Κώστα Μιχαήλ ν. Mattheos Ioannou Motor Agency Limited, Αγωγή αρ.: 3628/2009, 31/8/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2016:A376 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Θ. Θωμά, Α.Ε.Δ. Αγωγή αρ.: 3628/2009 Μεταξύ: Κώστα Μιχαήλ, εκ Λεμεσού Ενάγοντα και Mattheos Ioannou Motor Agency Limited, εκ Λεμεσού Εναγoμένης -------------------------------------------------- 31/8/2016 Για την Ενάγουσα: κ. Λ. Γεωργίου με κ. Μ. Ιωάννου (Για να ακούσουν απόφαση η κα Μυρμιδώνη με κ. Χαραλάμπους) Για την Εναγομένη: κ. Ν. Πιριλλίδης (Για να ακούσει απόφαση ο κ. Καρατζής) Α Π Ο Φ Α Σ Η Τα δικόγραφα - Αδιαμφισβήτητα γεγονότα: Σύμφωνα με το κοινά παραδεκτό υπόβαθρο γεγονότων ο Ενάγοντας, κατά τον ουσιώδη για την παρούσα αγωγή χρόνο, εργοδοτείτο ως πωλητής αυτοκινήτων στην Εναγομένη εταιρεία (στη συνέχεια θα αναφέρεται ως η Εναγομένη), η οποία ασχολείτο, μεταξύ άλλων, με την αγορά, πώληση ή και μεταπώληση αυτοκινήτων. Η απολαβές του Ενάγοντα ήταν Λ.Κ.900 (€1.531,45) ως σταθερός μηνιαίως μισθός πλέον προμήθεια Λ.Κ. 50 (€85,43) για κάθε πώληση αυτοκινήτου που πραγματοποιούσε. Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην Έκθεση Απαίτησης, περί την 5/9/2006 και περί ώρα 5:00 μ.μ. ο διευθυντής της Εναγομένης (στη συνέχεια θα αναφέρεται ως ο Μ.Υ.5) έδωσε οδηγίες στον Ενάγοντα να μεταβεί στην οικία του (διευθυντή) μαζί με άλλο εργοδοτούμενο της Εναγομένης, τον Saleh Rami Makram Kamel (στη συνέχεια θα αναφέρεται ως ο Rami), για να μεταφέρουν, με αυτοκίνητο της Εναγομένης, ένα τραπέζι που βρισκόταν στην μπροστινή βεράντα της οικίας, για να τοποθετηθεί σε κενό δωμάτιο υποστατικού της Εναγομένης. Ο Μ.Υ.5 έδωσε οδηγίες στον μεν Ενάγοντα να πάρει αυτοκίνητο της Εναγομένης, στον δε Rami να πάρει κολλητική ταινία (τέλλα) που του υπέδειξε για να τελλάρουν το γυαλί του τραπεζιού για να μην σπάσει. Ο Ενάγοντας κάλεσε τον Rami να τον ακολουθήσει και να πάρει τέλλα μαζί του, πράγμα το οποίο έπραξε. Περί ώρα 5:30 μ.μ. έφθασαν στην οικία του M.Y.
- Το τραπέζι είχε καπάκι από υαλοπίνακα διαστάσεων 2 μέτρα x 80 cm και πάχος 4 χιλιοστά. Ο Rami τέλλαρε το γυαλί στο τραπέζι, ως οι οδηγίες του Μ.Υ.
- Επειδή το τραπέζι δεν χωρούσε να περάσει από το άνοιγμα της εισόδου της οικίας, έπρεπε να ανυψωθεί πάνω από τα στηθαία της εισόδου για να μπορέσει να περάσει. Σήκωσαν το τραπέζι για να το μεταφέρουν σε οριζόντια θέση, ψηλώνοντας το πάνω από τα δύο στηθαία της εισόδου ύψους 50 εκατοστών περίπου, κατεβαίνοντας τα 6 σκαλιά της εισόδου τα οποία σχημάτιζαν γωνία 90 μοιρών, για να το τοποθετήσουν στο πεζοδρόμιο και ακολούθως στο αυτοκίνητο. Ο Ενάγοντας πήρε το τραπέζι από μπροστά και ο Rami τον ακολουθούσε. Πέρασε τα δύο πόδια του τραπεζιού πάνω από τα στηθαία της εισόδου και κατέβηκε τα σκαλοπάτια. Όταν κατέβηκε το τελευταίο σκαλοπάτι, ο Rami ήταν στο σημείο του στηθαίου. Ο Rami πέρασε το ένα πόδι του τραπεζιού μεταξύ των στηθαίων και το τραπέζι έγειρε στη δεξιά πλευρά του Ενάγοντα. Από απροσεξία του Rami και/ή ακατάλληλα και/ή μη ασφαλή μέσα που παραχώρησε ο Μ.Υ.5 στον Ενάγοντα, το πόδι του τραπεζιού χτύπησε δυνατά στο ένα από τα στηθαία με αποτέλεσμα να σπάσει το γυαλί και ένα μεγάλο κομμάτι του να τραυματίσει σοβαρά τον Ενάγοντα στο δεξί χέρι πάνω από τον καρπό. Σύμφωνα με ισχυρισμό της Έκθεσης Απαίτησης, δεν υπήρχε άλλος τρόπος και/ή άλλη ελεύθερη έξοδος να μεταφερθεί το τραπέζι από τη βεράντα της οικίας, γιατί η μοναδική άλλη έξοδος, που ήταν η είσοδος του γκαράζ ήταν αποκλεισμένη από σταθμευμένο αυτοκίνητο. Ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι το υπό αναφορά ατύχημα προκλήθηκε λόγω της αποκλειστικής και/ή συντρέχουσας αμέλειας της Εναγομένης, στα πλαίσια της εκτέλεσης των καθηκόντων του. Αξιώνει δε γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες και την απώλεια την οποία υπέστη συνεπεία του ατυχήματος. Η Εναγομένη στο δικόγραφο της Υπεράσπισης της απορρίπτει τους προβαλλόμενους από τον Ενάγοντα ισχυρισμούς και προβάλλει ότι τα πραγματικά γεγονότα έχουν ως ακολούθως: Λίγες μέρες πριν την ημερομηνία του επίδικου ατυχήματος ο Μ.Υ.5 στην παρουσία κάποιου Πέτρου Πίτσιλλου, διευθυντή θυγατρικής εταιρείας, και του Ενάγοντα, ανέφερε ότι προτίθετο να πωλήσει ένα τραπέζι με τις καρέκλες που είχε στο σπίτι του (στη συνέχεια θα αναφέρεται ως η «τραπεζαρία»). Αρχικά επέδειξαν ενδιαφέρον τόσο ο Πέτρος Πίτσιλλος όσο και ο Ενάγοντας, όμως ο Πίτσιλλος απέσυρε το ενδιαφέρον του και έτσι συμφωνήθηκε η πώλησή της τραπεζαρίας στον Ενάγοντα έναντι του ποσού των Λ.Κ.
- Την 5/6/2006, περί ώρα 5:15 μ.μ. ο Ενάγοντας, εκμεταλλευόμενος την παρουσία του Rami στο χώρο εργασίας, ζήτησε άδεια από τον Μ.Υ.5 να πάει στο σπίτι του, όπου βρισκόταν η τραπεζαρία, προς το σκοπό της μεταφοράς της, άδεια η οποία του δόθηκε. Ο Rami κατά τον ουσιώδη για την παρούσα αγωγή χρόνο δεν ήταν εργοδοτούμενος της Εναγομένης, αλλά βρισκόταν στα γραφεία της ως επισκέπτης. Ουδέποτε δόθηκαν οδηγίες από τον Μ.Υ.5 προς μεταφορά της τραπεζαρίας σε κενό δωμάτιο υποστατικού των γραφείων της Εναγομένης και/ή για τις ανάγκες της Εναγομένης. Αποτελεί ισχυρισμό της Εναγομένης ότι ο Ενάγοντας δεν ενεργούσε κάτω από τις οδηγίες και/ή εντολές των εργοδοτών του, ούτε υπήρχε σχέση εργοδότη και εργοδοτούμενου, ώστε το ατύχημα να μπορεί να θεωρηθεί ως εργατικό. Ο Ενάγοντας μετέβηκε στην οικία του Μ.Υ.5 για διεκπεραίωση προσωπικής του εργασίας, ειδικότερον για να μεταφέρει σε δικό του υποστατικό την τραπεζαρία που είχε αγοράσει από τον Μ.Υ.
- Γίνεται επίσης παραδεκτό ότι ο Μ.Υ.5 ως κάτοχος και γνώστης του είδους και/ή φύσης του τραπεζιού σύστησε στον Ενάγοντα όπως κατά τη διάρκεια της κίνησης του οχήματος που θα το μετέφερε στο χώρο προορισμού του, «τελλάρει» το γυάλινο καπάκι πάνω στην επιφάνεια του τραπεζιού. Προβάλλεται επίσης από την Εναγομένη ότι η μεταφορά του τραπεζιού από τα σκαλοπάτια της εισόδου της οικίας και η ανύψωση του πάνω από τα στηθαία δεν ήταν ο μόνος εφικτός τρόπος για την μεταφορά του, καθώς προσφέρονταν και άλλοι τρόποι. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ Η ευθύνη για την πρόκληση του ατυχήματος Για την πλευρά του Ενάγοντα έδωσαν μαρτυρία, εκτός από τον ίδιο (Μ.Ε.3), ο Στέλιος Στυλιανίδης (Μ.Ε.1), επιθεωρητής στο γραφείο εργασίας κατά το χρόνο πρόκλησης του ατυχήματος, ο Αστ. 4845/Χάρης Μπέρος (Μ.Ε.4) και ο Λευτέρης Κουπαρής (Μ.Ε.5), υπεύθυνος του λογιστηρίου της εταιρείας επίπλων Andreotti Ltd. Ο Μ.Ε.1 κατέθεσε ότι στα καθήκοντά του, ως επιθεωρητή εργασίας, περιλαμβανόταν ο έλεγχος των χώρων εργασίας για σκοπούς βελτίωσης του επιπέδου ασφάλειας και υγείας καθώς και η διερεύνηση εργατικών ατυχημάτων. Στις 11/09/2006 διερεύνησε το επίδικο ατύχημα, κατόπιν επιστολής που στάληκε από την αστυνομία (Τεκμήριο 2) και ετοίμασε έκθεση γι' αυτό (Τεκμήριο 1). Αφού διερεύνησε με λεπτομέρεια τις εκδοχές εργοδότη - εργοδοτούμενου κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η εκδοχή του Ενάγοντα ότι το τραπέζι δεν αγοράστηκε από τον ίδιο ήταν πιο πειστική. Τα σημαντικότερα σημεία που έλαβε υπόψη του για να καταλήξει στο ως άνω συμπέρασμά του ήταν ότι α) στην οικία του Ενάγοντα δεν βρήκε κενό χώρο στον οποίο να μπορούσε να τοποθετηθεί το τραπέζι και β) ο Ενάγοντας του ανέφερε ότι λίγους μήνες προηγουμένως είχε αγοράσει καινούργιο τραπέζι. Επιπρόσθετα σε επίσκεψή του στα γραφεία της Εναγομένης στις 19/09/2006 παρατήρησε ότι υπήρχε ένα δωμάτιο σχετικά μεγάλο, όπου είχαν μετακινηθεί όλα τα έπιπλα περιμετρικά, αφήνοντας αρκετό χώρο στο κέντρο για να τοποθετηθεί το τραπέζι. Επίσης από τις καταθέσεις που πήρε από τον Ενάγοντα, το Μ.Υ.5 και τον Πέτρο Πίτσιλλο, εργοδοτούμενο σε «αδελφική» εταιρεία της Εναγομένης δεν πείστηκε ότι είχε γίνει συμφωνία πώλησης του τραπεζιού στον Ενάγοντα. Μετά από επιτόπια εξέταση του χώρου στον οποίο έγινε το ατύχημα διαπίστωσε ότι, πέραν από τα σκαλιά της εισόδου, από τα οποία έγινε προσπάθεια μεταφοράς του τραπεζιού, υπήρχαν δυο άλλοι πιθανοί χώροι από τους οποίους μπορούσε να μεταφερθεί το τραπέζι. Ο ένας ήταν από την μπροστινή πλευρά της βεράντας, δηλαδή από το πεζοδρόμιο και ο άλλος από την πλάγια (δεξιά) πλευρά της βεράντας. Όμως στο χώρο που βρισκόταν στη δεξιά πλευρά της βεράντας υπήρχε σταθμευμένο αυτοκίνητο. Συνεπώς ο μοναδικός διαθέσιμος χώρος για την ασφαλή μεταφορά του τραπεζιού ήταν από την μπροστινή πλευρά της βεράντας. Διαφώνησε με τη θέση της υπεράσπισης ότι ο χώρος στάθμευσης που βρισκόταν στα αριστερά της βεράντας προσφέρετο για τη μεταφορά του τραπεζιού, για το λόγο ότι, κατά τον ισχυρισμό του, το πλάτος της αριστερής πλευράς της βεράντας είναι μειωμένο. Παρά το ότι δεν μέτρησε το πλάτος της βεράντας στα αριστερά εντούτοις επέμεινε στη θέση ότι δεν χωρούσε να περάσει από εκεί. Ισχυρίστηκε επίσης ότι το ύψος του τοίχου της βεράντας στα αριστερά είναι πολύ μεγάλο, σε αντίθεση με το ύψος του τοίχου της βεράντας που βρίσκεται στα δεξιά. Η θέση του ήταν ότι η όλη μέθοδος εργασίας που χρησιμοποιήθηκε για την μεταφορά του τραπεζιού ήταν λανθασμένη. Ο Ενάγοντας (Μ.Ε.3) κατέθεσε ότι κατά τη μέρα του ατυχήματος ο Μ.Υ.5 του ζήτησε να μεταβεί στην κατοικία του στην Αγία Φύλα για να παραλάβει το τραπέζι και να το μεταφέρει στα γραφεία της Εναγομένης. Οι οδηγίες που του έδωσε ήταν να χρησιμοποιήσει αυτοκίνητο της Εναγομένης για την μεταφορά του τραπεζιού και να ζητήσει τη βοήθεια του συναδέλφου του Rami. Επίσης του έδωσε οδηγίες να πάρει μαζί του κολλητική ταινία (τέλλα) για να τελλάρουν το γυαλί στο τραπέζι ώστε να μην σπάσει. Με βάση τις οδηγίες του Μ.Υ.5 ζήτησε από το Rami να έρθει μαζί του και να φέρει μια κολλητική ταινία. Μαζί με το Rami μετέβηκαν στην κατοικία του Μ.Υ.
- Φτάνοντας εκεί παρατήρησε ότι επρόκειτο για ένα μεγάλο τραπέζι, το οποίο βρισκόταν στα δεξιά της μπροστινής βεράντας της κατοικίας. Ο Rami «τέλλαρε» το γυαλί του τραπεζιού σε 8 - 10 σημεία για να αποφευχθεί ο κίνδυνος πτώσης του. Η διαδρομή που θα ακολουθούσαν ήταν από τα σκαλιά της εισόδου. Το τραπέζι έπρεπε να σηκωθεί ψηλά για να το περάσουν πάνω από τα στηθαία, να κατεβούν τα έξι σκαλιά της εισόδου και από εκεί στο πεζοδρόμιο όπου ήταν σταθμευμένο το αυτοκίνητο στο οποίο θα το φόρτωναν. Ο ίδιος πήρε το τραπέζι από μπροστά και ο Rami από την αντίθετη πλευρά. Όταν κατέβηκε στο τελευταίο σκαλοπάτι ο Rami ήταν στο σημείο των στηθαίων. Φώναξε στο Rami ότι το τραπέζι έπρεπε να ανυψωθεί και να περάσει πάνω από το στηθαίο σε οριζόντια θέση. Ο Rami, αντί να ακολουθήσει τις οδηγίες του, πέρασε το ένα πόδι του τραπεζιού μέσα από τα στηθαία με αποτέλεσμα το τραπέζι να γύρει προς τα δεξιά. Από απροσεξία του Rami το πόδι του τραπεζιού κτύπησε πάνω στα στηθαία. Είδε το γυαλί να σπάζει και ένα κομμάτι του να έρχεται προς το μέρος του. Πριν προλάβει να αφήσει το τραπέζι, το γυαλί τον χτύπησε στο δεξί χέρι, λίγο πιο κάτω από τον καρπό, προκαλώντας του ακατάσχετη αιμορραγία. Με το αριστερό του χέρι προσπαθούσε να ελέγξει την αιμορραγία. Πανικοβλήθηκε και άρχισε να καλεί σε βοήθεια. Ο Rami τον βοήθησε να μπει στο αυτοκίνητο της Εναγομένης και τον μετέφερε στο πλησιέστερο ιατρικό κέντρο, όπου τον παρέλαβε ο γιατρός Παναγιώτου (Μ.Ε.2). Ο Μ.Ε.2 του ζήτησε το τηλέφωνο του εργοδότη του. Αφού ο Μ.Ε.2 μίλησε με τον Μ.Υ.5, πήρε την άδεια από αυτόν για να τον χειρουργήσει. Ενώ ετοιμαζόταν να μπει στο χειρουργείο έφτασε στην κλινική ο Μ.Υ.5 και τον ρώτησε τι συνέβηκε. Του εξήγησε και ο Μ.Υ.5 του είπε επί λέξη «Κώστα είμαι δίπλα σου». Ο Μ.Υ.5 τον ξαναεπισκέφθηκε μετά την εγχείρηση, όμως δεν μπόρεσαν να μιλήσουν επειδή βρισκόταν ακόμα υπό την επήρεια των φαρμάκων. Σε κάποια από τις μεταγενέστερες επισκέψεις του Μ.Υ.5 του ανέφερε ότι ο γιατρός ήθελε να μάθει ποια ήταν η ασφαλιστική εταιρεία στην οποία ήταν ασφαλισμένη η Εναγόμενη. Ο Μ.Υ.5 του ανέφερε ότι η ασφάλεια ήταν ληγμένη και του ζήτησε να χρησιμοποιήσει τη δική του ασφάλεια (του Ενάγοντα). Επειδή η συμπεριφορά του Μ.Υ.5 τον έβαλε σε υποψίες θεώρησε καλό να ειδοποιήσει την αστυνομία. Τον επισκέφθηκε ο Μ.Ε.4 και του πήρε κατάθεση. Στις 14/09/2006 πήρε εξιτήριο από την κλινική. Μετά την εγχείρηση η ζωή του άλλαξε οριστικά. Δεν μπορούσε να κουμπώσει το παντελόνι του, ούτε να βάλει τη ζώνη του. Επίσης δεν ήταν σε θέση να δέσει τα κορδόνια των παπουτσιών του ούτε να σηκώσει βαριά αντικείμενα. Δεν μπορούσε ακόμα να βάλει το κλειδί στην κλειδαριά για να ανοίξει το αυτοκίνητό του. Στην αρχή είχε φοβερούς πόνους και έπρεπε να βάζει τέσσερις ενέσεις καθημερινά. Επίσης έπαιρνε παυσίπονα των 500mg. Το βράδυ δεν μπορούσε να κοιμηθεί επειδή ερχόταν στο μυαλό του η σκηνή του δυστυχήματος. Ακολούθησε πρόγραμμα φυσιοθεραπείας μέχρι το
- Μετά τη φυσιοθεραπεία επισκέφθηκε τον νευροχειρουργό κ Αλκιβιάδους, ο οποίος του ανέφερε ότι μπορούσε να γίνει δεύτερη εγχείρηση για βελτίωση του χεριού του. Αφού πήρε έγκριση από το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού υποβλήθηκε σε εγχείρηση από τον κ Αλκιβιάδους στις 19/07/
- Συνέχισαν οι ίδιοι αφόρητοι πόνοι, νέα θεραπεία με ενέσεις και νέο πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. Παρά τη δεύτερη εγχείρηση η κατάσταση του χεριού του δεν βελτιώθηκε. Δεν έχει την αίσθηση της αφής. Είναι συνεχώς μουδιασμένο. Τα δάκτυλα του χεριού του δεν μπορούν να ανοίξουν εντελώς ούτε μπορεί να πιάσει με το χέρι του βαριά αντικείμενα. Μεταξύ Σεπτεμβρίου - Οκτωβρίου 2006 επισκέφθηκε το Μ.Υ.5 για να του υπογράψει κάποια έγγραφα. Ο Μ.Υ.5 του ζήτησε να επιστρέψει στην εργασία του. Του απάντησε ότι είχε άδεια ασθενείας και ότι έπρεπε να υποβάλλεται σε φυσιοθεραπεία. Ξαναεπισκέφθηκε τον Μ.Υ.5 στις αρχές Δεκεμβρίου 2006 για να εισπράξει τους δεδουλευμένους μισθούς του. Ο Μ.Υ.5 του είπε να αποσύρει το παράπονό του και να επιστρέψει στην εργασία του. Όπως χαρακτηριστικά του ανέφερε «χρειαζόταν μόνο τη γλώσσα του στη δουλειά και όχι το χέρι του». Ζήτησε από τον Μ.Υ.5 να του δώσει κάποια γραπτή εγγύηση ότι θα συνέχιζε να εργάζεται στην Εναγομένη μέχρι το εξηκοστό έτος της ηλικίας του. Τότε ο Μ.Υ.5 εξοργίστηκε και τον έδιωξε. Ο Μ.Ε.4 κατέθεσε ότι ήταν ο εξεταστής υπόθεσης που διερευνάτο εναντίον του Μ.Υ.5 για παράνομη εργοδότηση αλλοδαπού, συγκεκριμένα του Rami. Στα πλαίσια της διερεύνησης της υπόθεσης πήρε κατάθεση από το Rami (Τεκμήριο 18). Θα πρέπει να αναφερθεί ότι η κατάθεση του Rami κατατέθηκε στα πλαίσια της αντεξέτασης του Μ.Ε.1, κατόπιν αιτήματος της Υπεράσπισης, με τη δήλωση ότι πρόκειται για την κατάθεση που λήφθηκε από το πρόσωπο αυτό. Η πλευρά του Ενάγοντα ζήτησε από τον Μ.Ε.4, κατά την κύρια εξέτασή του, να επιβεβαιώσει κάποια αποσπάσματα της κατάθεσης του Rami προς την αστυνομία, κάτι το οποίο δεν επέτρεψε το Δικαστήριο. Από τη στιγμή που η κατάθεση του Rami βρισκόταν ενώπιον του Δικαστηρίου το Δικαστήριο θεώρησε ότι δεν απαιτείτο η επιβεβαίωση οποιουδήποτε αποσπάσματος της από το μάρτυρα αυτό. Ο Μ.Ε.5 κατέθεσε ότι βάση του δελτίου αποστολής υπ' αριθμό 61 (Τεκμήριο 29) και του τιμολογίου υπ' αριθμό 85181 (Τεκμήριο 30) ημερομηνίας 23/12/2005, ο Ενάγοντας αγόρασε διάφορα έπιπλα από την εταιρεία Andreotti Ltd, μεταξύ των οποίων ήταν ένα ξύλινο τραπέζι και 6 καρέκλες. Για την υπεράσπιση έδωσαν μαρτυρία ο διευθυντής της Εναγομένης Ματθαίος Ιωάννου (Μ.Υ.5), ο Λουκάς Λουκά (Μ.Υ.3), μέτοχος και διευθυντής της εταιρείας Α.Λ.Μ. Γενικές Μεταφορές Λτδ, η Δέσποινα Παπαμιχαήλ (Μ.Υ.2), επιθεωρήτρια στο γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, και ο Αντώνης Κωνσταντινίδης (Μ.Υ.4), διευθυντής εταιρείας η οποία ασχολείται με μετακομίσεις. Ο Μ.Υ.3 κατέθεσε ότι βάση του ενοικιαστηρίου εγγράφου ημερομηνίας 30/12/2004 (Τεκμήριο 33) η εταιρεία Α.Λ.Μ. Γενικές Μεταφορές Λτδ, ενοικίασε από την Εναγομένη το λυώμενο υποστατικό, στο οποίο, κατά τον ισχυρισμό του Ενάγοντα, θα τοποθετείτο το ξύλινο τραπέζι. Το υποστατικό αυτό κατά το χρόνο του επίδικου ατυχήματος χρησιμοποιείτο από την ως άνω εταιρεία. Αυτό αποτελείτο από δυο δωμάτια και μια τουαλέτα. Στο ένα δωμάτιο υπήρχε ένα γραφείο για την υπάλληλο, μια καρέκλα μπροστά από το γραφείο και ένα μικρό τραπεζάκι δίπλα υπήρχε μια βιβλιοθήκη. Στο άλλο δωμάτιο που χρησιμοποιούσε ως δικό του γραφείο υπήρχε ένα γραφείο με δυο καρέκλες ένα τραπεζάκι και μια βιβλιοθήκη. Η συνολικές διαστάσεις του υποστατικού αυτού ήταν 5 μέτρα μήκους και 21/2 μέτρα πλάτος. Ο Μ.Υ.5 κατέθεσε ότι ο Ενάγοντας ήταν ένας από τους καλύτερους πωλητές της Εναγομένης με επιτυχία στις πωλήσεις αυτοκινήτων που έφτανε το 80%. Στις αρχές Σεπτεμβρίου 2006 είχε αγοράσει νέα τραπεζαρία για το σπίτι του, γι' αυτό έπρεπε να πουλήσει την παλιά. Επρόκειτο για ένα τραπέζι και 6 καρέκλες. Περί τις 2-3/09/2006 ενημέρωσε τον Ενάγοντα και κάποιο Πέτρο Πίτσιλλο ο οποίος εργοδοτείτο σε άλλη εταιρεία του δικού του ομίλου εταιρειών, για την πρόθεσή του να πωλήσει την ως άνω τραπεζαρία. Ρωτήθηκε ποια ήταν η τιμή που ζητούσε και τους ανέφερε το ποσό των Λ.Κ.
- Επέδειξαν ενδιαφέρον και οι δυο. Μετά από λίγο απέσυρε το ενδιαφέρον του ο Πίτσιλλος και αποφάσισε να την αγοράσει ο Ενάγοντας. Μάλιστα ο Ενάγοντας του ζήτησε να του αποκόψει το ποσό των Λ.Κ.200.- από τον μισθό του Σεπτεμβρίου. Στις 05/09/2006 περί ώρα 17:00 -17:05 μπήκε στο γραφείο του ο Ενάγοντας και του ανέφερε ότι θα πήγαινε να παραλάβει το τραπέζι, το οποίο βρισκόταν στην εξωτερική βεράντα του σπιτιού του. Είπε στον Ενάγοντα επί λέξη «Κώστα κουμάνταρε γιατί πάνω στο τραπέζι υπάρχει και γυαλί. Αν θέλεις να το μεταφέρεις κατέβασε το γυαλί κάτω, φόρτωσε το τραπέζι και αν θέλεις και το γυαλί χαλάλι σου πάρτο. Τέλλαρε το καλά με μια δυνατή τέλλα έτσι ώστε κατά τη μεταφορά του γυαλιού στο αυτοκίνητο να μην σου σπάσει γιατί το γυαλί αξίζει κάποια λεφτά». Στη συνέχεια τηλεφώνησε στο σπίτι του και ενημέρωσε την οικιακή βοηθό ότι θα περνούσε κάποιος υπάλληλος για να παραλάβει την τραπεζαρία. Η γυναίκα του δεν ήταν στο σπίτι. Περί ώρα 6:00 ειδοποιήθηκε από την οικιακή βοηθό ότι είχε χτυπήσει ένας υπάλληλος έξω στη βεράντα. Ο Rami είχε εργοδοτηθεί από την Εναγομένη τον Απρίλιο του
- Αναγκάστηκε όμως να αποχωρήσει στις αρχές Αυγούστου του 2006 για το λόγο ότι ήταν παράνομος. Τα καθήκοντά του ήταν η καθαριότητα και συντήρηση των αυτοκινήτων της Εναγομένης. Τη μέρα του ατυχήματος πέρασε τυχαία από τα γραφεία της Εναγομένης με σκοπό να πληρώσει το μηνιαίο ενοίκιο για το σπίτι που ενοικίαζε. Μετά το ατύχημα, ο Ενάγοντας κάποια μέρα πέρασε από το γραφείο του και του ζήτησε να υπογράψει κάποιο έντυπο των Κοινωνικών Ασφαλίσεων που είχε μαζί του και ήταν συμπληρωμένο. Διαβάζοντας το διαπίστωσε ότι στο έντυπο γινόταν αναφορά σε εργατικό ατύχημα. Εξήγησε στον Ενάγοντα ότι δεν μπορούσε να το υπογράψει για το λόγο ότι το ατύχημα δεν ήταν εργατικό, αλλά μια προσωπική δουλειά του, που δεν είχε σχέση με την εργασία του. Τότε ο Ενάγοντας του είπε ότι θα φύγει από την δουλειά του και δεν θα επιστρέψει. Κατά την αντεξέτασή του διευκρίνισε ότι ο Rami προσελήφθηκε στην Εναγομένη για να πλένει τα αυτοκίνητά της. Επειδή καθυστερούσε η έκδοση της άδειας εργοδότησης του στο πλυντήριο αυτοκινήτων σταμάτησε να εργάζεται στην Εναγομένη. Την μέρα του ατυχήματος είδε το Rami που μπήκε στο γραφείο του, όμως δεν τον είδε μετά, όταν μπήκε στο αυτοκίνητο της Εναγομένης μαζί με τον Ενάγοντα. Διευκρίνισε ότι την ημέρα του ατυχήματος είχε ενημερώσει για πρώτη φορά τον Ενάγοντα για το γυαλί που υπήρχε πάνω στο τραπέζι επειδή ο Ενάγοντας δεν γνώριζε ότι πάνω στο τραπέζι υπήρχε και γυαλί. Η Μ.Υ.2 κατέθεσε ότι από τη θέση της έχει πρόσβαση στο αρχείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Η Εναγομένη παρουσιάζεται ως εργοδότης. Βάση των στοιχείων που υπάρχουν στο αρχείο τους ο Rami εργοδοτήθηκε από την Εναγομένη την 01/04/2006 και τερμάτισε τις υπηρεσίες του την 31/07/
- Κατά την αντεξέτασή της διευκρίνησε ότι τα στοιχεία που υπάρχουν στο αρχείο τους είναι αυτά τα οποία δήλωσε ο εργοδότης του Rami. Διευκρίνησε επίσης ότι ως γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων δεν μπορούν να γνωρίζουν κατά πόσο ο Rami είχε δουλέψει σε κάποιες ημερομηνίες οι οποίες δεν δηλώθηκαν από την Εναγομένη. Ο ΜΥ4 κατέθεσε ότι περί τον Φεβρουάριο του 2015 του είχε ζητηθεί από το δικηγόρο της Εναγομένης να μεταβεί στο σπίτι του Μ.Υ.5 για να υποδείξει πώς να μεταφέρουν και να φορτώσουν ένα τραπέζι από την βεράντα της κατοικίας σε παρακείνο αυτοκίνητο. Παρόντες ήταν ο Μ.Υ.5 και δυο πρόσωπα τα οποία βοήθησαν στην μεταφορά του τραπεζιού. Βάση της εμπειρίας του υπήρχαν τρεις εύκολοι εναλλακτικοί τρόποι για να κατεβεί το τραπέζι από τη βεράντα. Ο ένας ήταν από τη ράμπα που υπήρχε στα αριστερά της κατοικίας, ο δεύτερος από τη ράμπα που υπήρχε στο δεξιό μέρος και ο τρίτος από το μπροστινό μέρος προς το πεζοδρόμιο. Μέσα από φωτογραφίες, τις οποίες παρουσίασε (Τεκμήρια 34 - 41), υπέδειξε τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να κατεβεί το τραπέζι με τους τρεις διαφορετικούς τρόπους. AΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ - ΕΥΡΗΜΑΤΑ: Παρακολούθησα με την επιβαλλόμενη προσοχή όλους τους μάρτυρες να καταθέτουν ενόρκως στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης. Θα πρέπει να τονίσω ότι η αξιολόγηση τους δεν περιορίστηκε στην εντύπωση που άφησαν από το εδώλιο του μάρτυρα, αλλά επεκτάθηκε στην ουσία της εκδοχής τους, την οποία αντιπαρέβαλα με το υπόλοιπο μαρτυρικό υλικό που υπάρχει ενώπιον μου (Αντωνίου ν. Αστυνομίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 766 και Βούτουνος ν. Αστυνομίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 71). Όπως αναφέρθηκε στην πρόσφατη υπόθεση P. & Chr. Seafood Express Ltd κ.α. ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, ECLI:CY:AD:2014:A661, Πολ. Έφεση αρ. 277/2009, ημερομηνίας 10/9/2014: «Είναι καθιερωμένη και αδιαμφισβήτητη η νομολογία που θέλει κριτή της μαρτυρίας να είναι κατ' εξοχήν το Δικαστήριο ενώπιον του οποίου διεξάγεται η δίκη (Σταύρου ν. Χαραλάμπους
(2011)1 Α.Α.Δ. 193). Και αυτό βέβαια για καλό λόγο. Το Δικαστήριο μπορεί να αποτιμήσει την αξιοπιστία των μαρτύρων υπό το φως της ενώπιον του ακροαματικής διαδικασίας στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης με όλες τις εκφάνσεις και παραμέτρους της. Ο Δικαστής ο οποίος έχει το ευεργέτημα αυτής της θεώρησης πραγμάτων καλείται κατ' αντικειμενικό τρόπο να κρίνει τους συνανθρώπους του αποστασιοποιημένος βέβαια από την υπόθεση και ενσωματώνοντας το μέτρο εκείνο της αμερόληπτης και λογικής κρίσης που διέρχεται ολόκληρη την κοινωνία με πρόσθετη βέβαια τη νομική κατάρτιση του Δικαστή (Baloise Insurance Co. Ltd v. Κατωμονιάτη κ.ά.
(2008)1 Α.Α.Δ. 1275).» Από μια αντιπαραβολή των εκατέρωθεν εκδοχών προκύπτουν ως αδιαμφισβήτητα γεγονότα τα ακόλουθα: Το απόγευμα της 5/9/2006 και περί ώρα 17:00 - 17:15, ο Ενάγοντας ξεκίνησε από το χώρο εργασίας του με ένα μονοκάμπινο αυτοκίνητο, το οποίο ανήκε στην Εναγόμενη για να μεταβεί στο σπίτι του Μ.Υ.5 με σκοπό να παραλάβει το ξύλινο τραπέζι και να το φορτώσει στο μονοκάμπινο αυτοκίνητο. Ο Ενάγοντας συνοδεύετο από το Rami. Το ξύλινο τραπέζι βρισκόταν στη μπροστινή βεράντα της κατοικίας του Μ.Υ.5, απεικονίζεται δε πιστά στις φωτογραφίες - Τεκμήρια 25 και
- Οι διαστάσεις του ήταν 2 μέτρα (μήκος) x 80cm (πλάτος). Ολόκληρη η επιφάνεια του καλύπτετο από γυαλί (υαλοπίνακα) πάχους 4 χιλ. Το γυαλί δεν ήταν στερεωμένο επί του τραπεζιού. Ο τόπος στον οποίο θα μεταφέρετο το ξύλινο τραπέζι από τον Ενάγοντα και το Rami αποτέλεσε το αντικείμενο έντονης αντιπαράθεσης μεταξύ των μερών. Όπως έχει ήδη αναφερθεί ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι αυτό θα μεταφέρετο και θα τοποθετείτο, βάση των οδηγιών του Μ.Υ.5, μέσα στο λυόμενο υποστατικό το οποίο βρισκόταν σε κοντινή απόσταση από το χώρο εργασίας του (Ενάγοντα). Το υπό αναφορά λυόμενο υποστατικό απεικονίζεται στις φωτογραφίες του Τεκμηρίου
- Από την αντίθετη πλευρά, ο Μ.Υ.5 ισχυρίζεται ότι η παραλαβή του ξύλινου τραπεζιού ήταν καθαρά μια προσωπική συναλλαγή του Ενάγοντα, η οποία καμία σχέση είχε με την εκτέλεση των καθηκόντων του ως εργοδοτούμενου της Εναγομένης. ΄Εχοντας να επιλέξω μεταξύ των διιστάμενων εκδοχών προχωρώ χωρίς δισταγμό αυτή του Ενάγοντα. Εν πρώτοις, η εντύπωση που άφησε από το εδώλιο του μάρτυρα ήταν θετική. Περιέγραψε τα γεγονότα όπως τα βίωσε, με ειλικρίνεια, έχοντας πλήρη συναίσθηση του καθήκοντος του να πει στο Δικαστήριο την αλήθεια. ΄Οσον αφορά την ουσία της εκδοχής του, θα πρέπει να αναφέρω ότι διέθετε συνοχή, πειστικότητα, λογικότητα. Αποδέχομαι ανεπιφύλακτα τη θέση του ότι η μετάβαση του στο σπίτι του Μ.Υ.5 για την παραλαβή και μεταφορά του ξύλινου τραπεζιού έγινε στα πλαίσια της εκτέλεσης των καθηκόντων του και με βάση την εντολή που του είχε δοθεί από τον Μ.Υ.
- Φυσικά δεν διαφεύγουν της προσοχής μου όλες οι αδυναμίες στη μαρτυρία του, οι οποίες υποδεικνύονται και στη γραπτή αγόρευση των ευπαίδευτων συνηγόρων της Εναγομένης, ειδικά δε οι αντιφάσεις μεταξύ της γραπτής του κατάθεσης στην αστυνομία και της μαρτυρίας του. Για παράδειγμα, ενώ στη γραπτή του κατάθεση προς την αστυνομία (Τεκμήριο 21), αναφέρει ότι έδεσαν μαζί με τον Rami το γυαλί πάνω στο ξύλινο τραπέζι με κολλητική ταινία (τέλλα), κατά την κυρίως εξέταση του ισχυρίστηκε ότι ο Rami ήταν αυτός που «τέλλαρε» το γυαλί πάνω στο τραπέζι σε 8-10 σημεία. Κατά την αντεξέταση του, όταν του υποδείχθηκε η ως άνω αντίφαση, ισχυρίστηκε ότι βοηθούσε και ο ίδιος τον Rami και τον καθοδηγούσε πώς να τελλάρει το γυαλί. Θεωρώ ότι δεν πρόκειται για ουσιώδη αντίφαση η οποία θα μπορούσε να κλονίσει την αξιοπιστία του. Θα ήθελα ακόμα να επισημάνω ότι δεν θεωρώ ότι ο ισχυρισμός που προέβαλε στην κύρια εξέταση του έγινε υστερόβουλα, με σκοπό να επιρρίψει ευθύνες στο Rami. Εξάλλου, αυτό το οποίο αναδύεται από τη μαρτυρία του είναι ότι την κύρια ευθύνη για τη μεταφορά του τραπεζιού είχε ο ίδιος. Υπογραμμίζω ότι σύμφωνα με τη μαρτυρία του, οι οδηγίες που του έδωσε ο Μ.Υ.5 ήταν να πάρει μαζί του το συνάδελφο του «Romeo», όπως αποκαλούσε ο ίδιος το Rami, για να τον βοηθήσει στη μεταφορά του τραπεζιού. Πέραν των πιο πάνω δεν διαφεύγει της προσοχής μου ότι στη γραπτή του κατάθεση στην αστυνομία δεν αναφέρει ότι ο Μ.Υ.5 του έδωσε οδηγίες να πάρει τέλλα (κολλητική ταινία) μαζί του για να «τελάρουν» το γυαλί στο τραπέζι, ισχυρισμό τον οποίο προέβαλε κατά την κύρια εξέτασή του. Από την άλλη όμως θα πρέπει να επισημάνω ότι ο ίδιος ο Μ.Υ.5 κατά την κύρια εξέτασή του παραδέχτηκε ότι είπε στον Ενάγοντα να «τελλάρει» το γυαλί καλά με δυνατή «τέλα» ώστε να μη σπάσει κατά τη μεταφορά του. Από τη μαρτυρία αυτή διαφαίνεται, με τον πλέον ξεκάθαρο τρόπο, ότι ο ίδιος ο Μ.Υ.5 του είχε κάνει αναφορά σε κολλητική ταινία. Κατά συνέπεια δεν θεωρώ ότι ο ισχυρισμός τον οποίον προέβαλε ο Ενάγοντας ότι ο Μ.Υ.5 του έδωσε οδηγίες να πάρει μαζί του κολλητική ταινία αποτελεί εκ των υστέρων επινόησή του. Φυσικά δεν διαφεύγει της προσοχής μου ότι, σε αντίθεση με τον Ενάγοντα, ο Μ.Υ.5 ισχυρίστηκε ότι είχε εισηγηθεί στον Ενάγοντα να κατεβάσει το γυαλί από το τραπέζι και όταν θα το φόρτωναν στο αυτοκίνητο να χρησιμοποιούσαν την τέλα για να το στερεώσουν επ' αυτού. Ο ισχυρισμός αυτός όμως δεν γίνεται αποδεκτός από το Δικαστήριο για τους λόγους που θα επεξηγηθούν κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του Μ.Υ.
- Είναι κατάλληλο το σημείο αυτό για να υποδείξω κάποια διάσταση μεταξύ της μαρτυρίας του Ενάγοντα και του δικογράφου της έκθεσης απαίτησής του. Ενώ στη μαρτυρία του ισχυρίστηκε ότι ο Μ.Υ.5 είχε δώσει στον ίδιο τις οδηγίες για να πάρει τέλλα μαζί του, στην έκθεση απαίτησης του προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι οι οδηγίες αυτές είχαν δοθεί στον Rami. Δεν θεωρώ όμως ότι πρόκειται για ουσιώδη διάσταση, ώστε η μαρτυρία του Ενάγοντα να μην ξεφεύγει των δικογραφημένων θέσεων του. Εν πάση περιπτώσει θα πρέπει να επισημάνω ότι δεν ηγέρθη οποιαδήποτε ένσταση από πλευράς υπεράσπισης κατά την προσαγωγή της ως άνω μαρτυρίας. Ακόμα δεν διαφεύγει της προσοχής μου ότι στη γραπτή κατάθεση του στην αστυνομία δεν αναφέρεται ο τόπος στον οποίο θα μεταφέρετο το ξύλινο τραπέζι. Δεν θεωρώ όμως ότι η ως άνω παράλειψη καθιστά τον ισχυρισμό του ότι το τραπέζι θα μεταφέρετο, βάση των οδηγιών του Μ.Υ.5, στο λυόμενο υποστατικό όψιμο και εκ των υστέρων επινόησή του. Όπως επεξήγησε πολύ πειστικά, στην κατάθεση του ανέφερε τα γεγονότα συνοπτικά χωρίς να του υποβάλλονταν ερωτήσεις. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημάνω ότι το ότι η κατάθεση του Ενάγοντα δεν λήφθηκε υπό τη μορφή ερωτήσεων-απαντήσεων υποστηρίζεται από την αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του αστυνομικού που κατέγραψε την κατάθεση - Μ.Ε.4 - σύμφωνα με την οποία επρόκειτο για «ανοικτή» κατάθεση και μόνο για κάποιες διευκρινίσεις μπορεί να είχαν υποβληθεί στον Ενάγοντα κάποιες ερωτήσεις. Σχολιάζοντας περαιτέρω τη μαρτυρία του Ενάγοντα θα πρέπει να αναφέρω ότι ο ισχυρισμός του ότι δεν είχε ανάγκη να αγοράσει το ξύλινο τραπέζι, για το λόγο ότι είχε αγοράσει καινούρια έπιπλα όταν είχε μετακομίσει στο νέο του σπίτι, υποστηρίζεται από την καθόλα αποδεκτή αλλά και αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του Μ.Ε.5 σύμφωνα με την οποία ο Ενάγοντας περί το τέλος του 2005, οχτώ δηλαδή μήνες περίπου πριν το υπό εξέταση ατύχημα, είχε αγοράσει από την εταιρεία Andreotti Ltd διάφορα έπιπλα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνετο και ένα ξύλινο τραπέζι (dinner table) μαζί με 6 καρέκλες. Η αγορά των υπό αναφορά επίπλων από τον Ενάγοντα επιβεβαιώνεται και από το αδιαμφισβήτητο περιεχόμενο του δελτίου αποστολής (way-bill) και του τιμολογίου (credit invoice) - Τεκμήρια 29 και 30 - τα οποία κατατέθηκαν από το Μ.Ε.
- Από την άλλη όμως θα πρέπει να αναφερθεί ότι η μαρτυρία του σε σχέση με την ύπαρξη του δεύτερου χώρου στάθμευσης (γκαράζ) που βρισκόταν στα αριστερά της βεράντας του σπιτιού του Μ.Υ.5, κάθε άλλο παρά σαφής και ξεκάθαρη ήταν. Αρχικά ισχυρίστηκε ότι δεν πρόσεξε ότι υπήρχε και δεύτερο γκαράζ εκεί, εκτός από αυτό που υπήρχε στα δεξιά της βεράντας. Στη συνέχεια, προέβαλε τη θέση ότι δεν το έλαβε υπόψη, αλλά και εάν ακόμα το πρόσεξε νόμισε ότι ήταν του γείτονα. Όμως από τις κατατεθείσες ενώπιον του Δικαστηρίου φωτογραφίες (τεκμήρια 6 και 7), το περιεχόμενο των οποίων υπήρξε αδιαμφισβήτητο, προκύπτει ότι ο χώρος στάθμευσης (γκαράζ) στα αριστερά της βεράντας βρίσκεται σε περίοπτη θέση. Όσον αφορά τη δικαιολογία που έδωσε, συγκεκριμένα ότι ο Μ.Υ.5 δεν του ανέφερε ότι υπήρχαν δυο χώροι στάθμευσης για να το ξέρει, δεν θεωρώ ότι ήταν αναγκαίο να του αναφερθεί ειδικά η ύπαρξη του δεύτερου χώρου στάθμευσης στα αριστερά ώστε να τον προσέξει. Για τους λόγους που έχουν επεξηγηθεί αμέσως πιο πάνω το υπό σχολιασμό μέρος της μαρτυρίας του Ενάγοντα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό. Φυσικά η μη αποδοχή του συγκεκριμένου μέρους της μαρτυρίας του δεν μπορεί να έχει δυσμενείς επιπτώσεις επί του συνόλου της μαρτυρίας του, για το λόγο ότι έχει κριθεί από το Δικαστήριο ως αξιόπιστος. Όπως είναι νομολογημένο, όταν ένας μάρτυρας κρίνεται ως αξιόπιστος, το Δικαστήριο έχει τη διακριτική ευχέρεια να δεχτεί τη μαρτυρία του είτε στο σύνολο της είτε εν μέρει. Η ευχέρεια όμως αυτή υπόκειται στον περιορισμό της αιτιολόγησης από το Δικαστήριο της μη αποδοχής μέρους της μαρτυρίας του (Λαζάρου ν. Δημοκρατίας
(2010)2 Α.Α.Δ. 63 και Κωνσταντίνου ν. Αστυνομίας
(2013)2 Α.Α.Δ.. Σε αντίθεση με τον Ενάγοντα, ο Μ.Υ.5 άφησε πενιχρή εντύπωση στο Δικαστήριο. Αυτό το οποίο αποκόμισα, παρακολουθώντας τον να καταθέτει στο εδώλιο του μάρτυρα ήταν μια στοχευμένη προσπάθειά του, μέσω μιας κατασκευασμένης και συγχρόνως ευτελούς εκδοχής να απεκδυθεί η Εναγομένη των ευθυνών της έναντι του Ενάγοντα. Στην προσπάθεια του αυτή δεν δίστασε να προβάλει θέσεις οι οποίες στερούντο κάθε λογικής. Αμέσως πιο κάτω θα προσπαθήσω να επεξηγήσω με την απαιτούμενη λεπτομέρεια τους λόγους για τους οποίους οι θέσεις του δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές. (α) Ο ισχυρισμός του ότι η όλη υπόθεση αφορούσε τη διεκπεραίωση μιας προσωπικής συναλλαγής του Ενάγοντα, η οποία δεν είχε σχέση με την εκτέλεση των καθηκόντων του ως εργοδοτουμένου της Εναγομένης δεν μπορεί να αντέξει τη βάσανο της λογικής. Διερωτώμαι πως είναι δυνατό ο Ενάγοντας να συμφωνεί μαζί του να αγοράσει το ξύλινο τραπέζι στην κάθε άλλο παρά ευκαταφρόνητη τιμή των Λ.Κ.200.- τότε, χωρίς καν να ζητούσε να το δει πρώτα, ούτε ακόμα και από φωτογραφία. Το λιγότερο το οποίο λογικά θα ανέμενα ήταν ότι ο Ενάγοντας θα ζητούσε να δει το τραπέζι πριν αποδεκτεί την πρόταση του να το αγοράσει. Επιπλέον ο σκοπός για τον οποίο ο Ενάγοντας αποδέχτηκε να αγοράσει το τραπέζι παρέμεινε και αυτός σκιώδης και ασαφής. Καμία επεξήγηση δεν έχει δοθεί σε σχέση με τον προορισμό της αγοράς του τραπεζιού από τον Ενάγοντα. Υπογραμμίζω ότι, όπως αποκάλυψε η ενώπιον μου αδιαμφισβήτητη μαρτυρία, ο Ενάγοντας είχε ήδη αγοράσει τραπέζι με 6 καρέκλες για το νέο του σπίτι λίγους μήνες πριν επισυμβεί το υπό εξέταση ατύχημα. Σε υποβολή δε του ευπαίδευτου συνηγόρου του Ενάγοντα ότι το τραπέζι θα μεταφερόταν στο δικό του χώρο και όχι στο σπίτι του Ενάγοντα απάντησε επί λέξει «εγώ καταρχήν δεν είπα ότι θα έπαιρνε το τραπέζι στο σπίτι του. Δεν είπα ποτέ έτσι πράμα ..... ». Στη συνέχεια, ερωτηθείς αν το αγόρασε με σκοπό να το εμπορευθεί απάντησε ότι δεν γνωρίζει. Το ίδιο σκιώδης και ασαφής υπήρξε και ο ισχυρισμός του για τις 6 καρέκλες που περιλαμβάνονταν στην τιμή των Λ.Κ.200.- μαζί με το τραπέζι. Δεν έχει διαφανεί μέσα από τη μαρτυρία πού βρίσκονταν οι καρέκλες κατά το χρόνο που ο Ενάγοντας μετέβηκε στο σπίτι του για να παραλάβει το ξύλινο τραπέζι. Λογικά θα ανέμενα ότι θα βρίσκονταν και αυτές πάνω στη βεράντα για να παραληφθούν με το τραπέζι. β) Ισχυρίστηκε ότι «συμβούλεψε» τον Ενάγοντα, αν ήθελε να πάρει και το γυαλί, να το κατέβαζε πρώτα από το ξύλινο τραπέζι και όταν θα το φόρτωνε στο αυτοκίνητο να το «τελλάρει» καλά με δυνατή τέλλα ώστε να μην σπάσει κατά τη μεταφορά του. Όπως χαρακτηριστικά ισχυρίστηκε, είπε στον Ενάγοντα «Κώστα κουμάνταρε γιατί πάνω στο τραπέζι έχει γυαλί». Όπως ακόμα ισχυρίστηκε, για πρώτη φορά ενημέρωσε τον Ενάγοντα για το γυαλί που υπήρχε πάνω στο τραπέζι τη μέρα που επεσυνέβη το ατύχημα όταν ο Ενάγοντας του ζήτησε την άδεια να πάει να το παραλάβει. Είναι πράγματι άξιο απορίας γιατί να επιδείξει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον για την ασφαλή μεταφορά του γυαλιού από τη στιγμή που ο Ενάγοντας θα διεκπεραίωνε μια καθαρά προσωπική του δουλειά, όπως ισχυρίστηκε, η οποία ήταν εκτός του κύκλου των καθηκόντων του ως εργοδοτούμενου της Εναγομένης. Η σε τόσο μεγάλο βαθμό επίδειξη ενδιαφέροντος από μέρους του συγκρούεται με τον ισχυρισμό του ότι η παραλαβή του τραπεζιού από τον Ενάγοντα ήταν άσχετη με την εργοδότηση του στην εναγόμενη. Αν έτσι είχαν τα πράγματα αυτό το οποίο λογικά θα ανέμενα ήταν ότι θα περιοριζόταν να γνωστοποιήσει στον Ενάγοντα την ύπαρξη του γυαλιού επί του ξύλινου τραπεζιού, το πολύ δε να τον συμβούλευε ακόμα να είναι προσεχτικός κατά τη μεταφορά του. Σίγουρα όμως δεν θα ανέμενα ότι θα του υποδείκνυε και τον τρόπο με τον οποίο θα το μετέφερε με ασφάλεια, φτάνοντας μέχρι του σημείου να τον παροτρύνει να το «τελλάρει» καλά, με δυνατή μάλιστα «τέλλα» για να μην σπάσει. Η δικαιολογία την οποία προέβαλε για την επίδειξη τόσο μεγάλου ενδιαφέροντος, συγκεκριμένα επειδή το γυαλί άξιζε κάποια λεφτά, τα οποία παρεμπιπτόντως δεν έχει προσδιορίσει, κάθε άλλο παρά πειστική θα μπορούσε να κριθεί. (γ) Η ώρα κατά την οποία ο Ενάγοντας μετέβη για να παραλάβει το ξύλινο τραπέζι αλλά και το μέσο το οποίο χρησιμοποίησε κάθε άλλο παρά υποστηρίζουν τον ισχυρισμό του ότι η παραλαβή του τραπεζιού από τον Ενάγοντα ήταν άσχετη με την εργοδότηση του στην Εναγομένη. Όπως υπήρξε αδιαμφισβήτητο, ο Ενάγοντας πήγε να παραλάβει το τραπέζι εν ώρα εργασίας, συγκεκριμένα μεταξύ 17-17:15, ενώ τέλειωνε κανονικά την εργασία του στις 18:
- Όπως επίσης υπήρξε αδιαμφισβήτητο το αυτοκίνητο το οποίο χρησιμοποίησε ο Ενάγοντας για την παραλαβή του τραπεζιού ανήκει στην εναγόμενη. Αν πράγματι η παραλαβή και μεταφορά του τραπεζιού ήταν άσχετη με την εργοδότηση του Ενάγοντα, αυτό το οποίο λογικά θα ανέμενα ήταν ότι η παραλαβή του τραπεζιού θα γινόταν μετά τις 18:00 που ο Ενάγοντας τέλειωνε την εργασία του. Αυτό το οποίο θα πρέπει να επισημάνω είναι ότι παρέμεινε παντελώς αδιευκρίνιστο γιατί ο Ενάγοντας να εγκαταλείψει την εργασία του για να παραλάβει το τραπέζι από τη στιγμή που αυτό θα μπορούσε να γίνει σε λιγότερο από μια ώρα που θα τελείωνε το ωράριο του. Ας σημειωθεί ότι δεν έχει διαφανεί μέσα από τη μαρτυρία του ότι ενδιαφέρθηκε να μάθει από τον Ενάγοντα γιατί δεν μπορούσε να περιμένει να τελειώσει από την εργασία του και μετά να παραλάβει το τραπέζι. Φυσικά δεν διαφεύγει της προσοχής μου ότι κατά την αντεξέταση του προέβαλε ότι ο Ενάγοντας αποφάσισε να παραλάβει το τραπέζι τη συγκεκριμένη ώρα ίσως γιατί κατ' εκείνη την ώρα βρήκε ελεύθερο τον Rami για να τον βοηθήσει στη μεταφορά του. Θα πρέπει όμως να επισημάνω ότι πρόκειται για απλή εικασία η οποία δεν φαίνεται να υποστηρίζεται από την ενώπιον μου μαρτυρία. Όσον αφορά το αυτοκίνητο που χρησιμοποίησε ο Ενάγοντας εάν πράγματι επρόκειτο για εκτέλεση μιας καθαρά προσωπικής δουλειά του, όπως προσπάθησε να παρουσιάσει, αυτό το οποίο λογικά θα ανέμενα ήταν ότι θα χρησιμοποιούσε δικό του αυτοκίνητο για να παραλάβει το τραπέζι και όχι αυτοκίνητο της Εναγομένης. Επισημαίνω ότι και επ' αυτού του σημείου δεν έχει δοθεί οποιαδήποτε εξήγηση ως προς το λόγο που χρησιμοποίησε αυτοκίνητο της Εναγομένης, από τη στιγμή που διεκπεραίωνε μια προσωπική του υπόθεση. (δ) Ο ισχυρισμός του ότι ούτε ο ίδιος προσωπικά ούτε η εναγόμενη είχαν οποιαδήποτε σχέση με το λυόμενο υποστατικό μέσα στο οποίο θα τοποθετείτο το ξύλινο τραπέζι, κάθε άλλο παρά σαφής και ξεκάθαρος ήταν. Όπως ισχυρίστηκε στην κυρίως εξέταση του, το υποστατικό αυτό ήταν ενοικιασμένο, κατά τον ουσιώδη χρόνο, στην εταιρεία Ανδρέας Λουκάς Ματθαίος Α.Λ.Μ. Γενικές Μεταφορές Λτδ, της οποίας απλά ήταν μέτοχος. Σχετικό με την υπό αναφορά ενοικίαση είναι και το ενοικιαστήριο έγγραφο - τεκμήριο 33 - το οποίο κατατέθηκε από τον Μ.Υ.
- Κατά την αντεξέταση του απέφευγε να απαντήσει ευθέως κατά πόσο ήταν και διευθυντικό στέλεχος της εταιρείας αυτής. Αντίθετα, απαντούσε με υπεκφυγές όπως «τη διοίκηση της εταιρείας την έκανε ο Λουκάς Λουκά (Μ.Υ.3)», «το χειρισμό της εταιρείας για πληρωμές εξεύρεσης εργασιών είχε ο Λουκά», «άλλο είναι να υπογράφω έγγραφα και άλλο να είμαι εγώ διευθυντής της εταιρείας και να τη . διαχειρίζομαι». Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημάνω ότι σύμφωνα με τη μαρτυρία του ΜΥ3, κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν μαζί με τον Μ.Υ.5, οι μέτοχοι και διοικητικοί σύμβουλοι της εταιρείας αυτής. Όσον αφορά τον ισχυρισμό του ότι δεν υπήρξε χώρος στο λυόμενο υποστατικό για να τοποθετηθεί το ξύλινο τραπέζι, θεωρώ ορθότερο όπως αυτός σχολιαστεί εκτενώς κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του Μ.Υ.3 ο οποίος επίσης προέβαλε τον ίδιο ισχυρισμό. Στο στάδιο αυτό θα αρκεστώ να αναφέρω μόνο ότι η θέση αυτή συγκρούεται με τη θέση η οποία υπεβλήθη από τον ευπαίδευτο συνήγορο της Εναγομένης κατά την αντεξέταση του Μ.Ε.1, σύμφωνα με την οποία η εταιρεία Α.Λ.Μ. Γενικές Μεταφορές Λτδ, ανακαίνιζε το λυώμενο υποστατικό κατά το χρόνο που το επισκέφθηκε ο Μ.Ε.1, θέση η οποία τον βρήκε σύμφωνο. (ε) Ο ισχυρισμός του ότι ο Rami εντελώς συμπτωματικά βρέθηκε στα γραφεία της Εναγομένης τη συγκεκριμένη μέρα για να πληρώσει το ενοίκιο του διαμερίσματος του και ότι ο ίδιος δεν είχε ιδέα ότι ο Rami μπήκε στο αυτοκίνητο της Εναγομένης με τον Ενάγοντα για να πάνε να παραλάβουν το ξύλινο τραπέζι, αγγίζει τα όρια του πιο ευφάνταστου σεναρίου κινηματογραφικής ταινίας. Διερωτώμαι πώς ήταν δυνατό να μην γνώριζε ή τουλάχιστον να μην ενδιαφερόταν να μάθει ποιος ή ποιοι θα βοηθούσαν τον Ενάγοντα στην παραλαβή και μεταφορά του τραπεζιού από τη στιγμή που επέδειξε τόσο μεγάλο ενδιαφέρον ώστε να μην σπάσει το γυαλί κατά τη μεταφορά του και, από τη στιγμή που ήταν «ηλίου φαεινότερο» ότι ο Ενάγοντας από μόνος του ήταν αδύνατο να παραλάβει και να φορτώσει στο αυτοκίνητο το τραπέζι. Φυσικά δεν διαφεύγει της προσοχής μου ότι σύμφωνα με το αδιαμφισβήτητο περιεχόμενο του αρχείου της Εναγομένης που τηρείται στο γραφείο κοινωνικών ασφαλίσεων - Τεκμήριο 32 - αλλά και την αδιαμφισβήτητη μαρτυρία της Μ.Υ.2, ο Rami παρουσιάζεται ως εργοδοτούμενος της Εναγομένης από 1/4/2006 -31/7/
- Όπως ανέφερε η Μ.Υ.2 κατά την αντεξέταση της, τα στοιχεία που περιέχονται στο τεκμήριο 32 είναι αυτά τα οποία παρουσίασε η εναγόμενη ως εργοδότης του Rami. Όπως επίσης δέχθηκε, ως γραφείο κοινωνικών ασφαλίσεων δεν μπορούν να γνωρίζουν αν ο Rami δούλευε σε κάποιες ημερομηνίες που δεν δηλώθηκαν από τον εργοδότη του. Πέραν των όσων αναφέρονται πιο πάνω θα πρέπει να γίνει αναφορά και στον ισχυρισμό του ότι ο λόγος που τερματίστηκε η εργοδότηση του Rami στην Εναγομένη περί τις αρχές Αυγούστου 2006 είναι η μη έκδοση της άδειας του πλυντηρίου αυτοκίνητων για το οποίο εργοδοτήθηκε. Είναι πράγματι άξιο απορίας πώς ήταν δυνατόν να εργοδοτηθεί από την εναγόμενη τον Απρίλιο του ιδίου χρόνου από τη στιγμή που ούτε τότε υπήρχε η άδεια του πλυντηρίου αυτοκινήτων. Θα πρέπει ακόμα να επισημάνω ότι οι ισχυρισμοί του γύρω από την έγκριση την οποία ανέμεναν για το πλυντήριο αυτοκινήτων και ότι αυτή ήταν απαραίτητη για τη νομιμοποίηση της εργοδότησης του Rami παρέμειναν παντελώς ατεκμηρίωτοι. Καμία τέτοια άδεια ή έγκριση δεν έχει παρουσιαστεί ενώπιον του Δικαστηρίου. Ούτε καν η αίτηση για λήψη της αδειοδότησης δεν έχει παρουσιαστεί. Είναι κατάλληλο το σημείο αυτό για να γίνει αναφορά στη γραπτή κατάθεση του Rami προς την αστυνομία (Τεκμήριο 18). Όπως έχει ήδη αναφερθεί η υπό αναφορά κατάθεση κατατέθηκε από τον Μ.Ε.1 στα πλαίσια της αντεξέτασης του, κατόπιν αιτήματος της υπεράσπισης, με τη δήλωση ότι πρόκειται για την κατάθεση του προσώπου αυτού προς την αστυνομία. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το περιεχόμενο της συνιστά εξ ακοής μαρτυρία. Εξ' όσων έχω αντιληφθεί ο λόγος που ζητήθηκε από την υπεράσπιση η κατάθεση της στο Δικαστήριο ήταν για να αντικρούσει τον ισχυρισμό του Ενάγοντα ότι ο Rami κατά τον ουσιώδη χρόνο εργοδοτείτο στην Εναγομένη. Από πλευράς Ενάγοντα ζητήθηκε από τον Μ.Ε.4 να επιβεβαιώσει, μέσα από τη μαρτυρία του, κάποιο απόσπασμα της υπό αναφορά κατάθεσης που ήταν ευνοϊκό για την εκδοχή του Ενάγοντα, κάτι το οποίο φυσικά δεν επέτρεψε το Δικαστήριο. Στην πρόσφατη υπόθεση Λευκόνικο Χρηματιστηριακή Λτδ. και Χρυστάλλα άλλως Στάλω Χριστοδούλου, ECLI:CY:AD:2016:A364, Πολ. Έφ. 6/11 ημ. 15.7.2016 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με την εξ ακοής μαρτυρία: «Η αξιολόγηση της βαρύτητας εξ ακοής μαρτυρίας, σύμφωνα με το άρθρο 27 του περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ. 9, γίνεται από το πρωτόδικο δικαστήριο, το οποίο είναι ορθό να επεξηγεί τους λόγους για τους οποίους αποδίδει ή δεν αποδίδει βαρύτητα σε εξ ακοής μαρτυρία (Δέστε: Ανδρέου κ.α. ν. Αστυνομίας
(2010)2 ΑΑΔ, 152). Το δικαστήριο λαμβάνει υπόψιν του όλα τα περιστατικά της υπόθεσης και ιδιαίτερα το αν θα ήταν εύλογο και εφικτό να κλητευθεί ως μάρτυρας στη διαδικασία το πρόσωπο που έκανε την αρχική δήλωση, το διαρρεύσαν χρονικό διάστημα, ο βαθμός της εξ ακοής μαρτυρίας, το αν οποιοδήποτε εμπλεκόμενο πρόσωπο είχε κίνητρο να αποκρύψει ή να παραποιήσει γεγονότα, το αν η αρχική δήλωση μεταφέρθηκε επακριβώς ή όχι, το πλαίσιο μέσα στο οποίο έγινε η δήλωση κλπ.. Οι παράγοντες αυτοί, οι οποίοι αναφέρονται στο άρθρο 27
(2)δεν είναι βέβαια εξαντλητικοί (Δέστε: Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Γεωργίου
(2006)2 ΑΑΔ, 217). Όμως επιβάλλεται όπως η διεργασία αξιολόγησης της βαρύτητας της εξ ακοής μαρτυρίας γίνεται με προσοχή και επεξηγείται από το δικαστήριο είτε η εξ ακοής μαρτυρία απορρέει από προφορική μαρτυρία είτε από γραπτή (Δέστε: Γεωργίου ν. Στυλιανού
(2009)1 ΑΑΔ, 70 και Μονός κ.α. ν. S. Xenides Trading Co Ltd κ.α.
(2010)1 ΑΑΔ, 1002).» Εν πρώτοις, θα πρέπει να αναφερθεί ότι καμιά επεξήγηση ή δικαιολογία δόθηκε στο Δικαστήριο για τη μη κλήτευση του Rami. Από την άλλη, σύμφωνα με την αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του Μ.Ε.4, η κατάθεση αυτή λήφθηκε από τον Rami στα πλαίσια υπόθεσης που εξέταζε εναντίον του Μ.Υ.5 για παράνομη εργοδότηση του Rami. Στην υπό αναφορά κατάθεσή του αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι εργαζόταν στη μάντρα (αυτοκινήτων) του Μ.Υ.5 από το Μάϊο μέχρι αρχές Αυγούστου του 2006, οπόταν σταμάτησε να εργάζεται. Αναφέρει επίσης ότι τη μέρα του ατυχήματος είχε πάει στο γραφείο του Μ.Υ.5 για να του πληρώσει το ενοίκιο για το σπίτι που έμενε. Είμαι της άποψης ότι από τη στιγμή που υπήρχε μεγάλη πιθανότητα ο Rami να κατηγορείτο ως συνεργός του Μ.Υ.5, ή για το ότι εργοδοτείτο χωρίς να υπάρχει η απαιτούμενη από τον Περί Αλλοδαπών και Μεταναστεύσεως Νόμο Κεφ. 105 άδεια, είχε κάθε λόγο να μην πει τα γεγονότα όπως επεσυνέβησαν στην πραγματικότητα, συγκεκριμένα ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο εξακολούθησε να εργάζεται στη μάντρα αυτοκινήτων του Μ.Υ.5. Θα πρέπει να επισημάνω την επίστηση που του έγινε από τον Μ.Ε.4 στο μέσο περίπου της κατάθεσής του, όπως επιμαρτυρείται από το ίδιο το κείμενο της κατάθεσης, όταν ξεκίνησε να αναφέρεται σε γεγονότα που δυνατόν να τον ενοχοποιούσαν. Σύμφωνα με το Άρθρο 27 (δ.) του Περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ. 9, κατά την αξιολόγηση της βαρύτητας που θα δοθεί σε εξ ακοής μαρτυρία λαμβάνεται υπόψη και το κατά πόσο οποιοδήποτε εμπλεκόμενο πρόσωπο είχε οποιοδήποτε κίνητρο να αποκρύψει ή να παραποιήσει τα γεγονότα (Γεωργίου ν. Στυλιανού,
(2009)1 Α.Α.Δ. 70, 80 και «Το Δίκαιο της Απόδειξης» των Ηλιάδη και Σάντη σελ. 320 - 321). Έχοντας κατά νου όλα όσα έχω αναφέρει πιο πάνω θεωρώ επισφαλές να προσδώσω οποιαδήποτε βαρύτητα στην υπό αναφορά κατάθεση. Παρά το ότι σ' αυτή ο Rami αναφέρεται και σε άλλα γεγονότα, τα οποία δυνατόν να είναι ευνοϊκά για την εκδοχή του Ενάγοντα, εν τούτοις, δεν μπορεί να δίνεται επιλεκτικά βαρύτητα, κατά την άποψή μου, σε ένα μέρος της κατάθεσης και στο υπόλοιπο μέρος της να μη δίνεται βαρύτητα. Πενιχρή εντύπωση έχει αφήσει στο Δικαστήριο και ο Μ.Υ.3. Δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία ότι αποκλειστικός σκοπός της παρουσίας του στο Δικαστήριο ήταν να βοηθήσει την υπόθεση της Εναγομένης και όχι να πει την αλήθεια. Ο ισχυρισμός του ότι στο λυόμενο υποστατικό δεν υπήρχε χώρος για να τοποθετηθεί το ξύλινο τραπέζι λόγω των επίπλων που υπήρχαν μέσα σ' αυτό αποτελεί εκ των υστέρων σκέψη, η οποία σε καμία περίπτωση είχε τεθεί υπόψη των μαρτύρων της πλευράς του Ενάγοντα, ιδιαίτερα του Μ.Ε.1 που είχε επιθεωρήσει το εσωτερικό του υποστατικού, για να τους δοθεί η δυνατότητα να τον σχολιάσουν και να μπορέσουν να πάρουν θέση. Όπως είναι νομολογημένο, η υπεράσπιση οφείλει να θέσει τα ζητήματα που έχει κατά νου στους μάρτυρες της άλλης πλευράς, ώστε να έχουν τη δυνατότητα να απαντήσουν δεόντως (Pal κ.α. ν. Δημοκρατίας
(2010)2 Α.Α.Δ. 551, 590). Στην υπόθεση Adidas Sportsschunfabriken Adi Dassler K G v. The Jonitexo Ltd
(1987)1 C.L.R. 383 αναφέρθηκε ότι στο επίκεντρο του αντιπαραθετικού συστήματος δικαιοσύνης πρέπει να τίθεται η θέση της υπεράσπισης στους μάρτυρες του Ενάγοντος, το δε Δικαστήριο, στην απουσία ικανής δικαιολογίας ως προς το λόγο της παράλειψης, δικαιούται να αγνοήσει τη μονομερώς τεθείσα εκδοχή που προέρχεται από τον ένα και μόνο των διαδίκων. Δυστυχώς δεν έχει δοθεί οποιαδήποτε επεξήγηση από πλευράς υπεράσπισης για την παράλειψη της να θέσει ένα τόσο ουσιώδη ισχυρισμό στους μάρτυρες της άλλης πλευράς με αποτέλεσμα να μην αφήνεται άλλη επιλογή στο Δικαστήριο, εκτός από την απόρριψη του. Όσον αφορά τη μαρτυρία του για τις διαστάσεις του λυόμενου υποστατικού, όπως ο ίδιος δέχτηκε κατά την αντεξέτασή του, δεν μέτρησε επί τόπου τις διαστάσεις του, αλλά ούτε και τις διαστάσεις ενός εκάστου δωματίου, απλά τις υπολόγισε στο περίπου. Επισημαίνω ακόμα ότι δεν ήταν σε θέση να πει στο Δικαστήριο πόσα ήταν τα τετραγωνικά μέτρα του κάθε δωματίου. Συνεπώς δεν μπορεί να δοθεί βαρύτητα στη μαρτυρία αυτή ενόψει του ότι δεν έχει την απαιτούμενη ακρίβεια. Φυσικά από τη μαρτυρία του αποδέχομαι ότι η εταιρεία Α.Λ.Μ. Γενικές Μεταφορές Λτδ., της οποίας ήταν ένας εκ των διευθυντών και μετόχων, ενοικίαζε από την Εναγομένη το λυόμενο υποστατικό κατά τον ουσιώδη χρόνο, θέση η οποία παρέμεινε αδιαμφισβήτητη. Στρέφομαι τώρα στη μαρτυρία του Μ.Ε.1. Ο μάρτυρας αυτός κλήθηκε ως ειδικός εμπειρογνώμονας σε θέματα ασφάλειας στους χώρους εργασίας αλλά και σε διερευνήσεις εργατικών ατυχημάτων. Τα καθήκοντα των εμπειρογνωμώνων έχουν επεξηγηθεί σε σωρεία αποφάσεων. Στην υπόθεση Πιττάλης κ.α. ν. Ianira Enterprises Ltd. κ.α.
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. 814, 823 αναφέρθηκε ότι ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του, έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία (Philippou v. Odysseos
(1989)1 C.L.R. 1). Κατ΄ αρχήν, θα πρέπει να αναφερθεί ότι τόσο η ειδικότητα του μάρτυρα, όσο και η εμπειρογνωμοσύνη του στα θέματα που έχουν αναφερθεί πιο πάνω υπήρξαν αδιαμφισβήτητες. Η πρώτη μου παρατήρηση είναι ότι ο μάρτυρας αυτός δεν περιορίστηκε να μεταφέρει στο Δικαστήριο τις διαπιστώσεις του από την έρευνα την οποία διεξήγαγε σε σχέση με τις συνθήκες πρόκλησης του υπό εξέταση ατυχήματος, ως είχε καθήκον. Αντίθετα, προέβηκε και σε εξαγωγή συμπερασμάτων όσον αφορά το ποια από τις εκατέρωθεν εκδοχές ευσταθούσε, κάτι το οποίο θεωρώ ως ανεπίτρεπτο. Θα πρέπει να επισημάνω ότι το Δικαστήριο θα καταλήξει στα δικά του ευρήματα και συμπεράσματα, βασιζόμενο στην αποδεχτή μαρτυρία, χωρίς να επηρεαστεί από τα συμπεράσματα του μάρτυρα. Αυτό το οποίο θα πρέπει να αναφέρω είναι ότι δεν μου έχει δώσει την εικόνα ενός αντικειμενικού εξεταστή του ατυχήματος. Ειδικότερα όσον αφορά τους εναλλακτικούς τρόπους που προσφέρονταν για τη μεταφορά του ξύλινου τραπεζιού από τη βεράντα της κατοικίας του Μ.Υ.5, δεν έχω ικανοποιηθεί από τη θέση του ότι το τραπέζι δεν χωρούσε να περάσει από την αριστερή πλευρά της βεράντας προς τον αριστερό χώρο στάθμευσης λόγω των διαστάσεων της βεράντας. Όπως δέχτηκε κατά την αντεξέτασή του, δεν μέτρησε τον χώρο από την κολώνα που υπήρχε στο αριστερό μέρος της βεράντας (βλ. τις φωτογραφίες Τεκμήρια 8 και 9) μέχρι την άκρη της, με αποτέλεσμα το Δικαστήριο να μην είναι σε θέση να ελέγξει την ορθότητα της ως άνω διαπίστωσης του. Τα ίδια θα πρέπει να λεχθούν και για τη θέση του ότι το ύψος του τοίχου της βεράντας προς τον αριστερό χώρο στάθμευσης ήταν πολύ μεγάλο, γι' αυτό και υπήρχε μεγαλύτερος βαθμός δυσκολίας για τη φόρτωση του τραπεζιού στο αυτοκίνητο. Ούτε σ' αυτή την περίπτωση προέβηκε στη μέτρηση του ύψους του τοίχου, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να ελεγχθεί η ορθότητα της κρίσης του. Αρκέστηκε απλά να αναφέρει επί λέξει ότι «φαίνονται όλα από τις φωτογραφίες». Από την υπόλοιπη μαρτυρία του αποδέχομαι τους δύο εναλλακτικούς τρόπους μεταφοράς του τραπεζιού, τους οποίους περιέγραψε, με τη μόνη επισήμανση ότι δεν έχω πειστεί ότι για την κατάβαση του τραπεζιού στο αυτοκίνητο από τον μπροστινό τοίχο της βεράντας προς το πεζοδρόμιο, θα έπρεπε να εργαστούν τρία άτομα. Επί του σημείου αυτού προτιμώ τη μαρτυρία του Μ.Υ.4 ότι δύο άτομα ήταν αρκετά για την εκτέλεση του συγκεκριμένου τρόπου κατάβασης του τραπεζιού στο αυτοκίνητο, νοουμένου ότι θα εργάζονταν με τον τρόπο που υπέδειξε στο Δικαστήριο ο Μ.Υ.4. Όσον αφορά την άλλη εναλλακτική μέθοδο για τη μεταφορά και κατάβαση του τραπεζιού από το χώρο στάθμευσης που βρισκόταν στα δεξιά της βεράντας, έχοντας πλέον κρίνει τον Ενάγοντα ως αξιόπιστο, αποδέχομαι και τη θέση του ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο υπήρχε σταθμευμένο αυτοκίνητο που απέκοπτε την πρόσβαση στο συγκεκριμένο χώρο στάθμευσης. Συνεπώς, αποδέχομαι και τη θέση του μάρτυρα αυτού ότι λόγω του ως άνω κωλύματος ήταν αδύνατη η κατάβαση του τραπεζιού προς το αυτοκίνητο μέσω του χώρου στάθμευσης που βρισκόταν στα δεξιά της βεράντας. Τονίζω ότι ο μάρτυρας αυτός κατέληξε στην ως άνω διαπίστωση βασιζόμενος στα όσα του είχε αναφέρει ο Ενάγοντας σε σχέση με το σταθμευμένο αυτοκίνητο. Πέραν των όσων αναφέρονται πιο πάνω, αποδέχομαι ανεπιφύλακτα τη διαπίστωση του ότι ο χώρος των σκαλοπατιών, από τον οποίο έγινε η προσπάθεια μεταφοράς του τραπεζιού από τον Ενάγοντα, ήταν αρκετά στενόχωρος για να μεταφερθεί το τραπέζι, θέση η οποία παρέμεινε αδιαμφισβήτητη. Αποδέχομαι ακόμα τη διαπίστωση του ότι η όλη μέθοδος εργασίας που χρησιμοποιήθηκε για την κατάβαση του τραπεζιού ήταν λανθασμένη. Ο Μ.Υ.4 κλήθηκε από την υπεράσπιση ως ειδικός εμπειρογνώμονας σε θέματα μετακόμισης επιπλώσεων, εξοπλισμού κλπ. Τόσον η ειδικότητα του όσο και η εμπειρογνωμοσύνη του στα θέματα αυτά παρέμειναν, και σε αυτή την περίπτωση, αδιαμφισβήτητες. Αποδέχομαι ότι οι ευκολότεροι αλλά και ασφαλέστεροι τρόποι για την κατάβαση του τραπεζιού από τη βεράντα προς το αυτοκίνητο ήταν αυτοί τους οποίους περιέγραψε λεπτομερώς στη μαρτυρία του. Θα πρέπει να αναφερθεί ότι για να γίνει ακόμα πιο παραστατικός προέβηκε σε υποδείξεις μέσω φωτογραφιών (Τεκμήρια 25 - 28 και 34-41) των κινήσεων που έπρεπε να γίνουν, βήμα προς βήμα, για την κατάβαση του τραπεζιού και φόρτωσή του στο αυτοκίνητο. Όμως, θα πρέπει να επισημανθεί ότι, όπως δέχτηκε κατά την αντεξέτασή του, σε περίπτωση που υπήρχε σταθμευμένο αυτοκίνητο στο χώρο στάθμευσης που βρισκόταν στη δεξιά πλευρά της βεράντας, κατά το χρόνο του ατυχήματος, θα ήταν δύσκολη η κατάβαση του τραπεζιού μέσω του χώρου αυτού. Όσον αφορά τις διαστάσεις της βεράντας, οι οποίες περιγράφονται στο σχέδιο που ετοίμασε - Τεκμήριο 42 - θα πρέπει να αναφερθεί ότι παρέμειναν αδιαμφισβήτητες. Αποδέχομαι ακόμα τη θέση του ότι η μέθοδος την οποία χρησιμοποίησε ο Ενάγοντας για τη μεταφορά του τραπεζιού δεν ήταν ασφαλής, ενόψει του τρόπου με τον οποίο είχε στερεωθεί το γυαλί στο τραπέζι. Ευρήματα Τα ευρήματα στα οποία καταλήγω με βάση την ενώπιόν μου αποδεχτή μαρτυρία έχουν ως ακολούθως: Περί ώρα 17.00 - 17.15 της 5/9/2006 ο Μ.Υ.5 έδωσε εντολή στον Ενάγοντα να μεταβεί στην οικία του στην Αγία Φύλα για να παραλάβει το ξύλινο τραπέζι, το οποίο βρισκόταν στη μπροστινή βεράντα της οικίας και να το μεταφέρει εντός του λυόμενου υποστατικού, το οποίο βρισκόταν σε κοντινή απόσταση από το χώρο εργασίας του Ενάγοντα. Οι οδηγίες που ο Μ.Υ.5 έδωσε στον Ενάγοντα για τη μεταφορά του τραπεζιού ήταν να χρησιμοποιήσει αυτοκίνητο της Εναγομένης, να πάρει μαζί του τον Rami, για να τον βοηθήσει στη μεταφορά του τραπεζιού και να πάρουν μαζί τους κολλητική ταινία (τέλλα) για να στερεώσουν το γυαλί που κάλυπτε ολόκληρη την επιφάνεια του τραπεζιού. Ο Ενάγοντας, ακολουθώντας τις οδηγίες του Μ.Υ.5, μετέβηκε στο μέρος μαζί με τον Rami, με ένα μονοκάμπινο αυτοκίνητο της Εναγομένης. Μαζί με τον Rami έβαλαν κολλητική ταινία σε οχτώ - δέκα σημεία του γυαλιού ώστε να επικολληθεί επί του τραπεζιού και, κατ' αυτό τον τρόπο να αποφευχθεί ο κίνδυνος πτώσης του γυαλιού κατά τη μεταφορά του. Η βεράντα στην οποία βρισκόταν το τραπέζι ήταν υπερυψωμένη, το ύψος δε του μπροστινού τοίχου της από το πεζοδρόμιο, επί του οποίου εφάπτετο ήταν περί τα 2 μ. Στο πάνω μέρος του τοίχου της βεράντας υπήρχε στηθαίο (κάγκελο), ύψους 60 εκ. Στην κύρια είσοδο από το πεζοδρόμιο υπήρχαν έξη σκαλιά, που σχημάτιζαν ορθή γωνία, τα οποία οδηγούσαν στη βεράντα. Η μέθοδος που επιλέγηκε από τον Ενάγοντα ήταν η κατάβαση του τραπεζιού στο πεζοδρόμιο μέσω των έξη σκαλοπατιών της εισόδου και ακολούθως η φόρτωση του επί του αυτοκινήτου. Επειδή το άνοιγμα της εισόδου με τα σκαλοπάτια δεν χωρούσε να περάσει το τραπέζι, αυτό ανυψώθηκε πάνω από το στηθαίο του τοίχου της βεράντας. Ο Ενάγοντας, κρατώντας με τα δύο του χέρια τη μπροστινή πλευρά του τραπεζιού κατέβηκε τα σκαλοπάτια. Όταν βρισκόταν στο τελευταίο σκαλοπάτι, ο Rami που κρατούσε το τραπέζι από την απέναντι πλευρά, βρισκόταν στο σημείο των στηθαίων. Ο Ενάγοντας είπε στον Rami να ανυψώσει το τραπέζι για να περάσει πάνω από στα στηθαία σε οριζόντια θέση. Ο Rami, αντί να ακολουθήσει τις οδηγίες του Ενάγοντα πέρασε το ένα πόδι του τραπεζιού μέσα από το στηθαίο, με αποτέλεσμα το τραπέζι να γείρει προς τα δεξιά, όπως το έβλεπε ο Ενάγοντας. Στην προσπάθεια του αυτή και από απροσεξία του Rami, το πόδι του τραπεζιού χτύπησε πάνω στα στηθαία με αποτέλεσμα να σπάσει το γυαλί που είχε επικολληθεί επί του τραπεζιού με κολλητική ταινία. Ένα κομμάτι του γυαλιού κατευθύνθηκε προς το μέρος του Ενάγοντα και, πριν προλάβει να αφήσει το τραπέζι, τον τραυμάτισε στο μέρος του δεξιού καρπού, προκαλώντας του αιμορραγία. Νομική Πτυχή Το Άρθρο 13 του Περί Ασφάλειας και Υγείας στην εργασία Νόμου 89(Ι)/1996 προνοεί τα ακόλουθα: «13.-
(1)Κάθε εργoδότης πρέπει vα διασφαλίζει τηv ασφάλεια, υγεία και ευημερία στηv εργασία όλωv τωv εργoδoτoυμέvωv τoυ: Νοείται ότι ο εργοδότης απαλλάσσεται από την ευθύνη για συμβάντα οφειλόμενα σε ξένες προς αυτόν, ανώμαλες και απρόβλεπτες συνθήκες, ή σε έκτακτα γεγονότα, οι συνέπειες των οποίων δε θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί παρόλη την επιδειχθείσα επιμέλεια.
(2)Χωρίς επηρεασμό της γεvικότητας τωv υπoχρεώσεωv τoυ, πoυ αvαφέρovται στo εδάφιo
(1), oι υπoχρεώσεις κάθε εργoδότη επεκτείvovται ώστε vα περιλαμβάvoυv τα ακόλoυθα- (α) τηv παρoχή και διατήρηση εγκαταστάσεωv, συστημάτωv και μεθόδωv εργασίας τα oπoία vα είvαι ασφαλή και χωρίς κιvδύvoυς για τηv υγεία, (β) τις διευθετήσεις πoυ διασφαλίζoυv τηv ασφάλεια και τηv απoυσία κιvδύvωv για τηv υγεία σε σχέση με τηv χρήση, χειρισμό, απoθήκευση και μεταφoρά αvτικειμέvωv και oυσιώv, (γ) τηv παρoχή, τέτoιωv πληρoφoριώv, oδηγιώv, εκπαίδευσης και επιτήρησης για τηv διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας τωv εργoδoτoυμέvωv τoυ, ...................................» Στην υπόθεση L. P. Transbeton v. Σταύρου κ.α.
(2009)1 Α.Α.Δ. 304 , αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με το καθήκον του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας στους εργοδοτούμενους του. «.Η υποχρέωση επιμέλειας ενός εργοδότη προς τους εργοδοτουμένους του πηγάζει από το Άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, το οποίο βασίζεται στις αρχές του κοινού δικαίου. Ο εργοδότης έχει βασική υποχρέωση να μην εκθέτει τους εργοδοτούμενους του σε περιττούς ή μη αναγκαίους κινδύνους, να εργοδοτεί ικανό προσωπικό, να παρέχει ασφαλή εξοπλισμό, ασφαλές σύστημα εργασίας και ασφαλή χώρο εργασίας (Δέστε: Χριστοφή κ.ά. v. Θεοδούλου κ.ά.
(2007)1 Α.Α.Δ. 512). Η φύση του καθήκοντος επιμέλειας του εργοδότη προς τους εργοδοτούμενους του αναλύεται και στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, 14η έκδοση, παράγραφοι 965-971, σελ. 578-592. Το καθήκον του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας στους εργοδοτούμενους του εξυπακούει ότι η οργάνωση της εργασίας, η διαδικασία που ακολουθείται κατά την εκτέλεση της εργασίας, τα μέτρα ασφάλειας που λαμβάνονται, ο αριθμός των υπαλλήλων που εργοδοτούνται αλλά και η επίβλεψη που γίνεται, είναι τέτοια που παρέχουν εύλογη προστασία στους εργοδοτούμενους. Η υποχρέωση του εργοδότη επιβάλλει τη λήψη εύλογων μέτρων παροχής συστήματος εργασίας, το οποίο να είναι εύλογα ασφαλές, λαμβανομένων υπόψιν των κινδύνων που είναι κατ' ανάγκην εγγενείς στο όλο εγχείρημα (Δέστε: General Cleaning Contractors Ltd v. Christmas [1953] A.C. 180). Όταν υπάρχει καθήκον παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας, εκ μέρους του εργοδότη, αυτός δεν επιτελεί το καθήκον του απλά και μόνον παρέχοντας ασφαλές σύστημα εργασίας, αλλά επιπρόσθετα πρέπει να λάβει και εύλογα μέτρα για να διασφαλίσει ότι το σύστημα επιτηρείται και εφαρμόζεται. Αυτό εξυπακούει την παροχή οδηγιών προς τους εργοδοτούμενους και επίσης κάποιας μορφής εποπτεία και επίβλεψη του συστήματος εργασίας.» Αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι η μόνη οδηγία που ο Μ.Υ.5 έδωσε στον Ενάγοντα ήταν να πάρει μαζί του κολλητική ταινία (τέλλα), για να τελλάρει, να επικολλήσει δηλαδή το γυαλί επί του τραπεζιού, ώστε να μη σπάσει κατά τη μεταφορά του. Καμιά οδηγία είχε δώσει στον Ενάγοντα για τη μέθοδο ή τον τρόπο που θα ακολουθούσε για να κατεβάσει το τραπέζι από τη βεράντα και να το φορτώσει στο αυτοκίνητο. Αναμφίβολα η στερέωση του γυαλιού επί του τραπεζιού, κατά τον τρόπο που έχει περιγραφεί πιο πάνω, δεν ήταν η ορθή αλλά ούτε και η ασφαλής μέθοδος εργασίας υπό τις περιστάσεις. Στο σημείο αυτό αξίζει να γίνει αναφορά και στην αδιαμφισβήτητη θέση του Μ.Υ.1 ότι η τέλλα που χρησιμοποιήθηκε για την επικόλληση του γυαλιού επί του τραπεζιού ήταν ακατάλληλη. Ο Ενάγοντας, ακολουθώντας τις οδηγίες του Μ.Υ.5, χρησιμοποίησε την κολλητική ταινία για να στερεώσει το γυαλί επί του τραπεζιού. Οι ως άνω οδηγίες του Μ.Υ.5 προς τον Ενάγοντα δεν ήταν οι ορθές. Αφ' ενός η ύπαρξη του γυαλιού επί του τραπεζιού, αφ' ετέρου η διαρρύθμιση της βεράντας, από την οποία έπρεπε να κατεβεί το τραπέζι ήταν τα δεδομένα τα οποία θα έπρεπε να αφυπνίσουν τον Μ.Υ.5 για να δώσει τις ορθές οδηγίες, ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η ασφάλεια των προσώπων που θα παραλάμβαναν το τραπέζι. Αντ' αυτού έστειλε τον Ενάγοντα για να παραλάβει και μεταφέρει το ξύλινο τραπέζι, χωρίς κατ' ουσία να του δώσει οποιαδήποτε οδηγία ως προς τη μέθοδο που θα ακολουθούσε για να το μετακινήσει από τη βεράντα και χωρίς να υπάρχει οποιαδήποτε εποπτεία ή επίβλεψη επί της εργασίας του Ενάγοντα. Η ορθή αλλά και ρητή οδηγία που θα έπρεπε να δώσει στον Ενάγοντα ήταν να αφαιρεθεί πρώτα το γυαλί από το τραπέζι, πριν αυτό μετακινηθεί από τη θέση στην οποία βρισκόταν. Όποιο τρόπο και αν ακολουθούσε ο Ενάγοντας για να κατεβάσει το τραπέζι από τη βεράντα, συγκεκριμένα είτε από τα σκαλοπάτια της εισόδου είτε ακόμα κατά τους τρόπους που επεξήγησαν οι εμπειρογνώμονες των εκατέρωθεν πλευρών, ειδικά ο Μ.Υ.4, ήταν απαραίτητη η αφαίρεση του γυαλιού από το τραπέζι. Ο Μ.Υ.5 όφειλε λογικά να προβλέψει ότι η στερέωση του γυαλιού με κολλητική ταινία δεν ήταν ασφαλής μέθοδος και ότι εγκυμονούσε κινδύνους για την ασφάλεια των προσώπων που θα το μετέφεραν. Αναμφίβολα δε, η κάθε άλλο παρά ενδεδειγμένη υπό τις περιστάσεις στερέωση του γυαλιού επί του τραπεζιού κατά τον τρόπο που έχει περιγραφεί πιο πάνω ήταν η αιτία που προκάλεσε τον τραυματισμό του Ενάγοντα. Το Δικαστήριο, για τους λόγους που επεξήγησε σε προγενέστερο σημείο της απόφασης τους, απέρριψε τον ισχυρισμό του Μ.Υ.5, ότι είχε "εισηγηθεί» στον Ενάγοντα να κατεβάσει πρώτα το γυαλί από το τραπέζι και να στερέωνε το γυαλί επ' αυτού με την κολλητική ταινία μετά που θα το φόρτωνε στο αυτοκίνητο. Έχοντας κατά νου όλα όσα έχω αναφέρει πιο πάνω, καταλήγω ότι η Εναγόμενη, αντιπροσωπευόμενη από το διευθυντή της Μ.Υ.5, παρέβηκε το καθήκον της να δώσει στον Ενάγοντα τις ορθές οδηγίες σε σχέση με τον τρόπο εργασίας που θα ακολουθούσε κατά την παραλαβή και μεταφορά του τραπεζιού ώστε να μην τεθεί σε κίνδυνο η ασφάλεια και σωματική ακεραιότητα του Ενάγοντα. Κατ' αυτό τον τρόπο η Εναγομένη, παραβίασε το καθήκον επιμέλειας που όφειλε προς τον Ενάγοντα (Αναγνού ν. Alco Filters (Cyprus) Ltd.
(2002)1 Α.Α.Δ. 918). Θα προχωρήσω τώρα να εξετάσω κατά πόσον ο Ενάγοντας φέρει οποιοδήποτε βαθμό ευθύνης στην πρόκληση του αδικήματος. Στην υπόθεση Σφυρή ν. Πολυκάρπου,
(2005)1 Α.Α.Δ. 941, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με τη συντρέχουσα αμέλεια: «Αν και η συντρέχουσα αμέλεια δεν βασίζεται πάνω σε υποχρέωση επιμέλειας, βασίζεται πάνω στην πρόβλεψη. Όπως η αμέλεια απαιτεί την πρόβλεψη πρόκλησης ζημιάς σε άλλους, έτσι και η συντρέχουσα αμέλεια απαιτεί την πρόβλεψη πρόκλησης ζημιάς στον εαυτό του. ένα πρόσωπο είναι ένοχο συντρέχουσας αμέλειας αν μπορούσε λογικά να προβλέψει ότι, αν δεν ενεργούσε ως ένας λογικός και συνετός άνθρωπος, θα μπορούσε να προκαλέσει τραύματα στον εαυτό του. Και μέσα στις εκτιμήσεις του θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την πιθανότητα ότι άλλα πρόσωπα μπορεί να είναι απρόσεκτα». Είμαι της άποψης ότι ο Ενάγοντας δεν είναι άμοιρος ευθυνών στην πρόκληση του ατυχήματος. Εύλογα μπορούσε να προβλέψει ότι ο τρόπος με τον οποίο στερεώθηκε το γυαλί επί του τραπεζιού δεν ήταν ασφαλής και, ως εκ τούτου, εύκολα μπορούσε να αποκολληθεί κατά τη μεταφορά του τραπεζιού. Χωρίς να διαφεύγει της προσοχής μου ότι οι οδηγίες του Μ.Υ.5 ήταν να επικολληθεί το γυαλί επί του τραπεζιού με την κολλητική ταινία, εν τούτοις έχοντας επιλέξει τον τρόπο μεταφοράς του τραπεζιού μέσω των σκαλοπατιών της εισόδου, εύλογα θα μπορούσε να προβλέψει ότι η ύπαρξη του γυαλιού επί του τραπεζιού, δεδομένης της διαρρύθμισης των σκαλοπατιών, καθιστούσε το εγχείρημα ανασφαλές και επικίνδυνο, γι' αυτό λογικά θα μπορούσε να προνοήσει όπως αφαιρεθεί το γυαλί από το τραπέζι πριν από οποιαδήποτε μετακίνησή του. Στο σημείο αυτό θα ήθελα να επισημάνω ότι, όπως αποκάλυψε η ενώπιόν μου μαρτυρία, οποιοδήποτε τρόπο ή οποιαδήποτε μέθοδο και αν ακολουθούσε ο Ενάγοντας για να κατεβάσει το τραπέζι από τη βεράντα, η αφαίρεση του γυαλιού από το τραπέζι πριν τη μετακίνηση του ήταν απαραίτητη. Αναμφίβολα η ευθύνη της Εναγομένης, ως η εργοδότης του Ενάγοντα ήταν κατά πολύ μεγαλύτερη από την ευθύνη του ιδίου. Με βάση τα όσα έχω αναφέρει πιο πάνω καθορίζω το ποσοστό ευθύνης της Εναγομένης σε 75%, τη δε συντρέχουσα αμέλεια του Ενάγοντα σε ποσοστό 25%. Η ιατρική μαρτυρία Η πλευρά του Ενάγοντα παρουσίασε στο Δικαστήριο το χειρουργό - τραυματιολόγο Ανδρέα Παναγιώτου (Μ.Ε.2) και η πλευρά της Εναγομένης τον ορθοπεδικό χειρουργό - μικροχειρουργό Νικόλα Χ''Νικολάου (Μ.Υ.1). Κατατέθηκε επίσης από πλευράς Ενάγοντα το ιατρικό πιστοποιητικό του ορθοπεδικού - τραυματιολόγου Αλκιβιάδη Αλκιβιάδους, το περιεχόμενο του οποίου υπήρξε αδιαμφισβήτητο. Τόσο η ειδικότητα όσο και η εμπειρογνωμοσύνη των Μ.Ε.2 και Μ.Υ.1 παρέμειναν αδιαμφισβήτητες. Αυτό το οποίο έχω παρατηρήσει είναι ότι δεν υπάρχει διάσταση απόψεων μεταξύ των ως άνω μαρτύρων αναφορικά με το είδος των τραυματισμών που υπέστη ο Ενάγοντας, την εξέλιξη της μετεγχειρητικής του κατάστασης καθώς και τη σημερινή του κατάσταση. Φυσικά θα πρέπει να αναφερθεί ότι, όπως ο Μ.Ε.2 ανέφερε κατά την αντεξέταση του, η τελευταία φορά που είδε τον Ενάγοντα ήταν στις 28/3/2007, ημερομηνία κατά την οποία και ετοίμασε το ιατρικό του πιστοποιητικό (Τεκμήριο 19). Όπως επίσης δέχτηκε κατά την αντεξέταση του, ένας γιατρός της ίδιας ειδικότητας που εξέτασε πρόσφατα τον Ενάγοντα είναι σε καλύτερη θέση για να καταλήξει σε πιο ρεαλιστικά και αντικειμενικά ευρήματα για τη σημερινή κατάσταση του Ενάγοντα. Τα όσα αναφέρονται αμέσως πιο πάνω με οδηγούν στην αποδοχή των ευρημάτων του Μ.Υ.1 ο οποίος επισημαίνω ότι εξέτασε τον Ενάγοντα σε πολύ μεταγενέστερη ημερομηνία (13/11/2014), αναφορικά με τη σημερινή κατάσταση του Ενάγοντα. Επίσης στο ιατρικό πιστοποιητικό του Μ.Ε.2 αναφέρεται ότι ο Ενάγοντας είναι πλήρως ανίκανος για οποιαδήποτε εργασία. Όμως κατά την αντεξέταση του, διευκρίνισε ότι η ανικανότητα του Ενάγοντα αφορά την άσκηση χειρωνακτικής εργασίας. Επί του σημείου αυτού θεωρώ ορθότερη την άποψη του Μ.Υ.1 ότι ο Ενάγοντας είναι ανίκανος να εκτελέσει εργασία που απαιτεί επιδεξιότητα του δεξιού του χεριού. Επισημαίνω ότι η άποψη αυτή παρέμεινε αδιαμφισβήτητη. Κρίνω κατάλληλο το σημείο αυτό για να κάμω μια παραπομπή στη μαρτυρία του Ενάγοντα, ειδικά δε στο μέρος της που αφορά τις δυσκολίες που αντιμετώπισε στην καθημερινή του ζωή κατά το πρώτο διάστημα μετά τον τραυματισμό του, καθώς και την ταλαιπωρία που υπέστη από τους πόνους που συνέχιζαν. Θα πρέπει να επισημάνω ότι το ως άνω μέρος της μαρτυρίας του παρέμεινε αδιαμφισβήτητο. Όσον αφορά την περιγραφή που έκανε για τη μετεγχειρητική κατάσταση του χεριού του, θα πρέπει να αναφέρω ότι υποστηρίζεται απόλυτα από την αδιαμφισβήτητη ιατρική μαρτυρία. Με βάση την ενώπιον μου αποδεχτή μαρτυρία καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα: Ο Ενάγοντας κατά τη μέρα του ατυχήματος μεταφέρθηκε στο ιδιωτικό Νοσοκομείο Lemesos Medical Center (πρώην Achllion Private Hospital). Κατά την εξέταση του από τον Μ.Ε.2 διαπιστώθηκε ολική αποκοπή των καμπτήρων, της κερκιδιαίας και ωλένιας αρτηρίας, του μέσου κερκιδιαίου και ωλένιου νεύρου του δεξιού αντιβραχίου, περίπου 10 εκ. από τη δεξιά πηχεοκαρπική κλείδωση. Από την αποκοπή της κερκιδιαίας και ωλένιας αρτηρίας υπήρξε σοβαρή αιμορραγία. Το τραύμα αντιμετωπίστηκε χειρουργικά με συρραφή όλων των καμπτήρων του δεξιού αντιβραχίου, μικροχειρουργική συρραφή του κερκιδιαίου μέσου και ολένιου νεύρου, αρτηριακή αναστόμωση της κερκιδιαίας και ωλένιας αρτηρίας, καθώς και μικροχειρουργική αναστόμωση των φλεβών. Ο Ενάγοντας εξήλθε του Νοσοκομείου κατά την 14/9/2006. Ακολούθησε εντατική κινησιοθεραπεία και φυσιοθεραπεία καθώς και ηλεκτροδιέγερση των μυών. Κατά την κλινική εξέταση στις 28/3/2007 παρουσίαζε έντονη ατροφία των μυών του αντιβραχίου του δεξιού του χεριού. Επίσης παρουσίαζε πάρεση του ωλένιου μέσου και κερκιδιαίου νεύρου από την περιοχή του καρπού μέχρι το τέλος των δακτύλων. Στις 19/7/2008 επαναχειρουργήθηκε από τον Δρα Αλκιβιάδους για αφαίρεση νευρωμάτων μέσου νεύρου και ωλένιου νεύρου δεξιού αντιβραχίου κάτω τριτημορίου και για καλύτερη συρραφή του μέσου και ωλένιου νεύρου. Κατά την εξέταση του στις 13/11/2014 από τον Μ.Υ.1 διαπιστώθηκε: (α) Ατροφία των μυών της άκρας χειρός (μεσόστεοι και ελμινθοειδείς) και μερική παραμόρφωση της άκρας χειρός (β) Ικανοποιητική μυϊκή ισχύς των μυών του αντιβραχίου (καμπτήρες και σχετικά καλός δραγμός - σύλληψη) (γ) Πλήρης αδυναμία απαγωγής και προσαγωγής των δακτύλων. Η δύναμη αντίθεσης του αντίχειρα, η ικανότητα δηλαδή του αντίχειρα να στρέφεται απέναντι από τα υπόλοιπα δάχτυλα βαθμολογήθηκε με τρία πέμπτα. (δ) Πλήρης απώλεια της αισθητικότητας όλων των δακτύλων. (ε) Η κερκιδιαία αρτηρία ήταν ψηλαφητή στον καρπό και είχε καλή κυκλοφορία, ενώ η ωλένια αρτηρία ανεπαρκούσε. Οι ως άνω βλάβες και αναπηρία είναι μόνιμες. Η δεξιά άκρα χείρα δεν μπορεί να λειτουργήσει ομαλά όσον αφορά τη σύλληψη αντικειμένων και τις λεπτές κινήσεις του χεριού. Τα πιο πάνω καθιστούν ανίκανο τον Ενάγοντα να εκτελέσει εργασία η οποία απαιτεί χρήση και επιδεξιότητα του δεξιού χεριού. Στην υπόθεση Παναγιώτη Παναγή ν. Σάββα Κακόψιτου
(2001)1 Α.Α.Δ. 839, λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Πρέπει να λεχθεί ότι η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει επιδείξει μια σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων. Έχει τονίσει την ανάγκη για μια πιο δίκαιη και φιλελεύθερη αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας (βλ. Ioannou and Paraskevaides (Overseas) Ltd and Another v. Christofis
(1982)1 C.L.R. 789, Παναγή ν. Θεοδώρου
(1992)2 Α.Α.Δ. 1303, Ηρακλέους ν. Πήτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Αριστοδήμου ν. Θωμά, Π.Ε. 9320 και Βρυωνίδη ν. Σοφρωνίου, Π.Ε. 9479, ημερ. 23.09.97). Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση (βλ. υπόθεση Παναγή πιο πάνω). Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος." Στην υπόθεση Jamal Ismail v. Μιχαήλ Αντωνίου κ.ά. , ECLI:CY:AD:2014:A107, Πολ. Έφεση αρ. 333/2009, ημερομηνίας 12/2/2014, αναφέρεται ότι: «Σύμφωνα με τη νομολογία ο «Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα. (Βλ. Fletcher v. Autocar Transporters Ltd
(1968)1 All E.R. 726, Constantinou v. Slahouris
(1969)1 C.L.R. 416). Με άλλες λέξεις, το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας, σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» (Βλ. Fysco Constructing Co. Ltd v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1028 και Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ. κ.α.
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049). Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (Βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74).» Έχει νομολογηθεί ότι προηγούμενες αποφάσεις προσφέρουν μόνο βοηθητική καθοδήγηση στον καθορισμό του ορθού μέτρου αποζημίωσης στη βάση των ιδιαίτερων δεδομένων της κάθε υπόθεσης. Στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Στυλιανού κ.α.
(2002)1 Α.Α.Δ. 1718 ο Ενάγοντας (Εφεσίβλητος 1) υπέστη ακρωτηριασμό των 2, 3, 4 και 5 δακτύλων της αριστερής άκρας χειρός και ακρωτηριασμό της αριστερής παλάμης από το ύψος της μεσότητας των μετακαρπίων. Παρουσίαζε επίσης απώλεια του δέρματος κατά τη ραχιαία επιφάνεια της αριστερής παλάμης. Υποβλήθηκε σε πλαστική χειρουργική επέμβαση προς σύγκλιση του τραύματος με κοιλιακό κρημνό. Το τραύμα είχε επουλωθεί πλήρως. Όμως, από λειτουργικής πλευράς το αριστερό χέρι ήταν άχρηστο, διότι ο ακρωτηριασμός έγινε σε σημείο που ο Ενάγοντας να μην μπορεί να χρησιμοποιεί τον αντίχειρα, το μοναδικό δάκτυλο που παρέμεινε. Υπεβλήθη σε μικροχειρουργική επέμβαση προς μεταφορά και εμφύτευση δακτύλου. Τα αποτελέσματα της επέμβασης ήταν ικανοποιητικά, πλην όμως η βλάβη δεν αποκαταστάθηκε σε βαθμό που το νέο δάκτυλο να έχει την ίδια λειτουργική ικανότητα και εμφάνιση του φυσιολογικού. Το ποσό των ΛΚ50.000 που επιδικάστηκε πρωτόδικα, υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων, επικυρώθηκε κατ' έφεση. Στη Ζαχαρία κ.α. ν. Καραολή
(2004)1 Α.Α.Δ. 72 η Ενάγουσα (Εφεσίβλητη) υπέστη διάφορους τραυματισμούς, σοβαρότερος εκ των οποίων ήταν το κάταγμα του βραχίονα στο δεξί της χέρι το οποίο αντιμετωπίστηκε χειρουργικά και ακινητοποιήθηκε με εξωτερική οστεοσύνθεση. Συνολικά υποβλήθηκε σε 10 χειρουργικές επεμβάσεις κάτω από γενική αναισθησία σε Νοσοκομεία της Κύπρου και του εξωτερικού. Παρά το καλό αποτέλεσμα που προέκυψε κατόπιν των αλλεπάλληλων επεμβάσεων, εντούτοις παρέμεινε μόνιμα μεγάλη δυσκαμψία και αδυναμία σύσφιξης του χεριού, η οποία περιορίζει την κινητικότητα. Υπάρχει δυσκολία στο να συγκρατεί αντικείμενα με το δεξί χέρι και δεν μπορεί να ασχοληθεί πλήρως με όλες τις δουλειές του σπιτιού, δυσκολεύεται ακόμα στην προσωπική της περιποίηση. Στην περιοχή του δεξιού χεριού υπάρχουν δύσμορφες ουλές σε όλη την έκταση του βραχίονα και στην εμπρόσθια επιφάνεια του αντιβραχίου. Το ποσό των Λ.Κ.28.000 που επιδικάστηκε πρωτόδικα υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων για τον πόνο, την ταλαιπωρία, την απώλεια των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής της επικυρώθηκε κατ' έφεση. Έχοντας κατά νου τη σοβαρότητα του τραυματισμού του Ενάγοντα, τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη, την εξέλιξη της μετεγχειρητικής του κατάστασης, καθώς και τη σημερινή του κατάσταση, επιδικάζω προς όφελος του το ποσό των €45.000 ως γενικές αποζημιώσεις. Όσον αφορά τον τόκο, όπως είναι νομολογημένο, βάσει του άρθρου 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ο χρόνος από τον οποίο θα αρχίζει ο τόκος. Ευχέρεια που όμως αιτιολογείται δικαστικά και με αναφορά στα γεγονότα της υπόθεσης. Εκτός ιδιαιτέρων συνθηκών, δεν είναι ορθό ο υποστείς τραυματισμούς από την αδικοπραξία του αντιδίκου του να μην λαμβάνει και το ευεργέτημα του νόμιμου τόκου από τη γένεση του αγώγιμου δικαιώματος (Χρυσάνθου κ.α. ν. Φραντζή
(2010)1(Β) Α.Α.Δ. 1295). Στην υπό εξέταση υπόθεση η ανεξήγητη καθυστέρηση των τριών σχεδόν χρόνων στην καταχώρηση της παρούσας αγωγής από την ημερομηνία του ατυχήματος, αποτελεί σοβαρό, κατά την άποψη μου, λόγο, για να μην επιδικαστεί τόκος από την ημερομηνία γενέσεως του αγώγιμου δικαιώματος. Θα επιδικάσω νόμιμο τόκο από της ημερομηνίας καταχώρησης της παρούσας αγωγής, ήτοι από 27/8/2009, με τις ανάλογες τροποποιήσεις που επήλθαν στο μεταξύ στο ποσοστό. Ειδικές ζημιές του Ενάγοντα Ο Ενάγοντας στην Έκθεση Απαιτήσεως του αξιώνει τα ακόλουθα κοντύλια: (α) Ιατρικά έξοδα στο Αχίλλειον Ιδιωτικό Νοσοκομείο €15.431,03 (β) Δικηγορικά έξοδα για την αγωγή €12.000,00 αρ. 6055/2007 Επ. Δικ. Λεμεσού που κινήθηκε εναντίον του Ενάγοντα από το πιο πάνω ιδιωτικό Νοσοκομείο για είσπραξη του πιο πάνω οφειλόμενου ποσού ιατρικών εξόδων (γ) Έξοδα φυσιοθεραπείας στο φυσιοθεραπευτήριο €1.845,00 Στούππας και Καραολής Λτδ. (δ) Φάρμακα €350 (ε) ΄Εξοδα διακίνησης €150 (στ) Έξοδα Δρ. Αλκιβιάδη €100 για έκδοση ιατρικού πιστοποιητικού (ζ) Απώλεια ημερομισθίων και/ή απολαβών και/ή προμηθειών μέχρι σήμερα €85.012,24 --------------- ΣΥΝΟΛΟ €114.888,27 Το υπό (α) αξιούμενο ποσό έχει γίνει παραδεχτό από την υπεράσπιση. Παραδεχτό έχει γίνει επίσης και ολόκληρο το ποσό των εξόδων για φυσιοθεραπεία. Σχετική με τα έξοδα φυσιοθεραπείας είναι η βεβαίωση του Φυσιοθεραπευτηρίου Στούππας και Καραολής (Τεκμήριο 22) το περιεχόμενο της οποίας υπήρξε αδιαμφισβήτητο. Όσον αφορά το υπό (β) αξιούμενο ποσό, δηλώθηκε ως παραδεχτό γεγονός ότι τα δικηγορικά έξοδα του δικηγόρου Π. Κλεοβούλου στην αγωγή 6055/2007 του Ε. Δ. Λεμεσού που ηγέρθη εναντίον του Ενάγοντα, από το Achillion Private Hospital ανέρχονται σε €3.
- Όσον αφορά τα υπό (δ), (ε) και (στ) περιγραφόμενα ποσά, το μόνο που θα μπορούσε να επιδικαστεί είναι το ποσό των €100 για τα έξοδα έκδοσης του ιατρικού πιστοποιητικού του Δρ. Αλκιβιάδους. Επισημαίνω ότι το ποσό αυτό αναφέρεται στο ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Αλκιβιάδους - Τεκμήριο 23 - ως τα έξοδα για την έκδοση του, το περιεχόμενο του οποίου υπήρξε αδιαμφισβήτητο. Αναφορικά με τα υπό (δ) και (ε) αξιούμενα ποσά δεν έχει παρουσιαστεί οποιαδήποτε μαρτυρία προς τεκμηρίωση τους. Συνεπώς το συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που δικαιούται ο Ενάγοντας ανέρχεται σε €20.576,03 μειωμένο όμως κατά το ποσοστό ευθύνης του. Το ποσό αυτό θα φέρει νόμιμο τόκο από της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής. Όσον αφορά την απώλεια απολαβών του Ενάγοντα που αξιώνεται με το υπό (ζ) κονδύλι, θα εξεταστεί αμέσως πιο κάτω. Απώλεια απολαβών του Ενάγοντα Σύμφωνα με την ενώπιον μου αδιαμφισβήτητη μαρτυρία ο Ενάγοντας, κατά τον αμέσως προ του ατυχήματος χρόνο εργαζόταν ως πωλητής αυτοκινήτων και λάμβανε από την Εναγομένη σταθερό μισθό Λ.Κ.900 (€1.531,45) μηνιαίως, πλέον προμήθεια Λ.Κ.50 (€85,43) για την κάθε πώληση αυτοκινήτου που διενεργούσε ο ίδιος. Στην Έκθεση Απαίτησης του αξιώνει υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων ποσό €85.012,24 ως η απώλεια των απολαβών του μέχρι την ημερομηνία καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης, ήτοι μέχρι 23/11/2010, πλέον την απώλεια των απολαβών του μέχρι την ημερομηνία της απόφασης. Αξιώνει επίσης υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων, απώλεια μελλοντικών κερδών και απολαβών και απώλεια της ικανότητας του στην ανοικτή αγορά εργασίας. Η ενώπιον μου ιατρική μαρτυρία αποκάλυψε ότι ο τραυματισμός του Ενάγοντα δεν επηρέασε την ικανότητα του για άσκηση του προ του ατυχήματος επαγγέλματος του. Επισημαίνω ότι συμφώνως των ευρημάτων μου ο Ενάγοντας έχει καταστεί ανίκανος να εκτελεί χειρωνακτική εργασία η οποία απαιτεί χρήση και επιδεξιότητα του δεξιού χεριού. Από την αποδεχτή δε μαρτυρία του Ενάγοντα έχει διαφανεί ότι τα βασικά και ουσιώδη καθήκοντα του ως πωλητής αυτοκινήτων δεν έχουν να κάνουν με την άσκηση χειρωνακτικής εργασίας. Απλά παρεμφερώς μπορούσε να χρειαστεί να κάμει κάποιες χειρωνακτικές εργασίες, όπως περιποίηση των μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, αντικατάσταση μπαταριών και ελαστικών των αυτοκινήτων καθώς και μπογιάτισμα συγκεκριμένων μερών των αυτοκινήτων με spray. Αναμφίβολα μετά τον τραυματισμό του είναι πλέον ανίκανος για να εκτελέσει τις ως άνω εργασίες με αποτέλεσμα, όπως ο ίδιος ανέφερε να μειονεκτεί συγκριτικά με κάποιο άλλο πωλητή αυτοκινήτων που είναι αρτιμελής. Ενόψει των όσων αναφέρονται πιο πάνω καταλήγω ότι υπάρχει κάποια μικρή μείωση της ικανότητας του Ενάγοντα στην άσκηση του επαγγέλματος του πωλητή αυτοκινήτων. Αυτό το οποίο παρατηρώ είναι ότι δεν υπάρχει ενώπιον μου ίχνος μαρτυρίας όσον αφορά το χρόνο για τον οποίο είχε παραχωρηθεί αναρρωτική άδεια στον Ενάγοντα, γενικά δε για το χρόνο κατά τον οποίο ο Ενάγοντας ήταν ανίκανος να εργαστεί. Επιπρόσθετα ελλείπει παντελώς οποιαδήποτε μαρτυρία σε σχέση με το κατά πόσον ο Ενάγοντας είχε εισπράξει οποιοδήποτε ποσό από την Εναγομένη για τους μηνιαίους μισθούς του, τουλάχιστον για την περίοδο μέχρι τον Δεκέμβριο του 2006 που σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία του, είχε απολυθεί από την εργασία του επειδή ζήτησε κάποιες εγγυήσεις από τον Μ.Υ.
- Στο σημείο αυτό θα ανοίξω μια παρένθεση για να αναφέρω ότι το κατά πόσον η απόλυση του Ενάγοντα ήταν παράνομη ή όχι ή κατά πόσον διεκδικήθηκαν οποιεσδήποτε αποζημιώσεις για την ισχυριζόμενη παράνομη απόλυση του, είναι ζήτημα που δεν αφορά την παρούσα διαδικασία, γι' αυτό δεν προτίθεμαι να προβώ σε σχολιασμό του. Πέραν των πιο πάνω θα πρέπει να επισημάνω ότι δεν έχω ικανοποιηθεί ότι ο Ενάγοντας ως ένας έμπειρος πωλητής αυτοκινήτων, έχει προβεί στις δέουσες ενέργειες και προσπάθειες, μετά την απόλυση του από την Εναγομένη, για να εξεύρει την ίδια εργασία σε άλλους εργοδότες ή επιχειρήσεις. Η μαρτυρία του επί του ζητήματος αυτού ήταν γενική και αόριστη. Θεωρώ ορθό να μεταφέρω αυτούσια την απάντηση την οποία έδωσε κατά την επανεξέταση του: "Α. Προσπάθησα μετά τη δεύτερη εγχείρηση που έκανα με τον κύριο Αλκιβιάδη, προσπάθησα να βρω δουλειά. Πήγα σε γνωστούς μου στη Λεμεσό, αλλά οι περισσότεροι ρωτούσαν πώς τα πάει το χέρι μου και μου έλεγαν ότι δεν χρειάζονται υπάλληλο. Μόνο μια εταιρεία στην Πάφο πήγα και συμφωνήσαμε να πιάσω δουλειά 1700 ευρώ το μήνα μαζί με τες προμήθειες και αυτοκίνητο της δουλειάς για να έρχομαι Λεμεσό - Πάφο, αλλά επειδή δεν ήταν πληροφορημένος με το χέρι μου, όφειλα εγώ να του το αναφέρω και μόλις του το είπα, «δηλαδή δεν μπορεί να κάνεις τούτες τις δουλειές που πρέπει να κάνεις;» του λέω «έχω πρόβλημα με το χέρι μου» και μου λέει «άφηστο τη Δευτέρα». Την Δευτέρα μου λέει, που πήγα που του τηλεφώνησα εάν θα συμφωνούσαμε να πάω δουλειά, μου είπε ότι προτιμούσε να του παίρνω πελάτες." Δυστυχώς δεν έχει αποκαλύψει τα ονόματα ούτε των γνωστών του στους οποίους απευθύνθηκε αλλά ούτε και της εταιρείας στην Πάφο που δέχτηκε αρχικά να τον εργοδοτήσει. Θα ήθελα ακόμα να αναφέρω ότι αυτό το οποίο λογικά θα ανέμενα, αν οι προσπάθειες για εργοδότηση του ήταν γνήσιες, ήταν ότι θα απευθύνετο στο γραφείο εξευρέσεως εργασίας, ως το πλέον αρμόδιο γραφείο, ώστε να τον βοηθήσει στην εξεύρεση εργασίας. Όπως είναι νομολογημένο η επιδίκαση αποζημιώσεων για απώλεια μέχρι τη δίκη, με δεδομένο ότι αυτές συνιστούν ζημιά η οποία έχει ήδη αποκρυσταλλωθεί, αποτελούν στοιχείο ειδικών αποζημιώσεων και επομένως θα πρέπει τα διεκδικούμενα ποσά να αποδεικνύονται με την απαιτούμενη ακρίβεια, βεβαιότητα και αυστηρότητα (Κολάνη ν. Ταμπούρα
(2010)1 (Β) Α.Α.Δ. 1108, 1116). Όπως δε έχει επανειλημμένα νομολογηθεί, στην περίπτωση κατά την οποία ήθελε κριθεί ότι ελλείπουν τα αναγκαία εκείνα στοιχεία που θα βοηθούσαν το Δικαστήριο να καταλήξει σε κάποιο ακριβές ποσό, δεν μπορεί και δεν πρέπει να επιδικάζεται κατ΄ αποκοπή ή κατά προσέγγιση οποιοδήποτε ποσό που αντιπροσωπεύει απώλεια εισοδημάτων μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης [Κουμπαρή κ.α. ν. Φούτρη
(2001)1 (Β) Α.Α.Δ. 921]. Στην υπό εξέταση υπόθεση αναμφίβολα ελλείπουν τα στοιχεία εκείνα τα οποία θα βοηθούσαν το Δικαστήριο να καταλήξει στο ακριβές ποσό που συνιστά την απώλεια του Ενάγοντα μέχρι την εκδίκαση της υπόθεσης. Όσον αφορά την απώλεια των μελλοντικών απολαβών του Ενάγοντα, καθίσταται φανερό ότι δεν παρέχεται στο Δικαστήριο η ευχέρεια για τη χρήση της μεθόδου πολλαπλασιαστή και πολλαπλασιαστέου για τον υπολογισμό τους (Θεοφάνους κ.α. ν. Κουρουκλά κ.α.
(2006)1 Α.Α.Δ. 528 και Καρδανάς κ.α. ν. Καραμούζη
(2007)1 Α.Α.Δ. 191). Έχοντας όμως κατά νου το εύρημα μου ότι υπάρχει κάποια μικρή μείωση της ικανότητας του Ενάγοντα στην άσκηση του προ του ατυχήματος επαγγέλματος του και κατ' επέκταση της εισοδηματικής του ικανότητας θα προβώ στην επιδίκαση ενός κατ' αποκοπή ποσού. Έχοντας κατά νου την ηλικία του Ενάγοντα κατά το χρόνο εκδίκασης της υπόθεσης (58 χρονών), έχω αποφασίσει όπως του επιδικάσω το ποσό των €8.000 για τη μείωση της ικανότητας του να ασκήσει το προ του ατυχήματος επάγγελμα του. Το ποσό αυτό θα φέρει νόμιμο τόκο από σήμερα. Αξιώνονται επίσης από τον Ενάγοντα υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων οι δαπάνες που θα υποστεί για μελλοντικές εγχειρήσεις. Η μαρτυρία όμως του Μ.Ε.2 επί του ζητήματος αυτού ήταν γενική και αόριστη, με αποτέλεσμα να μην παρέχει στο Δικαστήριο τα εχέγγυα για να επιδικάσει οποιοδήποτε ποσό. Συνεπώς η αξίωση αυτή θα πρέπει να απορριφθεί. Με βάση τα όσα έχω αναφέρει λεπτομερώς πιο πάνω καταλήγω ότι ο Ενάγοντας δικαιούται σε απόφαση για τα ποσά που αναφέρονται λεπτομερώς πιο πάνω, μειωμένα όμως κατά το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του. Όσον αφορά τα έξοδα, δεν βλέπω λόγο για απόκλιση από το γενικό κανόνα και ακολουθούν το αποτέλεσμα, θα υπολογιστούν όμως στην κλίμακα του ποσού της απόφασης. Με βάση τα πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγομένης για: Α. €33.750 ως γενικές αποζημιώσεις πλέον νόμιμο τόκο από της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής, με τις ανάλογες τροποποιήσεις που επήλθαν στο ποσοστό του. Β. €15.432,25 ως ειδικές αποζημιώσεις, πλέον νόμιμο τόκο επί του ως άνω ποσού. Γ. €6.000 για μείωση της ικανότητας του για άσκηση του προ του ατυχήματος επαγγέλματος του, με νόμιμο τόκο από σήμερα. Δ. Έξοδα ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο στην ανάλογη κλίμακα. (Υπ.) .............. Θ. Θωμά, Α. Ε. Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής ΘΘ/ΑΓ Subject: Civil/Other Actions/Final Αναφορά: Εργατικό Ατύχημα (Ευθύνη και Αποζημιώσεις) cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο