιστής της τις έχει ετοιμάσει. Περαιτέρω σε ερώτηση ποια ήταν τα έσοδά της πριν το 2005 και πάλι αυτή παρέπεμψε στο λογιστή της. Εξήγησε ότι εργάζεται από το 1989 ότι η εργασία της είναι επίπονη προϋποθέτει ορθοστασία και είναι κουραστική. Περιέγραψε στη συνέχεια τον τρόπο εργασίας ενός οδοντιάτρου. Πριν το δυστύχημα ανέφερε πως δεν είχε πρόβλημα υγείας και όταν κουραζόταν με ένα παυσίπονο γινόταν καλά. Εξήγησε πως προ του δυστυχήματος δεν είχε κάνει αξονικό ή μαγνητικό τομογράφο επειδή δεν γνώριζε ότι είχε οποιοδήποτε πρόβλημα και δεν γνώριζε αν είχε εκφυλιστικές αλλοιώσεις. Σε υποβολή ότι τα προβλήματα προϋπήρχαν και δεν μπορεί να επιβαρύνει τον Εναγόμενο γι' αυτά επανέλαβε ότι η ίδια δεν γνώριζε για οποιεσδήποτε εκφυλιστικές αλλοιώσεις και δεν συμφώνησε με την υποβολή. Εξήγησε πως η ικανότητά της για εργασία μειώθηκε και είχε επώδυνους πόνους στον αυχένα και στο αριστερό άνω άκρο και τότε επισκέφθηκε τους γιατρούς Χατζηβασίλη και Μαλεκίδη. Από μόνη της έκρινε πόσο να δουλέψει. Η εισήγηση των γιατρών ήταν ενδιάμεσα των ασθενών να κάνει διάλλειμα ένεκα του πόνου δεν μπορούσε να δουλεύει συνεχώς. Σε υποβολή ότι κανένας γιατρός δεν είπε ότι η ικανότητά της για εργασία ήταν περιορισμένη απάντησε πως με την έξοδό της από το Νοσοκομείο της δόθηκε άδεια για ένα μήνα παράλληλα ο γιατρός Λανίτης την έστειλε για φυσιοθεραπεία. Επειδή δεν είχε βελτίωση αναγκαζόταν να δουλεύει λιγότερο και μετά την επέμβαση της σύστησε να μην συνεχίζει να δουλεύει τον ένα ασθενή πίσω από τον άλλο. Εξήγησε πως ένεκα του δίσκου Α6 - Α7 όταν σκύβει το κεφάλι της συνεχώς «μαγκώνει» και δεν μπορεί να το μετακινήσει. Σε υποβολή ότι κανένας γιατρός δεν κατέγραψε ότι η ικανότητά της για εργασία έχει μειωθεί απάντησε ότι πριν την επέμβαση δούλευε λιγότερο γιατί πονούσε και η κατάστασή της επιδεινωνόταν. Το αριστερό της χέρι ήταν συνέχεια μουδιασμένο και ιδίως το 2008 όταν έκλεινε το χέρι δεν μπορούσε να το ανοίξει δεν είχε καθόλου δύναμη στο αριστερό χέρι. Μετά την επέμβαση η κατάσταση του χεριού της δεν επανήλθε πλήρως λιγόστεψε όμως ο πόνος και το μούδιασμα. Τώρα μπορεί να κοιμηθεί το βράδυ. Όταν κουραστεί πολύ και πονεί παίρνει αναλγητικά και μειώνει την εργασία της. Αυτό που την επηρεάζει είναι όταν αλλάζει ο καιρός και τότε χρειάζεται φυσιοθεραπεία. Αρχικά την παρακολουθούσε ο γιατρός Λανίτης και στη συνέχεια η γιατρός Μαλεκίδου. Σε υποβολή ότι ο γιατρός Λανίτης δεν λέει στο Τεκμήριο 2 ότι μειώθηκε η ικανότητά της για εργασία απάντησε ότι ο γιατρός της συνέστησε τον κλινοστατισμό για την οσφύ, κολάρο αυχένος για ένα μήνα, αντιφλεγμονώδη και αναλγητικά. Επίσης της συνέστησε φυσιοθεραπεία. Στη συνέχεια επισκέφθηκε τη νευρολόγο Μαλεκίδου η οποία της συνέστησε αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη επειδή η φυσιοθεραπεία δεν βελτίωσε την κατάστασή της και επισκέφθηκε στη συνέχεια και τον γιατρό Χατζηβασίλη γιατί συνέχιζε το πρόβλημά της ο οποίος της χορήγησε φάρμακα και της υπέδειξε πως ήταν πρόβλημα νεύρου. Η γιατρός Μαλεκίδου της σύστησε ξεκούραση έτσι στην εργασία της διεκπεραίωνε τα επείγοντα περιστατικά μέχρι που έκαμε την εξέταση Μ.R.I. δεν ήξερε ότι έσπασε δίσκος και πίστευε ότι θα γινόταν καλά. Είχε ανάγκη να εργάζεται και δεν θα την ικανοποιούσε να έπαιρνε επίδομα. Επίσης δεν γνώριζε ότι η κατάστασή της θα χειροτέρευε. Με την πάροδο του χρόνου η κατάσταση του χεριού της χειροτέρεψε και οι αιμωδίες έγιναν πιο συχνές. Επειδή δε ήθελε να εργάζεται δεν δήλωσε ότι είναι ανίκανη για να παίρνει επίδομα. Σε υποβολή ότι η μείωση της εργασίας της δεν οφείλεται στο ατύχημα αλλά στην ηλικία της απάντησε ότι όταν έγινε το ατύχημα ήταν 40 χρονών και δούλευε 8 ώρες συνεχόμενες προ του δυστυχήματος ενώ τώρα δουλεύει 5 - 6 ώρες με διαλλείματα. Τα δύσκολα δε περιστατικά τα παραπέμπει σε συνάδελφό της. Εξήγησε πως δεν προσέλαβε υπάλληλο αλλά λιγόστεψε την εργασία της, έχασε δε πολλούς ασθενείς όταν ένεκα του προβλήματος υγείας της έκλεισε το ιατρείο της για μήνες. Η κατάσταση της υγείας της αντί να βελτιωνόταν χειροτέρευε και τον Ιανουάριο του 2008 έκαμε τον δεύτερο μαγνητικό. Ο γιατρός Χατζηβασίλης της σύστησε το 2006 να κάμει μαγνητικό τον οποίο έκανε και συνέχισε να της δίδει αναλγητικά. Το 2008 ο μαγνητικός έδειξε ότι ο δίσκος ήταν σπασμένος και της σύστησε να κάνει την εγχείρηση. Ήταν η θέση της υπεράσπισης ότι ο γιατρός Χατζηβασίλης δεν της είχε συστήσει επέμβαση και εξήγησε ότι ο γιατρός Χατζηβασίλης στις 25/5/2008 όταν είδε τον δεύτερο μαγνητικό της σύστησε να υποβληθεί σε εγχείρηση και της πρότεινε και γιατρό. Προτού κάμει την εγχείρηση πήρε γνώμη και από τον νευροχειρούργο Κωνσταντινίδη, ο οποίος επίσης της σύστησε τον ίδιο γιατρό γιατί το πρόβλημά της ήταν δύσκολο. Η μάρτυρας διαφώνησε σε υποβολή ότι η πάθησή της ήταν χρόνια. Στις 26/06/2008 είδε τον γιατρό Παπαναστασίου ο οποίος της σύστησε φυσιοθεραπεία της έδωσε άδεια από τις 23/07/2008 μέχρι 10/09/2008 και της χορήγησε αναλγητικά. Σε υποβολή ότι σήμερα είναι σε καλή κατάσταση και συνεχίζει να ασκεί το επάγγελμά της η μάρτυρας διαφώνησε. Σε υποβολή ότι το μόνο που έπαθε στο ατύχημα είναι αυτά που αναφέρουν Λανίτης και Μαλεκίδου, επίσης διαφώνησε. Σε υποβολή ότι επέμβαση του 2008 δεν έχει σχέση με το ατύχημα η μάρτυρας εξήγησε πως η κατάστασή της χειροτέρευε γι' αυτό υποβλήθηκε στην επέμβαση. Διαφώνησε επίσης ότι δεν είχε μείωση εισοδημάτων. Ως Μ.Ε. 2 κατέθεσε ο νευροχειρούργος Δρ. Βάκης Παπαναστασίου, ο οποίος εργάζεται στο Αρεταίειο Νοσοκομείο όπου τον επισκέφθηκε η Ενάγουσα στις 26/06/
- Ο μάρτυρας αναγνώρισε το Τεκμήριο 8 ως την ιατρική έκθεση την οποία ετοίμασε στις 14/12/2009 και αφορά την ενάγουσα. Σύμφωνα με την ιατρική έκθεση διέγνωσε πως η Ενάγουσα ένεκα του δυστυχήματος στο οποίο ενεπλάκη την 01/06/2005 υπέστη τραυματισμό στην κεφαλή και στον αυχένα τύπου «μαστιγίου» (whiplash injury) και έκτοτε παρουσίαζε έντονα συμπτώματα αυχεναλγίας κεφαλαλγίας και αιμωδιών, αδυναμίας του αριστερού άνω άκρου. Η μαγνητική τομογραφία αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης (ΑΜΣΣ), που διενεργήθηκε για πρώτη φορά στην Πολυκλινική Υγεία στις 16/3/2006 ανέδειξε την παρουσία κήλης μεσοσπονδυλίων δίσκων στα επίπεδα Α5/
- Κυριότερα αριστερά με πίεση της εξερχόμενης Α6 ρίζας, και Α6/7, κυριότερα δεξιά. Τα συμπτώματα της επιδεινώθηκαν περαιτέρω με την πάροδο του χρόνου ιδιαίτερα από τον Ιανουάριο του 2008 και στις15/5/2008 διενεργήθηκε νέα μαγνητική τομογραφία ΑΜΣΣ η οποία επιβεβαίωσε την συνεχιζόμενη πίεση της αριστερής Α6 ρίζας, από κήλη δίσκου Α5/6 και στένωση των ριζιτικών τρημάτων Α6/
- Όταν εξέτασε την Ενάγουσα στις 26/06/2008 βρήκε σημαντική αδυναμία του αριστερού δικεφάλου μυός και μείωση της αισθητικότητας στο αριστερό Α6 δερμάτομο. Με βάση τα ευρήματα της νευρολογικής της εξέτασης, τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας και τη διάρκεια των συμπτωμάτων της, της εισηγήθηκε όπως υποβληθεί σε εγχείρηση αυχενικής δισκεκτομής στα επίπεδα Α5/6 και Α6/
- Στις 23/07/2008 υποβλήθηκε σε εγχείρηση πρόσθιας αυχενικής δισκεκτομής αντικατάστασης αυχενικού δίσκου στο επίπεδο Α5/6 και σπονδυλοδεσίας στο επίπεδο Α6/7 στο Αρεταίειο Νοσοκομείο στη Λευκωσία. Η μετεγχειρητική της πορεία υπήρξε ικανοποιητική και μπορούσε να επιστρέψει στην εργασία της τον Σεπτέμβριο του
- Η δύναμη του αριστερού άνω άκρου έχει βελτιωθεί αλλά εξακολουθεί να έχει κάποια συμπτώματα αυχεναλγίας και αιμωδιών στα άνω άκρα κατά καιρούς. Ο μάρτυρας στη συνέχεια εξηγά πως προκαλείται ένα τραύμα whiplash injury που μπορεί να προκαλέσει τραυματισμό των μαλακών μορίων των μυών αυχενικής μοίρας, συνδέσμων, κάψας των αρθρώσεων και μεσοσπονδυλίων δίσκων. Στη συνέχεια ο μάρτυρας εξηγά τι είναι η κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου και τα συμπτώματα που προκαλεί και δηλώνει ως ποσοστό 30 - 40% των συμπτωματικών κηλών καταλήγουν σε χειρουργείο τα υπόλοιπα, εφόσον τα συμπτώματα περάσουν με συντηρητική αγωγή, δεν χειρουργούνται. Στην προκειμένη περίπτωση της Ενάγουσας όταν την είδε το 2008 αυτή είχε για περίοδο 3ων χρόνων εκτός από τα συμπτώματα, τα μουδιάσματα και του πόνου είχε αρχίσει και η αδυναμία του δικεφάλου μυός με αποτέλεσμα να κινδυνεύει να πάθει ζημιά στο συγκεκριμένο νεύρο. Μετά το χειρουργείο η κατάστασή της έχει βελτιωθεί. Υποβλήθηκε σε αυχενική δισκεκτομή στα επίπεδα Α5/6 και Α6/7 αντικατάσταση δίσκου στα ίδια επίπεδα. Με την αφαίρεση των δίσκων έχουν αποσυμπιεστεί οι νευρικές ρίζες που ήταν πιεσμένες και στο ένα επίπεδο έχουν δεθεί δύο σπόνδυλοι έχουν γίνει ένας και στο άλλο έχει τοποθετηθεί τεχνητός δίσκος για να διατηρηθεί η κίνηση στο επίπεδο Α5/
- Ο μάρτυρας εξηγά ότι μια από τις αιτίες πρόκλησης κήλης δίσκου είναι ο τραυματισμός τύπου μαστιγίου. Οι δίσκοι του αυχένα έχουν φυσιολογικές φθορές χωρίς να υπάρχουν συμπτώματα και μετά από ένα τραυματισμό ξεκινούν τα συμπτώματα. Στην προκειμένη περίπτωση στη μαγνητική τομογραφία τον Μάρτη 2006 υπήρχε κήλη μεσοσπονδύλου δίσκου στο επίπεδο Α5/6 που συνάδει με τα συμπτώματα της ασθενούς όπως ξεκίνησε. Υπήρχε κήλη και στο Α6/7 δεξιά που ήταν ασυπτωματική. Στην προκειμένη περίπτωση υπήρχαν κήλες σε δυο επίπεδα (κάθε δίσκος είναι ένα επίπεδο). Εξήγησε ο μάρτυρας ότι η αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης έχει εφτά αυχενικούς σπονδύλους με ενδιάμεσα δίσκους. Γι' αυτό οι σπόνδυλοι έχουν ένα αριθμό ενώ οι δίσκοι έχουν δυο άρα ο σπόνδυλος είναι ο Α5 και ο Α6 ο δίσκος μεταξύ τους είναι ο δίσκος Α5/6 είναι η ένωση μεταξύ του 5ου και 6ου σπονδύλου. Η συγκεκριμένη ασθενής είχε κήλες στο επίπεδο Α5/6 και στο επίπεδο Α6/7 του Α5/6 ήταν συμπτωματική πίεζε την ρίζα και προκαλούσε συμπτώματα στο χέρι. Η κήλη στο Α6/7 ήταν κυριότερα προς τα δεξιά χωρίς να προκαλεί ριζικά συμπτώματα. Θα συνέτεινε στα συμπτώματα αυχεναλγίας, κεφαλαλγίας και μυϊκού σπασμού της Ενάγουσας αλλά όχι συμπτωματική πίεση των νευρικών δομών. Ο μάρτυρας εξήγησε ότι και μετά την εγχείρηση ο ασθενής δεν επανέρχεται στο 100% των δυνατοτήτων του προ της εγχείρησης. Η εγχείρηση δεν μπορεί να αποκαταστήσει την σπονδυλική στήλη πλήρως. Το ένα επίπεδο έχει ήδη ακυρωθεί συνεπώς υπάρχει περιορισμός κίνησης στον αυχένα. Η εγχείρηση γίνεται για απαύμβληση των συμπτωμάτων. Στη συγκεκριμένη περίπτωση έχει βελτιωθεί η κίνηση δηλαδή η δύναμη του δικεφάλου, αλλά παραμένει κάποια αδυναμία επειδή έχει γίνει κάποια ζημιά στο νεύρο. Κατά καιρούς χρειάζεται φυσιοθεραπεία έχει συμπτώματα αυχεναλγίας και μυϊκού σπασμού για τα οποία παίρνει φαρμακευτική αγωγή αυτά θα παραμείνουν, ήδη έχουν περάσει έξι χρόνια από το χειρουργείο. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας εξήγησε ότι όταν εξέτασε την Ενάγουσα στις 26/06/2008 αυτή είχε ήδη εξαντλήσει την συντηρητική αγωγή, είχε κάμει φυσιοθεραπεία, πήρε αντιφλεγμονώδης φάρμακα και η δεύτερη μαγνητική τομογραφία που της έγινε δυο χρόνια μετά από την προηγούμενη έδειχνε ότι η κήλη δίσκου παρέμενε και πίεζε το νεύρο. Είχε αρχίσει να κάνει αδυναμία του δικεφάλου και εφόσον είχε εξαντληθεί η συντηρητική οδός της συνέστησε χειρουργείο. Εξήγησε ο μάρτυρας πως παρόλο που τα ευρήματα ήταν τα ίδια τα συμπτώματα όπως τα διαπίστωσε και από την κλινική εξέταση δικαιολογούσαν την χειρουργική επέμβαση γιατί άρχισε η αδυναμία του νεύρου. Σε υποβολή ότι η κατάσταση της Ενάγουσα επιδεινώθηκε επειδή δεν είχε λάβει άμεσα μέτρα θεραπείας, δηλαδή δεν υποβλήθηκε σε εγχείριση το 2006 ο μάρτυρας απάντησε πως δεν έχει στοιχεία, εκείνο το οποίο ξέρει είναι ότι την παρακολουθούσαν νευρολόγοι και της έδιδαν αγωγή. Ο μάρτυρας εξήγησε ότι εξέτασε την Ενάγουσα 17 μήνες μετά το χειρουργείο όταν συνέταξε την ιατρική έκθεσή του και αξιολόγησε την κατάστασή της. Ο γιατρός δεν θυμόταν πότε ήταν η τελευταία φορά που εξέτασε την Ενάγουσα ανέφερε ότι είχε μιλήσει μαζί της και την συμβούλευε τηλεφωνικώς. Εξήγησε πως έχει συμπτώματα αδυναμιών και αιμωδιών τα οποία δεν αναμένει να βελτιωθούν έχει μουδιάσματα κατά τις αλλαγές του καιρού, αυχεναλγία, παραμένει κάποια αδυναμία και κόπωση στο αριστερό χέρι τα οποία την περιορίζουν στις ώρες που μπορεί να εργαστεί. Χαρακτήρισε τα συμπτώματα ως εξάρσεις και της σύστηνε φυσιοθεραπεία αντιφλεγμονώδη θεραπευτική αγωγή και μυοχαλαρωτικά έτσι δεν χρειάστηκε να τον επισκεφθεί ξανά. Εξηγά ότι οι ασθενείς αυτοί μπορεί να έχουν εξάρσεις μετά από κόπωση. Μετά την φαρμακευτική αγωγή αν τα συμπτώματα βελτιωθούν δεν χρειάζεται περαιτέρω θεραπεία. Αν δεν είχαν βελτιωθεί θα την καλούσε για εξέταση. Ο μάρτυρας επανέλαβε ότι έχει μιλήσει επανειλημμένως τα τελευταία 3, 4 χρόνια με την Ενάγουσα και της έχει δώσει συμβουλές όσον αφορά την φαρμακευτική της αγωγή και την φυσιοθεραπεία της. Η Ενάγουσα μετά την χειρουργική επέμβαση βελτιώθηκε όμως δεν επανήλθε στην προηγούμενή της κατάσταση. Σήμερα η κατάστασή της θεωρείται στάσιμη ως εκείνη που περιγράφει τον Δεκέμβριο του
- Τα προβλήματα που εξακολουθεί να έχει είναι ότι κουράζεται ο αυχένας της και το χέρι της πιο γρήγορα από ότι θα ήταν υπό κανονικές συνθήκες και για να μην έχει έξαρση των συμπτωμάτων ρυθμίζει τις ώρες και το επίπεδο κόπωσής της μέσα στις αντοχές της. Ο μάρτυρας συμφώνησε πως η Ενάγουσα, όπως φαίνεται και από τα Τεκμήρια 7 και 9 είχε κήλες και στα επίπεδα 5/6 και 6/
- Όπως περιγράφεται στο Τεκμήριο 7 αυτές αφορούν πολύ μικρές προβολές χωρίς πίεση του νωτιαίου μυελού. Περαιτέρω ο μάρτυρας εξήγησε ότι ο τραυματισμός επιταχύνει τις φυσιολογικές φθορές της σπονδυλικής στήλης και η απεικόνιση της σπονδυλικής στήλης της Ενάγουσας δυο χρόνια μετά δεν έδειξε οποιαδήποτε βελτίωση στην κήλη δίσκου στο επίπεδο 5/6 αντίθετα έδειξε επιδείνωση και των εκφυλιστικών αλλοιώσεων της σπονδυλικής στήλης. Σε υποβολή ότι δεν είναι τραυματικής φύσεως οι κήλες της Ενάγουσας και πως αυτές προϋπήρχαν του τραυματισμού της ο μάρτυρας απάντησε ότι η κήλη δίσκου δεν είναι χρόνια είναι οξύ περιστατικό που μπορεί να προκαλέσει χρόνια προβλήματα όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση όταν έχεις ένα νεύρο πιεσμένο για δυο, τρία χρόνια. Ο μάρτυρας υπέδειξε πως ο τραυματισμός της ενάγουσας επιτάχυνε τις κατά τα άλλα φυσιολογικές φθορές της σπονδυλικής στήλης και η απεικόνιση της σπονδυλικής στήλης δύο χρόνια μετά, έδειξε την κήλη δίσκου στο 5/6 και κάποια επιδείνωση. Ο εκφυλισμός των αρθρώσεων επιδεινώνεται από τους τραυματισμούς. Η συμπτωματολογία του τραυματισμού της ενάγουσας ξεκίνησε το 2005 μετά τον τραυματισμό της και συνέχισε επιδεινούμενη το 2008 για να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση. Οι κήλες μεσοσπονδύλων δίσκων έγιναν επί εδάφους φυσιολογικών εκφυλιστικών αλλοιώσεων, τις οποίες έχουν όλοι. Όταν σε αυτό το έδαφος προστεθεί τραυματισμός, προκαλούνται περαιτέρω βλάβες. Σε υποβολή ότι δεν ήταν τραυματικής φύσεως οι κήλες των σπονδύλων αλλά χρόνιες και προϋπήρχαν του τραυματισμού, ο μάρτυρας υπέδειξε ότι η κήλη δίσκου εξ ορισμού δεν είναι χρόνια αλλά είναι οξύ περιστατικό που μπορεί να δημιουργήσει χρόνια προβλήματα όπως στη συγκεκριμένη περίπτωση, όταν ένα νεύρο πιέζεται. Ο μάρτυρας συνδέει τα συμπτώματα της ενάγουσας με το ατύχημα και διαφωνεί στην υποβολή ότι λόγω του επαγγέλματος και της ηλικίας της ενάγουσας προϋπήρχαν τα προβλήματα. Ο μάρτυρας επανέλαβε πως τα συμπτώματα της ενάγουσας ξεκίνησαν μετά το ατύχημα και συνεχίστηκαν προκαλώντας αδυναμία με αποτέλεσμα να υποβληθεί σε εγχείρηση. Κυρίως προήλθαν από κήλη δίσκου στον Α5/6 που πίεζε το νεύρο όπως απεικονίζεται στη μαγνητική τομογραφία από το 2006 μέχρι το
- Οι εξάρσεις των συμπτωμάτων μόνο με αναφορές της ιδίας μπορούν να καθοριστούν. Ως Μ.Υ.1 κατάθεσε ο χειρούργος ορθοπεδικός Δρ. Μιχάλης Πηλαβάκης. Σύμφωνα με τον οποίο του ζητήθηκε από την ασφαλιστική εταιρεία του εναγομένου να εξετάσει την ενάγουσα, την οποία και εξέτασε στις 24.5.2011 και ετοίμασε ιατρική έκθεση που φέρει ημερομηνία 30.5.2011 (Τεκμήριο 17). Ο μάρτυρας υιοθέτησε το περιεχόμενο της όπου αναφέρει ότι για σκοπούς ενημέρωσης του τον εφοδίασαν με αντίγραφα ιατρικών πιστοποιητικών και ακτινολογικών εξετάσεων του Δρος Μ. Χ'Κώστα ημερομηνίας 19.7.2007, του Δρος Β. Λανίτη ημερομηνίας 6.4.2006, της Δρας Μαρκίδου ημερομηνίας 22.1.2008, του Δρα Κ. Χατζηβασίλη ημερομηνίας 12.3.2006, του νευροχειρούργου Δρος Β. Αναστασίου ημερομηνίας 14.12.2009 και ακτινογραφίες αυχενικής μοίρας και έκθεσης του ακτινολόγου Δρα Μ. Βαρνάβα ημερομηνίας 16.3.2006, MRI αυχενικής μοίρας ημερομηνίας 16.3.2006 με έκθεση του ακτινολόγου Δρος Διαμαντή, MRI αυχένα και έκθεση ημερομηνίας 15.5.2006, πήρε ιστορικό τραυματισμού από την ίδια την ενάγουσα και κάνει αναφορά στις ιατρικές εκθέσεις που έχει ενώπιον του. Περιγράφει την παρούσα κατάσταση της, αναφέροντας ότι περιστασιακά και κατά αργά διαστήματα η ενάγουσα έχει πονοκέφαλο, το αριστερό άνω άκρο/δικέφαλος έχει δυναμώσει και αναφέρει επίσης πως κάποτε όταν κουραστεί να έχει αιμωδίες στο κέντρο της αριστερής παλάμης που υποχωρούν με την ανάπαυση. Περιγράφει τα ευρήματα του από την αντικειμενική εξέταση της ενάγουσας και σύμφωνα με την γνώμη του, η ενάγουσα την 1.6.2005 κατά το τροχαίο δυστύχημα στο οποίο ενεπλάκη, υπέστη μία εκ πλάγιας επιτάχυνσης κίνηση του αυχένα που προκάλεσε ένα επώδυνο αυχενικό διάστρεμμα. Παρουσίαζε υποκειμενικά συμπτώματα όπως πονοκέφαλο, ζάλη, ναυτία που μπορούν να αποδοθούν σε ήπια διάσειση, οι εξετάσεις δεν διαπίστωσαν θετικά νευρολογικά ευρήματα, ο απεικονιστικός έλεγχος του αυχένα κατέδειξε προϋπάρχουσες εκφυλιστικές αλλοιώσεις με οστεόφυτα και στενώσεις μεσοσπονδυλίων διαστημάτων, χωρίς βλάβες απότοκες του τραύματος. Κλινικά παρουσίαζε νευρολογικού χαρακτήρα κώνο κατά μήκος της Α6 ρίζας. Αποδίδει στην ηλικία και στο επάγγελμα της όπως και στη σωματική διάπλασή της, τις εκφυλιστικές αλλοιώσεις σε πολλά επίπεδα του αυχένα που αφορούσαν τόσο τους δίσκους όσο και οστικά στοιχεία, η συχνότητα των οποίων στις πλείστες μελέτες είναι πέραν των 25% σε άτομα μεταξύ 40 και 50 ετών. Πιθανολογεί πως η προοδευτική επιδείνωση, το αναφερόμενο αυχενικό διάστρεμμα, να προκάλεσε μικρή επιτάχυνση της προϋπάρχουσας αυχενικής σπονδύλωσης. Είναι βέβαιος πως οι κήλες των δίσκων προϋπήρχαν, είχαν τα χαρακτηριστικά των χρόνιων εκφυλιστικών επεξεργασιών, δηλαδή δεν ήταν τραυματολογικής αιτιολογίας, γι' αυτό και η επέμβαση σε δύο επίπεδα που της έγιναν. Τα αποτελέσματα της κρίνονται ικανοποιητικά. Η κλινική του εξέταση ανέδειξε ότι η ενάγουσα είναι σε καλή κατάσταση και συνεχίζει το επάγγελμα της σαν οδοντίατρος. Ο μάρτυρας αναφέρεται στο Τεκμήριο 7, την ιατρική έκθεση του Δρ. Διαμαντή, ο οποίος όπως εξηγεί αυτός λέει ότι σε τρία επίπεδα στα 4/5, 5/6 και 6/7 επίπεδα αναφέρει ότι υπάρχουν κήλες δίσκων με μεγαλύτερη στο 5/6 που προκαλούν στένωση των οστικών τριμμάτων και στο σημείο αυτό η 6η ρίζα ακουμπά στο σημείο που βγαίνει έξω από το οστικό κανάλι. Παρόμοια ευρήματα γίνονται και για το επόμενο διάστημα 6/
- Σύμφωνα με τον μάρτυρα, αυτή η εικόνα ονομάζεται αυχενική σπονδύλωση, είναι αλλοιώσεις προοδευτικής φθοράς των κατώτερων αυχενικών σπονδύλων και περιλαμβάνει τους δίσκους, τα τρίμματα με τα συνοδά οστεόφυτα. Κατέληξε στη γνώμη ότι δεν είναι τραυματικής αιτιολογίας τα προβλήματα της ενάγουσας επειδή όταν εισήλθε στο νοσοκομείο Λεμεσού μετά τον τραυματισμό της και της έγιναν ακτινογραφίες και εξειδικευμένη αξονική του αυχένα, δεν ανεδείχθησαν ευρήματα τραυματικής αιτιολογίας, αλλά υπήρχαν χρόνιες αλλοιώσεις σπονδύλωσης με οστεόφυτα όπως ο θεράπων ιατρός της Δρ. Β. Λανίτης αναφέρει στο πιστοποιητικό του (Τεκμήριο 2). Τούτο σημαίνει ότι η ενάγουσα δεν είχε κάταγμα ή εξάθρημα των σπονδύλων, δεν είχε τραυματισμό ο σπόνδυλος που να αναδεικνύεται σε εξειδικευμένη απεικονιστική εξέταση η οποία έγινε την ημέρα του δυστυχήματος. Είχαν διαπιστωθεί στο αριστερό μέρος οπισθοπλάγιοι οστεοφυτικοί σχηματισμοί και στένωση του τρίμματος. Σύμφωνα με τον μάρτυρα, αν ήταν τραυματολογικής αιτίας, θα υπήρχαν συνοδά άλλα απεικονιστικά ευρήματα όπως κάταγμα ή εξάρθρημα. Θα υπήρχαν οστικό οίδημα στην περιοχή του τραύματος και δεν θα υπήρχαν σε πολλά επίπεδα παρόμοιες βλάβες. Οι βλάβες αυτές είναι χαρακτηριστικό της χρονιότητας. Είναι η θέση του ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση, οι δισκοκήλες προϋπήρχαν του ατυχήματος. Σχολιάζοντας ο μάρτυρας τα Τεκμήρια 7 και 8 των Δρα Διαμαντή και Δρα. Vilolanu αντίστοιχα, αναφέρει ότι και οι δύο περιγράφουν τα ίδια πράγματα με ελαφρά διαφορετική ορολογία και πως και στις δύο περιπτώσεις αναφέρονται οι τρεις δισκοκήλες. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας δέχθηκε πως υπάρχει μία μικρή πιθανότητα να υπάρχει κάποια επιτάχυνση της οποιασδήποτε προϋπάρχουσας κατάστασης της ενάγουσας, ένεκα του δυστυχήματος. Σε υποβολή ότι έχει αποκρύψει το συμπέρασμα της Δρας Μαλεκίδου η οποία μιλά για επιδείνωση προϋπάρχουσας κατάστασης, ο μάρτυρας το αρνείται και λέει ότι είναι η δική της εκτίμηση και ο ίδιος έχει καταγράψει τα ευρήματα της ιατρού. Επίσης υποβλήθηκε στο μάρτυρα ότι ούτε από την ιατρική έκθεση του Δρος Λανίτη (Τεκμήριο 2) αναφέρει τη διάγνωση του όπου δηλώνει «δύναται να παρουσιάσει μετατραυματική σπονδυλοαρθρίτιδα αυχένος και οσφύος στο μέλλον». Ο μάρτυρας απάντησε πως αυτή είναι προσωπική εκτίμηση του Δρος Λανίτη. Σε ερώτηση κατά πόσο η κήλη δίσκου αποκλείεται να προκλήθηκε μετά το αυτοκινητιστικό δυστύχημα, απάντησε πως αποκλείεται να είναι τραυματολογικής αιτίας διότι οι κήλες αφορούν χρονιότητα. Μπορεί να είναι συνοδό στοιχείο ενός σύνθετου κατάγματος με εξάρθρημα του αυχένα, τότε μπορεί να δημιουργήσει και τραυματική κήλη δίσκου. Στη συνέχεια ο μάρτυρας ανακάλεσε λέγοντας ότι μπορεί και από εξάρθρημα του αυχένα να δημιουργηθεί αστάθεια και να τραυματιστεί ο δίσκος. Ήταν η θέση του μάρτυρα πως οι καθημερινές κινήσεις είναι πιο επιβλαβείς για τον αυχένα παρά ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα, λέγοντας πως με τις καθημερινές κινήσεις δημιουργούνται αρθριτικά, μικροφθορές οι οποίες δημιουργούν αυτή τη σύνθετη εικόνα που λέγεται αυχενικό διάστρεμμα οστεοαρθροπάθεια. Αν ήταν τραυματολογικής αιτίας, ο δίσκος δεν θα ήταν αφυδατωμένος και θα συνυπήρχε οίδημα στην περιοχή. Ο μάρτυρας τέλος διαφώνησε ότι η μαρτυρία που έδωσε ήταν για να βοηθήσει την ασφάλεια και τη συνεργασία που είχε μαζί της. Ως Μ.Υ.2 κατέθεσε ο ακτινοδιαγνώστης Όμηρος Διαμαντής ο οποίος υπέβαλε την ενάγουσα σε μαγνητική τομογραφία της αυχενικής μοίρας στην Πολυκλινική Υγεία και ετοίμασε την έκθεση ημερομηνίας 16.3.2006, Τεκμήριο 7 στην αγγλική γλώσσα, της οποίας μετάφραση κατατέθηκε ως Τεκμήριο
- Στην εν λόγω έκθεση ο μάρτυρας περιγράφει τα ευρήματα του και διαγιγνώσκει μετρίου βαθμού αριστερή οπισθοπλάγια κήλη του Α5-Α6 μεσοσπονδυλίου δίσκου και μικρή δεξιά οπισθοπαρακεντρική κήλη του Α6-Α7 μεσοσπονδυλίου δίσκου. Ο μάρτυρας εξηγεί ότι ο ίδιος δεν αναφέρεται σε οστεόφυτα επειδή δεν θα θεώρησε ουσιώδη και πολλές φορές με τον μαγνητικό τομογράφο είναι δύσκολο να καταγραφούν. Με την αξονική τομογραφία είναι πιο ορατά. Αναφέρεται στις ύλες του μεσοσπονδυλίου δίσκου Α5-Α6 και Α6-Α7 επειδή τις θεώρησε πιο σημαντικές από την κήλη της Α4-Α
- Σύμφωνα με τον μάρτυρα, οι κήλες εμφανίζονται και αυτές μετά το 40στό έτος της ηλικίας λόγω διαφόρων παραγόντων, όπως το σήκωμα βάρους, απότομες κινήσεις της σπονδυλικής στήλης και λόγω τραυματισμού. Με τον τραυματισμό επιδεινώνεται η κατάσταση. Καθορίζει τις διαφορές μεταξύ του Τεκμηρίου 9 και του Τεκμηρίου 18 στο ότι ο ίδιος γράφει για μετρίου βαθμού οπισθοπλάγιας κήλης στον Α5-Α6 μεσοσπονδύλιο δίσκο, ενώ η συνάδελφος του γράφει αριστερή οπισθοπλάγια κήλη δίσκου με μεγάλα τεμάχια δίσκου εντός του σπονδυλικού σωλήνα και του αριστερού μεσοσπονδυλίου τρίμματος με πίεση του νεύρου, δηλαδή η κήλη είχε χειροτερέψει αισθητά. Η πιθανότητα που χειροτέρευσε η κήλη είναι λόγω της εργασίας, της ανύψωσης βάρους, του περαιτέρω τραυματισμού. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι είναι κάπως απίθανο να είναι μόνο από το κτύπημα που χειροτέρευσε η κατάστασή της, επειδή είναι σε τρία επίπεδα. Εξήγησε πως η κήλη δίσκου μπορεί να προέλθει από κάποιο ατύχημα νοουμένου ότι υπάρχει κάποιος εκφυλισμός του δίσκου και δεν είναι ανάγκη το κτύπημα να είναι δυνατό. Είναι δύσκολο να δεχθεί ότι δεν υπήρχε εκφυλισμός για να υποστεί αυτό το τραύμα σε τρία επίπεδα. Αποζημιώσεις Πρώτα θα προχωρήσω στην ανάλυση και αξιολόγηση της προσαχθείσας μαρτυρίας και στον καθορισμό των σωματικών βλαβών και των συνεπειών τους. Στη συνέχεια δε στον υπολογισμό του ύψους του ποσού των γενικών αποζημιώσεων για πόνο, ταλαιπωρία, απώλεια ανέσεων και απολαύσεων της ζωής της ενάγουσας. Ως προς τις συνέπειες του επίδικου δυστυχήματος η υπεράσπιση του εναγομένου θέτει ζήτημα αιτιώδους σχέσης μεταξύ της αμέλειας και της ζημιάς για την οποία η ενάγουσα απαιτεί αποζημιώσεις. Στο σύγγραμμα «Άρτεμης & Ερωτοκρίτου» Κεφάλαιο 148 Αστικά Αδικήματα Δίκαιο και Αποφάσεις, Τόμος 2, σελ. 23 αναφέρονται τα εξής: «Το τι πρέπει να αποδειχθεί είναι ότι η παράβαση ήταν αιτία της ζημιάς. όχι όμως απαραίτητα η μόνη ή η κύρια αιτία, νοουμένου ότι αυτή «συνέβαλε ουσιαστικά» στη ζημιά. Για να αποφασισθεί το επίδικο αυτό σημείο στην Αγγλία εφαρμόζεται το λεγόμενο «'but for' test». «Αν η ζημιά δεν θα συνέβαινε αν δεν γινόταν η συγκεκριμένη παράβαση, τότε αυτή η παράβαση είναι η αιτία της ζημιάς. αν θα συνέβαινε εν πάση περιπτώσει, είτε υπήρχε παράβαση είτε όχι, τότε η παράβαση δεν είναι η αιτία της ζημιάς». Το τεστ αυτό όμως δεν είναι πάντα βοηθητικό, όπως για παράδειγμα, όπου δύο ταυτόχρονα αδικήματα διαπράττονται εναντίον του ενάγοντα, κάθε ένα από τα οποία θα ήταν αρκετό για να προκαλέσει τη ζημιά, ή όπου διαδοχικές ενέργειες προκαλούν τη ζημιά. Το θέμα της αιτιώδους συνάφειας είναι, σε τελευταία ανάλυση, πραγματικό και πρέπει να αποφασίζεται ως τέτοιο, με βάση τη συνηθισμένη, απλή κοινή λογική.» Η ενάγουσα οφείλει να αποδείξει, με κριτήριο το ισοζύγιο των πιθανοτήτων, το ζήτημα της αιτιώδους συνάφειας. Το ζήτημα αυτό είναι πραγματικό και ως τέτοιο πρέπει να αποφασίζεται με γνώμονα τη συνηθισμένη απλή και κοινή λογική. Θα πρέπει δηλαδή να αποδειχθεί, από την ενάγουσα, ότι η παράβαση του καθήκοντος ήταν η αιτία της ζημιάς. (βλ. Κτηνοτροφική Επιχείρηση Π.Σ.Μ. Πέτρου Λίμιτεδ ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας
(2011)1 Α.Α.Δ.2075). Η επίκληση, από τον δικηγόρο του εναγομένου της νομικής αρχής novus actus interveniens για σκοπούς υπεράσπισης που προϋποθέτει προβολή του σχετικού ισχυρισμού στα δικόγραφα με την ίδια λεπτομέρεια που απαιτείται σε κάθε περίπτωση περιγραφής αμέλειας. H παράλειψη του εναγομένου να συμπεριλάβει στη δικογραφία την πιο πάνω υπεράσπιση καθιστά το ζήτημα μη επίδικο. (βλ. Νεάρχου ν. Σάββα Στεφανίδη και Ευανθία Προδρόμου ως διαχειριστής της περιουσίας του Φρίξου Στεφάνου
(2003)1 Α.Α.Δ. 351). Περαιτέρω, δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι, αν ο εναγόμενος υποστηρίζει ότι τα προβλήματα της ενάγουσας που εκδηλώθηκαν μετά το δυστύχημα είχαν τις ρίζες τους στις προϋπάρχουσες εκφυλιστικές αλλοιώσεις τότε σαφώς ισχύει η αρχή του ότι ο αδικοπραγών ευθύνεται για την επιδείνωση υφιστάμενης κατάστασης (βλ. Αριστοδήμου ν. Παυλίδου
(1999)1 Α.Α.Δ. 2153, 2156), Κυριάκου ν. Σβανά
(2012)1 Α.Α.Δ. 1810, 1818). Πρόκειται για αστική υπόθεση και το Δικαστήριο θα πρέπει να καταλήξει σε ευρήματα πάνω στο ζυγό των πιθανοτήτων με βάση τη μαρτυρία που θα κρίνει αξιόπιστη (βλ. Αθανασίου V. Κουνούνη
(1997)1 (Β) ΑΑΔ 614). Ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός ολικώς ή μερικώς (βλ. Αγαπίου V. Παναγιώτου
(1988)1 ΑΑΔ 257, 263, Γεώργιος Λόης κ.α. V. Χριστιάνας Παύλου
(1998)1 ΑΑΔ 1662). Η μαρτυρία των εμπειρογνωμόνων μαρτύρων θα προσεγγιστεί και αξιολογηθεί με βάση τις αρχές που διέπουν την αξιολόγηση εμπειρογνωμόνων μαρτύρων. Καθώς έχει νομολογηθεί, οι εμπειρογνώμονες μάρτυρες υπέχουν υποχρέωση να δώσουν στο Δικαστήριο τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για να καθίσταται δυνατός ο έλεγχος της ακρίβειας των συμπερασμάτων τους, έτσι ώστε το Δικαστήριο να μπορεί να σχηματίζει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με εφαρμογή των κριτηρίων στα γεγονότα που αποδεικνύονται με μαρτυρία (βλ. CYBARCO LTD V. KOVASCIK,
(2001)1 ΑΑΔ 2013). Το Δικαστήριο έχει την ευχέρεια όπως για κάθε μάρτυρα να δεχθεί ή όχι την μαρτυρία εμπειρογνώμονα αφού αιτιολογήσει την απόφαση του. Η μαρτυρία εμπειρογνώμονα αξιολογείται όπως κάθε άλλη μαρτυρία (βλ. Στέλλα Ιωαννίδου κ.α. V. Jagjid Singh κ.α.,
(2001)1 ΑΑΔ 1805). Εξέτασα τη μαρτυρία της ενάγουσας με προσοχή και σε συνάρτηση με την μαρτυρία των ιατρών και των Τεκμηρίων που κατατέθηκαν. Σαν μάρτυρας μου έκαμε καλή εντύπωση, ο τρόπος που έδιδε τη μαρτυρία της ήταν φανερό ότι έλεγε την αλήθεια. Η αμεσότητα και η σταθερότητα των απαντήσεων της ενάγουσας στις ερωτήσεις που της υποβάλλοντο έπειθαν ότι έλεγε την αλήθεια. Οι γιατροί μάρτυρες κλήθηκαν σαν εμπειρογνώμονες. Δυστυχώς τα συμπεράσματα τους διίστανται. Ο γιατρός Παπαναστασίου (Μ.Ε.2) ο οποίος ήταν ο θεράπων γιατρός της ενάγουσας, εξετάζοντας τις θέσεις του, βρίσκω ότι ήταν σταθερός σ' αυτές, δίδοντας τις αναγκαίες εξηγήσεις όπου απαιτείτο. Η κατάσταση της ενάγουσας οφείλεται σε αιτίες που υπάγονται στη σφαίρα της νευροχειρουργικής που είναι η ειδικότητα του και ήταν σε καλύτερη θέση να διαγνώσει και να εξηγήσει για τα τραύματα της. Αντίθετα ο χειρούργος ορθοπεδικός Δρ. Πηλαβάκης (Μ.Υ.1) δεν έχει την εξειδίκευση του Δρα Παπαναστασίου για να αναφερθεί στη φύση των τραυμάτων της ενάγουσας. Περαιτέρω ο Δρ Πηλαβάκης βάσισε τη γνώμη του σε ιατρικά πιστοποιητικά και ακτινογραφικές εξετάσεις που δεν κατατέθηκαν όλες στο Δικαστήριο, ήταν δε, η προσπάθεια του εμφανής να υποβαθμίσει τα τραύματα της ενάγουσας και να τα αποδώσει σε προϋπάρχουσα κατάσταση, με αποτέλεσμα να εκφράσει θέσεις που δεν μπορούσε να αιτιολογήσει. Επομένως, κρίνω πως ο νευροχειρούργος Δρ Β. Παπαναστασίου βρίσκεται σε καλύτερη θέση από τον Δρα Πηλαβάκη να περιγράψει την αιτία και φύση των τραυμάτων της ενάγουσας. Εξέτασα και την μαρτυρία του ακτινοδιαγνώστη Όμηρου Διαμαντή (Μ.Υ.2) και αποδέχομαι τη μαρτυρία του, πιστεύω είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο. Ο μάρτυρας επιβεβαίωσε ότι η κατάσταση της ενάγουσας μεταξύ της πρώτης και δεύτερης μαγνητικής τομογραφίας χειροτέρεψε αισθητά. Δέχομαι τα συμπεράσματα του Δρα Β. Παπαναστασίου και του ακτινοδιαγνώστη Διαμαντή και βρίσκω ότι σαν συνέπεια του επίδικου δυστυχήματος η ενάγουσα έχει υποστεί τα εξής: Η ενάγουσα μετά το επίδικο δυστύχημα μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Λεμεσού και εξετάστηκε από ορθοπεδικό ιατρό, νευρολόγο και χειρούργο, οι οποίοι διαπίστωσαν ότι υπέστηκε: (α) Διάσειση εγκεφάλου με μεταδιασειστικό σύνδρομο. (β) Θλάση αυχένα. (γ) Θλάση οσφύος με πιθανότητα παρουσίας μετατραυματικής σπονδυλοαρθρίτιδας αυχένος και οσφύος στο μέλλον. Ο τραυματισμός της ενάγουσας στον αυχένα ήταν τύπου «μαστιγίου» (whiplash injury) και έκτοτε παρουσιάζει έντονα συμπτώματα αυχεναλγίας, κεφαλαλγίας και αιμωδιών. Περαιτέρω της χορηγήθηκαν αντιφλεγμονώδη και αναλγητικά και της συνέστησαν να φορεί κολάρο αυχένος και φυσιοθεραπεία. Απολύθηκε στις 4.6.2005 και της χορηγήθηκε άδεια ασθενείας ενός μηνός. Σύμφωνα με τις οδηγίες των γιατρών για ένα περίπου μήνα υποβάλλετο σε φυσιοθεραπεία. Στη συνέχεια εξετάστηκε από τον ιδιώτη νευρολόγο Δρα Κ. Χατζηβασίλη ο οποίος διαπίστωσε ότι παρουσίαζε ελαφρύ οριζόντιο νυσταγμό, θετικό Romberg, θετικό Underberger, δυσχέρεια στο βάδισμα, ελαφρά ψυχοκινητική βραδύτητα, διαταραχές μνήμης, αδυναμία συγκέντρωσης, περιορισμένη και επώδυνη κινητικότητα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης με εκδήλωση πόνου και αισθητικών διαταραχών ριζιτικού χαρακτήρα (ΑΕ) στο αριστερό άνω άκρο, πόνο κατά την ψηλάφηση της οσφυϊκής μοίρας, καθώς και της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης με επέκταση αυτού στις δύο ωμοπλάτες, μυϊκός σπασμός στην αυχενική περιοχή και ωμοπλάτες, καθώς και μυϊκό σπασμό στην οσφυϊκή περιοχή, πόνο κατά την ψηλάφηση της οσφυϊκής μοίρας της οσφυϊκής στήλης και επώδυνη και περιορισμένη κινητικότητα της. Στις 16.3.2006 της έγινε μαγνητική τομογραφία της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης στην Πολυκλινική Υγεία, η οποία έδειξε δισκοπάθεια στο επίπεδο Α5/6 και Α6/7 και πίεση στην Α6 ρίζα. Η κατάσταση της επιδεινωνόταν οπόταν στις 23.7.2008 υποβλήθηκε σε εγχείριση από τον νευροχειρούργο Δρα Β. Παπαναστασίου πρόσθιας αυχενικής δισκεκτομής. Προηγουμένως διενεργήθηκε νέα μαγνητική τομογραφία στις 15.5.2008 η οποία επιβεβαίωσε τη συνεχιζόμενη πίεση της αριστερής Α6 ρίζας από κήλη δίσκου Α5/6 και στένωση των ριζικών τριμάτων Α6/7. Κατά την εξέταση της ενάγουσας στις 26.8.2008 από τον Δρα Παπαναστασίου διαπιστώθηκε σημαντική αδυναμία του αριστερού δικεφάλου μυός και μείωση της αισθητικότητας στο αριστερό Α6 δερμάτομο. Η μετεγχειρητική πορεία της υπήρξε ικανοποιητική και επέστρεψε στην εργασία της τον Σεπτέμβρη του 2008. Η δύναμη του αριστερού άνω άκρου έχει βελτιωθεί αλλά εξακολουθεί να έχει συμπτώματα αυχεναλγίας και αιμωδιών στα άνω άκρα κατά καιρούς. Με την αφαίρεση των δίσκων έχουν αποσυμπιεστεί οι νευρικές ρίζες που ήταν πιεσμένες και στο ένα επίπεδο έχουν δεθεί δύο σπόνδυλοι και στο άλλο έχει τοποθετηθεί τεχνικός δίσκος για να διατηρηθεί η κίνηση στο επίπεδο Α5/6. Είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι μία από τις αιτίες πρόκλησης κήλης δίσκου είναι ο τραυματισμός τύπου «μαστιγίου». Οι φυσιολογικές φθορές των δίσκων του αυχένα ήταν ασυμπτωματικές. Τα συμπτώματα ξεκίνησαν μετά τον τραυματισμό της κατά το επίδικο δυστύχημα και συνέχισαν επιδεινούμενα για να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση το 2008. Η ενάγουσα μετά την εγχείριση, σύμφωνα με τον Δρα Παπαναστασίου, δεν επανήλθε στο 100% των δυνατοτήτων της προ της εγχείρισης. Η εγχείριση δεν μπορεί να αποκαταστήσει πλήρως τη σπονδυλική στήλη μετά την ακύρωση του ενός επιπέδου, υπάρχει περιορισμός κίνησης στον αυχένα και παραμένει κάποια αδυναμία επειδή το νεύρο έχει υποστεί ζημιά. Η ενάγουσα θα εξακολουθήσει να έχει συμπτώματα αδυναμιών και αιμωδιών τα οποία δεν αναμένεται να βελτιωθούν, θα έχει μουδιάσματα κατά τις αλλαγές του καιρού, αυχεναλγία και θα παραμείνει κάποια αδυναμία και κόπωση στο αριστερό χέρι, τα οποία θα την περιορίζουν στις ώρες που μπορεί να εργαστεί. Στον υπολογισμό του ύψους του ποσού των γενικών αποζημιώσεων για πόνο, ταλαιπωρία, απώλεια ανέσεων και απολαύσεων της ζωής της ενάγουσας η νομολογία επισημαίνει τα εξής: Στην Ιακώβου ν. Παπαδάκη κ.ά.
(2000)1 Α.Α.Δ. 2079 επισημαίνεται: «Οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό των αποζημιώσεων συνοψίζονται στην απόφαση του Πική, Δ. - όπως ήταν τότε - στην Paraskevaides (Overseas) Ltd and Another v. Christofi
(1982)1 CLR 789, 793.» Παραθέτω το σχετικό απόσπασμα: «Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα (βλ. Fletcher v. Autocar Transportes Ltd
(1968)1 ALL E.R. 726, Constantinou v. Salahouris
(1969)1 CLR 416). Με άλλες λέξεις, το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι και σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας, σε αριθμό που να είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Βλέπε και Fysco Contructing Co. Ltd v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1028 και Μιχαήλ v. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049: «Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (βλ. Μαυροπετρή v. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ 66, 74). ........................................................................................................................... Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει επιδείξει μια σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων. Έχει τονίσει την ανάγκη για μια πιο δίκαιη και φιλελεύθερη αποτίμηση του ανθρωπίνου πόνου και των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν οι αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας (βλ. Ioannou and Paraskevaides (Overseas) (πιο πάνω), Παναγή v. Θεοδώρου
(1992)1 ΑΑΔ 1303, Ηρακλέους v. Πίτρου
(1994)1 ΑΑΔ 239, Παναγιώτου (πιο πάνω), Αριστοδήμου v. Θωμά, Πολ. Έφεση 8499, ημερ. 30.4.99, Μάιττα v. Γεωργίου κ.α., Πολ. Έφεση 9479, ημερ. 23.9.97). Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση (βλ. Παναγή (πιο πάνω)). Πρέπει, επίσης, να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος (βλ. Παναγιώτου (πιο πάνω)).» Δεν πρέπει, όμως, οι αποζημιώσεις να υπερβαίνουν το μέτρο του κοινωνικά παραδεκτού ή να αφήνεται η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (βλ. Μιχαήλ v. Ιωάννου και Παρασκευαϊδής κ.α.
(1998)Α.Α.Δ. 1494). Στην Μαυροπετρή (σελ. 74) επισημαίνεται ότι: «Η χρηματική αποζημίωση συναρτάται άμεση με τη σοβαρότητα των τραυμάτων, τον πόνο, την οδύνη, τη δυσχέρεια που προκαλούν (τα τραύματα) και τη διάρκεια τους.» Επίσης, στην απόφαση Lunkuttis v. Νικόλα
(2002)1 Α.Α.Δ. 1128, επιβεβαιώθηκε ότι η πρόσφατη νομολογία μας θέλει τις αποζημιώσεις για σωματική αναπηρία, φυσικό και ψυχολογικό πόνο να αυξάνονται εξελικτικά. Στην Κωμιάτη ν. Πόλιτσου κ.ά.
(2001)1 Α.Α.Δ. 226, 242 γίνεται αναφορά στην W. v. Essex CC.
(2000)2 All E.R. 237 (H.L.), στην οποία αναγνωρίζεται η ανάγκη περιοδικής ανύψωσης του επιπέδου των αποζημιώσεων, ως απόρροια των πραγματικοτήτων της ζωής. Επίσης στην ηλικία του Ενάγοντος πρέπει να δίδεται βαρύτητα σε συνάρτηση με τα μόνιμα κατάλοιπα που θα τον συνοδεύουν σε όλη την υπόλοιπη του ζωή. (βλ. Χαριλάου ν. Νικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ. 1460, Hasan Constantin v. Αντωνιάδη
(2004)1 Α.Α.Δ. 1701) Όπως αναφέρω πιο πάνω, προηγούμενες αποφάσεις παρέχουν καθοδήγηση. Στην αγόρευση του ο δικηγόρος της ενάγουσας παρέπεμψε στις υποθέσεις Καρδανά ν. Καραμούζη
(2007)1 Α.Α.Δ.191, Περικλέους ν. Μιχαήλ κ.ά
(2012)1 Α.Α.Δ. 2420 και εισηγήθηκε ότι η ενάγουσα δικαιούται ως γενικές αποζημιώσεις το ποσό των €70.000. Ο δικηγόρος του εναγομένου αναφέρθηκε στην υπόθεση Περικλέους ν. Μιχαήλ κ.ά (ανωτέρω) και εισηγήθηκε το ποσό των €25.000 ως γενικές αποζημιώσεις επί πλήρους ευθύνης. Επαναλαμβάνω ότι προηγούμενες αποφάσεις επί παρομοίων θεμάτων προσφέρουν μόνο βοηθητική καθοδήγηση στον καθορισμό του ορθού μέτρου αποζημίωσης στη βάση των ιδιαίτερων δεδομένων της ενώπιον του Δικαστηρίου υπόθεσης (βλ. Νovichkova v. Βλάβη
(2012)1 Α.Α.Δ.1111. Το Δικαστήριο οφείλει πάντα να προβαίνει στις αναγκαίες αναπροσαρμογές και να λαμβάνει υπόψη ότι τα ουσιώδη γεγονότα δύο υποθέσεων δεν είναι ποτέ τα ίδια, ότι υπάρχει μια συνεχής πτώση της αγοραστικής αξίας του χρήματος, καθώς και τις εξελίξεις της νομολογίας ως προς την βαρύτητα που αποδίδεται στους διάφορους παράγοντες (βλ. Νεοφύτου ν. Δημητρίου
(1992)1 Α.Α.Δ. 430. Ποτέ δύο υποθέσεις δεν είναι ακριβώς ίδιες και έτσι είναι αδύνατο να υπάρξει τυποποίηση των αποζημιώσεων, αν και η εκτίμηση στην οποία τα δικαστήρια προέβηκαν κατά καιρούς παρέχουν κάποιας μορφής καθοδήγηση για το ποσό που θεωρείται κατάλληλο και το οποίο το δικαστήριο θα μελετήσει υπό το φως των ειδικών γεγονότων κάθε συγκεκριμένης υπόθεσης. (βλ. το σύγγραμμα Αποζημιώσεις για Σωματικές Βλάβες, Φρίξου Νικολαϊδη, σελ. 25-26). Στην παρούσα υπόθεση λαμβάνοντας υπόψη τις αποφάσεις στις οποίες αναφέρθηκαν οι δικηγόροι των διαδίκων, όπως και τις υποθέσεις Χαραλάμπους ν. Χριστοφόρου
(2012)1 Α.Α.Δ.2812, Νικολάου ν. Στυλιανού κ.ά.
(2011)1 Α.Α.Δ.1727, κάμνοντας τις αναγκαίες προσαρμογές συνυπολογίζοντας τη μείωση με την πάροδο του χρόνου της αξίας του χρήματος και έχοντας υπόψη τα ιδιαίτερα περιστατικά της, ιδιαίτερα τις κακώσεις που υπέστη η ενάγουσα, την ταλαιπωρία που υπέστηκε κατά τη διάρκεια της θεραπείας της και τα κατάλοιπα τους, πιστεύω, έχοντας υπόψη την ηλικία της (στις 1.6.2005 ήταν 41 ετών), πως τα μόνιμα κατάλοιπα θα την συνοδεύουν επί πολλά χρόνια μέχρι το τέλος της ζωής της, ότι το ποσό των €65.000 αποτελεί για την ενάγουσα δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. Κατά την επιδίκαση του πιο πάνω ποσού έλαβα υπόψη, ότι τα κατάλοιπα του τραυματισμού της θα επηρεάσουν την απόδοση της στην εργασία της και θα προκαλούν δυσκολίες στην εκτέλεση της. Το επιπλέον ποσό δεν επιδικάζεται ως απώλεια μελλοντικών απολαβών. Στην προκειμένη υπόθεση η ενάγουσα δεν τεκμηρίωσε το ποσοστό μειώσεως της εισοδηματικής ικανότητας της. Η ενάγουσα μπορεί να εργαστεί σαν οδοντίατρος. Θα υπάρχει κάποιος περιορισμός των εισοδημάτων της λόγω του προβλήματος της, που δεν είναι δυνατό να αποτιμηθεί. Το Δικαστήριο δεν θα προσδώσει βαρύτητα στις φορολογικές δηλώσεις της ενάγουσας Τεκμ.18. Η ενάγουσα δεν κάλεσε τον λογιστή ο οποίος τις ετοίμασε ενώ επικαλέστηκε τη μαρτυρία του, προφανώς γιατί η μαρτυρία του δεν θα ήταν βοηθητική για την υπόθεση της. (βλ. Μαυρουδή κ.ά. ν. Valerik
(2009)1 A.A.Δ. 1232, 1239 και το άρθρο 27
(2)του Περί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ.9) Είναι καθιερωμένη αρχή ότι η απόδειξη ειδικών ζημιών κινείται σε αυστηρά πλαίσια. Όπως υποδεικνύεται στην Παναγή κ.α. v. Κακόψιτου κ.α.
(2001)1 Α.Α.Δ. 839, 873: «Είναι πάγια νομολογημένο ότι η απόδειξη των ειδικών αποζημιώσεων κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Εναπόκειται στον ενάγοντα σε κάθε περίπτωση να αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα κονδύλια που συνιστούν ειδική ζημιά (βλ. Ηρακλείους V. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Ηρακλέους V. Ταχύπλοου Σκάφους «Νίκη»
(1994)1 Α.Α.Δ. 510, 523 και British Transport Commission V. Gourley
(1956)A.C. 185).» Τα πιο πάνω υποδείχθηκαν και στην Αντωνιάδης v. Σταύρου
(1998)1 Α.Α.Δ. 1171, 1177 ως εξής: «Είναι καθιερωμένη η αρχή ότι η απόδειξη ειδικών ζημιών κινείται σε αυστηρά πλαίσια (βλέπε, μεταξύ άλλων, Ελισάβετ Ηρακλέους V. Ρένου Πίτρου, Π.Ε. 8937, ημερ. 5.4.94, στην οποία γίνεται αναφορά και στη ρήση του Λόρδου Γκόνταρντ στην υπόθεση Bonhma-Carter V. Hyde Park Hotel Ltd
(1948)64 T.L.R. 177, 178, όπου τονίστηκε ότι οι ενάγοντες θα πρέπει να καταλάβουν ότι αν εγείρουν αγωγές για αποζημιώσεις αναμένεται από αυτούς η απόδειξη των ζημιών αυτών. Δεν είναι αρκετό να αναφέρουν τις λεπτομέρειες και να αναμένουν από το Δικαστήριο την επιδίκαση αποζημιώσεων. Θα πρέπει να τις αποδεικνύουν. Οι ζημιές δεν είναι αρκετό να προβάλλονται στα δικόγραφα. Πρέπει να αποδεικνύονται. Και να αποδεικνύονται με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία (Μιχαήλ Ηρακλέους V. Του σκάφους «Νίκη» και άλλου
(1984)1 Α.Α.Δ. 510).» Κατά την διάρκεια της δίκης συμφωνήθηκαν και δηλώθηκαν ως παραδεκτά τα κονδύλια των παραγράφων 1, 2, 3, 4, 7, 9, 10 των λεπτομερειών ειδικών ζημιών της Έκθεσης Απαίτησης της ενάγουσας στο συνολικό ποσό των €1.181,30. Όσον αφορά το κονδύλι της παραγράφου
(5)των λεπτομερειών Ειδικών Ζημιών της ενάγουσας που αφορά τα έξοδα του Δρ. Κ. Χατζηβασίλη €620.- αναγράφονται στο Τεκμήριο 6, δεν έχουν αμφισβητηθεί και θεωρώ πως έχουν τεκμηριωθεί και η ενάγουσα το δικαιούται. Το ίδιο ισχύει για το κονδύλι
(6)που αφορά τα έξοδα για το MRI στην Πολυκλινική, το Τεκμήριο 12 δεν αμφισβητήθηκε και αποδέχομαι ότι η ενάγουσα για το MRI κατέβαλε το ποσό των €190.-. Το ίδιο ισχύει για τον αξονική τομογραφία που υπεβλήθη η ενάγουσα το 2008, το Τεκμήριο 13 δεν αμφισβητήθηκε και αποδέχομαι ότι η ενάγουσα κατέβαλε στις 20.5.2008 το ποσό των €170.-. Αναφορικά με το κονδύλι
(11)που αφορά τη χειρουργική επέμβαση στο Αρεταίειον είναι παραδεκτό ότι η ενάγουσα έχει υποβληθεί στην εγχείρηση από το Δρ. Παπαναστασίου. Το Τεκμήριο 15 δεν αμφισβητήθηκε από τον εναγόμενο. Το Τεκμήριο 15 περιλαμβάνει το τιμολόγιο του Αρεταίειου Ιατρικού Κέντρου όπου διενεργήθηκε η εγχείρηση και το τιμολόγιο του Δρ. Παπαναστασίου, όπως και τις σχετικές αποδείξεις που αποδεικνύουν ότι η ενάγουσα τα έχει εξοφλήσει, επομένως δικαιούται το ποσό των €10.541. Υπενθυμίζω ότι η ενάγουσα δεν αντεξετάστηκε επί των πιο πάνω τεκμηρίων και το Δικαστήριο θεωρεί ότι η μαρτυρία των δεν αμφισβητήθηκε (βλ. Μοσχάτου ν. Μοσχάτου
(1999)1 Α.Α.Δ. 785, Frederickou Schools Co Ltd κ.ά. ν. Acuac Inc.
(2002)1 A.Α.Δ. 1527, 1541). Αναφορικά με τα κονδύλια των παραγράφων 12-17 δεν έχει προσκομισθεί ικανοποιητική μαρτυρία. Είναι όμως γεγονός ότι για την περίοδο 1.6.2005 - 30.6.2005 (παρ. 12) και για την περίοδο 23.7.2008 - 10.9.2008 (παρ. 15)η ενάγουσα βρισκόταν με άδεια ασθενείας. Επίσης είναι γεγονός ότι η ενάγουσα είχε μειωμένα εισοδήματα για την περίοδο 1.8.2005-23.7.2008 λόγω των προβλημάτων που αντιμετώπιζε ένεκα του τραυματισμού της (παρ. 13). Οι πιο πάνω απώλειες της ενάγουσας δεν αποδείχθηκαν με καθαρότητα. Είναι νομολογημένο ότι όπου τα αποδεικτικά στοιχεία ήταν συγκεχυμένα ή αμφίβολα, η επιδίκαση κατ' αποκοπή ενός συνολικού ποσού εύλογης αποζημίωσης είναι στα πλαίσια των νομίμων επιλογών του Δικαστηρίου (βλ. Παναγιώτου ν. Φραγκέσκου
(1999)1 Α.Α.Δ. 687). Επομένως και στην παρούσα εφόσον δεν αμφισβητήθηκε ότι η ενάγουσα είχε μηνιαίο εισόδημα €1.709 πριν το δυστύχημα, το οποίο είχε υποστεί μείωση λόγω των προβλημάτων που αντιμετώπιζε από τον τραυματισμό της, της δόθηκε άδεια ασθενείας για 3 μήνες (βλ. Τεκμ.3, 10), θα της επιδικαστεί κατ' αποκοπή το συνολικό ποσό των €10.000. Αναφορικά με τα κονδύλια των παραγράφων 14, 16 και 17, δεν έχει προσκομισθεί μαρτυρία και απορρίπτονται. Επομένως, εφόσον η ευθύνη καταμερίστηκε 70% για τoν εναγόμενο και 30% για την ενάγουσα, εκδίδω απόφαση υπέρ της ενάγουσας και εναντίον του εναγομένου για τ' ακόλουθα ποσά: (α) €45.500 ως γενικές αποζημιώσεις με τόκο προς 8% ετήσια από 1.6.2005 (ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος) μέχρι και τις 14.10.2008 και νόμιμο τόκο από τις 15.10.2008 μέχρι αποπληρωμής (βλ. άρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, όπως τροποποιήθηκε). (β) €15.892 ως ειδικές αποζημιώσεις με τόκο προς 6% ετήσια για το ήμισυ της περιόδου από (ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος) μέχρι 14.5.2008 (ημερομηνία καταχώρισης της Αγωγής) και από 15.5.2008 νόμιμο τόκο μέχρι εξοφλήσεως. Πλέον έξοδα τα οποία να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και να εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............ Μ. Μαυρονικόλας, Π.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΑΛ Subject: Civil/Other Action/Final Αναφορά: Δυστύχημα - γενικές και ειδικές αποζημιώσεις cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο