← Κύπρος

Κυπρούλας Χαραλάμπους ν. Σάββα Χαμάλη, Αγωγή αρ.: 376/2009, 31/8/2016

Κυπρούλας Χαραλάμπους ν. Σάββα Χαμάλη, Αγωγή αρ.: 376/2009, 31/8/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2016:A375 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Θ. Θωμά, Α.Ε.Δ. Αγωγή αρ.: 376/2009 Μεταξύ: Κυπρούλας Χαραλάμπους, εκ Λεμεσού Ενάγουσας και Σάββα Χαμάλη, εκ Λεμεσού Εναγόμενου -------------------------------------------------- 31/8/2016 Για την Ενάγουσα: κ. Ν. Νικολάου Μετζίτικος με κα Μαυρή Για τον Εναγόμενο: κ. Μ. Αρίστου για Ανδρέας Νεοκλέους & Σία Δ.Ε.Π.Ε. (Για να ακούσει απόφαση η κα Χριστοφή) Α Π Ο Φ Α Σ Η Τα δικόγραφα - αδιαμφισβήτητα γεγονότα: Το βράδυ της 10/5/2007, ενώ η Ενάγουσα διασταύρωνε τη Λεωφόρο Αρχ. Μακαρίου Γ' στη Λεμεσό, κτυπήθηκε από το αυτοκίνητο με αρ. εγγραφής DAK080, το οποίο οδηγείτο από τον Εναγόμενο και ερχόταν από τα αριστερά, εν σχέσει με την πορεία της. Αποτέλεσμα της σύγκρουσης ήταν ο σοβαρός τραυματισμός της. Με την υπό εξέταση αγωγή της αξιώνει την επιδίκαση γενικών και ειδικών αποζημιώσεων προς όφελος της, για τις σωματικές βλάβες και άλλες ζημιές τις οποίες υπέστη συνεπεία του ως άνω αναφερόμενου δυστυχήματος, για την πρόκληση του οποίου καθιστά υπεύθυνο τον Εναγόμενο. Ο Εναγόμενος στο δικόγραφο της υπεράσπισής του αρνείται ότι υπέχει οποιαδήποτε ευθύνη στην πρόκληση του δυστυχήματος. Ισχυρίζεται δε ότι αυτό οφειλόταν στην αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια της Ενάγουσας. Η μαρτυρία: Η Ευθύνη για την Πρόκληση του Επίδικου Δυστυχήματος: Η μαρτυρία που παρουσίασε η πλευρά της Ενάγουσας προέρχεται από την ίδια (Μ.Ε.2) και τοv εξεταστή του δυστυχήματος Αστ. 2201 Αιμίλιου Νικολάου (Μ.Ε.1), ο οποίος κατά τον ουσιώδη χρόνο υπηρετούσε στην Τροχαία Λεμεσού, στον κλάδο διερεύνησης τροχαίων δυστυχημάτων. Ο Μ.Ε.1, κατέθεσε ότι περί ώρα 23:30 της 10/5/2007 επισκέφθηκε τη σκηνή του επίδικου δυστυχήματος. Προέβηκε σε διάφορες μετρήσεις, με βάση τις οποίες ετοίμασε σχεδιαγράφημα της σκηνής - Τεκμήριο

  1. Ο δρόμος, στο μέρος που έγινε το δυστύχημα έχει τρεις λωρίδες κυκλοφορίας. Η κατεύθυνση από την οποία ερχόταν ο Εναγόμενος έχει δύο λωρίδες. Η κατεύθυνση από την οποία ερχόταν ο Εναγόμενος έχει ελαφριά στροφή προς τα δεξιά, η οποία όμως δεν εμπόδιζε την ορατότητα του, την οποία υπολόγισε μεταξύ 80 - 100 μέτρων. Η θέση του ήταν ότι ο Εναγόμενος μπορούσε κάλλιστα να δει την Ενάγουσα η οποία διασταύρωνε από τα δεξιά προς τα αριστερά, σε σχέση με την πορεία του αυτοκινήτου του. Το σημείο συγκρούσεως, όπως το τοποθέτησε επί του σχεδιαγράμματος του, βρίσκεται σε απόσταση 2 μέτρων πριν το νότιο πεζοδρόμιο, προς το οποίο κατευθύνετο η Ενάγουσα. Ο φωτισμός, στο μέρος που έγινε η σύγκρουση, ήταν ικανοποιητικός. Πέραν του ότι στο βόρειο πεζοδρόμιο υπήρχε πάσσαλος της ΑΗΚ, ο φωτισμός ενισχύετο από τα φώτα των κέντρων αναψυχής, όπως καφετέριες και εστιατόρια, καθώς και από τα φώτα των βιτρινών των καταστημάτων που υπήρχαν κατά μήκος του δρόμου. Επίσης, κατά μήκος των πεζοδρομίων των δύο πλευρών του δρόμου, υπάρχουν πάσσαλοι της ΑΗΚ, ανά 20 μέτρα. Με βάση μαρτυρία την οποία εξασφάλισε, η Ενάγουσα συνοδεύετο από κάποιο άνδρα, ο οποίος πρόλαβε και έφθασε στο πεζοδρόμιο. Διευκρίνισε ότι δεν υπάρχει διάβαση πεζών κοντά στο σημείο που έγινε η σύγκρουση. Η Ενάγουσα κατέθεσε ότι ο δρόμος τον οποίο διασταύρωνε είχε τρεις λωρίδες κυκλοφορίας. Πριν ξεκινήσει για να πάει από τη μια πλευρά του δρόμου στην αντίθετη, κοίταξε αριστερά και δεξιά της. Δεν υπήρχε τροχαία κίνηση στο δρόμο. Απ' ότι θυμάται, κτυπήθηκε στη μέση περίπου της τελευταίας λωρίδας κυκλοφορίας, σε απόσταση 1 ½ - 2 μέτρων πριν φτάσει στο πεζοδρόμιο. Δεν θυμόταν τίποτε άλλο από τη σύγκρουση, για το λόγο ότι ήταν ένα κτύπημα εντελώς αναπάντεχο και απρόσμενο. Από το κτύπημα ένιωσε δυνατό πόσο, σε σημείο λιποθυμίας. Στους νοσηλευτές που έφτασαν μετά από λίγη ώρα, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «κόπηκε η μέση της». Μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, όπου παρέμεινε για 13 μέρες, συγκεκριμένα πήρε εξιτήριο την 22/5/
  2. Οι γιατροί που την περιέθαλψαν στο νοσοκομείο Λεμεσού ήταν οι δρ. Ανδρέας Αδάμου και δρ. Ανδρέας Πετρίδης, οι οποίοι συνέχισαν να την παρακολουθούν και μετά την έξοδο της από το νοσοκομείο. Ο δρ. Αδάμου την παρακολουθούσε μέχρι το 2009 και μετέπειτα παρακολουθείτο από τον δρ. Πετρίδη. Παραπέμφθηκε επίσης στον νευροχειρούρχο δρ. Κ. Βιολάρη, στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Πρόσφατα αναζήτησε τον δρ. Βιολάρη, για να την εφοδιάσει με ιατρική έκθεση. Διαπίστωσε ότι παραιτήθηκε από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και συνεργάζεται με διάφορες ιδιωτικές κλινικές στη Λευκωσία και Λεμεσό. Ο δρ. Βιολάρης την εξέτασε κατά την 10/2/2015 και εξέδωσε ιατρικό πιστοποιητικό - Τεκμήριο
  3. Τον πρώτο τουλάχιστον χρόνο μετά τον τραυματισμό της υπέφερε από πόνους και ενοχλήσεις, ενώ ταλαιπωρείτο με επισκέψεις σε γιατρούς και νοσοκομεία. Με την πάροδο του χρόνου, αν και βελτιώθηκε η κατάσταση της, εντούτοις συνέχιζε να έχει πόνους και ενοχλήσεις. Μέχρι και σήμερα εξακολουθεί να έχει πόνους και να νιώθει δυσφορία, καθότι δεν μπορεί να απολαύσει τη ζωή της, όπως πριν το δυστύχημα. Δεν μπορεί να περπατήσει για μεγάλη απόσταση, την ενοχλεί η ορθοστασία μετά από πάροδο κάποιας ώρας και δεν μπορεί να σηκώνει βάρη. Από το 2005 μέχρι την ημερομηνία του δυστυχήματος, εργαζόταν ως βοηθός μάγειρας στις Αγγλικές Βάσεις, με βάση συμβόλαιο εργοδότησης, το οποίο ανανεωνόταν ανελλιπώς. Ο τελευταίος μισθός της ήταν €1.534,39, πλέον 13ος μισθός. Τα καθήκοντα της ήταν, μεταξύ άλλων, προετοιμασία και ψήσιμο φαγητού, καθαριότητα κουζίνας, πλύσιμο πιάτων, ποτηριών, μαγειρικών σκευών, καθώς και μεταφορά προμηθειών, φαγητών και ποτών. Ήταν δύσκολη δουλειά, που απαιτούσε πολύωρη ορθοστασία. Από το δυστύχημα και μετά δεν είναι σε θέση να εργαστεί. Η μόνη εργασία που ξέρει να κάνει, είναι χειρωνακτικής φύσης. Δεν έχει οποιαδήποτε ακαδημαϊκά προσόντα ή διπλώματα, για να μπορεί να εξεύρει εργασία σε γραφείο. Πριν την εργοδότηση της στις Αγγλικές Βάσεις εργάστηκε, για δέκα χρόνια, σε κρεοπωλεία και στα γνωστά εστιατόρια "McDonalds". Λόγω της κατάστασης της υγείας της αποτάθηκε στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, για σύνταξη ανικανότητας. Με βάση απόφαση - Τεκμήριο 5 - κρίθηκε ανίκανη για εργασία κατά ποσοστό 75% και από 6/4/2009 λαμβάνει σύνταξη ανικανότητας εκ €365,70 μηνιαίως. Για την περίοδο 11/5/2007 - 31/10/2007 πήρε από το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων επίδομα ασθενείας, για το συνολικό ποσό των €4.185,33 (Τεκμήριο 16). Από πλευράς υπεράσπισης έδωσε μαρτυρία ο Εναγόμενος. Κατέθεσε ότι το βράδυ της 10/5/2007 οδηγούσε το αυτοκίνητο του στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας της Λεωφόρου Αρχ. Μακαρίου Γ', στη Λεμεσό, με δυτική κατεύθυνση. Η ταχύτητα του ήταν κάτω των 50 χ.α.ω. και είχε τα μπροστινά φώτα του αυτοκινήτου του αναμμένα. Λίγο πριν την διασταύρωση με την οδό Ιωάννη Πολέμη η Ενάγουσα, εντελώς αιφνίδια, εισήλθε εντός της πορείας του οχήματος του από τα δεξιά, με αποτέλεσμα να εφαρμόσει τα φρένα του αυτοκινήτου του. Δεν πρόλαβε όμως να αποφύγει τη σύγκρουση. Το συγκεκριμένο σημείο που έγινε η σύγκρουση δεν φωτιζόταν σχεδόν καθόλου, για το λόγο ότι δεν υπήρχε ηλεκτρικός πάσσαλος στη πλευρά του δρόμου που οδηγούσε το αυτοκίνητο του. Ο ηλεκτρικός πάσσαλος που βρισκόταν στην αντίθετη πλευρά, δηλαδή στο βόρειο πεζοδρόμιο, σε απόσταση 9,10 μ. περίπου, ήταν παλαιού τύπου, δηλαδή ξύλινος και δεν φώτιζε το σημείο της σύγκρουσης. Περαιτέρω, κάποια μέτρα πριν το σημείο σύγκρουσης υπάρχει κλίση/στροφή στο δρόμο και, αν υπολογίσει κανείς και τη σχεδόν παντελή έλλειψη φωτισμού, όλα αυτά συνέτειναν στο να μην αντιληφθεί την Ενάγουσα, παρά μόνο λίγα μέτρα πριν τη σύγκρουση, οπόταν και εφάρμοσε τα φρένα του οχήματος του, προσπαθώντας να αποφύγει τη σύγκρουση. Η Ενάγουσα διασταύρωνε με άλλο άτομο, το οποίο κατάφερε να διασταυρώσει το δρόμο, προφανώς γιατί είχε δει το όχημα του. Κατά την αντεξέταση του διευκρίνισε ότι η ορατότητα που είχε πριν το δυστύχημα ήταν 30 μ. περίπου. Αντιλήφθηκε την Ενάγουσα στα 8 μ. - 9 μ. μπροστά του, επειδή ο δρόμος στο συγκεκριμένο σημείο σχηματίζει καμπύλη. Η ιατρική μαρτυρία: Τα μέρη συμφωνούν μεταξύ τους ότι η Ενάγουσα, συνεπεία της επίδικης σύγκρουσης και της πτώσης της, υπέστη συμπιεστικό κάταγμα 1ου οσφυϊκού σπονδύλου, με ελάττωση του ύψους του σπονδυλικού σώματος και με σφηνοειδή παραμόρφωση. Η ουσιαστική διαφορά εστιάζεται στα αίτια της μετατραυματικής κατάστασης της Ενάγουσας, ειδικά στο κατά πόσο τα προβλήματα που αντιμετωπίζει, όπως θα επεξηγηθούν πιο κάτω, ήταν απότοκο του δυστυχήματος ή προϋπάρχουσας του δυστυχήματος πάθησης. Υπό αμφισβήτηση τέθηκε επίσης το κατά πόσο η Ενάγουσα, συνεπεία του τραυματισμού της, κατέστη ανίκανη για εργασία. Για την Ενάγουσα έδωσαν μαρτυρία ο ορθοπεδικός χειρουργός Ανδρέας Πετρίδης (Μ.Ε.3) και ο ειδικός νευροχειρουργός Κωνσταντίνος Βιολάρης (Μ.Ε.4). Ο Μ.Ε.3 κατέθεσε ότι εργαζόταν στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, ως διευθυντής του Ορθοπεδικού Τμήματος, μέχρι το 2008 που αφυπηρέτησε. Από τότε εξασκεί ιδιωτική ιατρική. Εξέτασε την Ενάγουσα στις 11/11/2009 στο ιατρείο του και συνέταξε σχετικό πιστοποιητικό - Τεκμήριο
  4. Υπέβαλε την Ενάγουσα σε νέες ακτινογραφίες, οι οποίες έδειξαν ένα επουλωθέν κάταγμα του πρώτου οσφυϊκού σπονδύλου, με σφηνοειδή παραμόρφωση και απώλεια του ύψους του πρόσθιου σώματος του κατά 6 χιλιοστά. Οι ακτινογραφίες έδειξαν επίσης οστεοαρθιτικές αλλοιώσεις στην περιοχή αυτή. Επειδή έχουν επηρεαστεί από την οστεοαρθρίτιδα οι παρακείμενες αρθρώσεις, θεωρείται ότι η Ενάγουσα δεν μπορεί πλέον να ασκεί βαριά εργασία που απαιτεί πολύωρη ορθοστασία, σήκωμα και μεταφορά βαριών αντικειμένων, όπως η εργασία που εκτελούσε πριν το δυστύχημα. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι είχε παρακολουθήσει την Ενάγουσα στη διάρκεια της νοσηλείας της στο νοσοκομείο Λεμεσού, διευκρίνισε όμως ότι δεν ήταν ο θεράπων γιατρός της. Συμφώνησε με τη θέση ότι η Ενάγουσα εξήλθε από το νοσοκομείο με εικόνα βελτίωσης και ότι ο οξύς πόνος είχε βελτιωθεί. Επεξήγησε ότι ο περιορισμός της κάμψης και γενικά των κινήσεων της οσφύος οφείλετο στην ύπαρξη του πόνου και σε μυϊκό σπασμό ή σε κακώσεις μαλακών μορίων, όπως των συνδέσμων ή ακόμα και των μεσοσπονδύλιων δίσκων. Διαφώνησε με υποβολή ότι η ισχυριζόμενη ανικανότητα της Ενάγουσας δεν έχει σχέση με το κάταγμα του πρώτου οσφυϊκού σπονδύλου. Η θέση του ήταν ότι το κάταγμα της Ενάγουσας έχει επουλωθεί πλήρως, αλλά η μετατραυματική αρθρίτιδα που αναπτύχθηκε επηρεάζει όχι μόνο το συγκεκριμένο σπόνδυλο αλλά και τις αρθρικές επιφάνειες των εκατέρωθεν σπονδύλων. Ο Μ.Ε.4 κατέθεσε ότι μεταξύ 2007 και 2014 εργαζόταν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Από το 2014 εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα. Κατά τη διάρκεια που εργαζόταν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας εξέτασε επανειλημμένα την Ενάγουσα. Τα ευρήματα του καταγράφονται σε δύο πιστοποιητικά τα οποία παρουσιάστηκαν στο Δικαστήριο - Τεκμήρια 9 και
  5. Η τελευταία φορά που εξέτασε την Ενάγουσα ήταν στο ιατρείο του στις 10/2/2015, ετοίμασε δε σχετικό πιστοποιητικό με τα ευρήματα του - Τεκμήριο
  6. Όπως επεξήγησε, από το σύνολο των εξετάσεων στις οποίες υπεβλήθη η Ενάγουσα, εκτός από το κάταγμα του 1ου οσφυϊκού σπονδύλου, διαπιστώθηκαν κάποιες στενώσεις του νωτιαίου σωλήνα στα τελευταία επίπεδα της σπονδυλικής στήλης, συγκεκριμένα μεταξύ 4ου - 5ου οσφυϊκού σπονδύλου και 1ου ιερού σπονδύλου. Υπεβλήθη σε πολλές μορφές συντηρητικής θεραπείας όπως φαρμακευτική αγωγή, φυσιοθεραπεία και παραμένει σε μια κατάσταση που θεωρείται ικανοποιητική. Συγκεκριμένα, μπορεί να βαδίζει από μόνη της, να αυτοεξυπηρετείται και να εκτελεί αρκετά από τα κοινωνικά της καθήκοντα. Όμως, όπως οι περισσότεροι ασθενείς που έχουν υποστεί αυτού του είδους τα κατάγματα, δεν μπορεί να σηκώνει βάρη, να μένει πολλή ώρα όρθια, γενικά δε να ασκεί χειρωνακτικές εργασίες. Μπορεί όμως να έχει μια καλή ποιότητα ζωής επειδή δεν υπάρχει αδυναμία στα πόδια της. Από τον ηλεκτροφυσιολογικό έλεγχο στον οποίο υπεβλήθη, το γνωστό ως ηλεκτρομυογράφημα - Τεκμήριο 11, διαφάνηκε ότι υπάρχει πρόβλημα στις τελευταίες ρίζες της οσφύος, που μπορεί να προκαλείται από πίεση των νεύρων. Το εύρημα αυτό είναι συμβατό με τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας η οποία έδειξε ότι υπάρχουν στενώσεις στα συγκεκριμένα επίπεδα, αυτός δε είναι ο λόγος που η Ενάγουσα αισθάνεται μούδιασμα στα πόδια. Οι στενώσεις στα δύο τελευταία επίπεδα είναι εκφυλιστικής αιτιολογίας και μπορεί να προϋπήρχαν του ατυχήματος. Όμως, οι τραυματισμοί αυτής της φύσης μπορούν να προκαλέσουν την προβολή δίσκων, επιτάχυνση της μετατραυματικής αρθρίτιδας ή να επιδεινώσουν κάποιο προϋπάρχον πρόβλημα, το οποίο δεν είχε εκδηλωθεί κλινικά, δηλαδή δεν είχε προκαλέσει συμπτώματα. Η τυχόν χειρουργική επέμβαση, στην οποία θα υποβαλλόταν η Ενάγουσα, δεν θα βελτίωνε την υφιστάμενη κατάσταση της. Σε ερώτηση του ευπαίδευτου συνηγόρου της Ενάγουσας κατά πόσο θα μπορούσε να εργάζεται σε κουζίνα, απάντησε ότι, κατά την εκτίμηση του, θα μπορούσε να κάνει κάποιες από τις δουλειές που απαιτούνται σε μια κουζίνα, όμως δεν θα μπορούσε να κάνει δουλειές που θα απαιτούσαν να είναι όρθια για πολλή ώρα ή να σηκώνει βάρη. Όσον αφορά τη μελλοντική κατάσταση της Ενάγουσας, πέραν των πιο πάνω, πρόσθεσε ότι θα την επηρεάζουν οι αλλαγές του καιρού, ενώ τα ταξίδια θα είναι επίπονα γι' αυτήν. Επίσης, δεν θα πρέπει να μένει σε καθιστή θέση για πολλές ώρες. Μπορεί, ακόμα, να αναπτυχθούν στο μέλλον κάποιες επιπλοκές όπως κύφωση λόγω του κατάγματος. Κατά την αντεξέταση του διευκρίνισε ότι η Ενάγουσα θα μπορούσε να εκτελέσει κάποια ελαφριά εργασία σε διάστημα 6 - 8 μηνών μετά τον τραυματισμό της, όμως δεν θα μπορούσε να εκτελεί χρέη τηλεφωνήτριας, επειδή η δουλειά αυτή απαιτεί να μένει καθήμενη για πολλή ώρα. Θα μπορούσε να κάμει τη δουλειά αυτή μετά από πάροδο τουλάχιστον ενός χρόνου από τον τραυματισμό της. Επεξήγησε επίσης ότι οι εκφυλιστικές παθήσεις της σπονδυλικής στήλης, όπως η αρθρίτιδα, η προβολή δίσκων και οι στενώσεις, μπορεί να προϋπάρχουν του δυστυχήματος αλλά να μην εκδηλώνονται και να χρειάζονται μια μικρή ώθηση για να εκδηλωθούν, όπως επεσυνέβη στην περίπτωση της Ενάγουσας. Διαφώνησε με υποβολή ότι το πρόβλημα του οσφυϊκού κατάγματος ξεπεράστηκε μετά την πάροδο έξι μηνών από το ατύχημα. Από πλευράς της η Υπεράσπιση, προς αντίκρουση των ευρημάτων των Μ.Ε.3 και Μ.Ε.4, παρουσίασε τον χειρούργο ορθοπεδικό Κώστα Χριστοδουλάκη (Μ.Υ.2). Όπως κατέθεσε, εξέτασε την Ενάγουσα δύο φορές. Η πρώτη ήταν στις 24/10/2007 και η δεύτερη στις 23/6/
  7. Μετά τη δεύτερη εξέταση εξέδωσε ένα ενιαίο πιστοποιητικό με όλα τα ευρήματα του - Τεκμήριο
  8. Κατά την άποψη του, για την αποθεραπεία του κατάγματος που υπέστη η Ενάγουσα απαιτούντο 3 - 6 μήνες. Οι ακτινογραφίες στις οποίες υπεβλήθη η Ενάγουσα κατά τη δεύτερη εξέταση του ανέδειξαν την κοιλότητα στο άνω τμήμα του 1ου οσφυϊκού σπονδύλου, καθώς επίσης και ελάττωση του μεσοσπονδύλιου διαστήματος 4ου και 5ου σπονδύλου, με μικρή εκφυλιστική αλλοίωση στο διάστημα μεταξύ 2ου και 3ου. Η ως άνω κοιλότητα μπορεί περιοδικά να προκαλέσει επεισόδια στη σπονδυλική στήλη, όχι όμως οσφυαλγία. Όσον αφορά τα ευρήματα για ελάττωση του μεσοσπονδύλιου διαστήματος 4ου και 5ου και μεσοσπονδυλιακή αλλοίωση μεταξύ 2ου και 3ου, αυτά προϋπήρχαν του δυστυχήματος. Η άποψη του ότι προϋπήρχαν του δυστυχήματος βασίζετο στο ότι τα ως άνω ευρήματα διαπιστώθηκαν στις πρώτες ακτινογραφίες της Ενάγουσας, 4 - 5 μήνες μετά το δυστύχημα, που θα ήταν μικρό χρονικό διάστημα για να δημιουργηθούν οι ως άνω αλλοιώσεις. Κατά την αντεξέταση του συμφώνησε ότι οι ως άνω περιγραφόμενες αλλοιώσεις δυνατό να εκδηλώθηκαν λόγω του τραυματισμού της Ενάγουσας, όμως θα έπρεπε να είχαν υποχωρήσει μέχρι το διάστημα που απαιτείτο για πώρωση του κατάγματος, το οποίο καθόρισε στις 6 - 8 εβδομάδες. Μετά την πάροδο του ως άνω διαστήματος σταματούν να παρουσιάζουν έκδηλα κλινικά συμπτώματα. Κατά την άποψη του, το κάταγμα της Ενάγουσας ήταν «ένα απλό, ελαφρύ κάταγμα». Διευκρίνισε ότι δεν έχει υπόψη του κατά πόσο η Ενάγουσα είχε παρόμοιας φύσης προβλήματα πριν το δυστύχημα, για το λόγο ότι δεν την είχε εξετάσει πριν τον τραυματισμό της. Σε ερώτηση του ευπαίδευτου συνηγόρου της Ενάγουσας κατά πόσο την ρώτησε για το αν είχε τα ως άνω συμπτώματα πριν τον τραυματισμό της, ανέφερε ότι δεν είχε κάτι σημειωμένο και δεν μπορούσε να απαντήσει. Η άποψη του ήταν ότι η Ενάγουσα μπορούσε να επιστρέψει στην εργασία της έξι μήνες μετά τον τραυματισμό της. Η μαρτυρία για τις απολαβές της Ενάγουσας: Για την πλευρά της Ενάγουσας παρουσιάστηκε η Δάφνη Χρίστου, ασφαλιστική λειτουργός στον κλάδο επιθεωρήσεων του Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Μ.Ε.5). Από τον φάκελο της Ενάγουσας, τον οποίο είχε στην κατοχή της, παρουσίασε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα έγγραφα: (Α) Ετήσια κατάσταση αποδοχών της Ενάγουσας για το 2006 - Τεκμήριο
  9. (Β) Αναλυτική κατάσταση των αποδοχών της για το 2006 - Τεκμήριο
  10. (Γ) Ετήσια κατάσταση ασφαλιστέων αποδοχών της για το 2007 - Τεκμήριο
  11. (Δ) Αναλυτική κατάσταση ασφαλιστέων αποδοχών για το 2007 - Τεκμήριο
  12. (Ε) Ετήσια κατάσταση ασφαλιστέων αποδοχών για το 2008 - Τεκμήριο
  13. (ΣΤ) Βεβαίωση λήψης επιδόματος ανεργίας για το 2007 - Τεκμήριο
  14. (Ζ) Δέσμη με επτά βεβαιώσεις λήψης παροχής σύνταξης ανικανότητας για τα έτη 2009 - 2015 - Τεκμήριο
  15. (Η) Επιστολή των Υπηρεσιών Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ημερομηνίας 15/12/2010, με συνημμένη την έκθεση του Ιατρικού Συμβουλίου - Τεκμήριο
  16. Για την πλευρά της υπεράσπισης κατέθεσε η Ελένη Σταυρίδου (Μ.Υ.3), βοηθός ασφαλιστική λειτουργός στον κλάδο επιθεωρήσεων του Γραφείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων Λεμεσού, από το
  17. Κατέθεσε ότι, βάσει των στοιχείων του φακέλου της Ενάγουσας, τον οποίο είχε στην κατοχή της, αυτή λάμβανε σύνταξη ανικανότητας από τις 6/4/
  18. Η σύνταξη της τερματίστηκε την 1/6/
  19. Ο λόγος του τερματισμού της είναι ότι η Ενάγουσα κρίθηκε, από το δευτεροβάθμιο ιατρικό συμβούλιο, ικανή για εργασία. Aξιολόγηση μαρτυρίας - Ευρήματα: Παρακολούθησα με την επιβαλλόμενη προσοχή όλους τους μάρτυρες να καταθέτουν ενόρκως στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης. Θα πρέπει να τονίσω ότι η αξιολόγηση τους δεν περιορίστηκε στην εντύπωση που άφησαν από το εδώλιο του μάρτυρα, αλλά επεκτάθηκε στην ουσία της εκδοχής τους, την οποία αντιπαρέβαλα με το υπόλοιπο μαρτυρικό υλικό που υπάρχει ενώπιον μου (Αντωνίου ν. Αστυνομίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 766 και Βούτουνος ν. Αστυνομίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 71). Όπως αναφέρθηκε στην πρόσφατη υπόθεση P. & Chr. Seafood Express Ltd κ.α. ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, ECLI:CY:AD:2014:A661, Πολ. Έφεση αρ. 277/2009, ημερομηνίας 10/9/2014: «Είναι καθιερωμένη και αδιαμφισβήτητη η νομολογία που θέλει κριτή της μαρτυρίας να είναι κατ' εξοχήν το Δικαστήριο ενώπιον του οποίου διεξάγεται η δίκη (Σταύρου ν. Χαραλάμπους
(2011)1 Α.Α.Δ. 193). Και αυτό βέβαια για καλό λόγο. Το Δικαστήριο μπορεί να αποτιμήσει την αξιοπιστία των μαρτύρων υπό το φως της ενώπιον του ακροαματικής διαδικασίας στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης με όλες τις εκφάνσεις και παραμέτρους της. Ο Δικαστής ο οποίος έχει το ευεργέτημα αυτής της θεώρησης πραγμάτων καλείται κατ' αντικειμενικό τρόπο να κρίνει τους συνανθρώπους του αποστασιοποιημένος βέβαια από την υπόθεση και ενσωματώνοντας το μέτρο εκείνο της αμερόληπτης και λογικής κρίσης που διέρχεται ολόκληρη την κοινωνία με πρόσθετη βέβαια τη νομική κατάρτιση του Δικαστή (Baloise Insurance Co. Ltd v. Κατωμονιάτη κ.ά.
(2008)1 Α.Α.Δ. 1275). O εξεταστής του δυστυχήματος (Μ.Ε.1) άφησε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο. Κρίνεται ως αντικειμενικός, ανεξάρτητος και χωρίς προσωπικό συμφέρον στην έκβαση της υπόθεσης. Είμαι ικανοποιημένος ότι η από μέρους του διερεύνηση του δυστυχήματος ήταν ενδελεχής και πλήρης. Αποδέχομαι ότι στο σχεδιαγράφημα του (Τεκμήριο 1) αποτύπωσε πιστά τα όσα εντόπισε στη σκηνή του δυστυχήματος. Θα πρέπει επίσης να αναφέρω ότι ήταν σταθερός στη θέση του ότι στο δρόμο υπήρχε ικανοποιητικός φωτισμός, θέση την οποία αποδέχομαι χωρίς κανένα δισταγμό. Όπως επεξήγησε, πέραν από τον λαμπτήρα του πασσάλου της ΑΗΚ, ο οποίος βρισκόταν στο βόρειο πεζοδρόμιο, ο φωτισμός ενισχυόταν από τα φώτα παρακείμενων κέντρων αναψυχής, όπως καφετεριών και εστιατορίων, καθώς και από τα φώτα των βιτρινών καταστημάτων που υπήρχαν κατά μήκος του δρόμου ο οποίος, όπως διευκρίνισε, είναι μια πολυσύχναστη λεωφόρος με ηλεκτρικούς πασσάλους κάθε 20 μ. κατά μήκος του πεζοδρομίου των εκατέρωθεν πλευρών της. Αποδέχομαι επίσης ανεπιφύλακτα τη θέση του ότι η καμπύλη που σχημάτιζε ο δρόμος προς τα δεξιά ήταν ελαφριά και δεν εμπόδιζε την ορατότητα του Εναγόμενου, την οποία καθόρισε στα 80-100 μέτρα. Επιπρόσθετα, θεωρώ ως απόλυτα λογική τη θέση του ότι, δεδομένης της πορείας που ακολουθούσε η Ενάγουσα για να διασταυρώσει το δρόμο, συγκεκριμένα από τα δεξιά σε σχέση με την πορεία του Εναγόμενου, υπήρχε μεγαλύτερη ορατότητα προς την κατεύθυνση της, η οποία σίγουρα θα ήταν μικρότερη αν η Ενάγουσα διασταύρωνε από την αντίθετη κατεύθυνση, δηλαδή από τα αριστερά της πορείας του Εναγόμενου. Πέραν των πιο πάνω, αποδέχομαι ως ορθές όλες τις μετρήσεις στις οποίες προέβηκε επιτόπου. Έχοντας αποδεχθεί την ορθότητα της πραγματικής μαρτυρίας, όπως την περιέγραψε στο δικαστήριο ο εξεταστής του δυστυχήματος, θεωρώ ότι μπορώ να την χρησιμοποιήσω ως γνώμονα για την κρίση μου επί της αξιοπιστίας της μαρτυρίας των ενεχόμενων στο δυστύχημα προσώπων (βλ. Α/φοι Παπαλαζάρου Λτδ ν. Σοφοκλή Μιχαήλ
(1997)1 Α.Α.Δ. 1388 και Πανίκος Παντελή ν. Νικόλα Χριστοφή και άλλου
(2000)1 Α.Α.Δ. 634). Όπως έχει επανειλημμένα νομολογηθεί η πραγματική μαρτυρία συνιστά αμετακίνητο οδηγό του οδικού δυστυχήματος που ιχνηλατεί τα περιστατικά του και γνώμονα για την κρίση της αξιοπιστίας και έλεγχο της ακριβείας της προφορικής μαρτυρίας αναφορικά με τις συνθήκες που το περιβάλλουν (Ευαγγέλου ν. Γιαννακού
(1992)1 Α.Α.Δ. 1243). Η Ενάγουσα άφησε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο. Αποδέχομαι χωρίς κανένα δισταγμό τη θέση της ότι ξεκίνησε για να διασταυρώσει το δρόμο από το βόρειο πεζοδρόμιο, το οποίο βρισκόταν στα δεξιά της πορείας του Εναγόμενου, θέση η οποία, εν τέλει, έγινε αποδεκτή και από τον ίδιο τον Εναγόμενο. Αποδέχομαι επίσης τη θέση της ότι πριν ξεκινήσει να διασταυρώσει έλεγξε τις δύο πλευρές του δρόμου και, αφού βεβαιώθηκε ότι ο δρόμος ήταν καθαρός ξεκίνησε. Θα πρέπει όμως να επισημάνω ότι δεν έχει διευκρινίσει κατά πόσο, φθάνοντας στο μέσο του δρόμου, πριν εισέλθει στην κατεύθυνση από την οποία ερχόταν ο Εναγόμενος, έλεγξε ξανά το δρόμο. Η μαρτυρία της επί του συγκεκριμένου σημείου ελέγχεται ως ασαφής και σκιώδης. Θεωρώ ορθό να μεταφέρω αυτούσιο το σχετικό απόσπασμα από την αντεξέταση της από το οποίο διαφαίνεται, κατά την άποψη μου, η αοριστία των απαντήσεων της: «Ε: Εγώ σας λέω διασταυρώνατε αφηρημένα και δεν βλέπατε δεξιά και αριστερά σας. Α: Τώρα τι να σας πω; Δεν συμφωνώ. Λέω σας, για να περάσω 2,5 λωρίδες δρόμο σημαίνει δεν ήμουν αφηρημένη. Δεν είναι απόσταση 1m και να είμαι αφηρημένη να βάλω το πόδι μου να περάσω αφηρημένα, είναι 2,5 λωρίδες δρόμος, πόσο αφηρημένη; ........................................................................................................................................................................................................................ Α: Μπορείς να διασταυρώσεις 2,5 λωρίδες δρόμο και να μην κοιτάξεις ούτε δεξιά ούτε αριστερά; Μπορώ να μεν κοιτάξω με δεξιά με αριστερά;» Θα πρέπει επίσης να αναφέρω ότι η θέση της ότι η ίδια δεν είχε περιθώριο να δει το αυτοκίνητο του Εναγόμενου ενώ ο Εναγόμενος είχε περιθώριο να τη δει, στερείται λογικότητας. Δεν μπορεί να υπήρχε ορατότητα μόνο από την κατεύθυνση που ερχόταν ο Εναγόμενος, ενώ για την ίδια να μην υπήρχε ορατότητα προς την κατεύθυνση του Εναγόμενου. Ενόψει των πιο πάνω, καθίσταται φανερό ότι ο ισχυρισμός της ότι το κτύπημα ήταν εντελώς αναπάντεχο και απρόσμενο κάθε άλλο παρά πιστικός μπορεί να γίνει. Όσον αφορά τον ισχυρισμό ότι σε σχέση με το χρώμα των ρούχων που φορούσε θα πρέπει να αναφερθεί ότι παρέμεινε αναντίλεκτος αφού ο εναγόμενος δεν θυμόταν τη φορούσε (η ενάγουσα) τη νύχτα του δυστυχήματος. Θα πρέπει όμως να τονιστεί ότι από τη στιγμή που έχω αποδεχτεί ότι στη σκηνή υπήρχε ικανοποιητικός φωτισμός το χρώμα των ρούχων που φορούσε η ενάγουσα δεν έχει πλέον ιδιαίτερη σημασία. Ο Εναγόμενος άφησε πενιχρή εντύπωση στο Δικαστήριο. Δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία ότι δεν είπε την αλήθεια στη μαρτυρία του. Ο ισχυρισμός του ότι η Ενάγουσα εισήλθε στην πορεία του εντελώς ξαφνικά και αιφνίδια, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός για το λόγο ότι καταρρίπτεται από την ενώπιον μου αδιαμφισβήτητη μαρτυρία. Ο ισχυρισμός αυτός θα μπορούσε να γίνει αποδεκτός εάν η Ενάγουσα διασταύρωνε από τα αριστερά του, σε σχέση με την πορεία του. Όπως όμως υπήρξε αδιαμφισβήτητο, διασταύρωνε από τα δεξιά του. Επιπρόσθετα, θα πρέπει να επισημάνω ότι η σύγκρουση έγινε στη λωρίδα που οδηγούσε το αυτοκίνητο του, συγκεκριμένα στην αριστερή λωρίδα της κατεύθυνσης του, στοιχείο από το οποίο διαφαίνεται ότι η Ενάγουσα κάλυψε μια αρκετά μεγάλη απόσταση πριν εισέλθει στη λωρίδα που οδηγούσε. Θα πρέπει να υπογραμμίσω ότι, όπως δέχθηκε και ο ίδιος, η Ενάγουσα ξεκίνησε να διασταυρώνει από το απέναντι πεζοδρόμιο. Επισημαίνω ακόμα ότι, σύμφωνα με την ενώπιον μου πραγματική μαρτυρία, η απόσταση από το βόρειο (δεξιό) πεζοδρόμιο μέχρι το σημείο συγκρούσεως είναι 8 - 10 μέτρα. Πέραν των πιο πάνω, ο ισχυρισμός του ότι είδε την πεζή στα 8 - 9 μέτρα μπροστά του επειδή ο δρόμος στο συγκεκριμένο σημείο σχηματίζει καμπύλη, βρίσκεται σε καταφανή αντίθεση με τον ισχυρισμό του ότι η ορατότητά του από τη στροφή ήταν 30 μέτρα περίπου. Όμως ούτε και ο ισχυρισμός του ότι δεν υπήρχε καθόλου φωτισμός στο δρόμο θα μπορούσε να γίνει αποδεκτός, για το λόγο ότι καταρρίπτεται από την ανεξάρτητη μαρτυρία του Μ.Ε.1. Θα πρέπει ακόμα να επισημάνω ότι και η μνήμη του ήταν επιλεκτική. Ενώ δεν θυμόταν τι υπήρχε στο μέρος που έγινε το δυστύχημα, συγκεκριμένα αν υπήρχαν καταστήματα με βιτρίνες ή κέντρα αναψυχής, εντούτοις, θυμόταν πολύ καλά το σημείο επί του δρόμου στο οποίο βρισκόταν η καφετέρια, στην οποία κατευθύνετο η Ενάγουσα, καθορίζοντας μάλιστα το συγκεκριμένο σημείο και επί του σχεδιαγραφήματος της σκηνής - Τεκμήριο 1. Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι, ενώ αρχικά ισχυρίστηκε ότι δεν γνώριζε ποια ήταν η πορεία που ακολουθούσε η Ενάγουσα, εν τέλει δέχθηκε ότι ήταν αυτή που καθορίζεται στο σχεδιαγράφημα της σκηνής. Φυσικά από τη μαρτυρία του αποδέχομαι τις θέσεις του ότι οδηγούσε με ταχύτητα λιγότερη των 50 χ.α.ω., έχοντας τα μπροστινά φώτα του αυτοκινήτου του αναμμένα. Επισημαίνω ότι οι ως άνω θέσεις του παραμένουν αδιαμφισβήτητες. Έχοντας κατά νουν την ενώπιον μου αποδεκτή μαρτυρία, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα: Το βράδυ της 10/5/2007, περί ώρα 23:00, ο Εναγόμενος οδηγούσε το αυτοκίνητο του με αρ. εγγραφής DAK080, κατά μήκος της λεωφόρου Αρχ. Μακαρίου Γ' στη Λεμεσό, με δυτική κατεύθυνση. Η λεωφόρος Μακαρίου Γ' είναι διπλής κατεύθυνσης, με τρεις λωρίδες κυκλοφορίας. Η κατεύθυνση στην οποία οδηγούσε ο Εναγόμενος έχει δύο λωρίδες κυκλοφορίας. Ο Εναγόμενος οδηγούσε στην αριστερή (εξωτερική) λωρίδα. Κατά τον ίδιο χρόνο η Ενάγουσα, μερικά μέτρα πριν τη διασταύρωση της λεωφόρου Μακαρίου Γ' με την οδό Ιωάννη Πολέμη, διασταύρωνε πεζή, μαζί με τρίτο πρόσωπο, τη λεωφόρο Μακαρίου Γ', κατευθυνόμενη από τα δεξιά προς τα αριστερά, σε σχέση με την πορεία του Εναγόμενου. Η Ενάγουσα ξεκίνησε από το βόρειο (δεξιό) πεζοδρόμιο και κατευθύνετο προς το νότιο (αριστερό) πεζοδρόμιο. Αφού κάλυψε απόσταση 8,10 μ. του δρόμου, κτυπήθηκε από το αυτοκίνητο του Εναγόμενου, στο σημείο που αποτυπώθηκε με το γράμμα Χ στο σχεδιαγράφημα του Μ.Ε.1. Η σύγκρουση επεσυνέβη εντός της λωρίδας που οδηγούσε ο Εναγόμενος, σε απόσταση 2 μ. από το πεζοδρόμιο της νότιας (αριστερής) πλευράς του δρόμου. Πριν τη σύγκρουση ο Εναγόμενος εφάρμοσε το σύστημα πέδησης του αυτοκινήτου του, όμως δεν απέφυγε τελικά τη σύγκρουση. Η ορατότητα του Εναγόμενου προς την κατεύθυνση που διασταύρωνε η Ενάγουσα, ήταν μεταξύ 80 μ. - 100 μ. Βρίσκω και αποδέχομαι ότι κοντά στο σημείο από το οποίο διασταύρωνε η Ενάγουσα, δεν υπήρχε διάβαση πεζών. Νομική Πτυχή: Στην υπόθεση Κυριάκος Αργυρού ν. Αστυνομία
(2002)2 Α.Α.Δ. 378, η αμέλεια τέθηκε ως ακολούθως: «Η αμέλεια ενός οδηγού βασίζεται στην παράλειψη εκπλήρωσης του καθήκοντος εκδήλωσης μέριμνας και φροντίδας για άλλα πρόσωπα που χρησιμοποιούν το δρόμο. Η υποχρέωση αυτή εξετάζεται μέσα στα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης για να διαπιστωθεί κατά πόσο ο οδηγός τα έχει εκπληρώσει.» Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Εναγόμενος υπήρξε αμελής. Η αμέλεια του εστιάζεται στο ότι παρέλειψε να αντιληφθεί την Ενάγουσα και να πάρει μέτρα αποφυγής της σύγκρουσης από μεγαλύτερη απόσταση, παρά το ότι είχε τη δυνατότητα. Επισημαίνω ότι συμφώνως των ευρημάτων μου, η ορατότητα του προς την κατεύθυνση από την οποία διασταύρωνε η Ενάγουσα ήταν μεταξύ 80 μ. - 100 μ. Αντ' αυτού, όπως ο ίδιος ανέφερε στη μαρτυρία του, είδε την Ενάγουσα στα 8- 9 μ. πριν το σημείο συγκρούσεως. Χωρίς να διαφεύγει της προσοχής μου ότι πήρε μέτρα προς αποφυγή της σύγκρουσης, εφαρμόζοντας το σύστημα πέδησης του αυτοκινήτου του, εντούτοις, όπως αποκάλυψε η πραγματική μαρτυρία, το εφάρμοσε όταν ήταν πλέον πολύ κοντά στην Ενάγουσα, με αποτέλεσμα να μην μπορέσει να αποφύγει τη σύγκρουση. Υπενθυμίζω ότι το συνολικό μήκος τροχοπέδησης που άφησε το αυτοκίνητο του είναι μόλις 5.80 μέτρα. Όμως και η Ενάγουσα δεν είναι άμοιρη ευθυνών στην πρόκληση της επίδικης σύγκρουσης. Η αμέλεια της εστιάζεται στο ότι επιχείρησε να διασταυρώσει το δρόμο, εισερχόμενη στη κατεύθυνση του δρόμου που οδηγούσε το αυτοκίνητο του ο Εναγόμενος, χωρίς να βεβαιωθεί πρώτα ότι ήταν ασφαλές να το πράξει. Επισημαίνω την παράλειψη της να αναφέρει στη μαρτυρία της κατά πόσο, πριν εισέλθει στη κατεύθυνση που οδηγούσε το αυτοκίνητο του ο Εναγόμενος, έλεγξε τον δρόμο, ώστε να βεβαιωθεί πρώτα ότι ήταν ασφαλές να το πράξει. Επισημαίνω ακόμα ότι είχε ορατότητα προς την κατεύθυνση που οδηγούσε ο Εναγόμενος. Με την ως άνω ενέργεια της εξέθεσε τον εαυτό της στον κίνδυνο και επιπλέον αγνόησε τους λογικά προβλεπτούς κινδύνους για την ασφάλεια της. Θα ήθελα ακόμα να αναφέρω ότι από τη στιγμή που αποφάσισε να εισέλθει στη κατεύθυνση που οδηγούσε ο Εναγόμενος, όφειλε να επιταχύνει το βηματισμό της ώστε να φτάσει έγκαιρα στο απέναντι πεζοδρόμιο. Υπενθυμίζω ότι, σύμφωνα με την ενώπιον μου αδιαμφισβήτητη μαρτυρία, το πρόσωπο που ήταν μαζί με την Ενάγουσα κατάφερε να διασταυρώσει το δρόμο, χωρίς να κτυπηθεί από το αυτοκίνητο του Εναγόμενου. Όσον αφορά τον καταμερισμό της ευθύνης, η νομολογία καταδεικνύει ότι στις περιπτώσεις διασταύρωσης δρόμου από πεζούς, η ευθύνη του οδηγού αυτοκινήτου, ο οποίος βρίσκεται υπεύθυνος για την πρόκληση της σύγκρουσης, κατά κανόνα είναι μεγαλύτερη από την ευθύνη του πεζού (Baker v. Willoughby
(1969)3 All E.R. 1528, Στεφανή ν. Λάμπη
(1999)1 Α.Α.Δ. 1847, Αβραάμ ν. Στυλιανού
(2002)1 Α.Α.Δ. 50, Αποστολίδη ν. Ζούλη
(2001)1 Α.Α.Δ. 1695, Κυριάκου ν. Φινοπούλλου
(2002)1 Α.Α.Δ. 1950, Δημητρίου ν. Δημητριάδη
(2000)1 Α.Α.Δ. 1654, Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη και άλλου
(1996)1 Α.Α.Δ. 420). Στις ως άνω υποθέσεις είχε καταμεριστεί στον οδηγό αυτοκινήτου, ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης, ποσοστό ευθύνης μέχρι 75%. Στην υπόθεση Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη (ανωτέρω) λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Ο επιμερισμός της ευθύνης συναρτάται με δύο παράγοντες: Το μεμπτό της διαγωγής (blameworthiness), κρινόμενο υπό το πρίσμα του καθήκοντος επιμέλειας, και την αιτιώδη σχέση μεταξύ της παραβίασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ζημίας η οποία προκύπτει (causative potency). Δυνητικά, η αμέλεια του οδηγού αυτοκινήτου έχει μεγαλύτερες επιπτώσεις από την αμέλεια του πεζού ή του ποδηλατιστή. Ενώ η ευθύνη του οδηγού αυτοκινήτου και του πεζού μπορεί να είναι ίση με έκταση, η δυνατότητα πρόκλησης ζημίας είναι πολύ μεγαλύτερη στην περίπτωση του αυτοκινητιστή.» Στην υπό εξέταση υπόθεση είμαι της άποψης ότι η παράλειψη του Εναγόμενου να αντιληφθεί από μεγαλύτερη απόσταση την Ενάγουσα και να πάρει μέτρα αποφυγής της σύγκρουσης, παρά το ότι μπορούσε να το πράξει, ήταν η κύρια αιτία η οποία οδήγησε στην πρόκληση της επίδικης σύγκρουσης, γι' αυτό θα πρέπει να επωμιστεί το μεγαλύτερο ποσοστό ευθύνης, το οποίο καθορίζω στο 70%. Η Ενάγουσα θα επωμιστεί το 30% της ευθύνης. Αξιολόγηση ιατρικής μαρτυρίας: Σύμφωνα με τη νομολογία μας, η ιατρική μαρτυρία θεωρείται μαρτυρία εμπειρογνώμονα γι' αυτό και η εξέταση της διέπεται από τις ίδιες αρχές με βάση τις οποίες τα Δικαστήρια εξετάζουν τη μαρτυρία εμπειρογνωμόνων (Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους
(1989)1 Α.Α.Δ.(Ε) 298). Στην υπόθεση Novichkova v. Βλαβή
(2012)1 Α.Α.Δ. 1111, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα, σε σχέση με την αξιολόγηση της ιατρικής μαρτυρίας. «Επί διϊστάμενης ιατρικής μαρτυρίας, το Δικαστήριο οφείλει, όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση αξιολόγησης μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων, να κρίνει την μαρτυρία αυτή στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων μη δίνοντας προβάδισμα σε οποιαδήποτε ιατρικώς εκφρασθείσα γνώμη από εκάτερο των διαδίκων. Η κρίση του Δικαστηρίου πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα επιστημονικά δεδομένα που παρουσιάζονται ενώπιον του, σχηματίζοντας ιδίαν άποψη επί του θέματος, αιτιολογώντας επαρκώς την κατάληξη του, ως προς την προτίμηση του με αναφορά σ' αυτά τα δεδομένα.» Εν πρώτοις θα πρέπει να αναφερθεί ότι τόσο τα ακαδημαϊκά προσόντα όσο και η ειδικότητα των τριών γιατρών παρέμειναν αδιαμφισβήτητα. Έχοντας να επιλέξω μεταξύ των διιστάμενων απόψεων προτιμώ, χωρίς δισταγμό, τις απόψεις των Μ.Ε.3 και Μ.Ε.
  1. Τεκμηρίωσαν πλήρως και με επιστημονικό τρόπο όλα τα ευρήματα τους, τα οποία συμφωνούν, κατά το μεγαλύτερο τους μέρος. Ειδική όμως αναφορά θα πρέπει να γίνει στη μαρτυρία του Μ.Ε.4, ο οποίος άφησε εξαίρετη εντύπωση στο Δικαστήριο. Όπως υπήρξε αδιαμφισβήτητο, η Ενάγουσα είχε παραπεμφθεί κοντά του, λόγω της ειδικότητας του, από τους ορθοπεδικούς που την παρακολουθούσαν. Αξίζει να αναφέρω ότι με βρίσκει σύμφωνο η θέση της γραπτής αγόρευσης του ευπαίδευτου συνηγόρου του Ενάγοντα ότι ο μάρτυρας αυτός, λόγω της ειδικότητας του, ήταν ο πλέον αρμόδιος για να γνωματεύσει για την μετατραυματική κατάσταση της Ενάγουσας. Επεξήγησε με αντικειμενικότητα και πειστικότητα την μετατραυματική κατάσταση της Ενάγουσας, καθώς και τα συμπτώματα που εξακολουθούν να την ταλαιπωρούν, χωρίς να υπερβάλει, αλλά ούτε και να υποβαθμίσει τη σοβαρότητα της κατάστασης της. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, η Ενάγουσα μπορεί να έχει μια καλή ποιότητα ζωής, ενόψει του ότι δεν υπάρχει αδυναμία στα πόδια της. Από την άλλη, επεξήγησε λεπτομερώς όλους τους περιορισμούς που θα έχει στη ζωή της, όπως η αποφυγή άσκησης χειρωνακτικής εργασίας, η αποφυγή ορθοστασίας, άρσης βάρους, τα ταξίδια καθώς και η πολύωρη παραμονή της σε καθιστή θέση. Επιπρόσθετα, δεν απέκλεισε την πιθανότητα κάποια από τα ευρήματα του, όπως οι στενώσεις του νωτιαίου σωλήνα, στα τελευταία επίπεδα του 4ου και 5ου οσφυϊκού σπονδύλου, να αποτελούν εκφυλιστικές αλλοιώσεις και να προϋπήρχαν του τραυματισμού της. Όμως, επεξήγησε με επιστημονικό τρόπο και πλήρη πειστικότητα ότι ο τραυματισμός της ήταν η αιτία που εκδηλώθηκαν κλινικά καθώς και η αιτία για τη σημερινή της κατάσταση. Θα πρέπει να επισημάνω ότι το ως άνω εύρημα του στηρίχτηκε και στο ιστορικό της Ενάγουσας, ειδικά δε στο ότι δεν είχε συμπτώματα πριν τον τραυματισμό της. Φυσικά, θα πρέπει να επισημάνω τη διαφωνία μεταξύ των Μ.Ε.3 και Μ.Ε.4, ως προς το κατά πόσο έχει επουλωθεί το κάταγμα της Ενάγουσας. Ο Μ.Ε.4 δεν ήταν βέβαιος ότι επήλθε πώρωση για το λόγο ότι, όπως επεξήγησε, ούτε από τη μαγνητική αλλά ούτε και από την αξονική τομογραφία μπορεί να διαπιστωθεί κατά πόσο πωρώθηκε ένα κάταγμα της σπονδυλικής στήλης, όπως αυτό που υπέστη η Ενάγουσα. Είμαι της άποψης όμως ότι δεν έχει ιδιαίτερη σημασία το κατά πόσο πωρώθηκε το κάταγμα που υπέστη η Ενάγουσα. Σημασία έχει ότι και οι δύο γιατροί συμφωνούν πλήρως ως προς τα κατάλοιπα που άφησε στην Ενάγουσα ο τραυματισμός της. Σε αντίθεση με τους Μ.Ε.3 και Μ.Ε.4, ο Μ.Υ.2 δεν έχει πείσει το Δικαστήριο για την ορθότητα και την αντικειμενικότητα των ευρημάτων του. Αντίθετα, ήταν έκδηλη η προσπάθεια του να υποβαθμίσει τον τραυματισμό της Ενάγουσας, χαρακτηρίζοντας το ως ένα απλό ελαφρύ κάταγμα, ακόμα δε ως μια απλή κατάσταση, ένα «τράνταγμα» και ένα διάστρεμμα της μέσης. Ήταν επίσης έκδηλη η προσπάθεια του να αποσυνδέσει τη σημερινή κατάσταση της Ενάγουσας από τον τραυματισμό της, αποδίδοντας την αποκλειστικά σε προϋπάρχουσα κατάσταση. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, ούτε ο Μ.Ε.4 απέκλεισε το ενδεχόμενο τα σημερινά κατάλοιπα, ειδικότερον οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις να προϋπήρχαν του δυστυχήματος. Όμως, σε αντίθεση με το Μ.Ε.4, ο Μ.Υ.2 δεν γνώριζε το ιστορικό της Ενάγουσας πριν τον τραυματισμό της, ούτε ήταν σε θέση να πει στο Δικαστήριο κατά πόσο είχε οποιαδήποτε συμπτώματα όπως πόνο, πριν τον τραυματισμό της. Το εύρημα του ότι τα σημερινά κατάλοιπα είναι άσχετα με τον τραυματισμό της, στηρίχτηκε αποκλειστικά στην εικόνα των πρώτων ακτινολογικών εξετάσεων της Ενάγουσας οι οποίες, όπως ισχυρίστηκε, κατέδειξαν τις εκφυλιστικές αλλοιώσεις. Θα πρέπει ακόμα να επισημάνω ότι κατά την αντεξέταση του δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο τα συμπτώματα στην Ενάγουσα να εκδηλώθηκαν λόγω του τραυματισμού της, ισχυρίστηκε όμως ότι αυτά θα έπρεπε να είχαν υποχωρήσει σε διάστημα που δεν μπορούσε να ξεπερνά το χρόνο που απαιτείτο για να πωρωθεί το κάταγμα, άποψη που δεν έπεισε το Δικαστήριο για την επιστημονική ορθότητά της. Επισημαίνω ακόμη ότι σε κάποιο σημείο της αντεξέτασης του δέχθηκε ότι τα ως άνω συμπτώματα δυνατόν να εκδηλώνονται πιο συχνά, λόγω του τραυματισμού της Ενάγουσας. Θα πρέπει ακόμα να αναφέρω ότι το συμπέρασμα του ότι η Ενάγουσα μπορούσε να επιστρέψει στην προηγούμενη εργασία της έξι μήνες μετά τον τραυματισμό της, κατ' ουσία παρέμεινε ατεκμηρίωτο. Θεωρώ ορθό να μεταφέρω αυτούσια την απάντηση που έδωσε στη σχετική ερώτηση του ευπαίδευτου συνηγόρου της Ενάγουσας: «Να μην ξεχάσουμε τη μεγάλη εμπειρία που έχω και πόσους αριθμούς ή χιλιάδες τέτοια κατάγματα έχω δει ή έχω εκτιμήσει ως Πρόεδρος Ιατρικών Συμβουλίων σήμερα. Άρα έχω αρκετή πείρα για να το πω αυτό. Νομίζω ότι είναι αρκετή η απάντηση μου.» Για τους λόγους που έχω αναφέρει πιο πάνω, απορρίπτω τη μαρτυρία του Μ.Υ.
  2. Αξιολογώντας την υπόλοιπη μαρτυρία της Ενάγουσας, πέραν αυτής που σχετίζεται με τις συνθήκες πρόκλησης του δυστυχήματος, έχω να αναφέρω ότι αποδέχομαι ανεπιφύλαχτα τη θέση της ότι δεν είχαν εκδηλωθεί οποιαδήποτε συμπτώματα, όπως πόνος στο κατώτερο επίπεδο της οσφύος, πριν τον τραυματισμό της. Επιπρόσθετα οι αναφορές της για τις συνέπειες που είχε στη ζωή της ο τραυματισμός της, υποστηρίζονται κατά μεγάλο μέρος, από την ενώπιον μου ιατρική μαρτυρία. Όμως, δεν θα μπορούσα να αποδεχτώ τη θέση της ότι συνεπεία του τραυματισμού της δεν είναι σε θέση να ασκήσει οποιαδήποτε εργασία, ακόμα και ελαφριάς μορφής. Η θέση αυτή, πέραν του ότι κρίνεται ως υπερβολική καταρρίπτεται από την καθ' όλα αποδεκτή μαρτυρία των Μ.Ε.3 και Μ.Ε.4, οι οποίοι την έκριναν ικανή να εκτελεί ελαφριάς μορφής εργασία. Κατατέθηκαν, επίσης, από την Ενάγουσα, ένα ιατρικό πιστοποιητικό του ορθοπεδικού χειρούργου Ανδρέα Αδάμου - Τεκμήριο 6 και δύο ιατρικά πιστοποιητικά του ορθοπεδικού χειρούργου Η. Ζήνωνος - Τεκμήρια 8Α και 8Β. Είναι φανερό ότι το περιεχόμενο των υπό αναφορά πιστοποιητικών αποτελεί εξ ακοής μαρτυρία, για το λόγο ότι δεν παρουσιάστηκαν στο Δικαστήριο από τους ίδιους τους γιατρούς που τα συνέταξαν. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφερθεί ότι οι ως άνω γιατροί παρακολουθούσαν την Ενάγουσα κατά τη διάρκεια της νοσηλείας της στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Όσον αφορά το λόγο της μη παρουσίας των ως άνω γιατρών στο Δικαστήριο, αναφέρθηκε ότι ο γιατρός Αδάμου έχει αποβιώσει, ενώ για τον γιατρό Ζήνωνος δεν έχει δοθεί οποιαδήποτε δικαιολογία για τη μη παρουσία του. Έχοντας κατά νουν ότι τα ευρήματα των ως άνω γιατρών καταγράφονται και στα ιατρικά πιστοποιητικά των Μ.Ε.3 και Μ.Ε.4, οι οποίοι κατ' ουσία τα υιοθετούν, έχω αποφασίσει όπως μη προσδώσω οποιαδήποτε βαρύτητα στο περιεχόμενο των Τεκμηρίων 6, 8Α και 8Β. Πέραν των ως άνω πιστοποιητικών, κατατέθηκαν διάφορα άλλα έγγραφα, όπως τα Τεκμήρια 18, 26, 27 και 28, στα οποία γίνεται αναφορά, επιγραμματικά, καθώς και περιγραφή του τραυματισμού της Ενάγουσας. Αναμφίβολα οι αναφορές αυτές συνιστούν εξ ακοής μαρτυρία. Ενόψει του ότι δεν έχει δοθεί οποιαδήποτε επεξήγηση στο Δικαστήριο για τη μη κλήτευση των προσώπων που έχουν προβεί στις εν λόγω αναφορές, έχω αποφασίσει όπως μη προσδώσω οποιαδήποτε βαρύτητα σ' αυτές. Το Δικαστήριο θα καταλήξει στα ευρήματα του με βάση την ιατρική μαρτυρία που παρουσιάστηκε ενώπιον του. Με βάση την ενώπιον μου αποδεκτή μαρτυρία, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα: Η Ενάγουσα μετά τον τραυματισμό της μεταφέρθηκε, το ίδιο βράδυ στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού όπου, κατόπιν ακτινολογικού ελέγχου και αξονικής τομογραφίας οσφύος, διαπιστώθηκε ότι υπέστη συμπιεστικό κάταγμα 1ου οσφυϊκού σπονδύλου με σφηνοειδή παραμόρφωση και ελάττωση του ύψους του σπονδυλικού σώματος. Το κάταγμα αντιμετωπίστηκε συντηρητικά, αρχικά με κλινοστατισμό και στη συνέχεια με ειδικό νάρθηκα ακινητοποίησης της σπονδυλικής στήλης. Κινητοποιήθηκε σταδιακά και παρουσίασε μερική βελτίωση της οσφυαλγίας. Εξήλθε από το νοσοκομείο στις 22/5/
  3. Έκτοτε παρακολουθείτο ως εξωτερική ασθενής στο νοσοκομείο και εν όψει του ότι η κλινική της εικόνα δεν βελτιωνόταν, παραπέμφθηκε στο νευροχειρουργικό τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, όπου έτυχε παρακολούθησης από τον Μ.Ε.
  4. Παρά τη φαρμακευτική αγωγή και την φυσιοθεραπεία, στην οποία υποβαλλόταν, η κατάσταση της δεν παρουσίαζε βελτίωση. Εξακολουθούσε να εμφανίζει έντονο πόνο και δυσκαμψία της μέσης, ευαισθησία στη ψηλάφηση και ισχιαλγία. Λόγω της επιμονής της οσφυοϊσχιαλγίας υπεβλήθη, κατά το 2013, σε μαγνητική τομογραφία και ηλεκτρομυογράφημα. Η μαγνητική τομογραφία έδειξε ότι η Ενάγουσα έπασχε από στένωση του νωτιαίου σωλήνα στα τελευταία επίπεδα της σπονδυλικής στήλης, μεταξύ 4ου και 5ου οσφυϊκού σπονδύλου και 1ου ιερού σπονδύλου. Το ηλεκτρομυογράφημα κατέδειξε την ύπαρξη ριζοπαθειών στα επίπεδα 4ου και 5ου οσφυϊκού σπονδύλου. Κατά την τελευταία εξέταση της Ενάγουσας στις 10/2/2015 από τον Μ.Ε.4 διαπιστώθηκαν συμπτώματα δυσκαμψίας στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης και ευαισθησία στη ψηλάφιση. Η μυϊκή ισχύς των άκρων και η αισθητικότητα τους ήταν φυσιολογική. Τα τενόντια αντανακλαστικά ήταν επίσης φυσιολογικά. Όσον αφορά τη σημερινή κατάσταση της Ενάγουσας, είναι σε θέση να βαδίζει από μόνη της, να αυτοεξυπηρετείται και να εκτελεί αρκετά από τα κοινωνικά της καθήκοντα, όμως θα έχει μόνιμους περιορισμούς στη ζωή της, όπως αποφυγή άσκησης χειρωνακτικής εργασίας όλων των ειδών, άρσης βαρών, παρατεταμένης ορθοστασίας, πολύωρης παραμονής σε καθιστική θέση και ταξιδιών. Επίσης, θα επηρεάζεται από τις αλλαγές του καιρού, ενώ στο μέλλον είναι δυνατόν να αναπτυχθεί κύφωση. Στην υπόθεση Παναγιώτη Παναγή ν. Σάββα Κακόψιτου
(2001)1 Α.Α.Δ. 839, λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Πρέπει να λεχθεί ότι η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει επιδείξει μια σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων. Έχει τονίσει την ανάγκη για μια πιο δίκαιη και φιλελεύθερη αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας (βλ. Ioannou and Paraskevaides (Overseas) Ltd and Another v. Christofis
(1982)1 C.L.R. 789, Παναγή ν. Θεοδώρου
(1992)2 Α.Α.Δ. 1303, Ηρακλέους ν. Πήτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Αριστοδήμου ν. Θωμά, Π.Ε. 9320 και Βρυωνίδη ν. Σοφρωνίου, Π.Ε. 9479, ημερ. 23.09.97). Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση (βλ. υπόθεση Παναγή πιο πάνω). Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος." Στην υπόθεση Jamal Ismail v. Μιχαήλ Αντωνίου κ.ά. , ECLI:CY:AD:2014:A107, Πολ. Έφεση αρ. 333/2009, ημερομηνίας 12/2/2014, αναφέρεται ότι: «Σύμφωνα με τη νομολογία ο «Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα. (Βλ. Fletcher v. Autocar Transporters Ltd
(1968)1 All E.R. 726, Constantinou v. Slahouris
(1969)1 C.L.R. 416). Με άλλες λέξεις, το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας, σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» (Βλ. Fysco Constructing Co. Ltd v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1028 και Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ. κ.α.
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049). Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (Βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74).» Ο ευπαίδευτος συνήγορος της Ενάγουσας στη γραπτή του αγόρευση εισηγείται ότι το δίκαιο ποσό το οποίο θα αντικατοπτρίζει τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη η Ενάγουσα και θα συνεχίσει να υφίσταται σε όλη τη ζωή της, είναι τουλάχιστον €75.000. Από πλευράς τους, οι ευπαίδευτοι συνήγοροι του Εναγόμενου στη γραπτή τους αγόρευση υποστηρίζουν ότι οι αποζημιώσεις για παρόμοιας φύσης τραύματα κειμαίνονται, σύμφωνα με τη νομολογία μας, μεταξύ €22.000 - €25.000, ανάλογα με τη σοβαρότητα του τραυματισμού. Στην υπόθεση Χαραλάμπους ν. Χριστοφόρου
(2012)1 Α.Α.Δ. 2812, η οποία μνημονεύεται στη γραπτή αγόρευση των ευπαίδευτων συνηγόρων του Εναγόμενου, ο εφεσίβλητος, ηλικίας 26 χρόνων κατά τον χρόνο του δυστυχήματος, υπέστη κεφαλαλγία, ζαλάδες, άλγος και δυσκαμψία αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, συμπιεστικό κάταγμα του σώματος του 4ου οσφυϊκού σπονδύλου και εγκεφαλική διάσειση. Εξήλθε από το νοσοκομείο την 9η μέρα μετά το δυστύχημα, φέροντας αυχενικό κολλάρο. Δύο μήνες μετά τον τραυματισμό του άρχισε σταδιακή αφαίρεση του αυχενικού κολλάρου. Δεκαοχτώ μήνες μετά τον τραυματισμό του εξακολουθούσε να παρουσιάζει επεισόδια άλγους και δυσκαμψίας στην κάτω χώρα οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Διαπιστώθηκαν επίσης, κατόπιν αξονικής τομογραφίας αλλοιώσεις, οι οποίες οφείλονταν σε παλαιά σπονδυλοδισκίτιδα. Το ποσό των €25.000 που επιδικάστηκε πρωτόδικα, προς όφελος του, για τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη, αν και χαρακτηρίστηκε ως κάπως υψηλό υπό τις περιστάσεις, επικυρώθηκε κατ' έφεση. Στην υπόθεση Χατζηθεοδοσίου ν. Διονυσίου
(2007)1 Α.Α.Δ. 1121, η οποία επίσης μνημονεύεται στη γραπτή αγόρευση των ευπαίδευτων συνηγόρων του Εναγόμενου, ο εφεσείων υπέστη διάφορα τραύματα σε όλο του το σώμα, με σοβαρότερο το κάταγμα του 6ου θωρακικού σπονδύλου. Παρέμεινε στο νοσοκομείο για διάστημα 19 - 20 ημερών και του δόθηκε συντηρητική θεραπεία. Ακολούθως, υπεβλήθη σε φυσιοθεραπεία. Διαπιστώθηκε ελαφριά πρόσθια καθίζηση του 6ου θωρακικού σπονδύλου, γύρω στο 30%. Παρέμειναν ως μόνιμα κατάλοιπα η κύφωση της θωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, ανάλογη με την απώλεια ύψους του σπονδύλου, η οποία προκαλεί πόνο ανάλογα με τις δραστηριότητες του ατόμου. Η ορθοστασία, το οδήγημα για διάστημα πέραν της μισής ώρας, οι αθλοπαιδιές, ακόμα και η κατάκλιση στην ίδια θέση για διάστημα μισής ώρας, θα προκαλούν πόνο. Αναμένεται δε ότι στην περιοχή του κατάγματος θα αναπτυχθούν αρθριτικές αλλοιώσεις. Το ποσό των Λ.Κ.10.000 που επιδικάστηκε πρωτόδικα για τον πόνο και την ταλαιπωρία του εφεσείοντα, αυξήθηκε κατ' έφεση σε Λ.Κ.15.000. Στην υπό εξέταση υπόθεση, έχοντας κατά νουν τη σοβαρότητα του τραύματος που υπέστη η Ενάγουσα, τον πόνο που υπέστη και εξακολουθεί να υφίσταται, τα συμπτώματα από τα οποία εξακολουθεί να ταλαιπωρείται και τα οποία είχαν ως αιτία εμφάνισης τους τον ως άνω τραυματισμό, έχω καταλήξει ότι το ποσό των €30.000 είναι δίκαιο και εύλογο να επιδικαστεί προς όφελος της, ως γενικές αποζημιώσεις. Όσον αφορά τον τόκο, όπως είναι νομολογημένο, βάσει του άρθρου 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ο χρόνος από τον οποίο θα αρχίζει ο τόκος. Ευχέρεια που όμως αιτιολογείται δικαστικά και με αναφορά στα γεγονότα της υπόθεσης. Εκτός ιδιαιτέρων συνθηκών, δεν είναι ορθό ο υποστείς τραυματισμούς από την αδικοπραξία του αντιδίκου του να μην λαμβάνει και το ευεργέτημα του νόμιμου τόκου από τη γένεση του αγώγιμου δικαιώματος (Χρυσάνθου κ.ά. ν. Φραντζή
(2010)1(Β) Α.Α.Δ. 1295). Στην υπό εξέταση υπόθεση δεν βλέπω λόγο γιατί ο τόκος να μην επιδικαστεί από την ημερομηνία του δυστυχήματος. Είμαι της άποψης ότι ο χρόνος των 20 περίπου μηνών που παρήλθε μέχρι την καταχώριση της υπό εξέταση αγωγής δεν είναι ιδιαίτερα μεγάλος, υπό τις περιστάσεις, ώστε η Ενάγουσα να αποστερηθεί του ευεργετήματος για επιδίκαση νόμιμου τόκου από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος. Ως εκ τούτου, επιδικάζεται νόμιμος τόκος επί του ως άνω ποσού, από τις 10/5/2007, με τις ανάλογες τροποποιήσεις που επήλθαν στο ποσοστό του. Οι ειδικές ζημιές της Ενάγουσας: Η Ενάγουσα στην Έκθεση Απαιτήσεως της αξιώνει τα ακόλουθα κονδύλια: «Α. Ιατρικά πιστοποιητικά / εκθέσεις € 1.500,00 Β. Αστυνομική Έκθεση € 85,43 Γ. Μεταφορικά € 600,00 Δ. Έξοδα φυσιοθεραπείας € 900,00 Ε. Απώλεια απολαβών για την περίοδο Από 10/05/2007 μέχρι 06/04/2009 ήτοι 22 μήνες Χ 1.534,39 = 33.756,58 πλέον 26 μέρες Χ 51,14 = 1.329,79 €35.086,37 Στ.Απώλεια απολαβών από 06/04/2009 Μέχρι σήμερα ήτοι 53 μήνες Χ 1.168,69 (μισθός 1.534,39 - σύνταξη ανικανότητας 365,70) €61.940,57 ­­­_________ Σύνολο €100.112,37» Εν πρώτοις, θα πρέπει να αναφερθεί ότι σύμφωνα με τη νομολογία μας, η απόδειξη των ειδικών αποζημιώσεων κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Εναπόκειται στον Ενάγοντα, σε κάθε περίπτωση, να αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα κονδύλια που συνιστούν τη ζημιά του (Βλ. Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Ηρακλέους ν. Ταχύπλοου Σκάφους «Νίκη»
(1994)1 Α.Α.Δ. 510, 523 και British Transport Commission v. Gourley
(1956)A.C. 185). Αναφορικά με τα υπό Β και Γ κονδύλια, θα πρέπει να αναφέρω ότι δεν έχει παρουσιαστεί οποιαδήποτε μαρτυρία από πλευράς Ενάγουσας, προς απόδειξη τους, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να επιδικαστεί οποιοδήποτε ποσό. Όσον αφορά τα έξοδα φυσιοθεραπείας, η Ενάγουσα παρουσίασε μία απόδειξη από το φυσικοθεραπευτήριο Στούππας και Καραολής Λτδ, για το ποσό των Λ.Κ.525 (€897) - Τεκμήριο
  1. Στην υπό αναφορά απόδειξη επεξηγείται ότι το ποσό αυτό είναι για φυσιοθεραπεία (κάταγμα οσφύος) , από 25/05/07 - 31/08/07 (35 θεραπ. Χ £15). Έχοντας κατά νουν αφενός την αποδεκτή μαρτυρία της Ενάγουσας ότι υπεβλήθη σε φυσιοθεραπεία, αφετέρου το αδιαμφισβήτητο περιεχόμενο του Τεκμηρίου 3, έχω αποφασίσει όπως επιδικάσω προς όφελος της Ενάγουσας το ποσό των Λ.Κ.525 (€897) για τα έξοδα φυσιοθεραπείας. Από το υπό Α κονδύλι, συγκεκριμένα για τα έξοδα των εκθέσεων, παρουσιάστηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου δύο αποδείξεις ημερομηνίας 1/2/2008 και 25/1/2010, για το ποσό των €18,79 η κάθε μία - Τεκμήρια 4Α και 4Β. Στο Τεκμήριο 4Α αναφέρεται ότι το ποσό αυτό αφορά τη σύνταξη της ιατρικής έκθεσης του δρ. Η. Ζήνωνος, ενώ από το Τεκμήριο 4Β διαφαίνεται ότι αυτό αφορά τις εκθέσεις του δρ. Βιολάρη (Μ.Ε.4). Έχοντας κατά νουν το αδιαμφισβήτητο περιεχόμενο των Τεκμηρίων 4Α και 4Β, θεωρώ ότι θα πρέπει να επιδικαστούν και τα κονδύλια αυτά προς όφελος της Ενάγουσας (συνολικό ποσό €37,58). Από τα υπόλοιπα ιατρικά έξοδα, η Ενάγουσα δικαιούται την αμοιβή του Μ.Ε.3 η οποία, όπως περιγράφεται στο πιστοποιητικό του - Τεκμήριο 7, ανέρχεται σε €
  2. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί ότι στη γραπτή αγόρευση των ευπαίδευτων συνηγόρων του Εναγόμενου γίνεται αποδεκτό ότι η Ενάγουσα δικαιούται τα ως άνω έξοδα φυσιοθεραπείας, το ποσό των δύο αποδείξεων - Τεκμήρια 4Α και 4Β, καθώς και την αμοιβή του Μ.Ε.
  3. Επιπρόσθετα, η Ενάγουσα δικαιούται και την αμοιβή του Μ.Ε.4, η οποία, σύμφωνα με το αδιαμφισβήτητο περιεχόμενο της απόδειξης - Τεκμήριο 5, ανέρχεται σε €
  4. Στη γραπτή αγόρευση των ευπαίδευτων συνηγόρων του Εναγόμενου, υποστηρίζεται ότι η Ενάγουσα δεν δικαιούται το ποσό αυτό για το λόγο ότι δεν δικογραφείται. Δεν θα συμφωνούσα με τη θέση αυτή. Είμαι της άποψης ότι το ποσό αυτό περιλαμβάνεται στο υπό Α κονδύλι που περιγράφεται ως ιατρικά πιστοποιητικά/εκθέσεις και έχει υπολογιστεί σε €1.
  5. Όσον αφορά την αμοιβή του δρ. Ανδρέα Αδάμου, στο κατατεθέν ιατρικό πιστοποιητικό του - Τεκμήριο 6, αναφέρεται ότι αυτή ανέρχεται σε Λ.Κ.
  6. Όμως το Δικαστήριο, για τους λόγους που επεξήγησε σε προγενέστερο σημείο της απόφασης του, αποφάσισε να μην δώσει οποιαδήποτε βαρύτητα στο περιεχόμενο του Τεκμηρίου
  7. Συνεπώς, ενόψει του ότι δεν υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου οποιαδήποτε άλλη μαρτυρία όσον αφορά την αμοιβή του δρ. Αδάμου, το Δικαστήριο δεν μπορεί να επιδικάσει το ποσό αυτό. Με βάση τα όσα αναφέρονται πιο πάνω, καταλήγω ότι το ποσό των ειδικών ζημιών της Ενάγουσας ανέρχεται σε €1.534,
  8. Το ποσό αυτό θα φέρει νόμιμο τόκο. Όσον αφορά την απώλεια απολαβών της Ενάγουσας, που αξιώνεται με τα υπό Ε και Στ κονδύλια, το ζήτημα αυτό θα εξεταστεί ξεχωριστά, αμέσως πιο κάτω. Απώλεια απολαβών της Ενάγουσας: Αποτέλεσε κοινό τόπο ότι η Ενάγουσα, κατά τον χρόνο του τραυματισμού της, εργαζόταν ως βοηθός μάγειρας στις Αγγλικές Βάσεις Ακρωτηρίου, με συμβόλαιο εργοδότησης. Όπως αναφέρει στη γραπτή δήλωση της, η οποία αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασης της - Τεκμήριο 2, σύμφωνα με τους όρους εργασίας της λάμβανε μεικτές μηνιαίες απολαβές εκ €1.534,39 πλέον 13ο μισθό. Ο μισθός της δεν ήταν πάντοτε ο ίδιος αλλά εξαρτάτο από τις υπερωρίες που εργαζόταν. Το ως άνω ποσό των €1.534,39 ήταν ο τελευταίος της μισθός πριν τον τραυματισμό της. Κατατέθηκε δε από την ίδια δέσμη με τρία έγγραφα - Τεκμήριο 13Α, τα οποία φαίνεται να έχουν εκδοθεί από τις κυρίαρχες Βρετανικές Βάσεις στην Κύπρο (Headquarters British Forces Cyprus). Στο τρίτο κατά σειρά έγγραφο, το οποίο φέρει ημερομηνία 15/6/2007, αναφέρεται επί λέξει ότι η Ενάγουσα: "Is employed by the United Kingdom Ministry of Defence in Cyprus and her monthly gross emoluments for May 2007 was £898.04 (Basic, Cola and extra payments)." Με το δεύτερο κατά σειρά έγγραφο, το οποίο φέρει ημερομηνία 8/2/2011, πιστοποιείται ότι η Ενάγουσα: "Has been employed by the United Kingdom Ministry of Defence in Cyprus as a Kitchenhand stand by and kitchenhand full time in sgt's mess Episkopi support unit from 01 September 2005 until 31 August
  9. It is confirmed that with effect from 11 May 2007 to 31 August 2007 she was on Unpaid Sick Leave." Ας σημειωθεί ότι τα υπό αναφορά έγγραφα συνοδεύονται με μετάφραση τους στα ελληνικά - Τεκμήριο 13Β. Αναμφίβολα, το περιεχόμενο της υπό αναφορά δέσμης εγγράφων συνιστά εξ ακοής μαρτυρία για το λόγο ότι αυτά δεν κατατέθηκαν από το πρόσωπο που τα συνέταξε. Έχοντας κατά νουν ότι δεν έχει δοθεί οποιαδήποτε επεξήγηση για τη μη κλήτευση του συντάκτη των εν λόγω εγγράφων και, κατ' εφαρμογή των προνοιών του άρθρου 27 του περί Αποδείξεων Νόμου, Κεφ. 9, έχω καταλήξει όπως μη προσδώσω οποιαδήποτε βαρύτητα στο περιεχόμενο τους (Genemp Trading Ltd v. Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Δημόσιας Εταιρείας Λτδ ex Λαϊκής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ, Πολ. Έφεση αρ. 281/2007, ημερ. 7/10/2013). Σχετική με την απόδειξη των απολαβών της Ενάγουσας είναι η μαρτυρία της Μ.Ε.
  10. Πρωτίστως θα πρέπει να αναφέρω ότι αυτή κρίνεται από το Δικαστήριο ως ειλικρινής και αξιόπιστη. Στα έγγραφα τα οποία κατατέθηκαν από τη μάρτυρα περιλαμβάνονται αναλυτικές καταστάσεις των αποδοχών της Ενάγουσας για τα έτη 2006 και 2007 - Τεκμήρια 20 και 21, το περιεχόμενο των οποίων παρέμεινε αδιαμφισβήτητο από πλευράς υπεράσπισης. Φυσικά δεν διαφεύγει της προσοχής μου ότι τα υπό αναφορά τεκμήρια προέρχονται από το αρχείο του γραφείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων και είναι σε ηλεκτρονική μορφή. Σύμφωνα με τις πρόνοιες του Άρθρου 36 του Περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ. 9, το Δικαστήριο μπορεί για σκοπούς ορθής απονομής της δικαιοσύνης και αφού λάβει υπόψη του όλα τα περιστατικά της υπόθεσης, να μην αποδεχθεί ως μαρτυρία οποιοδήποτε συγκεκριμένο έγγραφο ή αρχεία ή είδος εγγράφων ή αρχείων. Μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσε να συμβεί εάν διαπιστωθεί ελαττωματικότητα του ηλεκτρονικού υπολογιστή ή λανθασμένη λειτουργία του (R v. Cochrane
(1993), Crim. L.R., 48 και Λευκόνικο Χρηματιστηριακή Λτδ ν. Χρυστάλλα άλλως Στάλω Χριστοδούλου ECLI:CY:AD:2016:A364, Πολ. Έφεση 6/2011, ημερ. 15.7.2016). Στην υπό εξέταση υπόθεση δεν έχει προβληθεί τέτοια ένσταση από πλευράς υπεράσπισης, ούτε έχει αμφισβητηθεί η ορθότητα του περιεχομένου των υπό αναφορά εγγράφων. Συνεπώς, θεωρώ ότι υπάρχει το ασφαλές υπόβαθρο για να βασιστώ στο περιεχόμενο τους. Όπως η Μ.Ε.5 επεξήγησε, στη στήλη με τις πραγματικές αποδοχές καταγράφεται ο μηνιαίος ακάθαρτος μισθός της Ενάγουσας. Από το ποσό αυτό αφαιρείται το ποσοστό εισφοράς στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων που, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ήταν 6,3%. Αυτό το οποίο έχω διαπιστώσει από μια προσεκτική μελέτη των ως άνω Τεκμηρίων, είναι ότι ο μηνιαίος μισθός της Ενάγουσας δεν ήταν σταθερός. Για παράδειγμα, για το μήνα Απρίλιο του 2007 δηλώθηκε το ποσό των Λ.Κ.638 ως πραγματικές αποδοχές, για το Μάϊο του 2007 το ποσό των Λ.Κ.451, ενώ για τον Ιούνιο το ποσό των Λ.Κ.
  1. Όπως δε υπήρξε αδιαμφισβήτητο, για τους μήνες Ιανουάριο - Μάρτιο του 2007, δεν είχε δηλωθεί οποιοδήποτε ποσό, ούτε καταβλήθηκαν εισφορές για τους μήνες αυτούς στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Επιπρόσθετα, υπενθυμίζω ότι όπως η ίδια η Ενάγουσα ανέφερε στη μαρτυρία της, ο μισθός της δεν ήταν πάντοτε ο ίδιος αλλά κυμαίνετο ανάλογα με τις επιπλέον ώρες που εργαζόταν. Θα πρέπει όμως να αναφέρω ότι η θέση της ότι ο τελευταίος μισθός της ήταν €1.539,39 βρίσκεται σε αντίθεση με το ποσό που δηλώθηκε από τους εργοδότες της τόσο για τον Απρίλιο όσο και για το Μάϊο του
  2. Για το λόγο αυτό δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Όπως έχω ήδη αναφέρει, για τον Απρίλιο του 2007 δηλώθηκε το ποσό των Λ.Κ.638 (€1.090) ενώ για το Μάϊο δηλώθηκε ποσό Λ.Κ.451 (€770). Από την κατάσταση των αποδοχών της Ενάγουσας για το έτος 2006 - Τεκμήριο 20 - προκύπτει ότι αυτή εργάστηκε ανελλιπώς για όλους τους μήνες, αφού υπάρχουν καταγεγραμμένες οι αποδοχές που είχε για τον κάθε μήνα. Έχοντας κατά νουν ότι οι μηνιαίες αποδοχές της Ενάγουσας για το 2006 δεν ήταν σταθερές, θεωρώ δικαιολογημένο και ορθότερο όπως ο μηνιαίος ακάθαρτος μισθός της υπολογιστεί με βάση τον μέσο όρο του συνολικού ποσού που πήρε για ολόκληρο το
  3. Όπως προκύπτει από το Τεκμήριο 20, οι συνολικές πραγματικές αποδοχές της Ενάγουσας για το 2006 ήταν Λ.Κ.9.363 (€15.998). Ο μέσος όρος δε του ποσού αυτού, για τον κάθε μήνα, ανέρχεται σε Λ.Κ.780,25 (€1.333). Φυσικά θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι το ποσό αυτό δεν ήταν ο καθαρός μηνιαίος μισθός της Ενάγουσας, για το λόγο ότι από αυτό αφαιρείτο το ποσοστό της εισφοράς της στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων που, σύμφωνα με τη μαρτυρία της Μ.Ε.5, κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν 6,3%, δηλαδή €
  4. Όπως είναι δε νομολογημένο, το Δικαστήριο θα πρέπει να προβαίνει το ίδιο, όπου δεν υπάρχει η απαιτούμενη μαρτυρία, σε ένα υπολογισμό, όχι κατ' ανάγκη ακριβή, με βάση τους σχετικούς Νόμους που αφορούν την πληρωμή φόρου εισοδήματος, έκτακτης εισφοράς και κοινωνικών ασφαλίσεων, για να καταλήξει στο καθαρό ποσό των απολαβών του Ενάγοντα (Αριστοδήμου ν. Πέτρου
(1995)1 Α.Α.Δ. 980 και Ευρυπίδης Συκοπετρίτης Λτδ ν. Αθηνάκη
(2005)1 Α.Α.Δ. 844). Συνεπώς, ενόψει του ότι δεν έχει παρουσιαστεί οποιαδήποτε σχετική μαρτυρία, πέραν του ποσοστού των κοινωνικών ασφαλίσεων θα πρέπει να αφαιρεθεί και ένα επιπρόσθετο ποσό το οποίο αντιστοιχεί στο φόρο εισοδήματος που θα πλήρωνε η Ενάγουσα. Έχοντας κατά νουν τις πρόνοιες των σχετικών περί Φόρου Εισοδήματος Νόμων, έχω καθορίσει το ποσό αυτό σε €
  1. Έχοντας κατά νουν όλα όσα έχω αναφέρει πιο πάνω, καταλήγω ότι ο καθαρός μηνιαίος μισθός της Ενάγουσας ήταν €1.
  2. Η Ενάγουσα στην παράγραφο Ε των Λεπτομερειών Ειδικών Ζημιών της στην Έκθεση Απαίτησης, αξιώνει συνολικό ποσό €35.086,37, για την περίοδο από 10/5/2007 μέχρι 6/4/2009, υπολογίζοντας το μηνιαίο μισθό της σε €1.534,
  3. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, το Δικαστήριο κατέληξε ότι ο καθαρός μηνιαίος μισθός της Ενάγουσας ήταν €1.
  4. Ας σημειωθεί ότι η 6/4/2009 ήταν η ημερομηνία από την οποία η Ενάγουσα έπαιρνε σύνταξη ανικανότητας από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Στη δε παράγραφο Στ των Λεπτομερειών Ειδικών Ζημιών της, αξιώνει €61.940,57 ως η απώλεια των απολαβών της από 6/4/2009 μέχρι την ημερομηνία καταχώρισης της αίτησης της για τροποποίηση της Έκθεσης Απαίτησης που ήταν η 16/9/
  5. Είμαι της άποψης ότι η απώλεια των απολαβών της Ενάγουσας θα πρέπει να υπολογιστεί σε εντελώς διαφορετική βάση. Θα πρέπει δε να διαχωριστεί στην περίοδο κατά την οποία η Ενάγουσα ήταν παντελώς ανίκανη για άσκηση οποιασδήποτε εργασίας και στην περίοδο από την οποία μπορούσε να ασκήσει ελαφριά εργασία. Αυτό το οποίο έχει διαφανεί από την καθ' όλα αποδεκτή μαρτυρία του Μ.Ε.4, είναι ότι η Ενάγουσα ήταν παντελώς ανίκανη για οποιαδήποτε εργασία τους πρώτους 6 - 8 μήνες μετά τον τραυματισμό της. Ακολούθως, μπορούσε να κάνει κάποιες ελαφριές εργασίες, όμως την περίοδο εκείνη δεν θα μπορούσε να κάνει την τηλεφωνήτρια, για το λόγο ότι δεν θα μπορούσε να μένει καθιστή για πολλή ώρα. Ενόψει της ως άνω μαρτυρίας, έχω καταλήξει ότι το μέγιστο διάστημα που η Ενάγουσα δεν θα μπορούσε να ασκήσει οποιασδήποτε μορφής εργασία, ήταν 8 μήνες. Συνεπώς, δικαιούται τις απολαβές τις οποίες απώλεσε για το ως άνω διάστημα, οι οποίες ανέρχονται σε €9.592 (€1.199 Χ 8). Στο σημείο αυτό θα πρέπει να αναφερθεί ότι κατά την αντεξέταση της Ενάγουσας προωθήθηκε από πλευράς υπεράσπισης η θέση ότι το συμβόλαιο της με τις Βρετανικές Βάσεις έληγε το Σεπτέμβριο του 2007 και δεν θα ανανεωνόταν. Όμως, δεν έχει παρουσιαστεί οποιαδήποτε μαρτυρία προς θεμελίωση της, γι' αυτό δεν μπορεί να έχει οποιαδήποτε αξία. Σύμφωνα με την ενώπιον μου αποδεκτή μαρτυρία η Ενάγουσα, συνεπεία των συμπτωμάτων που άφησε σ' αυτήν ο τραυματισμός της, δεν ήταν σε θέση να επιστρέψει στην εργασία που εκτελούσε πριν το επίδικο δυστύχημα. Υπενθυμίζω ότι η εργασία την οποία εκτελούσε, ως βοηθός κουζίνας, απαιτούσε την άρση και μεταφορά βαρών, την πολύωρη ορθοστασία, όπως και άλλες χειρωνακτικής φύσης εργασίες, τις οποίες η Ενάγουσα ήταν πλέον ανίκανη να εκτελέσει. Όμως, μετά την πάροδο των 8 μηνών μπορούσε να ασκήσει κάποιας ελαφριάς φύσης εργασία. Θα πρέπει να επισημάνω ότι το Δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό της Ενάγουσας ότι ήταν ανίκανη να εκτελέσει οποιαδήποτε εργασία. Αυτό το οποίο έχει διαφανεί επίσης, μέσα από τη μαρτυρία της, είναι ότι δεν αναζήτησε οποιαδήποτε εργασία ελαφριάς μορφής, μετά την πάροδο των 8 μηνών. Το Δικαστήριο έχει κατά νουν τη νομολογιακή αρχή ότι η επιδίκαση αποζημιώσεων για απώλεια μέχρι τη δίκη, με δεδομένο ότι αυτές συνιστούν ζημιά η οποία έχει ήδη αποκρυσταλλωθεί, αποτελούν στοιχείο ειδικών αποζημιώσεων και επομένως θα πρέπει τα διεκδικούμενα ποσά να αποδεικνύονται με την απαιτούμενη ακρίβεια, βεβαιότητα και αυστηρότητα (Κολάνη v. Ταμπούρα
(2010)1(Β) ΑΑΔ 1108, 1116). Όπως δε έχει επανειλημμένα νομολογηθεί, στην περίπτωση κατά την οποία ήθελε κριθεί ότι ελλείπουν τα αναγκαία εκείνα στοιχεία που θα βοηθούσαν το Δικαστήριο να καταλήξει σε κάποιο ακριβές ποσό, δεν μπορεί και δεν πρέπει να επιδικάζεται κατ' αποκοπή ή κατά προσέγγιση οποιοδήποτε ποσό που αντιπροσωπεύει απώλεια εισοδημάτων μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης (Κουμπαρή κ.ά. ν. Φούτρη
(2001)1(Β) ΑΑΔ 921). Στην υπό εξέταση υπόθεση, πέραν του ποσού των €9.592, που αναφέρεται πιο πάνω, αναμφιβόλως ελλείπουν τα στοιχεία εκείνα τα οποία θα βοηθούσαν το Δικαστήριο να καταλήξει στο ακριβές ποσό που συνιστά την απώλεια της Ενάγουσας μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης. Όσον αφορά την απώλεια των μελλοντικών απολαβών της Ενάγουσας, καθίσταται φανερό ότι, υπό τις περιστάσεις, δεν παρέχεται στο Δικαστήριο η ευχέρεια για χρήση της μεθόδου πολλαπλασιαστή - πολλαπλασιαστέου, για τον υπολογισμό της μελλοντικής απώλειας του εισοδήματος της Ενάγουσας (Θεοφάνους κ.ά. ν. Κουρουκλά κ.ά.
(2006)1 Α.Α.Δ. 528 και Καρδανάς κ.ά. ν. Καραμούζη
(2007)1 Α.Α.Δ. 191). Γι' αυτό, το Δικαστήριο θα προβεί στην επιδίκαση ενός κατ' αποκοπή ποσού, υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων, για τη μείωση της ικανότητας της για εργασία και κατ' επέκταση της εισοδηματικής της ικανότητας (Ανδρούλλα Προκοπίου Αντωνίου v. Δημήτρη Κυριάκου, ECLI:CY:AD:2016:A329, Πολ. Έφεση 363/2011, ημερ. 4.7.2016). Στο σημείο αυτό θα πρέπει να υπενθυμίσω ότι, όπως αποκάλυψε η ενώπιον μου αδιαμφισβήτητη μαρτυρία, η Ενάγουσα κρίθηκε από το Ιατρικό Συμβούλιο του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων ως ανίκανη για εργασία, κατά ποσοστό 75%. Το δεδομένο αυτό, αν και δεν δεσμεύει το Δικαστήριο εντούτοις αποτελεί, κατά την άποψη μου, ένα βοηθητικό στοιχείο ως προς το ποσοστό που η Ενάγουσα είναι ανίκανη για εργασία. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να αναφέρω ότι η μαρτυρία της Μ.Υ.3 ότι η Ενάγουσα κρίθηκε από το δευτεροβάθμιο ιατρικό συμβούλιο ως ικανή για εργασία, γι' αυτό τερματίστηκε η σύνταξη ανικανότητας που έπαιρνε από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, πέραν του ότι συνιστά εξ ακοής μαρτυρία, δεν δεσμεύει καθ' οιονδήποτε τρόπο το Δικαστήριο. Δεν έχουν τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου τα κριτήρια, βάση των οποίων αποφασίστηκε ότι η Ενάγουσα είναι ικανή για εργασία. Συνεπώς, η μαρτυρία αυτή δεν μπορεί να έχει οποιαδήποτε βαρύτητα. Έχοντας λάβει υπόψη μου την ηλικία της Ενάγουσας, 44 χρόνων κατά το χρόνο του ατυχήματος και 52 χρόνων κατά την εκδίκαση της υπόθεσης, το μορφωτικό της επίπεδο που περιορίζεται στη στοιχειώδη μόρφωση, τα περιορισμένα προσόντα της, το ότι οι εργασίες που εκτελούσε μέχρι τον τραυματισμό της ήταν χειρωνακτικής φύσης, ενώ μετά τον τραυματισμό της μόνο ελαφριάς φύσης εργασίες μπορεί να εκτελέσει, έχω αποφασίσει όπως επιδικάσω το ποσό των €40.000 για τη μείωση της ικανότητας της για εργασία. Το ποσό αυτό θα φέρει νόμιμο τόκο από σήμερα. Με βάση τα όσα έχω αναφέρει πιο πάνω, καταλήγω ότι η Ενάγουσα δικαιούται σε απόφαση για τα ποσά τα οποία αναφέρονται λεπτομερώς πιο πάνω, μειωμένα όμως κατά το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας της. Όσον αφορά τα έξοδα, δεν βλέπω λόγο για απόκλιση από το γενικό κανόνα ότι ακολουθούν το αποτέλεσμα, θα υπολογιστούν όμως στην κλίμακα του ποσού της απόφασης. Με βάση τα όσα αναφέρονται πιο πάνω, εκδίδεται απόφαση προς όφελος της Ενάγουσας και εναντίον του Εναγόμενου, για τα ακόλουθα ποσά: Α. €21.000, ως γενικές αποζημιώσεις, πλέον νόμιμο τόκο επί του ως άνω ποσού από 10/5/2007 μέχρι εξοφλήσεως, με τις ανάλογες τροποποιήσεις που επήλθαν στο ποσοστό του. Β. €1.074,20 ως ειδικές αποζημιώσεις, πλέον νόμιμο τόκο επί του ως άνω ποσού. Γ. €6.714,40 ως η απώλεια των απολαβών της, πλέον νόμιμο τόκο επί του ως άνω ποσού. Δ. €28.000 ως γενικές αποζημιώσεις για τη μείωση της ικανότητας της για εργασία, πλέον νόμιμο τόκο από σήμερα επί του ως άνω ποσού και Ε. Έξοδα ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Τα έξοδα θα υπολογιστούν στην κλίμακα του ποσού της απόφασης. (Υπ.) .................. Θ. Θωμά, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής ΘΘ/ΑΓ Subject: Civil / Other actions / Final Αναφορά: Τροχαίο ατύχημα (ευθύνη και αποζημιώσεις) cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.