← Κύπρος

ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ν. G. ERGODOMIKI LIMITED κ.α., Αγωγή αρ. 3730/08, 31/10/2016

ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ ν. G. ERGODOMIKI LIMITED κ.α., Αγωγή αρ. 3730/08, 31/10/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2016:A450 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Θ. Θωμά, Α.Ε.Δ. Αγωγή αρ. 3730/08 Μεταξύ: ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ, από τη Λεμεσό Ενάγοντα και

  1. Χ. & Γ. ΕΡΓΟΔΟΜΙΚΗ ΛΤΔ, από τη Λεμεσό
  2. ΑΝΤΩΝΗΣ ΜΙΧΑΗΛ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΙ ΞΥΛΟΤΥΠΩΝ ΛΤΔ, από τη Λεμεσό Εναγομένων --------------------------------- (Και ως τροποποιήθηκε δυνάμει Διατάγματος ημερ. 11.12.08) Αγωγή αρ. 3730/08 Μεταξύ: ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ, από τη Λεμεσό Ενάγοντα και
  3. G. ERGODOMIKI LIMITED, από τη Λεμεσό
  4. Αντώνης Μιχαήλ Κατασκευαί Ξυλοτύπων Λτδ, από τη Λεμεσό Εναγομένων --------------------------------- 31.10.2016 Για τον Ενάγοντα: κ. Σ. Βασιλείου για κα Αργεντούλα Ιωάννου Για την Εναγόμενη 1: κα Τταουξιή για Τάσσος Παπαδόπουλος & Συνεργάτες (κατά την απαγγελία της απόφασης κα Καννάου) Για την Εναγόμενη 2: κ. Χ. Ιωάννου για κ. Θ. Μ. Ιωαννίδη (κατά την απαγγελία της απόφασης κ. Ανδρέου) Α Π Ο Φ Α Σ Η Τα δικόγραφα - Αδιαμφισβήτητα γεγονότα Η υπό εξέταση αγωγή αφορά εργατικό ατύχημα το οποίο, όπως υπήρξε αδιαμφισβήτητο, επεσυνέβη κατά την 13.11.2006 σε υπό ανέγερση οικοδομή στην οδό 1ης Οκτωβρίου στον Άγιο Αθανάσιο στη Λεμεσό (στη συνέχεια θα αναφέρεται ως «η υπό ανέγερση οικοδομή»). Αποτέλεσε κοινό τόπο ότι ο ενάγοντας, καθ' όλο τον ουσιώδη για την παρούσα αγωγή χρόνο, εργοδοτείτο από την εναγόμενη 2 η οποία αποτελεί εταιρεία νομίμως συσταθείσα, ασχολούμενη, μεταξύ άλλων, με εργασίες κατασκευής ξυλότυπου (καλουπιού). Η εναγόμενη 1 αποτελεί επίσης εταιρεία νομίμως συσταθείσα, διεξάγουσα εργοληπτικές και/ή οικοδομικές εργασίες, ήταν δε η κύρια εργολάβος του έργου. Η εναγομένη 2 ανέλαβε υπεργολαβικά από την εναγόμενη 1 την κατασκευή του σκελετού της υπό ανέγερση οικοδομής, η οποία περιλάμβανε την τοποθέτηση ξυλοτύπων (καλουπιών) και τη σκυροδέτηση. Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης του ενάγοντα, περί ώρα 13.50 της 13.11.2006 απασχολείτο στην υπό ανέγερση οικοδομή με την κατασκευή του ξυλότυπου των κολώνων του πρώτου ορόφου και ειδικότερα με την τοποθέτηση μεταλλικών συνδετήρων (κλειδιών) γύρω από το ξυλότυπο για να είναι ανθεκτικό κατά τη σκυροδέτηση. Καθώς βρισκόταν στη γωνιακή κολώνα του κλιμακοστασίου διαστάσεων 50 Χ 20 εκ. στην προσπάθεια του να κτυπήσει με σκεπάρνη τη σφήνα του κλειδιού που βρισκόταν σε ύψος 2 περίπου μέτρων από το σημείο που στεκόταν έχασε την ισορροπία του και έπεσε στο έδαφος με αποτέλεσμα να τραυματιστεί σοβαρά. Αποτελεί ισχυρισμό του ότι το ατύχημα οφειλόταν στην αμέλεια και/ή παράβαση των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων των εναγομένων 1 και 2, παραθέτει δε λεπτομέρειες αμελείας και/ή παραβάσεως των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων αυτών. Η εναγόμενη 1 στην τροποποιημένη Έκθεση Υπεράσπισης της ισχυρίζεται, μεταξύ άλλων, ότι η εναγόμενη 2 ενεργούσε ως ανεξάρτητος υπεργολάβος και είχε αναλάβει την κατασκευή και τοποθέτηση των ξυλοτύπων, σκυρόδεση και αφαίρεση των ξυλοτύπων σε ολόκληρο το έργο, με δικό της προσωπικό και μηχανήματα ή/και ανέλαβε ολόκληρη την πρώτη φάση του έργου που ήταν το σκελέτωμα του κτιρίου. Ο τρόπος και η μέθοδος τοποθέτησης των ξυλοτύπων αφορούσε την εναγόμενη 2, η ίδια δε ουδεμία ανάμειξη είχε στην εκτέλεση των εργασιών της εναγόμενης 2 ή/και η ανάμειξη της εξαντλείτο αποκλειστικά και μόνο στον έλεγχο της ποιότητας ή/και της πορείας των εργασιών της εναγόμενης
  5. Αποτελεί ισχυρισμό της ότι το υπό εξέταση ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική ή/και συντρέχουσα αμέλεια του ενάγοντα και της εναγόμενης 2, παραθέτει δε λεπτομέρειες αμελείας ή/και παράβασης των νομίμων καθηκόντων του ενάγοντα και της εναγόμενης
  6. Η εναγόμενη 2 αμελώς και/ή κατά παράβαση νομίμων καθηκόντων της επέτρεψε ή και έδωσε οδηγίες στον ενάγοντα να εργαστεί σε χρόνο ή/και σε σημείο ή/και σε μέρος το οποίο ήταν ανασφαλές ή/και αμελώς και παρανόμως δεν ανάμενε την εκτέλεση ή/και αποπεράτωση των αναγκαίων εργασιών από την εναγόμενη
  7. Αναφορικά με τον ενάγοντα ισχυρίζεται ότι αγνόησε ή/και παρήκουσε τις εντολές ή/και ρητές οδηγίες της εναγόμενης 1 και ξεκίνησε να εργάζεται ή/και εργάστηκε σε σημείο ή/και μέρος του εργοταξίου το οποίο γνώριζε ότι ήταν ανασφαλές ή/και αποδέκτηκε ρητά τον κίνδυνο. Η εναγόμενη 2 στη δική της Υπεράσπιση ισχυρίζεται ότι την ευθύνη και τον έλεγχο του εργοταξίου είχε η εναγόμενη 1, η οποία είχε την υποχρέωση να παράσχει ασφαλές σύστημα εργασίας στον ενάγοντα. Ισχυρίζεται δε ότι το ατύχημα οφείλετο στην αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια και/ή παράβαση των νομίμων καθηκόντων του ενάγοντα και της εναγομένης 1, παραθέτει δε λεπτομέρειες αμελείας και/ή παράβαση των νομίμων καθηκόντων τους. Πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας συμφωνήθηκε από όλες τις πλευρές το ποσό όλων των αποζημιώσεων τις οποίες δικαιούται ο ενάγοντας επί πλήρους ευθύνης. Συνεπώς η ακρόαση της υπόθεσης περιορίστηκε στο ζήτημα της ευθύνης. Η μαρτυρία Για την πλευρά του ενάγοντα κατέθεσαν ο επιθεωρητής εργασίας Ευάγγελος Σωκράτους (Μ.Ε.1) και ο ενάγοντας. Ο Μ.Ε.1 κατέθεσε ότι εργάζεται στο Υπουργείο Εργασίας από το
  8. Στα καθήκοντα του περιλαμβάνεται η επιθεώρηση χώρων εργασίας για διασφάλιση της εφαρμογής της σχετικής νομοθεσίας καθώς και η διερεύνηση εργατικών ατυχημάτων. Έχει διερευνήσει πολύ μεγάλο αριθμό ατυχημάτων. Μόλις ενημερώθηκε για την πρόκληση του υπό εξέταση ατυχήματος, επικοινώνησε αρχικά με τον ενάγοντα από τον οποίο πήρε κατάθεση στο σπίτι του για το λόγο ότι ήταν τραυματίας (Τεκμήριο 3). Επισκέφθηκε το χώρο του ατυχήματος στις 15.12.2016 όπου έκαμε μετρήσεις και πήρε φωτογραφίες. Ετοίμασε σχετική έκθεση του ατυχήματος (Τεκμήριο 5). Σύμφωνα με τις μαρτυρίες που συγκέντρωσε, το πρωί της 13.11.2006 ο ενάγοντας μαζί με τον διευθυντή της εναγόμενης 2 (Μ.Υ.2) απασχολούνταν στην υπό ανέγερση οικοδομή με την κατασκευή του ξυλότυπου των κολώνων του πρώτου ορόφου και πιο συγκεκριμένα με την τοποθέτηση μεταλλικών συνδετήρων (κλειδιών) γύρω από το ξυλότυπο για να είναι ανθεκτικό κατά τη σκυροδέτηση. Κάποια στιγμή, ενώ ο ενάγοντας βρισκόταν στην γωνιακή κολώνα του κλιμακοστασίου διαστάσεων 50 Χ 20 εκ. και προσπαθούσε να κτυπήσει με σκεπάρνη τη σφήνα του κλειδιού που βρισκόταν σε ύψος δύο περίπου μέτρων από το σημείο που στεκόταν, έχασε την ισορροπία του και έπεσε στο έδαφος. Πήρε επίσης κατάθεση από το διευθυντή της εναγόμενης 2 (Τεκμήριο 4), ο οποίος του ανέφερε ότι κατά το χρόνο του ατυχήματος δεν υπήρχαν σκαλωσιές περιμετρικά της οικοδομής. Η εναγομένη 1, που ήταν ο εργολάβος του έργου, απολογήθηκε για το ότι δεν υπήρχαν σκαλωσιές τη μέρα του ατυχήματος. Το εύρημα στο οποίο κατέληξε ήταν ότι η πτώση του ενάγοντα οφειλόταν στην έλλειψη σκαλωσιών περιμετρικά της υπό ανέγερση οικοδομής ή άλλων μέτρων προστασίας από πτώσεις. Μέρος της κύριας εξέτασης του ενάγοντα αποτέλεσε η γραπτή κατάθεση του που έδωσε στο Μ.Ε.1 (Τεκμήριο 3), την οποία υιοθέτησε ενόρκως. Στην κατάθεση του αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι τη μέρα του ατυχήματος ασχολείτο με το «κλείδκιασμα» των κολώνων του πρώτου ορόφου. Την ώρα του ατυχήματος έβαζε τα «κλειδιά» σε μια γωνιακή κολώνα στη σκάλα διαστάσεων 50 Χ 50 εκατοστών. Έβαλε τα δύο πρώτα «κλειδιά» στο χαμηλό μέρος της κολώνας και μετά έβαλε το τρίτο κλειδί σε ύψος δύο περίπου μέτρων. Την ώρα που προσπαθούσε να κτυπήσει τη σφήνα στο «κλειδί» για να «σφήξει», έχασε την ισορροπία του και έπεσε στο έδαφος από ύψος τριών περίπου μέτρων. Μόλις έπεσε ήρθε κοντά του ο μάστρος του (Μ.Υ.2), τον έβαλε στο αυτοκίνητο του και τον μετέφερε στην κλινική. Κατά την αντεξέταση του διευκρίνισε ότι όταν έγινε το ατύχημα στεκόταν πάνω στη δοκό της σκάλας, όπου βρισκόταν η γωνιακή κολώνα της σκάλας. Έπεσε από τη δοκό της σκάλας. Το σημείο στο οποίο προσπαθούσε να βάλει τη σφήνα βρισκόταν σε ύψος ενάμιση περίπου μέτρου από τη δοκό που στεκόταν. Η δοκός ήταν στο ίδιο περίπου επίπεδο με την πλάκα του ισογείου. Για την εναγόμενη 1 μαρτυρία έδωσε ο διευθυντής της Γιώργος Γεωργίου (Μ.Υ.1), ο οποίος ανέφερε τα ακόλουθα: Η εναγόμενη 1 είναι οικογενειακή εταιρεία, την οποία διαχειρίζεται ο ίδιος με το γιό του Αντώνη Γεωργίου. Ως αδειούχος εργολήπτης γνωρίζει πολύ καλά τα μέτρα ασφαλείας που πρέπει να λαμβάνονται σε μια οικοδομή για προστασία του κοινού από ατυχήματα, καθώς και τον κίνδυνο που υπάρχει για πρόκληση ατυχημάτων σε περίπτωση μη λήψης μέτρων ασφαλείας. Το 2006 η εναγομένη 1 ανέλαβε την ανέγερση της οικοδομής στην οποία επεσυνέβη το υπό εξέταση ατύχημα. Ανέθεσαν την κατασκευή του ξυλότυπου της οικοδομής στην εναγόμενη
  9. Η συμφωνία έγινε με το διευθυντή της εναγόμενης 2 (Μ.Υ.2), ο οποίος ανέλαβε να προβεί σε όλες τις εργασίες της πρώτης φάσης κατασκευής του έργου που ήταν η κατασκευή, τοποθέτηση και αφαίρεση των ξυλοτύπων (καλουπιών) σε ολόκληρο το έργο. Με τον Μ.Υ.2 είχε συνεργαστεί ξανά στις αρχές του ίδιου χρόνου, σε κάποια άλλα κατασκευαστικά έργα στη Γερμασόγεια. Η συμφωνία τους με τον Μ.Υ.2 για την συγκεκριμένη οικοδομή έγινε προφορικά και διέπετο από τους ίδιους όρους, που ίσχυαν στις προηγούμενες συμφωνίες για το έργο στη Γερμασόγεια. Οι εργοδοτούμενοι της εναγόμενης 2, περιλαμβανομένου και του ενάγοντα, βρίσκονταν υπό την άμεση ευθύνη, έλεγχο και επίβλεψη του Μ.Υ.2, ώστε οι εργασίες κατασκευής του ξυλότυπου να επιτελούνται με τον ορθό και ενδεδειγμένο τρόπο προς αποφυγή κακοτεχνιών και προς αποφυγή πρόκλησης ατυχημάτων λόγω μη εφαρμογής ορθών μεθόδων εργασίας. Με βάση τη ρηθείσα συμφωνία υπεργολαβίας, η κατοχή του ακινήτου και ουσιαστικά ο έλεγχος του εργοταξίου περιήλθε στα χέρια της εναγόμενης 2, με σκοπό την ολοκλήρωση του σκελετώματος της οικοδομής. Κατά τη διάρκεια της πρώτης φάσης του έργου, ο ρόλος της εναγόμενης 1, ως η κύρια εργολάβος, ήταν καθαρά εποπτικός, περιοριζόμενος στην παρακολούθηση της πορείας και της ποιότητας των εργασιών της εναγόμενης
  10. Το εργοτάξιο επισκέπτετο άλλοτε ο ίδιος και άλλοτε ο γιος του Αντώνης Γεωργίου. Η εναγόμενη 1 προχώρησε επίσης στην κατάρτιση σχεδίου ασφαλείας και υγείας στο εργοτάξιο, το οποίο είχε εκπονηθεί από το μελετητή του έργου. Πριν την έναρξη των εργασιών στο εργοτάξιο, δεν προχώρησαν στην κατάθεση του εντύπου γνωστοποίησης της έναρξης των εργασιών στο Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας για το λόγο ότι, όπως είχαν συμβουλευθεί από τους δικηγόρους τους, κάτι τέτοιο δεν ήταν υποχρεωτικό επειδή επρόκειτο για κατασκευή μικρού σχετικά μεγέθους. Μια βδομάδα μετά το ατύχημα, ο Μ.Ε.1 τον κάλεσε στο γραφείο του για λήψη κατάθεσης. Στην κατάθεση που έδωσε στον Μ.Ε.1 ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι το πρωί της μέρας του ατυχήματος έδωσε οδηγίες στον Μ.Υ.2 όπως, μαζί με τους υπαλλήλους του, σταματήσουν τις εργασίες τους στην οικοδομή μέχρι να τοποθετηθούν οι σκαλωσιές περιμετρικά του κτιρίου για προστασία τους. Ο Μ.Ε.1 του ανέφερε ότι υπήρχε παραδοχή από τον εργοδότη του ενάγοντα (Μ.Υ.2) στην κατάθεση του ότι εκείνος ευθύνετο για το ατύχημα, περαιτέρω δε ο Μ.Ε.1 του ζήτησε όπως υποβάλει το έντυπο γνωστοποίησης έναρξης εργασιών στο εργοτάξιο, κάτι το οποίο έκαμε τελικά στις 4.1.2007 (Τεκμήριο 7). Ενημερώθηκε ότι επεσυνέβη το υπό εξέταση ατύχημα τρεις μέρες μετά την πρόκληση του, συγκεκριμένα όταν τηλεφώνησε στο Μ.Υ.2 για να τον ενημερώσει ότι τοποθετήθηκαν οι σκαλωσιές, ώστε να επιστρέψουν στο εργοτάξιο για να συνεχίσουν τις εργασίες τους. Ρώτησε τον Μ.Υ.2 γιατί δεν τον είχε ενημερώσει έγκαιρα και κατά πόσο ειδοποίησε το Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας. Ο Μ.Υ.2 του απάντησε αρνητικά και τότε τον κάλεσε να ειδοποιήσει άμεσα το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας, εφόσον ο ίδιος δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει ούτε αν πράγματι έγινε οποιοδήποτε ατύχημα, αλλά ούτε και τις συνθήκες υπό τις οποίες προκλήθηκε. Κατά το χρόνο που προκλήθηκε το ατύχημα είχαν, από την προηγούμενη βδομάδα, ολοκληρωθεί οι εργασίες κατασκευής του σκελετώματος της πλάκας του ισογείου και, από εκείνο το σημείο και μετά, η οικοδομή έπρεπε να καθαριστεί περιμετρικά από τα ξύλα που εξείχαν γύρω από την οικοδομή και κάτω στο έδαφος. Είχε συνομιλήσει σχετικά με τον Μ.Υ.2, από τον οποίο ζήτησε να δώσει οδηγίες στους υπαλλήλους του να καθαρίσουν την οικοδομή από τα ξύλα που εξείχαν, καθώς επίσης και το έδαφος από τα ξύλα και υλικά που υπήρχαν πεταμένα, έτσι ώστε να μπορούν να τοποθετηθούν οι σκαλωσιές περιμετρικά του κτιρίου στο ύψος του πρώτου ορόφου, για συνέχιση των εργασιών του ξυλότυπου. Τη μέρα του ατυχήματος, περί ώρα 09.00 επισκέφθηκε το εργοτάξιο και διαπίστωσε ότι, όχι μόνο δεν είχε καθαριστεί η οικοδομή, σύμφωνα με τις υποδείξεις του, αλλά αντίθετα οι υπάλληλοι της εναγόμενης 2 ξεκίνησαν να εργάζονται στην κατασκευή του ξυλοτύπου των κολώνων του πρώτου ορόφου, χωρίς να περιμένουν την τοποθέτηση των σκαλωσιών. Ζήτησε το λόγο από το Μ.Υ.2 που παρήκουσε τις υποδείξεις του και του ζήτησε όπως σταματήσουν αμέσως όλες τις εργασίες τους εντός του εργοταξίου, να καθαρίσουν την οικοδομή, ως οι αρχικές οδηγίες του, για να μπορούν να τοποθετηθούν οι σκαλωσιές και, ακολούθως, να αποχωρήσουν από το εργοτάξιο. Του ανέφερε επίσης ότι θα τον ειδοποιούσε, μόλις τοποθετούνταν οι σκαλωσιές, για να επιστρέψουν στο εργοτάξιο και να συνεχίσουν τις εργασίες τους. Φεύγοντας από το εργοτάξιο ήταν με την εντύπωση ότι ο Μ.Υ.2 θα έδινε οδηγίες στους υπαλλήλους της εναγόμενης 2 να καθαρίσουν την οικοδομή και να αποχωρήσουν από το εργοτάξιο μέχρι να τους ειδοποιήσουν. Σε καμιά περίπτωση δεν μπορούσε να φανταστεί ότι ο Μ.Υ.2 θα έδινε οδηγίες στους υπαλλήλους της εναγόμενης 2 να συνεχίσουν τις εργασίες τους, οι οποίες είχαν σαν αποτέλεσμα τον τραυματισμό του ενάγοντα. Ενώ ο Μ.Υ.2 ήταν παρών στο εργοτάξιο όταν έγινε το ατύχημα, εντούτοις, αντί να ειδοποιήσει άμεσα τις αρχές καθώς επίσης και ασθενοφόρο για να μεταφέρει τον ενάγοντα, δεν ειδοποίησε κανένα, με αποτέλεσμα κανείς άλλος εκτός από τον ίδιο και τον ενάγοντα να μην μπορεί να επιβεβαιώσει ότι πράγματι έγινε το υπό εξέταση ατύχημα, ειδικά δε ότι αυτό έγινε ενόσω ο ενάγοντας εργαζόταν εντός του εργοταξίου. Επίσης ο γιος του Αντώνης Γεωργίου, στον οποίο κάνει αναφορά στην έκθεση του ο Μ.Ε.1, ότι δήθεν βρισκόταν τυχαία στη σκηνή όταν έγινε το ατύχημα, σε καμιά περίπτωση είχε επισκεφθεί το εργοτάξιο τη μέρα του ατυχήματος. Η εναγόμενη 2 όφειλε, ως εργοδότης του ενάγοντα, να διασφαλίσει ότι αυτός θα επιτελούσε την εργασία του σε ένα ασφαλές περιβάλλον εργασίας και θα του δίνονταν οδηγίες να σταματήσει να εργάζεται μέχρι να τοποθετηθούν οι σκαλωσιές. Αντίθετα, όχι μόνο δεν του έδωσαν τις οδηγίες αυτές, αλλά φαίνεται ότι του έδωσαν οδηγίες για να επιτελέσει συγκεκριμένο είδος εργασίας, μάλιστα σε ύψος, εκθέτοντας τον σε άμεσο ορατό κίνδυνο. Επίσης ο ενάγοντας, ενώ ήταν σε θέση να διαπιστώσει τον κίνδυνο πτώσης που διέτρεχε, εντούτοις υπάκουσε τις εντολές του εργοδότη του και συνέχισε να εργάζεται με αποτέλεσμα να πέσει και να τραυματιστεί. Για την εναγόμενη 2 κατέθεσε ο διευθυντής της Αντώνης Μιχαήλ (Μ.Υ.2), ο οποίος ανέφερε ότι την Παρασκευή που προηγήθηκε της Δευτέρας 13.11.2006 που επεσυνέβη το υπό εξέταση ατύχημα, του τηλεφώνησε ο Μ.Υ.1 και του ζήτησε να πάνε τη Δευτέρα στο εργοτάξιο και να συνεχίσουν την εργασία τους. Του υποσχέθηκε ότι θα έστηνε σκαλωσιές. Παρόμοιες υποσχέσεις τους είχε δώσει και τις προηγούμενες μέρες, με τις οποίες τους έπειθε και συνέχιζαν τη δουλειά, παρά το ότι κινδύνευαν. Το πρωί της 13.11.2006, ο Μ.Υ.1 ήρθε στο εργοτάξιο και τους είδε που εργάζονταν. Τους παρότρυνε και επέμενε να δουλέψουν. Τους είπε να συνεχίσουν και θα κανόνιζε να μπουν σκαλωσιές. Μάλιστα σε κάποια στιγμή ο ενάγοντας είπε στον Μ.Υ.1 ότι αν πέσει και κτυπήσει θα του κινά αγωγές. Ο Μ.Υ.1 δεν του απάντησε. Φυσικά ο ίδιος δεν ανάγκασε τον ενάγοντα να εργαστεί στην οικοδομή. Ήταν ελεύθερος να αρνηθεί αν ήθελε, χωρίς να έχει οποιαδήποτε συνέπεια. Όμως άρεσε στον ενάγοντα να δουλεύουν παρέα, γι' αυτό συνέχισε να δουλεύει μαζί του. Ο ενάγοντας ήταν πάντα προσεκτικός υπάλληλος και ποτέ δεν του έδωσε το δικαίωμα να τον παρατηρήσει για κάτι επικίνδυνο που έκανε. Ήξερε να υπολογίζει σωστά τον κίνδυνο και στην περίπτωση που έκαμνε κάτι που ήταν επικίνδυνο, ως εκ της φύσεως της δουλειάς τους, ήταν πολύ προσεκτικός. Αυτός ήταν και ο λόγος που όταν ο ενάγοντας αποφάσισε να δουλέψει στην εξωτερική κολώνα, εκεί που έπεσε και κτύπησε, δεν τον εμπόδισε. Υπήρχαν πολλές γωνιακές κολώνες και την ώρα του ατυχήματος ο ίδιος εργαζόταν σε άλλη εξωτερική κολώνα. Είχαν τελειώσει με τις εσωτερικές κολώνες και αναγκαστικά έπρεπε να εργαστούν στις εξωτερικές οι οποίες ήταν πιο επικίνδυνες επειδή σε περίπτωση πτώσης δεν υπήρχαν σκαλωσιές για να τους προστατεύσουν. Παραδέχτηκε ότι έκαμε λάθος που δέχτηκε να εργαστεί τόσο ο ίδιος όσο και ο ενάγοντας στην οικοδομή. Δυστυχώς όμως οι οικονομικές τους ανάγκες τους ανάγκασαν να δουλέψουν τη συγκεκριμένη μέρα για να προχωρήσει το έργο και να παραδοθεί στην ώρα του. Φυσικά τον παρέσυρε και το γεγονός ότι η οικοδομή ήταν ακόμα στο ύψος του πρώτου ορόφου με αποτέλεσμα να μην υπολογίσει σωστά το μέγεθος του κινδύνου. Όταν έγινε το ατύχημα η πρώτη του έγνοια ήταν να μεταφέρει τον ενάγοντα στο νοσοκομείο. Μετά που παρέδωσε τον ενάγοντα στους γιατρούς τηλεφώνησε στον Μ.Υ.1 και τον ενημέρωσε σχετικά. Ο Μ.Υ.1 ενημερώθηκε μέσω του γιού του, όπως του είπε, ότι είχε επισυμβεί το ατύχημα. Του ζήτησε να μην ενημερώσει το Γραφείο Εργασίας μέχρι να τοποθετήσει τις σκαλωσιές, για να μην «μπλέξουμε», όπως χαρακτηριστικά του ανέφερε. Μετά από τρεις μέρες ο Μ.Υ.1 του τηλεφώνησε και του ανέφερε ότι τοποθέτησε τις σκαλωσιές. Ο ίδιος ενημέρωσε το Γραφείο Εργασίας με τη γραπτή φόρμα - Τεκμήριο 2 - την οποία παρέδωσε στο Γραφείο Εργασίας την 21.11.
  11. Μετά από πάροδο λίγων ημερών του τηλεφώνησε ο Μ.Ε.1 και του ζήτησε να πάει στο Γραφείο Εργασίας για να δώσει κατάθεση. Πήγε στις 6.12.2006 και έδωσε κατάθεση στον Μ.Ε.1 (Τεκμήριο 4). Τη μέρα εκείνη ο Μ.Ε.1 τον ρώτησε ποιος ήταν ο κύριος εργολάβος του έργου, καθότι δεν ήταν ενήμερος μέχρι τότε. Τον ενημέρωσε ότι ήταν η εναγόμενη 1 και του έδωσε το τηλέφωνο του διευθυντή της για να μπορέσει να επικοινωνήσει μαζί του. Αξιολόγηση μαρτυρίας - Ευρήματα Παρακολούθησα με την επιβαλλόμενη προσοχή όλους τους μάρτυρες να καταθέτουν ενόρκως στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης. Θα πρέπει να τονίσω ότι η αξιολόγηση τους δεν περιορίστηκε στην εντύπωση που άφησαν από το εδώλιο του μάρτυρα, αλλά επεκτάθηκε στην ουσία της εκδοχής τους, την οποία αντιπαρέβαλα με το υπόλοιπο μαρτυρικό υλικό που υπάρχει ενώπιον μου (Αντωνίου ν. Αστυνομίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 766 και Βούτουνος ν. Αστυνομίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 71). Όπως αναφέρθηκε στην πρόσφατη υπόθεση P. & Chr. Seafood Express Ltd κ.α. ν. Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου, ECLI:CY:AD:2014:A661, Πολ. Έφεση αρ. 277/2009, ημερομηνίας 10/9/2014: «Είναι καθιερωμένη και αδιαμφισβήτητη η νομολογία που θέλει κριτή της μαρτυρίας να είναι κατ' εξοχήν το Δικαστήριο ενώπιον του οποίου διεξάγεται η δίκη (Σταύρου ν. Χαραλάμπους
(2011)1 Α.Α.Δ. 193). Και αυτό βέβαια για καλό λόγο. Το Δικαστήριο μπορεί να αποτιμήσει την αξιοπιστία των μαρτύρων υπό το φως της ενώπιον του ακροαματικής διαδικασίας στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης με όλες τις εκφάνσεις και παραμέτρους της. Ο Δικαστής ο οποίος έχει το ευεργέτημα αυτής της θεώρησης πραγμάτων καλείται κατ' αντικειμενικό τρόπο να κρίνει τους συνανθρώπους του αποστασιοποιημένος βέβαια από την υπόθεση και ενσωματώνοντας το μέτρο εκείνο της αμερόληπτης και λογικής κρίσης που διέρχεται ολόκληρη την κοινωνία με πρόσθετη βέβαια τη νομική κατάρτιση του Δικαστή (Baloise Insurance Co. Ltd v. Κατωμονιάτη κ.ά.
(2008)1 Α.Α.Δ. 1275)». O M.E.1 κλήθηκε ως ειδικός εμπειρογνώμονας σε θέματα ασφάλειας στους χώρους εργασίας ειδικά σε εργοτάξια αλλά και σε διερευνήσεις εργατικών ατυχημάτων. Τα καθήκοντα των εμπειρογνωμώνων έχουν επεξηγηθεί σε σωρεία αποφάσεων. Στην υπόθεση Πιττάλης κ.α. ν. Ianira Enterprises Ltd. κ.α.
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. 814, 823 αναφέρθηκε ότι ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του, έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία (Philippou v. Odysseos
(1989)1 C.L.R. 1). Κατ΄ αρχήν, θα πρέπει να αναφερθεί ότι τόσο η ειδικότητα του μάρτυρα, όσο και η εμπειρογνωμοσύνη του στα θέματα που έχουν αναφερθεί πιο πάνω υπήρξαν αδιαμφισβήτητες. Η εικόνα την οποία ο μάρτυρας άφησε στο Δικαστήριο ήταν ενός αντικειμενικού και αμερόληπτου εξεταστή που δεν είχε οποιοδήποτε προσωπικό συμφέρον στην έκβαση της υπόθεσης. Περιέγραψε με σαφήνεια και καθαρότητα τις συνθήκες πρόκλησης του ατυχήματος καθώς και την αιτία της πτώσης του ενάγοντα που δεν ήταν άλλη από την παράλειψη τοποθέτησης σκαλωσιών (ικριωμάτων). Φυσικά θα πρέπει να τονίσω ότι η μαρτυρία του σε σχέση με τις συνθήκες πρόκλησης του ατυχήματος στηρίχθηκε σε πληροφορίες τις οποίες πήρε από τρίτα πρόσωπα όπως τον ενάγοντα, το Μ.Υ.2, το Μ.Υ.1 καθώς επίσης και το γιο του Μ.Υ.1 Πανίκκο Γεωργίου. Επισημαίνω ότι, όπως ανέφερε στη μαρτυρία του, την ίδια μέρα που συναντήθηκε στην υπό ανέγερση οικοδομή με τον γιό του Μ.Υ.1 Πανίκκο Γεωργίου, μίλησε και με τον ίδιο το Μ.Υ.1 μέσω τηλεφώνου. Τονίζω ότι το Δικαστήριο θα προβεί στην αξιολόγηση της μαρτυρίας του ενάγοντα, του Μ.Υ.1 και του Μ.Υ.2, οι οποίοι κατέθεσαν ενόρκως, στο κατάλληλο στάδιο. Δεν διαφεύγει της προσοχής μου ότι ο μάρτυρας δεν επισκέφθηκε το χώρο του ατυχήματος αμέσως μετά την πρόκληση του αλλά ένα περίπου μήνα αργότερα. Όπως διαφάνηκε δε από τη μαρτυρία του, η σκηνή είχε αλλοιωθεί. Ειδικότερα, όπως φαίνεται και στις φωτογραφίες που επισυνάπτονται στην έκθεση του - Τεκμήριο 5 - υπήρχαν σκαλωσιές περιμετρικά της υπό ανέγερση οικοδομής κατά την πρώτη επίσκεψη του. Όμως θα πρέπει να επισημάνω ότι, όπως υπήρξε αδιαμφισβήτητο, δεν υπήρχαν τοποθετημένες σκαλωσιές κατά το χρόνο πρόκλησης του ατυχήματος. Ο μάρτυρας δεν διαφώνησε με τη θέση της Υπεράσπισης ότι υπήρχαν και άλλα μέτρα ασφαλείας τα οποία θα μπορούσαν να είχαν ληφθεί κατά την εκτέλεση της συγκεκριμένης εργασίας από τον ενάγοντα. Όπως όμως επεξήγησε με απόλυτη πειστικότητα, η τοποθέτηση των σκαλωσιών περιμετρικά της υπό ανέγερσης οικοδομής, ήταν το ασφαλέστερο μέτρο που θα έπρεπε να ληφθεί καθώς και το πρώτο μέτρο που πρέπει να λαμβάνεται όταν διεξάγονται εργασίες σε ύψος πέραν των δύο μέτρων. Επεξήγησε επίσης, με την ίδια πειστικότητα, το λόγο για τον οποίο τη μεγαλύτερη ευθύνη για την τοποθέτηση των σκαλωσιών είχε ο κύριος εργολάβος του έργου που στη συγκεκριμένη περίπτωση ήταν η εναγόμενη 1 η οποία ήταν και η υπεύθυνη για το όλο έργο. Πέραν των πιο πάνω, αποδέχομαι επίσης ότι δεν είχε εκπονηθεί σχέδιο ασφάλειας και υγείας πριν από την έναρξη λειτουργίας του εργοταξίου, θέση η οποία υποστηρίζεται από το αδιαμφισβήτητο περιεχόμενο της επιστολής - Τεκμήριο 6Α - την οποία ο μάρτυρας είχε απευθύνει προς την εναγόμενη
  1. Δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία ότι η από μέρους του διερεύνηση του ατυχήματος υπήρξε πλήρης και ενδελεχής. Η εναγόμενη 1 του επιρρίπτει ότι η έρευνα του ήταν ελλιπής και μεροληπτική για το λόγο ότι δεν πήρε κατάθεση από το διευθυντή της ώστε να ενημερωθεί και για τη δική του εκδοχή. Όπως έχει διαφανεί, πράγματι δεν λήφθηκε κατάθεση από το Μ.Υ.1 ή από οποιοδήποτε άλλο αντιπρόσωπο της εναγόμενης
  2. Όμως θα πρέπει να αναφέρω ότι, όπως ο μάρτυρας επεξήγησε, δεν υπήρχε, κατά το στάδιο της διερεύνησης του ατυχήματος, διαφωνία ως προς τα γεγονότα. Αυτός δε ήταν και ο λόγος που δεν θεώρησε σκόπιμο να πάρει κατάθεση και από το διευθυντή της εναγόμενης 1, επεξήγηση την οποία κρίνω απόλυτα λογική. Επιπρόσθετα θα πρέπει να επισημάνω ότι, αν και δεν είχε πάρει κατάθεση, εντούτοις είχε συνομιλήσει με το διευθυντή της εναγόμενης 1 σε σχέση με το υπό εξέταση ατύχημα, με αποτέλεσμα να ενημερωθεί για την εκδοχή της εναγόμενης
  3. Ο ενάγοντας άφησε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο. Περιέγραψε τα γεγονότα, όπως τα βίωσε, με σαφήνεια, καθαρότητα χωρίς δισταγμούς και αμφιταλαντεύσεις. Πέραν της θετικής εικόνας που άφησε από το εδώλιο του μάρτυρα, η εκδοχή του διέθετε συνοχή, πειστικότητα, λογικότητα. Αποδέχομαι ότι το ατύχημα επεσυνέβη κάτω από τις συνθήκες που επεξήγησε στην ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία του. Η εναγόμενη 1 υποστηρίζει, μέσω των συνηγόρων της, ότι ο ενάγοντας υπέπεσε σε αντίφαση σε ότι αφορά το σημείο στο οποίο βρισκόταν όταν επεσυνέβη το ατύχημα. Όπως ειδικότερα αναφέρεται στη γραπτή αγόρευση των ευπαίδευτων συνηγόρων της, στη γραπτή του κατάθεση - Τεκμήριο 3 - ο ενάγοντας αναφέρει ότι το ατύχημα επεσυνέβη όταν έπεσε από την ταράτσα. Στην ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία του όμως διαφοροποίησε τη θέση του, ισχυριζόμενος ότι στεκόταν πάνω στη δοκό της σκάλας του ισογείου. Αυτό το οποίο παρατηρώ είναι ότι στην κατάθεση του την οποία έδωσε στο Μ.Ε.1 - Τεκμήριο 3 - την οποία υιοθέτησε ως μέρος της κύριας εξέτασης του, αναφέρει αρχικά ότι έπεσε από την ταράτσα και κτύπησε. Πιο κάτω όμως αναφέρει ότι την ώρα του ατυχήματος έβαζε τα «κλειδιά» σε μια γωνιακή κολώνα στη σκάλα. Την ώρα που προσπαθούσε να κτυπήσει τη σφήνα στο τρίτο «κλειδί» που ήταν σε ύψος 2 μέτρων περίπου, έχασε την ισορροπία του και έπεσε κάτω στο έδαφος. Στην ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία του υπέδειξε επί των φωτογραφιών που επισυνάπτονται στην έκθεση του Μ.Ε.1 - Τεκμήριο 5 - το σημείο στο οποίο στεκόταν το οποίο, όπως ανέφερε, είναι η δοκός της σκάλας. Όπως έχει διαφανεί από την ενώπιον μου μαρτυρία, η κολώνα στην οποία εργαζόταν κατά το χρόνο του ατυχήματος ήταν η εξωτερική γωνιακή κολώνα του κλιμακοστασίου, η οποία απεικονίζεται στις φωτογραφίες της έκθεσης του Μ.Ε.1 - Τεκμήριο
  4. Η δοκός στην οποία, κατά τον ισχυρισμό του στεκόταν, βρίσκεται εξωτερικά της γωνιακής κολώνας του κλιμακοστασίου. Όπως τουλάχιστον διαφαίνεται πολύ ευκρινώς στη φωτογραφία αρ.2, για την εκτέλεση της συγκεκριμένης εργασίας, που ήταν η στερέωση των μεταλλικών συνδετήρων, των «κλειδιών», όπως τα αποκαλούσε, θα έπρεπε να στέκεται στη συγκεκριμένη δοκό, εφόσον δεν υπήρχαν εξωτερικά σκαλωσιές για να στέκεται με ασφάλεια επ' αυτών. Θα πρέπει να επισημάνω ότι στη φωτογραφία αρ.2 υποδεικνύεται από το Μ.Ε.1 με μαύρο βέλος το σημείο από το οποίο έπεσε. Το σημείο αυτό είναι μία δοκός που θα μπορούσε καλύτερα να περιγραφεί ως ένας εξωτερικός στενός τοίχος από σκυρόδεμα. Από τα όσα περιγράφω αμέσως πιο πάνω, καθίσταται φανερό ότι δεν υπάρχει διάσταση μεταξύ της κατάθεσης του - Τεκμήριο 3 - και της ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρίας του σε σχέση με την εργασία την οποία εκτελούσε κατά τη στιγμή της πτώσης του καθώς και σε σχέση με την κολώνα επί της οποίας εκτελούσε τη συγκεκριμένη εργασία. Όπως δε απεικονίζεται και στις δύο φωτογραφίες του Τεκμηρίου 5, επρόκειτο για κολώνα του πρώτου ορόφου. Οι κολώνες δε του πρώτου ορόφου άρχισαν να κατασκευάζονται μετά την κατασκευή της πλάκας του ισογείου. Επισημαίνω ότι σύμφωνα με την ενώπιον μου μαρτυρία, πριν το ατύχημα είχε τοποθετηθεί το ξυλότυπο στις εσωτερικές κολώνες του πρώτου ορόφου, μετά δε την αποπεράτωση τους ξεκίνησε η τοποθέτηση του ξυλότυπου στις εξωτερικές κολώνες, μία εκ των οποίων ήταν και η συγκεκριμένη, στην οποία εργαζόταν ο ενάγοντας κατά τη στιγμή της πτώσης του. Τα όσα περιέγραψε στην ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία του αποτελούν, κατά την άποψη μου, επεξήγηση του ακριβούς σημείου στο οποίο στεκόταν, από το οποίο εκτελούσε τη συγκεκριμένη εργασία κατά το χρόνο του ατυχήματος. Υπεδείχθη από την Υπεράσπιση της Εναγόμενης 1 αντίφαση, κατά την εισήγηση της, μεταξύ της μαρτυρίας του ενάγοντα και του Μ.Ε.
  5. Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στη γραπτή αγόρευση των ευπαίδευτων συνηγόρων της, η θέση την οποία προέβαλε ο Μ.Ε.1 στη μαρτυρία του ήταν ότι ο ενάγοντας, σύμφωνα με όσα του λέχθηκαν, στεκόταν πάνω στη γωνιακή κολώνα του κλιμακοστασίου (η υπογράμμιση είναι δική μου). Θα πρέπει όμως να επισημάνω ότι αυτό το οποίο αναφέρει ο Μ.Ε.1 στην έκθεση του επί λέξει είναι ότι ο ενάγοντας βρισκόταν στην γωνιακή κολώνα του κλιμακοστασίου. Πουθενά δεν αναφέρεται ότι βρισκόταν πάνω στη γωνιακή κολώνα. Αναμφίβολα η έννοια της φράσης «βρισκόταν πάνω στην κολώνα» είναι διαφορετική από την έννοια της φράσης «βρισκόταν στην κολώνα». Η τελευταία φράση μπορεί να έχει και τη σημασία του ότι βρισκόταν πλησίον της κολώνας. Ενόψει των όσων αναφέρονται πιο πάνω, δεν με βρίσκει σύμφωνο η θέση της Υπεράσπισης για την ύπαρξη αντίφασης μεταξύ της μαρτυρίας του ενάγοντα και του Μ.Ε.
  6. Υποστηρίζεται επίσης στη γραπτή αγόρευση των συνηγόρων της εναγόμενης 1 ότι υπάρχει διάσταση μεταξύ της μαρτυρίας του ενάγοντα και του τροποποιημένου δικογράφου της Έκθεσης Απαίτησης του. Όπως συγκεκριμένα αναφέρεται, στην παράγραφο 8 της Έκθεσης Απαίτησης του ο ενάγοντας ισχυρίζεται ότι καθώς βρισκόταν στη γωνιακή κολώνα του κλιμακοστασίου έχασε την ισορροπία του και έπεσε. Κατά την εισήγηση των ευπαίδευτων συνηγόρων της εναγόμενης 1, η βασική θέση του ενάγοντα κατά την καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης του ήταν ότι το ατύχημα επεσυνέβη ενώ βρισκόταν πάνω στη γωνιακή κολώνα του κλιμακοστασίου και όχι ότι στεκόταν πάνω στη δοκό, ισχυρισμό τον οποίο προέβαλε για πρώτη φορά στην ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία του. Δεν με βρίσκει σύμφωνο η ερμηνεία που δίνουν οι ευπαίδευτοι συνήγοροι της εναγόμενης 1 στη φράση «βρισκόταν στη γωνιακή καλύβα». Όπως έχω ήδη αναφέρει, από τη φράση αυτή δεν μπορεί να νοηθεί ή να ερμηνευθεί ότι ο ενάγοντας βρισκόταν πάνω στη γωνιακή κολώνα. Συνεπώς, δεν αποδέχομαι ότι υπάρχει διάσταση μεταξύ της μαρτυρίας του ενάγοντα και του δικογράφου της Έκθεσης Απαίτησης του. Φυσικά από τη μαρτυρία του ενάγοντα δεν θα μπορούσα να αποδεχθώ τη θέση του ότι τη μέρα του ατυχήματος εργαζόταν στη συγκεκριμένη κολώνα κατόπιν εντολής που του είχε δώσει ο εργοδότης του (Μ.Υ.2). Η θέση αυτή δεν συμβαδίζει με τη μαρτυρία του Μ.Υ.
  7. Όπως προκύπτει από την αδιαμφισβήτητη επί του συγκεκριμένου σημείου μαρτυρία του Μ.Υ.2, με δική του πρωτοβουλία ο ενάγοντας αποφάσισε να εργαστεί στη συγκεκριμένη εξωτερική κολώνα. Όμως ούτε και η θέση του ότι συνεργάζονταν με την εναγόμενη 1 τα τελευταία δέκα χρόνια πριν το υπό εξέταση ατύχημα μπορεί να γίνει αποδεκτή. Η θέση αυτή δεν συμβαδίζει με την ενώπιον μου αδιαμφισβήτητη μαρτυρία σύμφωνα με την οποία η υπεργολαβία την οποία εκτελούσε η εναγόμενη 2 στην υπό ανέγερση οικοδομή ήταν η δεύτερη κατά σειρά υπεργολαβία που είχε αναλάβει από την εναγόμενη
  8. Σε αντίθεση με το Μ.Ε.1 και τον ενάγοντα, ο Μ.Υ.1 άφησε πενιχρή εντύπωση στο Δικαστήριο. Αυτό το οποίο αποκόμισα, παρακολουθώντας τον με προσοχή στο εδώλιο του μάρτυρα, ήταν μια στοχευμένη και απέλπιδα προσπάθεια του, μέσα από την προβολή μιας κατασκευασμένης εκδοχής, να απεκδυθεί η εταιρεία του κάθε ευθύνης έναντι του ενάγοντα. Στην προσπάθεια του αυτή δεν δίστασε να αμφισβητήσει θέσεις οι οποίες, κατά τη γραμμή της υπεράσπισης του, όπως διαφάνηκε μέσα από την αντεξέταση των μαρτύρων της άλλης πλευράς, υπήρξαν αδιαμφισβήτητες. Έφτασε δε μέχρι του σημείου να αμφισβητήσει ακόμα και την πρόκληση του ατυχήματος. (α) Ο ισχυρισμός του ότι οι υπάλληλοι της εναγόμενης 2 περιλαμβανομένου και του ενάγοντα δεν συμμορφώθηκαν με τις οδηγίες και συνέχισαν να εργάζονται στην κατασκευή του ξυλοτύπου των κολώνων του πρώτου ορόφου αντί να καθαρίσουν την οικοδομή για να μπορούν να τοποθετηθούν οι σκαλωσιές, πέραν του ότι στερείται πειστικότητας, καταρρίπτεται από την ανεξάρτητη και καθ' όλα αποδεκτή μαρτυρία του Μ.Ε.
  9. Λογικά θα ανέμενα ότι ένας τόσο σημαντικός και ουσιώδης ισχυρισμός θα αναφέρετο οπωσδήποτε στο Μ.Ε.1 κατά το στάδιο της διερεύνησης του ατυχήματος. Σύμφωνα όμως με το Μ.Ε.1, τέτοιος ισχυρισμός δεν του είχε προβληθεί. Φυσικά δεν διαφεύγει της προσοχής μου ότι δεν είχε δώσει γραπτή κατάθεση στο Μ.Ε.
  10. Όμως, σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία του Μ.Ε.1, κατά τη συνομιλία που είχε μαζί του, δεν του είχε προβάλει τέτοιο ισχυρισμό. (β) Ισχυρίστηκε ότι μια εβδομάδα μετά τη μέρα του ατυχήματος έδωσε γραπτή κατάθεση στο Μ.Ε.1 στην οποία ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι το πρωί της μέρας του ατυχήματος έδωσε οδηγίες στον εργοδότη του ενάγοντα (Μ.Υ.2) όπως εκείνος και οι υπάλληλοι του σταματήσουν τις εργασίες τους στην οικοδομή μέχρι να τοποθετηθούν οι σκαλωσιές περιμετρικά του κτιρίου για προστασία τους. Όμως και αυτός ο ισχυρισμός του καταρρίπτεται από την αδιαμφισβήτητη θέση του Μ.Ε.1 ότι δεν είχε πάρει γραπτή κατάθεση από τον ίδιο. Βρίσκεται επίσης σε καταφανή αντίθεση με τις θέσεις τις οποίες η ευπαίδευτη συνήγορος του υπέβαλε στο Μ.Ε.1 κατά την αντεξέταση του. Συγκεκριμένα αυτό που υπεβλήθη στο Μ.Ε.1 ήταν ότι η έρευνα του αναφορικά με τις συνθήκες του ατυχήματος ήταν ελλιπής για το λόγο ότι δεν είχε πάρει κατάθεση και από τον κύριο εργολάβο ώστε να ενημερωνόταν για την εκδοχή της εναγόμενης
  11. Ανεξήγητος παρέμεινε και ο λόγος για τον οποίο ο Μ.Ε.1 δεν είχε παρουσιάσει την ισχυριζόμενη κατάθεση του. Όπως ο ίδιος αναφέρει στη γραπτή του δήλωση (Τεκμήριο 8), η οποία αποτέλεσε μέρος της κύριας εξέτασης του, δεν γνωρίζει το λόγο για τον οποίο ο Μ.Ε.1 ισχυρίστηκε ότι δεν πήρε κατάθεση από τον ίδιο. Τονίζω επίσης ότι κατά την αντεξέταση του συμφώνησε ότι ο Μ.Ε.1 δεν είχε λόγο να αποκρύψει την κατάθεση του. Αν πράγματι είχε δώσει κατάθεση στο Μ.Ε.1 λογικά θα ανέμενα ότι θα παρουσιαζόταν και αυτή στο Δικαστήριο από το Μ.Ε.1, όπως είχε παρουσιάσει τις γραπτές καταθέσεις του ενάγοντα και του Μ.Υ.
  12. Επιπρόσθετα, σε καμιά περίπτωση είχε ζητηθεί από την ευπαίδευτη συνήγορο του να παρουσιαστεί στο Δικαστήριο η ισχυριζόμενη κατάθεση την οποία ο Μ.Ε.1 πήρε από τον ίδιο. Θα πρέπει ακόμα να αναφέρω ότι ενώ αρχικά ήταν βέβαιος ότι ανέφερε στον τότε δικηγόρο του Φωκά Σωφρονίου ότι είχε δώσει κατάθεση στο Μ.Ε.1, αμέσως μετά μετέβαλε θέση ισχυριζόμενος ότι δεν μπορούσε να θυμηθεί μετά από τόσα χρόνια αν το είπε στο δικηγόρο του. Ανεξήγητος παρέμεινε και ο τρόπος με τον οποίο ο Μ.Ε.1 πληροφορήθηκε για το ατύχημα καθώς και για το ότι ήταν ο κύριος εργολάβος του έργου και τον κάλεσε στο γραφείο του για να δώσει κατάθεση, μόλις μια εβδομάδα μετά από τη μέρα του ατυχήματος. Σύμφωνα με το έντυπο γνωστοποίησης ατυχήματος - Τεκμήριο 2 - το οποίο κατατέθηκε στο Δικαστήριο από το Μ.Ε.1, το υπό εξέταση ατύχημα γνωστοποιήθηκε στο γραφείο εργασίας από την εναγόμενη 2 κατά την 21.11.
  13. Στο έντυπο αυτό δεν αναφέρεται ποιος ήταν ο κύριος εργολάβος του έργου. Όπως δε υπήρξε αδιαμφισβήτητο, η γνωστοποίηση προς το Γραφείο Εργασίας της έναρξης των εργασιών στην υπό ανέγερση οικοδομή από την εταιρεία του (εναγόμενη 1), δεν έγινε πριν την έναρξη των εργασιών, όπως επιτάσσουν οι σχετικοί κανονισμοί, αλλά πολύ αργότερα, συγκεκριμένα κατά την 4.1.2007, όπως επιμαρτυρεί το αδιαμφισβήτητο περιεχόμενο του εντύπου της εκ των προτέρων γνωστοποίησης εργοταξίου - Τεκμήριο
  14. Το πρώτο έγγραφο στο οποίο γίνεται αναφορά στο όνομα του είναι η κατάθεση που έδωσε ο ενάγοντας στο Μ.Ε.1 - Τεκμήριο 3 - η οποία φέρει ημερομηνία 4.12.
  15. Θα πρέπει ακόμα να αναφερθεί ότι ο Μ.Ε.1 επισκέφθηκε την υπό ανέγερση οικοδομή πολύ αργότερα, συγκεκριμένα στις 15.12.2006, όπου συνάντησε το γιό του Πανίκκο Γεωργίου, ο οποίος του συστήθηκε εκ των υπευθύνων της εναγομένης
  16. Σύμφωνα δε με την αποδεκτή μαρτυρία του Μ.Ε.1 ήταν εκείνη τη μέρα που είχε μιλήσει μαζί του μέσω τηλεφώνου. Από τα όσα αναφέρονται αμέσως πιο πάνω, δεν μου έχει μείνει η παραμικρή αμφιβολία ότι η από μέρους του επινόηση της γραπτής κατάθεσης του, την οποία υποτίθεται ότι έδωσε στο Μ.Ε.1, αλλά για λόγους που έμειναν ανεξήγητοι, δεν παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο, στόχευε στο να καταδείξει ότι ο ισχυρισμός του ότι είχε δώσει οδηγίες να σταματήσουν οι εργασίες στην υπό ανέγερση οικοδομή μέχρι να τοποθετηθούν οι σκαλωσιές, προβλήθηκε από πολύ νωρίς στο Μ.Ε.
  17. (γ) Προσπάθησε, ανεπιτυχώς, μέσα από αμφιταλαντευόμενες θέσεις, να αμφισβητήσει ότι υπήρχαν παρατυπίες στο εργοτάξιο του οι οποίες διαπιστώθηκαν από το Μ.Ε.
  18. Μέσα σ' αυτά τα πλαίσια, αμφισβήτησε ότι η εταιρεία του είχε αντιμετωπίσει τις κατηγορίες που περιγράφονται στο κατηγορητήριο - Τεκμήριο 9 - το οποίο καταχωρίστηκε στην υπόθεση με αρ. 19566/07 του Εργατικού Δικαστηρίου Λεμεσού, αποδεχόμενος ότι κατηγορήθηκε μόνο για το ότι είχε παραλείψει να γνωστοποιήσει εκ των προτέρων στο Γραφείο Εργασίας την έναρξη των εργασιών στην υπό ανέγερση οικοδομή. Η θέση αυτή όμως αντικρούεται από το αδιαμφισβήτητο περιεχόμενο του Τεκμηρίου 9, σύμφωνα με το οποίο η εναγόμενη 1 κατηγορήθηκε, πέραν από την ως άνω παράλειψη της, και για το ότι παρέλειψε να έχει στην κατοχή της γραπτή εκτίμηση των κινδύνων από τις διάφορες δραστηριότητες που διεξήγονταν στην υπό ανέγερση οικοδομή με αποτέλεσμα εργοδοτούμενα σ' αυτήν πρόσωπα να εκτίθενται σε κίνδυνο (κατηγορία αρ.4) καθώς και για ότι παρέλειψε να συντονίσει τις δραστηριότητες μεταξύ των διαφόρων εργολάβων και υπεργολάβων με συντονιστή ορισμένο για θέματα ασφάλειας και υγείας με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι στην υπό ανέγερση οικοδομή να εκτίθενται σε κίνδυνο (κατηγορία αρ.5). Επί του ιδίου θέματος θα πρέπει να αναφέρω επίσης ότι κάτω από την πίεση της αντεξέτασης σε σχέση με το τι περιλάμβανε το κατηγορητήριο που είχε παραλάβει, μετέβαλε θέση, ισχυριζόμενος ότι δεν θυμόταν τι έγραφε και ότι το είχε δώσει στο δικηγόρο του. Στα ίδια πλαίσια εντάσσεται και η αμφισβήτηση του ότι είχε παραλάβει την επιστολή του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας ημερ. 6.2.2007 - Τεκμήριο 6Α - με την οποία καλείτο, ως διευθυντής της εναγόμενης 1, να πάρει μέτρα για άρση όλων των ελλείψεων και παραβιάσεων που διαπιστώθηκαν στο εργοτάξιο του και καταγράφονται λεπτομερώς σ' αυτήν, ισχυριζόμενος ότι για πρώτη φορά την είχε δει στο Δικαστήριο. Θα πρέπει όμως να αναφερθεί ότι η παραλαβή της ουδόλως είχε αμφισβητηθεί από την ευπαίδευτη συνήγορο του κατά την αντεξέταση του Μ.Ε.
  19. (δ) Ούτε και ο ισχυρισμός του ότι η κατοχή του ακινήτου και ουσιαστικά ο έλεγχος του εργοταξίου περιήλθε στα χέρια της εναγόμενης 2 με σκοπό την ανέγερση και την ολοκλήρωση του σκελετώματος της οικοδομής θα μπορούσε να γίνει αποδεκτός. Από τη στιγμή που η εναγόμενη 1 ήταν η κύρια εργολάβος του έργου, ασκούσα μάλιστα εποπτικό έλεγχο επί των εργασιών της εναγόμενης 2, όπως ο ίδιος παραδέχτηκε, διερωτώμαι πώς θα μπορούσε να κριθεί ως λογικός ο ισχυρισμός του ότι η εναγόμενη 2 ήταν αυτή που είχε την κατοχή του ακινήτου. Για όλους τους λόγους που προσπάθησα να επεξηγήσω λεπτομερώς πιο πάνω, απορρίπτω τη μαρτυρία του ως παντελώς αναξιόπιστη. Ο Μ.Υ.2 άφησε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο. Επρόκειτο περί ενός αυθεντικού μάρτυρα, του οποίου η μόρφωση περιοριζόταν στη στοιχειώδη. Είχε όμως πλήρη συναίσθηση του καθήκοντος του να πει στο Δικαστήριο την αλήθεια. Η μαρτυρία του ήταν πηγαία και αυθεντική. Περιέγραψε τα γεγονότα, όπως αυτά περιήλθαν στην αντίληψη του, με ευθύτητα, λιτότητα χωρίς να παραποιήσει οτιδήποτε ώστε να απεκδυθεί οποιασδήποτε ευθύνης. Δεν προσπάθησε να επιρρίψει την ευθύνη για την πρόκληση του ατυχήματος στην εναγόμενη 1, ούτε ισχυρίστηκε ότι η εναγόμενη 1 είχε την αποκλειστική ευθύνη στην πρόκληση του ατυχήματος. Αντίθετα παραδέχτηκε ότι και η εναγόμενη 2, ως η εργοδότης του ενάγοντα, έχει το δικό της μερίδιο ευθύνης. Η αντεξέταση στην οποία υπεβλήθη, ιδιαίτερα από την ευπαίδευτη συνήγορο της εναγόμενης 1, δεν κατέστη δυνατόν να κλονίσει την αξιοπιστία του. Τα ευρήματα στα οποία καταλήγω, με βάση την ενώπιον μου αποδεκτή μαρτυρία, έχουν ως ακολούθως: Κατά την 13.11.2006, ο ενάγοντας εργαζόταν στην υπό ανέγερση οικοδομή, ασχολούμενος με την κατασκευή του ξυλότυπου των κολώνων του πρώτου ορόφου. Προηγήθηκε η κατασκευή της πλάκας του ισογείου. Περί ώρα 13.50 περίπου, απασχολείτο με την τοποθέτηση των μεταλλικών συνδετήρων (κλειδιών) επί του ξυλότυπου της εξωτερικής γωνιακής κολώνας του κλιμακοστασίου για να είναι πιο ανθεκτικός κατά τη σκυροδέτηση. Η γωνιακή κολώνα επί της οποίας εργαζόταν ο ενάγοντας απεικονίζεται στις φωτογραφίες αρ.1 και 2 της έκθεσης που ετοίμασε ο Μ.Ε.1 (Τεκμήριο 5). Εκτελούσε τη συγκεκριμένη εργασία ιστάμενος επί της επιφάνειας μιας εξωτερικής δοκού πλάτους 0.20 μ. περίπου και ύψους 3 μ. περίπου από το έδαφος. Η συγκεκριμένη δοκός απεικονίζεται επίσης στις φωτογραφίες 1 και 2 του Τεκμηρίου
  20. Ενώ τοποθετούσε το τρίτο σε ύψος μεταλλικό στερέωμα, το οποίο βρισκόταν σε ύψος 1.70 μ. από το σημείο που στεκόταν, και προσπαθούσε να κτυπήσει μια γωνιακή σφήνα για να στερεωθεί ασφαλέστερα το μεταλλικό στερέωμα (κλειδί) έχασε την ισορροπία του και έπεσε στο έδαφος με αποτέλεσμα να τραυματιστεί. Νομική πτυχή Το Άρθρο 13 του Περί Ασφάλειας και Υγείας στην εργασία Νόμου 89(Ι)/1996 προνοεί τα ακόλουθα: «13.-
(1)Κάθε εργoδότης πρέπει vα διασφαλίζει τηv ασφάλεια, υγεία και ευημερία στηv εργασία όλωv τωv εργoδoτoυμέvωv τoυ: Νοείται ότι ο εργοδότης απαλλάσσεται από την ευθύνη για συμβάντα οφειλόμενα σε ξένες προς αυτόν, ανώμαλες και απρόβλεπτες συνθήκες, ή σε έκτακτα γεγονότα, οι συνέπειες των οποίων δε θα μπορούσαν να έχουν αποφευχθεί παρόλη την επιδειχθείσα επιμέλεια.
(2)Χωρίς επηρεασμό της γεvικότητας τωv υπoχρεώσεωv τoυ, πoυ αvαφέρovται στo εδάφιo
(1), oι υπoχρεώσεις κάθε εργoδότη επεκτείvovται ώστε vα περιλαμβάvoυv τα ακόλoυθα- (α) τηv παρoχή και διατήρηση εγκαταστάσεωv, συστημάτωv και μεθόδωv εργασίας τα oπoία vα είvαι ασφαλή και χωρίς κιvδύvoυς για τηv υγεία, (β) τις διευθετήσεις πoυ διασφαλίζoυv τηv ασφάλεια και τηv απoυσία κιvδύvωv για τηv υγεία σε σχέση με τηv χρήση, χειρισμό, απoθήκευση και μεταφoρά αvτικειμέvωv και oυσιώv, (γ) τηv παρoχή, τέτoιωv πληρoφoριώv, oδηγιώv, εκπαίδευσης και επιτήρησης για τηv διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας τωv εργoδoτoυμέvωv τoυ, .............................» Στην υπόθεση L.P. Transbeton Ltd v. Σταύρου κ.α.
(2009)1 Α.Α.Δ. 304, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με το καθήκον του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας στους εργοδοτούμενους του. «.Η υποχρέωση επιμέλειας ενός εργοδότη προς τους εργοδοτουμένους του πηγάζει από το Άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, το οποίο βασίζεται στις αρχές του κοινού δικαίου. Ο εργοδότης έχει βασική υποχρέωση να μην εκθέτει τους εργοδοτούμενους του σε περιττούς ή μη αναγκαίους κινδύνους, να εργοδοτεί ικανό προσωπικό, να παρέχει ασφαλή εξοπλισμό, ασφαλές σύστημα εργασίας και ασφαλή χώρο εργασίας (Δέστε: Χριστοφή κ.ά. v. Θεοδούλου κ.ά.
(2007)1 Α.Α.Δ. 512). Η φύση του καθήκοντος επιμέλειας του εργοδότη προς τους εργοδοτούμενους του αναλύεται και στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, 14η έκδοση, παράγραφοι 965-971, σελ. 578-
  1. Το καθήκον του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας στους εργοδοτούμενους του εξυπακούει ότι η οργάνωση της εργασίας, η διαδικασία που ακολουθείται κατά την εκτέλεση της εργασίας, τα μέτρα ασφάλειας που λαμβάνονται, ο αριθμός των υπαλλήλων που εργοδοτούνται αλλά και η επίβλεψη που γίνεται, είναι τέτοια που παρέχουν εύλογη προστασία στους εργοδοτούμενους. Η υποχρέωση του εργοδότη επιβάλλει τη λήψη εύλογων μέτρων παροχής συστήματος εργασίας, το οποίο να είναι εύλογα ασφαλές, λαμβανομένων υπόψιν των κινδύνων που είναι κατ' ανάγκην εγγενείς στο όλο εγχείρημα (Δέστε: General Cleaning Contractors Ltd v. Christmas [1953] A.C. 180). Όταν υπάρχει καθήκον παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας, εκ μέρους του εργοδότη, αυτός δεν επιτελεί το καθήκον του απλά και μόνον παρέχοντας ασφαλές σύστημα εργασίας, αλλά επιπρόσθετα πρέπει να λάβει και εύλογα μέτρα για να διασφαλίσει ότι το σύστημα επιτηρείται και εφαρμόζεται. Αυτό εξυπακούει την παροχή οδηγιών προς τους εργοδοτούμενους και επίσης κάποιας μορφής εποπτεία και επίβλεψη του συστήματος εργασίας.» Αποτέλεσε κοινό τόπο ότι η εναγόμενη 1 ήταν ο κύριος εργολάβος της υπό ανέγερση οικοδομής ενώ η εναγόμενη 2 ήταν η υπεργολάβος η οποία είχε αναλάβει από την εναγόμενη 1 την κατασκευή του σκελετού της οικοδομής. Για κατασκευή του σκελετού ήταν αναγκαία η τοποθέτηση των καλουπιών (ξυλότυπου) πριν τη σκυροδέτηση. Ο ενάγοντας, κατά τον ουσιώδη χρόνο, εργοδοτείτο από την εναγόμενη
  2. Σύμφωνα με τους περί Ασφάλειας και Υγείας (Ελάχιστες Προδιαγραφές για Προσωρινά ή Κινητά Εργοτάξια) Κανονισμούς του 2002 Κ.Δ.Π. 172/2002, ο εργολάβος ολόκληρου του έργου, ανεξάρτητα αν αυτό εκτελείται ολικά ή κατά τμήματα με υπεργολάβους, υποχρεούται να λαμβάνει και να τηρεί όλα τα μέτρα ασφάλειας για την προστασία της ασφάλειας και υγείας των εργοδοτούμενων (κ.11 3(α)). Ο υπεργολάβος τμήματος του έργου είναι συνυπεύθυνος και υποχρεούται να λαμβάνει και να τηρεί όλα τα μέτρα ασφαλείας τα οποία αφορούν το τμήμα του έργου που ανέλαβε (κ.11 3(γ)). Με βάση τον κ.4
(1)(α) για κάθε εργοτάξιο όπου προβλέπεται να εκτελεστούν εργασίες από περισσότερους του ενός εργολάβους ή υπεργολάβους, ορίζεται ένας ή περισσότεροι συντονιστές σε θέματα ασφαλείας και υγείας κατά την εκπόνηση της μελέτης του έργου. Σύμφωνα δε με τον κ.5
(1)πριν την έναρξη λειτουργίας του εργοταξίου ο κύριος εργολάβος του έργου διασφαλίζει ότι ο ανάδοχος, ο μελετητής δηλαδή, μεριμνά για την εκπόνηση σχεδίου ασφάλειας και υγείας. Το σχέδιο ασφάλειας και υγείας πρέπει να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, μελέτη ανέγερσης και εγκατάστασης των ικριωμάτων (σκαλωσιών) καθώς και άλλες διευθετήσεις οι οποίες διασφαλίζουν την ασφάλειας και υγεία των προσώπων που εκτελούν εργασίες στο εργοτάξιο και των άλλων προσώπων που πιθανόν να επηρεάζονται από την εκτέλεση των εργασιών στο εργοτάξιο (κ.5
(3)(ια) και (ιβ)). Όσον αφορά την ευθύνη του κατόχου, όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Μιχαήλ ν. Ττουνιά κ.α.
(2005)1 Α.Α.Δ.19 «.ένας κάτοχος υποστατικού έχει, προς όλους τους νόμιμα ευρισκομένους στο υποστατικό του, το κοινό καθήκον φροντίδας το οποίο εξυπακούει ότι ο κάτοχος θα πρέπει να επιδεικνύει τέτοια φροντίδα όση υπό τις περιστάσεις της υπόθεσης είναι εύλογη, ώστε να διασφαλίζει ότι το οποιοδήποτε νόμιμα ευρισκόμενο στα υποστατικά πρόσωπο θα είναι εύλογα ασφαλές κατά τη χρήση των υποστατικών, για τους σκοπούς για τους οποίους ευρίσκεται νόμιμα στο χώρο.» Αποτέλεσε γεγονός αδιαμφισβήτητο ότι κατά το χρόνο πρόκλησης του υπό εξέταση ατυχήματος δεν είχαν τοποθετηθεί ακόμη οι σκαλωσιές περιμετρικά της υπό ανέγερση οικοδομής. Αποτελεί επίσης εύρημα μου ότι δεν είχε εκπονηθεί σχέδιο ασφάλειας και υγείας στο οποίο να γινόταν πρόνοια για ανέγερση και εγκατάσταση των σκαλωσιών. Σύμφωνα με την αποδεκτή μαρτυρία του Μ.Ε.1, όταν διεξάγονται εργασίες σε εργοτάξιο σε ύψος πέραν των 2 μ. το πρώτο μέτρο ασφάλειας που θα πρέπει να λαμβάνεται είναι η τοποθέτηση περιμετρικά σκαλωσιών κατάλληλων ώστε να αποτρέπουν τον κίνδυνο και να προστατεύουν όλους όσους θα εργαστούν σε ύψος πέραν των 2 μέτρων. Συμφώνως των ευρημάτων στα οποία έχω καταλήξει, ο ενάγοντας κατά το χρόνο του ατυχήματος, ασχολείτο με την τοποθέτηση των μεταλλικών συνδετήρων (κλειδιών) επί του ξυλότυπου της εξωτερικής γωνιακής κολώνας του κλιμακοστασίου του πρώτου ορόφου, ιστάμενος επί της επιφάνειας μιας εξωτερικής δοκού πλάτους 20 cm περίπου και ύψους 3 μ. περίπου. Ενώ τοποθετούσε το τρίτο από κάτω προς τα πάνω μεταλλικό στερέωμα έχασε την ισορροπία του και έπεσε στο έδαφος. Σύμφωνα με το καθ' όλα αποδεκτό εύρημα του Μ.Ε.1, η πτώση του ενάγοντα οφειλόταν στην έλλειψη σκαλωσιών περιμετρικά της οικοδομής ή άλλων μέτρων προστασίας από πτώσεις. Εφόσον υπήρχαν οι σκαλωσιές ο ενάγοντας θα μπορούσε να εκτελέσει τη συγκεκριμένη εργασία ιστάμενος επ΄ αυτών, καθιστώντας κατ' αυτόν τον τρόπο ασφαλή την εκτέλεση της συγκεκριμένης εργασίας και χωρίς να εκτίθεται σε κινδύνους. Όσον αφορά το ποιος από τους εναγόμενους είχε την υποχρέωση τοποθέτησης των σκαλωσιών, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Μ.Ε.1, η μεγαλύτερη ευθύνη βαρύνει τον κύριο εργολάβο για το λόγο ότι με την τοποθέτηση των σκαλωσιών προστατεύει όλους τους εργαζόμενους στο εργοτάξιο. Το Δικαστήριο κρίνει ως απόλυτα λογική τη θέση αυτή του Μ.Ε.1 και την αποδέχεται χωρίς καμιά επιφύλαξη. Θα πρέπει να επισημάνω ότι η εναγόμενη 2 ως υπεργολάβος θα εκτελούσε ένα τμήμα μόνο του έργου συγκεκριμένα την κατασκευή του σκελετού (καλουπιών και σκυροδέτησης). Συνεπώς, για την αποπεράτωση της υπό ανέγερση οικοδομής χρειάζονταν να εργαστούν και άλλοι υπεργολάβοι διαφόρων ειδικοτήτων, η τοποθέτηση δε των σκαλωσιών θα προστάτευε όλους όσους θα αναγκάζονταν να εργαστούν σε ύψος πέραν των 2 μέτρων. Θα πρέπει ακόμα να επισημάνω ότι, ο ίδιος ο Μ.Υ.1 κατά την αντεξέταση του δέχθηκε ότι η τοποθέτηση των σκαλωσιών ήταν υποχρέωση της εναγόμενης 1 ενώ η εναγόμενη 2 είχε υποχρέωση να έχει σκαλωσιές μόνο για το εσωτερικό της οικοδομής. Πέραν των πιο πάνω, θα πρέπει ακόμα να αναφερθεί ότι η εναγόμενης 1 ως η κάτοχος του ακινήτου αλλά και ολόκληρου του εργοταξίου είχε καθήκον φροντίδας έναντι του ενάγοντα, ο οποίος ως εργοδοτούμενος της εναγόμενης 2, βρισκόταν νόμιμα εντός του ακινήτου. Έχοντας κατά νου όλα όσα έχω αναφέρει πιο πάνω, καταλήγω ότι η παράλειψη της εναγόμενης 1 να τοποθετήσει σκαλωσιές περιμετρικά της υπό ανέγερση οικοδομής μόλις είχε κατασκευαστεί η πλάκα του ισογείου, ήταν η γενεσιουργός αιτία πρόκλησης του υπό εξέταση ατυχήματος. Συνεπώς, η εναγόμενη κρίνεται ένοχη αμέλειας. Επισημαίνω ακόμα την παράλειψη της εναγόμενης 1 να μεριμνήσει για την εκπόνηση σχεδίου ασφάλειας και υγείας, στο οποίο να περιλαμβάνεται μελέτη για την εγκατάσταση σκαλωσιών, όπως προβλέπει ο σχετικός κανονισμός. Όμως και η εναγόμενη 2 δεν είναι άμοιρη ευθυνών στην πρόκληση του ατυχήματος. Όπως ανέφερε στη μαρτυρία του ο Μ.Υ.2, δεν είχε δώσει εντολή στον ενάγοντα να δουλέψει στη συγκεκριμένη κολώνα αλλά επειδή ο ενάγοντας ήξερε να υπολογίζει τον κίνδυνο δεν τον εμπόδισε από του να δουλέψει σ' αυτή την κολώνα όταν τον είδε. Αναμφίβολα η εναγόμενη 2 δεν απαλλάσσεται της ευθύνης επειδή ο ενάγοντας αποφάσισε από μόνος του να δουλέψει στη συγκεκριμένη κολώνα χωρίς να του δοθούν οδηγίες. Ο Μ.Υ.2 ως ο διευθυντής της εναγόμενης 2 που ήταν η εργοδότης του ενάγοντα, γνωρίζοντας τον κίνδυνο που διέτρεχε ο ενάγοντας κατά την εκτέλεση της συγκεκριμένης εργασίας με το συγκεκριμένο τρόπο, όπως έχει περιγραφεί πιο πάνω, είχε υποχρέωση να μην επιτρέψει σ' αυτόν να την εκτελέσει, μέχρι να τοποθετηθούν οι σκαλωσιές. Όμως εφόσον του επέτρεψε να εργαστεί είχε υποχρέωση, γνωρίζοντας το επικίνδυνο του εγχειρήματος, να ασκήσει το μεγαλύτερο δυνατό έλεγχο επί της εργασίας που εκτελούσε και να βρίσκεται δίπλα του ή τουλάχιστον όσο πιο κοντά μπορούσε ώστε να τον επιβλέπει και να του δίνει τις κατάλληλες οδηγίες, για να αποτρέψει, κατ' αυτό τον τρόπο, τον κίνδυνο πτώσης του και να διασφαλίσει ότι ο ενάγοντας εκτελούσε με ασφάλεια τη συγκεκριμένη εργασία. Αντ' αυτού, ο ίδιος επέλεξε να εργαστεί σε κάποια άλλη κολώνα, αφήνοντας αβοήθητο κατ' ουσία τον ενάγοντα απλά επειδή είχε εμπιστοσύνη σ΄ αυτόν ότι ήξερε να υπολογίζει σωστά τον κίνδυνο. Ούτε το γεγονός ότι τη συγκεκριμένη μέρα είχαν εργαστεί κάτω από την επιμονή και παρότρυνση του Μ.Υ.1, σύμφωνα με όσα ανέφερε στη μαρτυρία του ο Μ.Υ.2, θα μπορούσε να απαλλάξει την εναγόμενη 2 από την υποχρέωση της να διασφαλίσει ότι ο ενάγοντας δεν θα εκτίθετο σε κίνδυνο κατά την εκτέλεση της συγκεκριμένης εργασίας. Ο Μ.Υ.2, ως διευθυντής της εναγόμενης 2, παρέβηκε τις ως άνω υποχρεώσεις με αποτέλεσμα η εναγόμενη 2 να είναι ένοχη αμέλειας. Στην υπόθεση L.P. Transbeton Ltd v. Σπύρου κ.α. (ανωτέρω), στη σελίδα 313 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Όταν υπάρχει καθήκον παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας, εκ μέρους του εργοδότη, αυτός δεν επιτελεί το καθήκον του απλά και μόνον παρέχοντας ασφαλές σύστημα εργασίας, αλλά επιπρόσθετα πρέπει να λάβει και εύλογα μέτρα για να διασφαλίσει ότι το σύστημα επιτηρείται και εφαρμόζεται. Αυτό εξυπακούει την παροχή οδηγιών προς τους εργοδοτούμενους και επίσης κάποιας μορφής εποπτεία και επίβλεψη του συστήματος εργασίας.» Στην υπό εξέταση υπόθεση, όχι μόνο δεν είχε δοθεί οποιαδήποτε οδηγία στον ενάγοντα ως προς τον τρόπο εκτέλεσης της συγκεκριμένης εργασίας, αλλά ούτε και εποπτεύετο από το Μ.Υ.2 κατά την εκτέλεση της. Θα προχωρήσω τώρα να εξετάσω κατά πόσο ο ενάγοντας είναι ένοχος συντρέχουσας αμέλειας. Στην υπόθεση Σφυρή ν. Πολυκάρπου
(2005)1 Α.Α.Δ.941 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με τη συντρέχουσα αμέλεια: «Αν και η συντρέχουσα αμέλεια δεν βασίζεται πάνω σε υποχρέωση επιμέλειας, βασίζεται πάνω στην πρόβλεψη. Όπως η αμέλεια απαιτεί την πρόβλεψη πρόκλησης ζημιάς σε άλλους, έτσι και η συντρέχουσα αμέλεια απαιτεί την πρόβλεψη πρόκλησης ζημιάς στον εαυτό του. ένα πρόσωπο είναι ένοχο συντρέχουσας αμέλειας αν μπορούσε λογικά να προβλέψει ότι, αν δεν ενεργούσε ως ένας λογικός και συνετός άνθρωπος, θα μπορούσε να προκαλέσει τραύματα στον εαυτό του. Και μέσα στις εκτιμήσεις του θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την πιθανότητα ότι άλλα πρόσωπα μπορεί να είναι απρόσεκτα». Είμαι της άποψης ότι ο ενάγοντας δεν είναι άμοιρος ευθυνών στην πρόκληση του ατυχήματος. Εύλογα μπορούσε να προβλέψει ότι ο τρόπος με τον οποίο επέλεξε να εργαστεί, ιστάμενος επί της στενής επιφάνειας της δοκού, χωρίς να υπάρχουν σκαλωσιές εμπεριείχε κινδύνους για την ασφάλεια του. Όπως υπήρξε αδιαμφισβήτητο, επρόκειτο για έμπειρο εργάτη, ο οποίος εργαζόταν ως καλουψιής για 30 σχεδόν χρόνια. Θα πρέπει ακόμα να επισημάνω ότι, όπως δέχθηκε κατά την αντεξέταση του, γνώριζε τον κίνδυνο που διέτρεχε επιλέγοντας να εργαστεί χωρίς σκαλωσιές. Παρόλα αυτά, αποφάσισε με δική του πρωτοβουλία να εργαστεί στη συγκεκριμένη κολώνα κατά τον τρόπο που έχω περιγράψει πιο πάνω, χωρίς πρώτα να ζητήσει από το Μ.Υ.2 να του παράσχει κάποια μέσα ασφάλειας τα οποία θα μπορούσαν να αποτρέψουν τον κίνδυνο, τον οποίο γνώριζε. Θα μπορούσε ακόμα να είχε ζητήσει οδηγίες από το Μ.Υ.2 για το πώς θα εκτελούσε τη συγκεκριμένη εργασία όσο το δυνατό ασφαλέστερα. Από τα όσα αναφέρω πιο πάνω, καθίσταται φανερό ότι ο ενάγοντας δεν ενήργησε ως ένας λογικός και συνετός εργάτης με αποτέλεσμα να εκθέσει τον εαυτό του στον κίνδυνο. Αναμφίβολα, η ευθύνη των εναγομένων στην πρόκληση του ατυχήματος είναι κατά πολύ μεγαλύτερη από την ευθύνη του ενάγοντα. Με βάση τα όσα έχω περιγράψει πιο πάνω, καθορίζω το ποσοστό ευθύνης των εναγομένων σε 80%, τη δε συντρέχουσα αμέλεια του ενάγοντα σε ποσοστό 20%. Έχοντας κατά νου ότι έχουν δοθεί ειδοποιήσεις μεταξύ των συνεναγομένων με βάση τη Δ.10 θ.12
(5)των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών και ανταλλάγηκαν μεταξύ τους δικόγραφα, ακολουθώντας τα όσα νομολογήθηκαν στην υπόθεση Μαυρίδης ν. Dharaghji κ.α.
(1990)1 Α.Α.Δ.1013 θα προχωρήσω στον επιμερισμό της ευθύνης μεταξύ των συνεναγομένων και στον υπολογισμό του ποσοστού της συνεισφοράς τους. Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι της εναγόμενης 1 στη γραπτή τους αγόρευση υποστηρίζουν ότι, ακόμα και στην περίπτωση που το Δικαστήριο δεν κάμει αποδεκτή την εκδοχή της εναγόμενης 1, όπως αυτή τέθηκε από το Μ.Υ.1, θα πρέπει να αποδώσει, και σ' αυτή την περίπτωση, μεγαλύτερο ποσοστό ευθύνης στην εναγόμενη 2 που ήταν η εργοδότης του ενάγοντα. Δεν θα συμφωνούσα με την ως άνω εισήγηση. Όπως έχει ήδη αναφερθεί, η γενεσιουργός αιτία του ατυχήματος ήταν η από μέρους της εναγόμενης 1 παράβαση της υποχρέωσης της να τοποθετήσει σκαλωσιές περιμετρικά της υπό ανέγερση οικοδομής αμέσως μετά την κατασκευή της πλάκας του ισογείου. Συνεπώς, η εναγόμενη 1 θα πρέπει να επωμιστεί και το μεγαλύτερο ποσοστό συνεισφοράς στην ευθύνη, το οποίο καθορίζω σε 50%. Η εναγόμενη 2 θα επωμιστεί ποσοστό συνεισφοράς στην ευθύνη 30%. Έχοντας κατά νού όλα όσα έχω αναφέρει πιο πάνω, καταλήγω ότι ο ενάγοντας δικαιούται σε απόφαση για το ποσό των συμφωνηθεισών αποζημιώσεων (€70.000) μειωμένο κατά το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του (20%), ήτοι για συνολικό ποσό €56.
  1. Το ποσό αυτό, βάσει των όσων έχουν δηλωθεί εκ συμφώνου, θα φέρει νόμιμο τόκο από σήμερα. Επίσης ο ενάγοντας δικαιούται σε απόφαση για τα έξοδα του, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή. Εκδίδεται απόφαση προς όφελος του ενάγοντα και εναντίον των εναγομένων 1 και 2 αλληλέγγυα και/ή κεχωρισμένα για ποσό €56.000 πλέον νόμιμο τόκο από σήμερα. Το ποσοστό της συνεισφοράς μεταξύ των συνεναγομένων καθορίζεται σε 50% (€35.000) για την εναγόμενη 1 και 30% (€21.000) για την εναγόμενη
  2. Επίσης εκδίδεται απόφαση προς όφελος του ενάγοντα και εναντίον των εναγομένων για τα δικηγορικά του έξοδα, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Τα έξοδα θα υπολογιστούν επί της κλίμακας του ποσού της απόφασης. Το ποσοστό της μεταξύ των συνεναγομένων συνεισφοράς σε σχέση με τα έξοδα καθορίζεται σε 50%. (Υπ.) .................. Θ. Θωμά, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΜΚ Subject: Civil / Other actions / Final Αναφορά: Εργατικό ατύχημα cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.