Ελένης Φούρναρη ν. Πολυκλινική Υγεία Δημόσια Εταιρεία Λτδ, Αρ. Αγωγής: 30/2010, 9/12/2016

Ελένης Φούρναρη ν. Πολυκλινική Υγεία Δημόσια Εταιρεία Λτδ, Αρ. Αγωγής: 30/2010, 9/12/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2016:A524 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Λ. Καλογήρου, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 30/2010 Μεταξύ: Ελένης Φούρναρη Ενάγουσα -και- Πολυκλινική Υγεία Δημόσια Εταιρεία Λτδ Εναγομένης -και- Δρ. Παναγιώτη Τριμικλινιώτη Τριτοδιάδικος Ημερομηνία: 09/12/16 Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: κ. Μ. Κυπριανού με κα Ζαντήρα Για την Εναγόμενη: κ. Στ. Παύλου με κα Γ. Νικολάου και κα Φιλιππίδου Για τον Τριτοδιάδικο: κ. Λαμπριανίδης για Γιώργος Χαραλαμπίδης & Σία Δ.Ε.Π.Ε. ----------------------------------- ΑΠΟΦΑΣΗ Εισαγωγή και σύντομο ιστορικό Με την πιο πάνω αγωγή η Ενάγουσα διεκδικεί από την Εναγόμενη Πολυκλινική, γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες και άλλες συναφείς ζημιές που υπέστη, από κατ' ισχυρισμόν αμελείς πράξεις και παραλείψεις του ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού της Εναγόμενης. Αποδίδει στην Εναγόμενη Πολυκλινική ιατρική αμέλεια, συνεπεία της οποίας υπέστη μόνιμη βλάβη στην καρδία ήτοι δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας και μέτρια υπολειμματική ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδος. Η Εναγόμενη αρνείται την αποδιδόμενη σ' αυτήν ιατρική αμέλεια από την Ενάγουσα. Με την υπεράσπιση της υποστηρίζει ότι η αιτία για την πρόκληση της βλάβης στην Ενάγουσα ήταν οι αμελείς πράξεις και ή παραλείψεις του γαστρεντερολόγου Παναγιώτη Τριμικλινιώτη τον οποίο επέλεξε η Ενάγουσα και ήταν ο θεράπων ιατρός της σε κάθε ουσιώδη χρόνο. Αφού εξασφάλισε σχετική άδεια εξέδωσε και επέδωσε προς αυτόν ειδοποίηση τριτοδιαδίκου. Καταχώρισε, περαιτέρω, Ανταπαίτηση με την οποία διεκδικεί το ποσό των €1.514 για τις υπηρεσίες που πρόσφερε στην Ενάγουσα. Ο Τριτοδιάδικος με την Υπεράσπιση του, αρνείται οποιαδήποτε ευθύνη, υποστηρίζοντας πως δεν ήταν ο θεράπων ιατρός της Ενάγουσας. Κατά τον επίδικο χρόνο η Ενάγουσα ήταν ηλικίας 40 ετών, ανύπανδρη και εργαζόταν στο λογιστήριο δικηγορικού γραφείου στη Λεμεσό. Την 1/3/2009 γύρω στις 11:30 π.μ. μεταφέρθηκε από την αδελφή της Ηλιάνα (ΜΕ2) στο τμήμα Πρώτων Βοηθειών της Εναγόμενης κλινικής, με φρικτούς πόνους στο στομάχι και τάση για εμετούς. Εξετάστηκε από την επί καθήκοντι ιατρό των Α΄ Βοηθειών, Ε. Αμανατίδου (ΜΥ6) η οποία διαπίστωσε ότι υπέφερε από πόνο στο επιγάστριο με κρίση πανικού. Της χορήγησε παυσίπονα φάρμακα καθώς και φάρμακο για το στομάχι (controloc) και σπασμολυτικά, χωρίς να υπάρξει βελτίωση. Υπό συνθήκες που αμφισβητούνται, εισήχθη σε δωμάτιο της κλινικής ως εσωτερικός ασθενής για περαιτέρω εξετάσεις και διερεύνηση του προβλήματος που παρουσίαζε. Η Ενάγουσα υποστηρίζει ότι εισήχθη με πρωτοβουλία της ιατρού των Α΄ Βοηθειών, η οποία κάλεσε ειδικό γαστρεντερολόγο για να προβεί σε διερεύνηση της επιγαστραλγίας που φαινόταν ότι παρουσίαζε. Ανάλογη υπήρξε και η θέση του Τριτοδιαδίκου. Η Εναγόμενη υποστηρίζει με τη σειρά της ότι η εισαγωγή έγινε μετά από τηλεφωνικές οδηγίες του γαστρεντερολόγου Π. Τριμικλινιώτη (Τριτοδιαδίκου) υπό περιστάσεις που θα αναφερθούν στη συνέχεια. Ο Τριτοδιάδικος υποστήριξε πως κλήθηκε να εξετάσει την Ενάγουσα σε σχέση με το γαστρεντερολογικό πρόβλημα που φαινόταν να παρουσίαζε και σε καμιά περίπτωση δεν ενήργησε ως ο θεράπων ιατρός της Ενάγουσας. Είναι παραδεκτό ότι το πρόβλημα υγείας της Ενάγουσας δεν ήταν γαστρεντερολογικό αλλά είχε υποστεί οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου, το οποίο διαπιστώθηκε τις πρώτες πρωινές ώρες της 1/3/2009, ενώ βρισκόταν σε δωμάτιο της κλινικής στο οποίο είχε μεταφερθεί από το μεσημέρι της προηγούμενης ημέρας. Είχε προηγηθεί η εξέταση της από τον Τριτοδιάδικο και υποβλήθηκε σε εξειδικευμένες γαστρεντερολογικές εξετάσεις, όπως ακτινογραφία και υπερηχογράφημα κοιλίας, καθώς και γαστροσκόπηση. Είναι, επίσης, παραδεκτό ότι διενεργήθηκε ηλεκτροκαρδιογράφημα (Τεκμήριο 3) αλλά αμφισβητείται η ακριβής ώρα που έγινε και ποιος έδωσε τις οδηγίες για τη διεξαγωγή του. Αξιοσημείωτο, πάντως, είναι το γεγονός ότι υπήρχαν σαφείς ενδείξεις για οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου στο υπό αναφοράν καρδιογράφημα. Σημειώνεται πως επί του Τεκμηρίου 3 δεν αναγράφεται η ώρα που διενεργήθηκε. Είναι, περαιτέρω, παραδεκτό ότι γύρω στις 11:00 π.μ. της 1/3/2009 μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού και αργότερα την ίδια ημέρα σε καρδιολογικό κέντρο στη Λευκωσία (American Heart Institute στη συνέχεια «Α.Η.Ι.») όπου υποβλήθηκε σε στεφανιογραφικό έλεγχο και εν συνεχεία σε εγχείρηση αορτοστεφανιαίας παράκαμψης και διόρθωσης της μιτροειδούς βαλβίδος. Είναι, τέλος, παραδεκτό ότι παρά την επιτυχία της χειρουργικής επέμβασης, το μυοκάρδιο υπέστη μόνιμη βλάβη και η λειτουργία της καρδίας υπολείπεται του φυσιολογικού. Η Ενάγουσα υποστηρίζει ότι για την πιο πάνω μόνιμη βλάβη και τα παρεπόμενα προβλήματα που αντιμετωπίζει, ευθύνεται η Εναγόμενη, οι ιατροί της οποίας απέτυχαν να διαγνώσουν έγκαιρα το πρόβλημα και να της προσφέρουν τη δέουσα ιατρική περίθαλψη. Σύμφωνα με τη θέση της Ενάγουσας, εάν εντόπιζαν έγκαιρα το πρόβλημα και το αντιμετώπιζαν με τον ορθό και ενδεδειγμένο τρόπο, δεν θα υφίστατο τη μόνιμη βλάβη ή το μέγεθος της βλάβης που εν τέλει υπέστη. Η Εναγόμενη αρνείται οποιαδήποτε ευθύνη. Υποστηρίζει ότι πρόσφεραν την υπό τις περιστάσεις κατάλληλη θεραπεία στην Ενάγουσα η οποία παρουσίαζε συμπτώματα γαστραλγίας. Σε κάθε περίπτωση, καταλογίζει την ευθύνη στον Τριτοδιάδικο ο οποίος, με βάση τους ισχυρισμούς της, ήταν ο θεράπων ιατρός της Ενάγουσας και εκείνος όφειλε να είχε διερευνήσει πού οφειλόταν ο πόνος που ένιωθε στο επιγάστριο και τα άλλα συμπτώματα που παρουσίαζε η Ενάγουσα. Ο Τριτοδιάδικος, με τη σειρά του, απορρίπτει τη βασική θέση της Εναγόμενης πως ήταν ο θεράπων ιατρός της Ενάγουσας. Υποστηρίζει ότι κλήθηκε από την ιατρό των Α΄ Βοηθειών της Εναγόμενης για να προβεί σε διερεύνηση του γαστρεντερολογικού προβλήματος που αντιμετώπιζε η Ενάγουσα. Προέβη στις δέουσες εξετάσεις που περιορίζονταν μόνο στην ειδικότητα του και αναχώρησε από την κλινική, εκτιμώντας ότι δεν είχε να προσφέρει άλλη ιατρική υπηρεσία στην Ενάγουσα. Αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι έδωσε οδηγίες για την εισαγωγή της Ενάγουσας στην κλινική. Όσον αφορά το καρδιογράφημα Τεκμήριο 3, η Εναγόμενη υποστήριξε ότι διενεργήθηκε με οδηγίες του Τριτοδιαδίκου, ο οποίος το είδε και το αξιολόγησε, χωρίς να αντιληφθεί ότι παρουσίαζε έμφραγμα. Ο Τριτοδιάδικος από την άλλη, υποστήριξε πως δεν έγινε καρδιογράφημα στην παρουσία του και ότι το Τεκμήριο 3 διενεργήθηκε μετά από την γαστροσκόπηση, όταν είχε φύγει από την κλινική. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ Η πλευρά της Ενάγουσας κάλεσε 6 μάρτυρες. Εκτός από την ίδια (ΜΕ1) κάλεσε την αδελφή της Ηλιάνα Χριστοφίδου-Φούρναρη (ΜΕ2), τις φίλες της Βενιζέλα Θεοδώρου και Γεωργία Νικολάου (ΜΕ3 και 5, αντίστοιχα), τον καρδιολόγο Mark Klutstein, από το Ισραήλ (ΜΕ4) και τον γραφολόγο Αντρέα Παναγιώτου (ΜΕ6). Έξι μάρτυρες κατέθεσαν και για την πλευρά της Εναγόμενης, πέντε από τους οποίους ιατροί και μια νοσηλεύτρια. Ειδικότερα, κλήθηκαν οι επί καθήκοντι ιατροί κατά τον επίδικο χρόνο, ήτοι οι ιατροί των Α΄ Βοηθειών Ε. Αμανατίδου και Γ. Οικονόμου (ΜΥ6 και 4, αντίστοιχα), η εσωτερική ιατρός ορόφου Π. Νεάρχου (ΜΥ2), ο καρδιολόγος Μ. Αγαθαγγέλου (ΜΥ1), ο οποίος ήταν συνεργάτης ιατρός και μέτοχος στην Ενάγουσα Πολυκλινική, η νοσηλεύτρια Όλγα Συμεού (ΜΥ3) και ο γαστρεντερολόγος Μιχάλης Λεριός (ΜΥ5). Ο Τριτοδιάδικος έδωσε ένορκη μαρτυρία χωρίς να καλέσει άλλο μάρτυρα. Ακολουθεί συνοπτική παράθεση της μαρτυρίας η οποία κρίθηκε αναγκαίο όπως διαχωριστεί σε δύο μεγάλα κεφάλαια: (α) Τη μαρτυρία που σχετίζεται με τις συνθήκες μεταφοράς της Ενάγουσας στην κλινική και τη θεραπεία που της παρασχέθηκε, τόσο στις Α΄ Βοήθειες όσο και σε άλλους χώρους της κλινικής, ως εσωτερικός ασθενής, και (β) την ιατρική και άλλη επιστημονική μαρτυρία. (α) Μαρτυρία σχετικά με τη μεταφορά και νοσηλεία της Ενάγουσας στις Α΄ Βοήθειες και στους θαλάμους της Εναγόμενης κλινικής. Στο κεφάλαιο αυτό εντάσσεται η μαρτυρία της Ενάγουσας (ΜΕ1), της αδελφής της Ηλιάνας (ΜΕ2), των φιλενάδων της Βενιζέλας (ΜΕ3) της Γεωργίας (ΜΕ5) καθώς και των ιατρών Αμανατίδου (ΜΥ6), Οικονόμου (ΜΥ4) και Νεάρχου (ΜΥ2) και της νοσηλεύτριας Συμεού (ΜΥ3). Σχετική ασφαλώς είναι και η μαρτυρία του Τριτοδιαδίκου καθώς και η μαρτυρία του Αγαθαγγέλου (ΜΥ1) όσον αφορά την εμπλοκή του στη διάγνωση του εμφράγματος και τη νοσηλεία που παρασχέθηκε από αυτόν στην Ενάγουσα. Η Ενάγουσα ανέφερε πως γύρω στις 10:30 π.μ. της 28.2.2009, ενώ βρισκόταν στην κουζίνα του σπιτιού της, ένιωσε ένα δυνατό πόνο στο στομάχι ο οποίος γινόταν πιο έντονος, με την πάροδο του χρόνου. Γύρω στις 11 κάλεσε την αδελφή της από το τηλέφωνο και της ζήτησε να την μεταφέρει στο γιατρό. Η ΜΕ2 ανταποκρίθηκε αμέσως. Γύρω στις 11:05 πήγε με το αυτοκίνητο της στο σπίτι της Ενάγουσας και αφού την παρέλαβε, κατευθύνθηκαν αρχικά στο ιατρείο του Κ. Νεοφύτου (Παθολόγου-Καρδιολόγου) που βρισκόταν κοντά στο σπίτι της Ενάγουσας αλλά επειδή ήταν κλειστό, κατέληξαν τελικά στην Πολυκλινική Υγεία γύρω στις 11:30 π.μ. Στη διαδρομή, αναφέρει στην γραπτή της δήλωση (Έγγραφο Α), οι πόνοι εντάθηκαν, γεγονός που ανέφερε στην αδελφή της. Της είπε επίσης ότι ένιωθε μούδιασμα στο χέρι. Την παρέλαβαν, συνεχίζει, δυο γυναίκες με άσπρη στολή και την τοποθέτησαν σε ένα κρεβάτι, όπου την εξέταζαν. «Σφάδαζε» από τους πόνους, αναφέρει, σε σημείο που δεν μπορούσε να επικοινωνεί. Το μόνο που τους είπε ήταν πως το προηγούμενο βράδυ είχε φάει σουβλάκια, απαντώντας σε σχετική ερώτηση που της υπόβαλαν. Ουδείς, αναφέρει, τη ρώτησε για το οικογενειακό ή ιατρικό ιστορικό της. Άκουσε όμως την αδελφή της που είπε στις κοπέλες με τις άσπρες στολές ότι διαμαρτυρόταν για φοβερούς πόνους στην κοιλιά και για μούδιασμα στο χέρι. Συεχίζοντας αναφέρει πως μόλις την μετέφεραν σε δωμάτιο έκανε εμετό και ευκοιλιότητα στα ρούχα της και την καθάρισε η αδελφή της. Λόγω των αφόρητων πόνων που ένιωθε δεν ήταν σε θέση να θυμηθεί τι ενέργειες έκαναν οι ιατροί που την παρακολουθούσαν. Πληροφορήθηκε από την αδελφή της πως γύρω στο μεσημέρι υποβλήθηκε σε καρδιογράφημα (Τεκμήριο 3) το οποίο δεν τους είχε παραδοθεί, παρά τις επιστολές που είχαν αποστείλει οι δικηγόροι της (Τεκμήρια 2α και 2β). Δεν ήταν επίσης σε θέση να θυμηθεί τα γεγονότα που ακολούθησαν την επόμενη ημέρα με τη μεταφορά της στο Γενικό Νοσοκομείο και ακολούθως στο A.H.I., όπου υποβλήθηκε σε χειρουργικές επεμβάσεις. Σημειώνεται ότι τα γεγονότα που σχετίζονται με τις επεμβάσεις και τη θεραπεία που έτυχε στο Αμερικάνικο Ινστιτούτο δεν αμφισβητούνται. Αντεξεταζόμενη από το συνήγορο της Εναγόμενης δέχθηκε πως υπήρχε στην οικογένεια της ιστορικό καρδιακών παθήσεων. Δυο χρόνια πριν είχε υποβληθεί σε εγχείρηση ανοικτής καρδιάς ο πατέρας της ενώ και η μητέρα της έπασχε από καρδιακό πρόβλημα. Η ίδια, είπε, δεν είχε παρουσιάσει πρόβλημα με την καρδιά της, παρότι είχε υποβληθεί σε εξετάσεις, λόγω του ιστορικού που υπήρχε στην οικογένεια της. Δεν έπαιρνε φαρμακευτική αγωγή και δεν αντιμετώπιζε κάποιο πρόβλημα με την υγεία της. Δέχθηκε πως η χοληστερόλη της ήταν κάπως ψηλή, γύρω στα 230-240, χωρίς όμως να χρειαστεί να παίρνει φάρμακα. Ανέφερε επίσης πως ήταν καπνίστρια και το βάρος της ήταν 98 κιλά. Διευκρίνισε ωστόσο ότι μετά από το επεισόδιο αυξήθηκε πολύ το βάρος της, λόγω της ακινησίας της παρά το γεγονός ότι ακολουθούσε ειδική δίαιτα. Απαντώντας σε άλλες ερωτήσεις, επανέλαβε ότι ένιωθε φρικτούς πόνους και δεν ήταν σε θέση να συνομιλήσει ούτε μπορούσε να θυμηθεί σε ποιες εξετάσεις υποβλήθηκε και ποιοι γιατροί την εξέτασαν. Ερωτηθείσα ειδικά για τον Τριτοδιάδικο, ανέφερε πως δεν θυμόταν ότι την εξέτασε, δηλώνοντας πως δεν έχει οποιοδήποτε παράπονο από αυτόν. Η Ηλιάνα (ΜΕ2) επιβεβαίωσε ότι μετέφερε την Ενάγουσα στην Πολυκλινική, γύρω στις 11:30 και είπε στο προσωπικό που τους παρέλαβε ότι η αδελφή της είχε φοβερούς πόνους και μούδιασμα στο χέρι. Τους ρώτησαν, αναφέρει στην γραπτή της δήλωση (Έγγραφο Β), εάν έχουν οικογενειακό γιατρό και απάντησε πως επισκέπτονταν τον γιατρό Κ. Νεοφύτου, όταν είχαν κρυολόγημα. Ενημερώθηκε από τις κοπέλες των Α΄ Βοηθειών ότι επικοινώνησαν μαζί του και απουσίαζε στο εξωτερικό και ότι τους είπε να καλέσουν γαστρεντερολόγο. Στη συνέχεια της δήλωσής της επιβεβαιώνει ότι η αδελφή της έκανε εμετό και ευκοιλιότητα και την καθάρισε η ίδια. Αναφέρει περαιτέρω, πως στη συνέχεια εμφανίστηκε ο Τριτοδιάδιος τον οποίο έβλεπε για πρώτη φορά και της είπε ότι τον είχε καλέσει η κλινική για να εξετάσει την Ενάγουσα. Αφού την εξέτασε, έδωσε οδηγίες όπως διενεργηθεί ακτινογραφία και υπερηχογράφημα. Όταν είδε τις ακτινογραφίες και το αποτέλεσμα του υπερηχογραφήματος, την ενημέρωσε ότι έβλεπε μια σκιά στο πάγκρεας και ζήτησε όπως γίνει γαστροσκόπηση. Της είπε, επίσης, ότι τα αποτελέσματα δεν δικαιολογούσαν τους πόνους που ένιωθε η αδελφή της και του ανέφερε πως μέσα στο αυτοκίνητο η Ενάγουσα είχε παραπονεθεί ότι μούδιασε το χέρι της. Τότε, συνεχίζει, ο Τριτοδιάδικος ζήτησε και έκαναν καρδιογράφημα. Αφού στη συνέχεια έγινε και η γαστροσκόπηση, ο Τριτοδιάδικος τους είπε πως υπήρχε ερεθισμός στο πάγκρεας και θα της χορηγούσαν παυσίπονες ενέσεις. Τη ρώτησε όμως εάν είναι «φοβητσιάρα» η αδελφή της γιατί τα ευρήματα δεν δικαιολογούσαν τις φωνές της. Παρά το γεγονός ότι της είχαν χορηγηθεί παυσίπονες ενέσεις, οι πόνοι δεν υποχωρούσαν και η Ενάγουσα εξακολουθούσε να υποφέρει και να φωνάζει. Με παραίνεση του προσωπικού της κλινικής έφυγαν γύρω στις 8 το βράδυ αλλά γύρω στα μεσάνυχτα ειδοποιήθηκε ότι εισήχθη στην εντατική μονάδα και πήγε αμέσως πίσω στην κλινική. Εκεί, συνεχίζει, συνάντησε το γιατρό της εντατικής ο οποίος της είπε ότι η αδελφή της χρειαζόταν επειγόντως καρδιολόγο και έδωσε τη συγκατάθεση της για να ειδοποιηθεί ο συνεργάτης καρδιολόγος της κλινικής, δεδομένου ότι ο Νεοφύτου βρισκόταν στο εξωτερικό ενώ κάποιος άλλος γνωστός-συγγενής τους καρδιολόγος (Μουτήρης) ήταν στην Πάφο. Προσήλθε ο καρδιολόγος Αγαθαγγέλου (ΜΥ1) ο οποίος την ενημέρωσε ότι η αδελφή της είχε υποστεί έμφραγμα και θα έπρεπε να περιμένουν μέχρι το πρωί για να μεταφερθεί σε ιδιωτική κλινική ή στο Γενικό Νοσοκομείο για καθετηριασμό. Στη συνέχεια ο ΜΥ1 έφυγε και επανήλθε η ώρα 10:00 π.μ. και τον ενημέρωσε ότι αποφάσισαν να μεταφερθεί για καθετηριασμό στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, όπως και έγινε. Εκεί, αναφέρει, διαπίστωσαν ότι το έμφραγμα το είχε πάθει από το πρωί της προηγούμενης και αφού την υπόβαλαν σε εξετάσεις έκριναν ότι θα έπρεπε να μεταφερθεί στο American Heart Institute, γιατί η κατάσταση της ήταν κρίσιμη. Μεταφέρθηκε, εν τέλει, εκεί και υποβλήθηκε σε εξειδικευμένες εξετάσεις και χειρουργικές επεμβάσεις. Ερωτηθείσα στην αντεξέταση κατά πόσο ήταν βέβαιη ότι είχε πει στις κοπέλες των Α΄ Βοηθειών ότι η Ενάγουσα είχε μούδιασμα στο χέρι, απάντησε πως δεν ήταν βέβαιη. Ήταν όμως σίγουρη ότι το είχε αναφέρει στον Τριτοδιάδικο. Σε περαιτέρω ερωτήσεις από το συνήγορο του Τριτοδιαδίκου επί του ιδίου ζητήματος, επανέλαβε πως δεν θυμόταν εάν είχε αναφέρει στις κοπέλες των Α΄ Βοηθειών ότι είχε μούδιασμα στο χέρι. Ανέφερε, περαιτέρω, ότι το ανέφερε αργότερα σε νοσηλευτές και γιατρούς που επισκέφθηκαν την Ενάγουσα στο δωμάτιο. Το ανέφερε, επανέλαβε, και στον κ. Τριμικλινιώτη. Οι ΜΕ3 και 5 είναι φίλες της Ενάγουσας. Ανάφεραν πως το προηγούμενο βράδυ, ήτοι στις 27/2/2009, πέρασαν το βράδυ παρέα με μια άλλη φίλη τους, στο σπίτι της Ενάγουσας. Κάθισαν μέχρι τις 11:30 μ.μ., έφαγαν σουβλάκια και πέρασαν ευχάριστα το βράδυ τους, κουβεντιάζοντας και κάνοντας αστεία. Η Ενάγουσα, είπαν, ήταν ευδιάθετη και δεν έκανε οποιοδήποτε παράπονο για την υγεία της. Η Ενάγουσα, πρόσθεσε η ΜΕ3, ήταν ένα κοινωνικό άτομο με ζωντάνια που της άρεσε να συναναστρέφεται με κόσμο. Πριν από το επίδικο περιστατικό είχε κάποιο δεσμό. Μετά από το επεισόδιο κλείστηκε στον εαυτό της και αποφεύγει να κυκλοφορεί. Η ΜΕ5 πρόσθεσε πως την επομένη, όταν έμαθε για το πρόβλημα της Ενάγουσας, την επισκέφθηκε στην κλινική γύρω στις 7 μ.μ. Βρισκόταν, ανέφερε, σε δωμάτιο της κλινικής και «σφάδαζε» από τους πόνους. Έμεινε μαζί της μέχρι αργά και σε κάποια στιγμή αντιλήφθηκε ότι είχε δυσκολία στην αναπνοή της και έπεφταν οι παλμοί της. Αμέσως ενημέρωσε μια νοσηλεύτρια και αφού διαπίστωσε και εκείνη ότι δεν ήταν καλά, την μετέφεραν στην εντατική μονάδα. Ειδοποίησε και την οικογένεια της που είχαν φύγει νωρίτερα και επέστρεψαν μετά από λίγο. Γύρω στις 00:30 είδε τον καρδιολόγο Αγαθαγγέλου που εισήλθε στην εντατική και στη συνέχεια τον είδε ξανά γύρω στις 01:

1. Τον άκουσε να ενημερώνει την οικογένεια της Ενάγουσας ότι είχε υποστεί έμφραγμα. Ερωτηθείσα από το συνήγορο της Εναγόμενης, με ποιο τρόπο διαπίστωσε ότι έπεσαν οι παλμοί της Ενάγουσας, απάντησε πως το κατάλαβε γιατί κρατούσε το χέρι της και σε κάποια στιγμή ένιωσε τους παλμούς της να μειώνονται και την είδε που δυσκολευόταν να αναπνεύσει. Σε άλλη σχετική ερώτηση, είπε πως έβλεπε τη νοσοκόμα που έμπαινε στο δωμάτιο της εντατικής και έλεγχε τους παλμούς και την πίεση της Ενάγουσας. Η μαρτυρία της Εναγόμενης Η ΜΥ6 ήταν η επί καθήκοντι ιατρός στις Α΄ Βοήθειες. Ανέφερε πως εξέτασε την Ενάγουσα η οποία παραπονέθηκε για πόνους στο επιγάστριο. Τη ρώτησε, αναφέρει στην γραπτή δήλωση της (Έγγραφο «Θ»), τι είχε φάει το προηγούμενο βράδυ και της απάντησε ότι έφαγε σιεφταλιές και σουβλάκια. Κατά την εξέταση, αναφέρει, τη ρώτησε τις συνήθεις ερωτήσεις που υποβάλλει σε όλους τους ασθενείς, δηλαδή εάν έπαιρνε κάποια φάρμακα καθώς και το προσωπικό-οικογενειακό της ιστορικό, χωρίς να πάρει απάντηση. Από την εξέταση διαπίστωσε ότι είχε πόνο και ευαισθησία στο επιγάστριο, ήταν πολύ αγχωμένη και είχε γενική αδυναμία. Έδωσε οδηγίες να της χορηγηθούν παυσίπονα καθώς και φάρμακα για το στομάχι και σπασμολυτικά, χωρίς σημαντική βελτίωση. Τη ρώτησε εάν είχε οικογενειακό γιατρό και της απάντησε πως ήταν ο Δρ. Κ. Νεοφύτου που τύγχανε να ήταν εξωτερικός συνεργάτης της κλινικής. Επικοινώνησε τηλεφωνικώς με τον Νεοφύτου ο οποίος βρισκόταν στο εξωτερικό και αφού του περιέγραψε τα συμπτώματα της Ενάγουσας της εισηγήθηκε να ειδοποιήσει τον γαστρεντερολόγο Παν. Τριμικλινιώτη (Τριτοδιάδικο). Τηλεφώνησε ακολούθως στον Τριτοδιάδικο ο οποίος την πληροφόρησε ότι είχε ήδη ενημερωθεί από τον Νεοφύτου και ήταν καθ' οδόν προς την κλινική. Της έδωσε, πρόσθεσε, οδηγίες να γίνει εισαγωγή της Ενάγουσας και να μεταφερθεί σε δωμάτιο. Πληροφορήθηκε, προσθέτει, ότι ο Τριτοδιάδικος κατέφθασε μετά από λίγο και πήγε κατ' ευθείαν στον όροφο, χωρίς να περάσει από το τμήμα Πρώτων Βοηθειών. Ενημέρωσε, την γιατρό του ορόφου που ήταν η Π. Νεάρχου (ΜΥ2) για την εισαγωγή της Ενάγουσας και τα συμπτώματα που παρουσίαζε, αναφέροντας της ότι θα την επισκεπτόταν ο Τριτοδιάδικος, ο οποίος είχε ζητήσει την εισαγωγή της. Κατέγραψε στο βιβλίο Α΄ Βοηθειών (Τεκμήριο 42) την επίσκεψη της Ενάγουσας, σημειώνοντας τα παράπονα της και την αρχική, όπως υποστήριξε, διάγνωσή της, καθώς και τα φάρμακα που της χορηγήθηκαν. Εξήγησε πως η ώρα που σημειώθηκε στο Τεκμήριο 42 (11:50) δεν ήταν η ακριβής ώρα που είχε προσέλθει η Ενάγουσα, αλλά η ώρα που συμπλήρωσε το βιβλίο, αφού την είχε εξετάσει. Υπολογίζει ότι είχε προσέλθει, συνοδευόμενη από την αδελφή της, 20΄ περίπου, πριν. Σε σχέση με τον ισχυρισμό της Ενάγουσας και της αδελφής της ότι της είχαν αναφέρει ότι η Ενάγουσα είχε μούδιασμα στο χέρι, υποστήριξε κατηγορηματικά πως δεν είχε λεχθεί κάτι τέτοιο. Εάν γινόταν παράπονο για μούδιασμα στο χέρι, πρόσθεσε, θα ζητούσε τη διενέργεια ηλεκτροκαρδιογραφήματος. Ανάφερε επίσης πως στο Τεκμήριο 42 σημείωσε «εισαγωγή Δρ. Τριμικλινιώτη», επειδή ακριβώς η εισαγωγή έγινε από τον Τριτοδιάδικο ο οποίος ανέλαβε και αξιολόγησε το πρόβλημα που φαινόταν να ήταν γραστρολογικό. Υποστήριξε επί του προκειμένου πως οι εισαγωγές των ασθενών στην πολυκλινική της Εναγόμενης δεν γίνονταν από τους ιατρούς των Πρώτων Βοηθειών, αλλά από τον προσωπικό γιατρό του ασθενούς ή γιατρό συνεργάτη της πολυκλινικής συγκεκριμένης ειδικότητας, τον οποίο ειδοποιούσαν μετά από σχετικές οδηγίες των ασθενών. Η ΜΥ2, επιβεβαίωσε πως την επίδικη ημερομηνία εργαζόταν ως εσωτερικός ιατρός στην Εναγόμενη κλινική, όπως και το γεγονός ότι ενημερώθηκε από την ΜΥ6, για την εισαγωγή της Ενάγουσας. Με βάση την ενημέρωση της οποίας έτυχε από την ΜΥ6, ότι δηλαδή με οδηγίες του προσωπικού της γιατρού Κ. Νεοφύτου είχε ειδοποιηθεί ο Τριτοδιάδικος, ο οποίος ανέλαβε να διερευνήσει το γαστρολογικό πρόβλημα που παρουσίαζε η Ενάγουσα, συμπλήρωσε το φύλλο ιστορικού της ασθενούς (Τεκμήριο 46), καταγράφοντας το όνομα του Κ. Νεοφύτου και από κάτω τον Τριτοδιάδικο, ο οποίος ανέλαβε τελικά ως θεράπων ιατρός της Ενάγουσας. Όταν στη συνέχεια πήγε στο δεύτερο όροφο, όπου είχε εισαχθεί η Ενάγουσα, είδε το γιατρό Τριμικλινιώτη να εισέρχεται στο δωμάτιο της. Τον ρώτησε, αναφέρει στη γραπτή δήλωση της (Έγγραφο «Στ»), εάν χρειαζόταν κάτι και της απάντησε πως δεν χρειαζόταν και πως θα έκανε γαστροσκόπηση. Πρόσεξε, αναφέρει, ότι η νοσηλεύτρια της πολυκλινικής μετέφερε στο δωμάτιο που βρισκόταν η Ενάγουσα το καρδιολογικό μηχάνημα. Αργότερα, προσθέτει, ρώτησε τον Τριτοδιάδικο για το καρδιογράφημα και της είπε ότι ήταν όλα φυσιολογικά, γι' αυτό και κατέγραψε στο φύλλο ιστορικού Τεκμήριο 46 «ECG→Ok», που σημαίνει ότι το καρδιογράφημα ήταν εντάξει. Ουδεμία άλλη ανάμιξη, καταλήγει στη δήλωση της, είχε με το περιστατικό της Ενάγουσας και την παραμονή της στην πολυκλινική. Αντεξετάστηκε επί μακρόν επί του ισχυρισμού της ότι δεν είδε το καρδιογράφημα. Της υποδείχθηκε τόσο από το συνήγορο της Ενάγουσας όσο και του Τριτοδιαδίκου, πως με βάση τους κανονισμούς της πολυκλινικής, το καρδιογράφημα διενεργείται από ιατρό και όχι από νοσηλεύτρια. Απάντησε πως αυτή ήταν η πάγια πρακτική που ακολουθείτο. Ότι δηλαδή τα καρδιογραφήματα διενεργούνται από νοσηλευτές, με οδηγίες των ιατρών. Στην προκειμένη περίπτωση, επανέλαβε, το καρδιογράφημα έγινε από νοσηλεύτρια με οδηγίες του Τριτοδιαδίκου. Στις επίμονες ερωτήσεις και υποβολές των συνηγόρων, επανέλαβε πως δεν είδε το καρδιογράφημα Τεκμήριο 3, προσθέτοντας ότι για πρώτη φορά το είδε στην αίθουσα του Δικαστηρίου, όταν της υποδείχθηκε από το συνήγορο της Ενάγουσας. Η ΜΥ3 ανέφερε πως ήταν και εξακολουθεί μέχρι σήμερα να είναι νοσηλεύτρια στην Πολυκλινική της Εναγόμενης και πως ήταν το πρόσωπο που διενήργησε το καρδιογράφημα Τεκμήριο
2. Αναγνώρισε το γραφικό χαρακτήρα της, επιβεβαιώνοντας ότι η ίδια ανέγραψε το όνομα της Ενάγουσας επί του Τεκμηρίου
3. Δεν ήταν ωστόσο σε θέση να θυμηθεί ποιος της έδωσε οδηγίες να προβεί στο συγκεκριμένο καρδιογράφημα. Ανάφερε, πάντως, πως τα καρδιογραφήματα στην κλινική διενεργούνται από τους νοσηλευτές, μετά από οδηγίες κάποιου ιατρού. Όταν τελειώσουν, τοποθετούν το καρδιογράφημα στο φάκελο του ασθενούς και τον παραδίδουν στον γιατρό που το παρήγγειλε. Οι νοσηλευτές, διευκρίνισε, απλά διενεργούν το καρδιογράφημα αλλά δεν δικαιούνται να το διαβάσουν. Αντεξεταζόμενη επανέλαβε πως δεν θυμόταν με ποιου γιατρού τις οδηγίες διενήργησε το καρδιογράφημα. Ανάφερε, περαιτέρω, πως το καρδιογράφημα τοποθετείται μέσα στο φάκελο του ασθενή, που βρίσκεται έξω από το δωμάτιο, πάνω σε ένα ειδικό «πάγκο» και το βλέπει ο γιατρός που το παραγγέλλει. Σε περαιτέρω ερωτήσεις που της υποβλήθηκαν από το συνήγορο του Τριτοδιαδίκου, επανέλαβε πως δεν θυμόταν ποιος της έδωσε τις οδηγίες για το συγκεκριμένο καρδιογράφημα και ότι δεν έχουν δικαίωμα οι νοσηλευτές να το διαβάζουν. Η υποχρέωση τους, ανέφερε, είναι να βεβαιώνονται ότι το καρδιογράφημα δεν παρουσιάζει τεχνικά προβλήματα ως προς την εκτύπωση του, αλλά δεν μπορούν να εκτιμήσουν το αποτέλεσμα. Τον Τριτοδιάδικο τον είδε μόνο μια φορά αλλά δεν θυμόταν εάν εκείνος της είχε δώσει οδηγίες για το καρδιογράφημα ή κάποιος άλλος γιατρός. Σε σχέση με την ώρα που διενεργήθηκε, ανέφερε πως ήταν απόγευμα αλλά δεν θυμόταν την ακριβή ώρα. Ο ΜΥ4 ανέφερε πως την 28.2.2009, εργαζόταν ως εσωτερικός ιατρός στο Τμήμα Α΄ Βοηθειών από η ώρα 8 μ.μ. μέχρι η ώρα 9 π.μ. της 1/3/
4. Στην ίδια νυκτερινή βάρδια εργαζόταν η ιατρός Μ. Pukalska που ήταν υπεύθυνη των ορόφων της κλινικής. Γύρω στα μεσάνυκτα, τον επισκέφθηκε η Pukalska κρατώντας ένα ηλεκρτοκαρδιογράφημα (Τεκμήριο 58(α)) και τον ρώτησε τη γνώμη του κατά πόσο ήταν φυσιολογικό ή παθολογικό. Της απάντησε πως ήταν σαφώς παθολογικό, θέση με την οποία συμφωνούσε κι εκείνη. Το Τεκμήριο 58(α) διενεργήθηκε η ώρα 00:24:40 της 1/3/
5. Συνεχίζοντας ο μάρτυρας ανέφερε πως πήγε αμέσως στο δωμάτιο της ασθενούς και ζήτησε να διενεργηθεί εξέταση τροπονίνης, η οποία είναι μια γρήγορη και αποτελεσματική μέθοδος για διάγνωση εμφράγματος. Από τα πρώτα λεπτά της εξέτασης, πρόσθεσε, διεφάνη ένδειξη καρδιολογικής πάθησης αφού τα επίπεδα τροπονίνης ήταν πολύ ψηλά. Συνεχίζοντας, αναφέρει στην γραπτή δήλωση του (Έγγραφο «Ζ») ότι ενημέρωσε την Ενάγουσα πως υπήρχε πρόβλημα καρδιάς και του απάντησε πως το ανέμενε αφού υπήρχε οικογενειακό ιστορικό. Αμέσως μετά κλήθηκε ο ΜΥ1 ο οποίος ανέλαβε τη διερεύνηση του προβλήματος. Ενημερώθηκε επίσης τηλεφωνικά από την κα Pukalska και ο Τριτοδιάδικος, ο οποίος συμφώνησε όπως ειδοποιηθεί ειδικός καρδιολόγος. Ο ΜΥ4 κατέθεσε ακόμη τρία ηλεκτροκαρδιογραφήματα που διενεργήθηκαν αργότερα το ίδιο πρωινό (Τεκμήρια 58(β), (γ) και (δ)) καθώς και τα αποτελέσματα των αιματολογικών εξετάσεων (Τεκμήριο 59) και τη δεύτερη σελίδα του φύλλου ιστορικού της ασθενούς (Τεκμήριο 60). Υποδεικνύεται ότι η πρώτη σελίδα είναι το Τεκμήριο
6. Μεγάλο μέρος της γραπτής δήλωσης του ΜΥ1 (Έγγραφο «Ε») αναλώνεται στην πρακτική που ακολουθείτο από την Εναγόμενη για την εισαγωγή και θεραπεία των ασθενών, η οποία, όπως εξήγησε, διέπεται από εσωτερικούς κανονισμούς της κλινικής, αντίγραφο των οποίων κατέθεσε ως Τεκμήριο
7. Η Εναγόμενη κλινική, αναφέρει στην γραπτή του δήλωση, παρέχει σε συνεργάτες ιατρούς της τις εγκαταστάσεις, τον εξοπλισμό και το νοσηλευτικό της προσωπικό για την περίθαλψη των ασθενών. Εξηγώντας πως οι συνεργάτες ιατροί ενεργούν ως ανεξάρτητοι επαγγελματίες, υποστήριξε ότι η Εναγόμενη κλινική δεν αναλαμβάνει συμβατική ευθύνη έναντι των ασθενών, οι οποίοι επιλέγουν τον γιατρό που επιθυμούν. Εφόσον, συνέχισε, ο ασθενής επιλέγει δικό του θεράποντα ιατρό, εκείνος αναλαμβάνει την αποθεραπεία του και οι εσωτερικοί ιατροί της κλινικής παρέχουν απλά υποστηρικτικές υπηρεσίες στους θεράποντες ιατρούς. Μόνο όταν υπάρχει επείγουσα ανάγκη και ο θεράπων ιατρός δεν είναι άμεσα διαθέσιμος, παρεμβαίνουν οι εσωτερικοί ιατροί της κλινικής προς αντιμετώπιση του προβλήματος που παρουσίασε ο ασθενής. Το δικαίωμα του ασθενή να επιλέξει τον ιατρό της επιθυμίας του κατοχυρώνεται και από τον κώδικα επαγγελματικής δεοντολογίας των ιατρών, αντίγραφο του οποίου κατέθεσε ως Τεκμήριο
8. Στην εξεταζόμενη περίπτωση, κατέληξε, τηρήθηκε η ανωτέρω πρακτική, αφού η ιατρός των Πρώτων Βοηθειών κάλεσε τον ιατρό που επέλεξε η Ενάγουσα, ο οποίος ανέλαβε την αποθεραπεία της. Εξήγησε δε, πως η ιατρός των Α΄ Βοηθειών κάλεσε πρώτα τον ιατρό Κ. Νεοφύτου που ήταν ο προσωπικός γιατρός της Ενάγουσας, ο οποίος ήταν εξωτερικός συνεργάτης της κλινικής και επειδή εκείνος απουσίαζε στο εξωτερικό, κλήθηκε ο Τριτοδιάδικος, μετά από υπόδειξη του Νεοφύτου. Στη συνέχεια της γραπτής του δήλωσης, σχολιάζει τις αναφορές που περιέχονται στα βιβλία και άλλα έγγραφα της πολυκλινικής (Τεκμήρια 27 και 42) και ακολούθως αναφέρεται στη δική του εμπλοκή. Ειδοποιήθηκε, αναφέρει, από τον ΜΥ4 γύρω στις 01:30 της 1.3.2009 και σε 10΄-15΄ μετέβη στην κλινική. Αφού εξέτασε κλινικά την Ενάγουσα και μελέτησε τα καρδιογραφήματα, διέγνωσε ότι επρόκειτο για έμφραγμα και άρχισε αμέσως να της χορηγεί τη δέουσα φαρμακευτική αγωγή. Από περαιτέρω εξετάσεις στις οποίες προέβη (echo, αιματολογικές και ακτινογραφίες) επιβεβαίωσε πως η Ενάγουσα είχε υποστεί οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου και ενημέρωσε προς τούτο τους οικείους της, οι οποίοι βρίσκονταν έξω από το δωμάτιο της εντατικής. Τους εισηγήθηκε, αναφέρει, ότι θα έπρεπε να μεταφερθεί σε ιδιωτικό ιατρικό κέντρο ή στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού για εξειδικευμένη θεραπεία και αντιμετώπιση της κατάστασης της Ενάγουσας. Οι συγγενείς ζήτησαν χρόνο να διαβουλευθούν για να αποφασίσουν και το πρωί τον ενημέρωσαν ότι επιθυμούσαν να μεταφερθεί στο Νοσοκομείο Λεμεσού. Συνόδευσε την Ενάγουσα στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού και παρέδωσε στον επί καθήκοντι ιατρό ιατρική γνωμάτευση (Τεκμήριο 20) την οποία είχε ετοιμάσει για το σκοπό αυτό. Για τις υπηρεσίες που πρόσφερε στην Ενάγουσα πληρώθηκε από τον πατέρα της το ποσό των €500 και εξέδωσε χειρόγραφη απόδειξη (μέρος του Τεκμηρίου 25). Ανέφερε, επίσης, ότι η Ενάγουσα εξέδωσε τιμολόγιο ύψους €1.514 για τις υπηρεσίες που πρόσφερε στην Ενάγουσα (βλ. Τεκμήριο 63), στο οποίο δεν περιλαμβάνονται οι χρεώσεις του Τριτοδιαδίκου και του αναισθησιολόγου, οι οποίοι έκδωσαν ξεχωριστά τιμολόγια για τις υπηρεσίες που πρόσφεραν στην Ενάγουσα. Η Ενάγουσα δεν αμφισβήτησε το ποσό με το οποίο χρεώθηκε από την Εναγόμενη για τις υπηρεσίες και τα έξοδα τους, από τη νοσηλεία της στην κλινική. Όπως είναι παραδεκτό, ο Τριτοδιάδικος χρέωσε την Ενάγουσα με το ποσό των €280, με βάση το τιμολόγιο Τεκμήριο 61 και ο αναισθησιολόγος το ποσό των €200 (βλ. Τεκμήριο 62). Ο λόγος, καταλήγει, που δεν χορήγησε θρομβολυτική αγωγή στην Ενάγουσα, ήταν επειδή διαπίστωσε, από τα αποτελέσματα των εξετάσεων στις οποίες είχε υποβληθεί η Ενάγουσα, ότι το έμφραγμα του μυοκαρδίου είχε λάβει χώρα τουλάχιστον 15 ώρες πριν. Η θρομβολυτική αγωγή, εξήγησε, συστήνεται να χορηγείται σε χρόνο λιγότερο των 120 λεπτών ή το αργότερο μέχρι και 12 ώρες από την έναρξη των συμπτωμάτων. Στην αντεξέταση, ανέφερε πως υπήρξε ένα από τα ιδρυτικά μέλη της Εναγόμενης πολυκλινικής, από δε τον Νοέμβριο του έτους 2013 είναι ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου. Του υποβλήθηκε πως ο Τριτοδιάδικος δεν ενήργησε ως θεράπων ιατρός της Ενάγουσας. Του υποδείχθηκε επί του προκειμένου πως με βάση τους κανονισμούς (Τεκμήριο 40) μόνο οι συνεργάτες ιατροί της πολυκλινικής μπορούσαν να κάνουν εισαγωγή ασθενή στην κλινική. Απάντησε πως ακολουθήθηκε η διαδικασία που προβλέπεται στους κανονισμούς, εξηγώντας ότι ειδοποιήθηκε, αρχικά, ο Νεοφύτου που ήταν συνεργάτης, ο οποίος υπέδειξε τον Τριτοδιάδικο. Σε περαιτέρω υποδείξεις των συνηγόρων της Εναγόμενης και του Τριτοδιαδίκου πως δεν ακολουθήθηκε η διαδικασία που προβλέπεται στα άρθρα 4.1 και 4.2 του Τεκμηρίου 40, υποστήριξε πως σεβάστηκαν την επιθυμία της ασθενούς, παραπέμποντας στους Κανονισμούς Δεοντολογίας (Τεκμήριο 41). Σε άλλη σχετική ερώτηση για το ίδιο ζήτημα, ανέφερε πως η Εναγόμενη σεβάστηκε την επιθυμία του θεράποντα ιατρού (Νεοφύτου) και των συγγενών της, οι οποίοι επέλεξαν τον Τριτοδιάδικο ως τον θεράποντα ιατρό της Ενάγουσας. Σε σχέση με το καρδιογράφημα (Τεκμήριο 3), ανέφερε πως το είδε γύρω στις 2:00 π.μ. της 1/3/2009, μετά από την κλινική εξέταση της Ενάγουσας. Τον πληροφόρησαν, πρόσθεσε, ότι είχε διενεργηθεί γύρω στις 2:00 μ.μ. της 28/2/2009, με οδηγίες του Τριτοδιαδίκου και ότι το είδε και είπε ότι ήταν εντάξει. Ο Τριτοδιάδικος στη γραπτή δήλωση του (Έγγραφο «Ι»), αναφέρει πως του τηλεφώνησε η ιατρός των Α΄ Βοηθειών (ΜΥ6), γύρω στο μεσημέρι της 28/2/2009 και του ζήτησε να προέβαινε, εάν επιθυμούσε, σε γαστρεντερολογική εξέταση μιας ασθενούς. Του ανέφερε, όπως υποστηρίζει, ότι είχε γίνει ήδη εισαγωγή και ότι τον εισηγήθηκε ο γιατρός Κώστας Νεοφύτου. Πήγε στην κλινική γύρω στις 1:00 μ.μ. και πέρασε από τις Α΄ Βοήθειες, όπου συνάντησε την ΜΥ6, η οποία τον ενημέρωσε για το όνομα της ασθενούς και σε ποιο όροφο βρισκόταν. Δεν μίλησε με τον γιατρό Νεοφύτου, όπως υποστήριξε στην μαρτυρία της η ΜΥ2, η οποία ανέφερε πως όταν μίλησαν στο τηλέφωνο της είπε ότι ήταν καθ' οδόν καθότι τον είχε ενημερώσει ο Νεοφύτου. Στη συνέχεια αναφέρει πως πήγε στο δωμάτιο που είχε εισαχθεί η Ενάγουσα, την οποία έβλεπε για πρώτη φορά και αφού την εξέτασε, ζήτησε τη διενέργεια εξετάσεων για διερεύνηση πιθανού γαστρεντερολογικού προβλήματος. Πιο συγκεκριμένα, αναφέρει πως ζήτησε και διενεργήθηκαν ακτινογραφία, αναλύσεις και υπερηχογράφημα, τα αποτελέσματα των οποίων δεν δικαιολογούσαν τους πόνους για τους οποίους επαραπονείτο η Ενάγουσα. Επειδή από το υπερηχογράφημα προέκυψε ένδειξη «οιδηματώδες πάγκρεας» και ελαφρά πάχυνση τοιχωμάτων χοληδόχου κύστης, προέβη σε γαστροσκόπηση για αποκλεισμό σοβαρής πάθησης του στομάχου. Ουδείς, αναφέρει, τον ενημέρωσε για το οικογενειακό ιστορικό, ούτε του αναφέρθηκε ότι η Ενάγουσα είχε παραπονεθεί για μούδιασμα στο χέρι. Η γαστροσκόπηση, προσθέτει, έγινε με τη βοήθεια αναισθησιολόγου και αφού τελείωσε, ενημέρωσε τη ΜΥ2, αναφέροντας της πως τα αποτελέσματα της γαστροσκόπησης δεν δικαιολογούσαν τον πόνο, γι' αυτό θα έπρεπε να γίνει περαιτέρω διερεύνηση, εκτός από τη γαστρεντερολογική. Αρνούμενος κατηγορηματικά τη θέση της Εναγόμενης πως ενήργησε ως ο θεράπων ιατρός της Ενάγουσας, υποστήριξε πως κλήθηκε και διερεύνησε μόνο την πιθανότητα ύπαρξης γαστρεντερολογικού προβλήματος και αφού χρέωσε για τις υπηρεσίες του το ποσό των €280 έφυγε από την κλινική μετά από τη διενέργεια της γαστροσκόπησης. Αναφορικά με το καρδιογράφημα Τεκμήριο 3, υποστήριξε πως το είδε μετά την καταχώριση της αγωγής. Η δε αναφορά της ΜΥ2 στη μαρτυρία της, ότι δήθεν τον είδε να κρατά το καρδιογράφημα δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια. Μέχρι την ώρα που έφυγε από την κλινική, δεν είδε ούτε ενημερώθηκε για τη διενέργεια καρδιογραφήματος. Επισκέφθηκε, τονίζει, την κλινική για διερεύνηση του γαστρεντερολογικού προβλήματος της Ενάγουσας και αναχώρησε, χωρίς να έχει οποιαδήποτε περαιτέρω ανάμιξη στη νοσηλεία της. Πήγε στην κλινική δύο φορές, ήτοι γύρω στις 1:00 μ.μ. και αναχώρησε μετά από 30 λεπτά περίπου και ξαναπήγε γύρω στις 3:00 μ.μ. όταν ήταν έτοιμα τα αποτέλεσμα των εξετάσεων για να κάνει τη γαστροσκόπηση. Όσον αφορά, τέλος, τη θέση της Εναγόμενης ότι ο καρδιολόγος (ΜΥ1), κλήθηκε μετά από δική του εισήγηση, υποστήριξε πως δεν έδωσε, ούτε μπορούσε να δώσει τέτοια οδηγία. Η αλήθεια, συμπλήρωσε στην κύρια εξέταση του, είναι ότι τον πήραν τηλέφωνο από την κλινική γύρω στα μεσάνυκτα και του ανάφεραν ότι η Ενάγουσα είχε χαμηλή πίεση. Τους εισηγήθηκε, είπε, ότι θα έπρεπε να την μεταφέρουν στην εντατική μονάδα. Αντεξεταζόμενος, αρνήθηκε ότι έδωσε οδηγίες για καρδιογράφημα. Το μόνο που είπε, υποστήριξε, ήταν πως θα έπρεπε να διερευνηθούν και άλλες πτυχές, πέραν της γαστρεντερολογικής, όπως η διενέργεια ηλεκτροδιαγραφήματος. Αυτό, είπε, το εισηγήθηκε στον πατέρα της Ενάγουσας, προτού γίνει η εξέταση της γαστροσκόπησης, όταν τον είχε ρωτήσει τι γίνεται στην περίπτωση που δεν θα έδειχνε κάτι η συγκεκριμένη εξέταση. Συνεχίζοντας, ανέφερε πως όταν μίλησε με την κα Αμανατίδου (ΜΥ6) αργότερα την ίδια ημέρα, της εισηγήθηκε ότι θα έπρεπε να γίνει και καρδιογράφημα. Του υποβλήθηκε πως δεν μίλησε με την ΜΥ6 εκτός από τη στιγμή που κατέφθασε την πρώτη φορά στην κλινική και πέρασε από τις Α΄ Βοήθειες. Του υποβλήθηκε επίσης η θέση πως μετά που ανέβηκε στον όροφο και εξέτασε την Ενάγουσα μιλούσε με τη γιατρό του ορόφου κα Νεάρχου (ΜΥ2), στην οποία ανέφερε ότι είχε δει το καρδιογράφημα Τεκμήριο 3 και ήταν εντάξει. Αρνούμενος τις υποβολές, υποστήριξε πως την ΜΥ2 την είδε για πρώτη φορά στην αίθουσα του Δικαστηρίου. Σε άλλες σχετικές ερωτήσεις και υποβολές, επανέλαβε πως δεν είχε δώσει οδηγίες για διενέργεια καρδιογραφήματος ούτε είδε το καρδιογράφημα Τεκμήριο 3, εκείνη την ημέρα. Επιστημονική μαρτυρία Στην ενότητα αυτή εντάσσεται η μαρτυρία του εμπειρογνώμονα της Ενάγουσας, ιατρού Μ. Klutstein (ΜΕ4) και του εμπειρογνώμονα της Εναγόμενης Μ. Λεριού (ΜΕ5). Σχετική είναι επίσης η μαρτυρία του ΜΥ1 και του Τριτοδιαδίκου όσον αφορά τις θέσεις που υποστήριξαν επί των ιατρικών ζητημάτων που σχετίζονται με την ειδικότητα τους. Παρατίθεται, τέλος και η μαρτυρία του γραφολόγου (ΜΕ6)σε σχέση με το γραφολογικό ζήτημα που ήγειρε η Ενάγουσα. Η μαρτυρία του ιατρού Klutstein Όπως αναφέρει στη γραπτή δήλωση του (Έγγραφο «Γ») είναι, ανάμεσα σε άλλα, διευθυντής της καρδιολογικής μονάδας του Zhaare Zedek Medical Center, που τυγχάνει να έχει τη μεγαλύτερη καρδιολογική μονάδα του Ισραήλ. Του ζητήθηκε, αναφέρει, να δώσει την ιατρική του γνώμη. Ετοίμασε ιατρική έκθεση (τεκμήριο 10(α) στην Αγγλική γλώσσα και τεκμήριο 10(β) η ελληνική μετάφραση) την οποία στήριξε στα έγγραφα και στην πληροφόρηση που είχε από το συνήγορο της Ενάγουσας. Ανάμεσα σε άλλα έγγραφα, του είχαν αποσταλεί και οι ιατρικές εκθέσεις και άλλα ιατρικά σημειώματα του Α.Η.Ι. (Τεκμήρια 11-15, 21 και 22) καθώς και τα έγγραφα που είχαν αποκαλυφθεί από την Εναγόμενη. Όπως αναφέρεται στην Έκθεση Τεκμήριο 10, το καρδιογράφημα Τεκμήριο 3, δεν περιλαμβανόταν στα έγγραφα που του είχαν αποσταλεί, καθόσον δεν είχε παραδοθεί από την Εναγόμενη στους δικηγόρους της Ενάγουσας, μέχρι την ημερομηνία που ετοιμάστηκε η έκθεση. Του δόθηκε όμως αργότερα και είχε υπόψη του το Τεκμήριο 3, όταν έδωσε μαρτυρία, εφόσον είχε πλέον παραδοθεί στους δικηγόρους της Ενάγουσας και είχε ήδη κατατεθεί ως Τεκμήριο στο Δικαστήριο. Από τα έγγραφα που είχε στη διάθεση του, τότε, ήταν φανερό, αναφέρει στο Τεκμήριο 10, ότι η Ενάγουσα είχε υποστεί ένα εκτεταμένο έμφραγμα του μυοκαρδίου, το οποίο δεν αντιμετωπίστηκε έγκαιρα και προκάλεσε ανεπανόρθωτη ζημιά στο αριστερό μέρος του μυοκαρδίου. Παρεμβάλλεται στο σημείο αυτό ότι είναι παραδεκτό πως η Ενάγουσα υπέστη οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου γύρω στις 10:30 π.μ. της 28.2.
9. Είναι επίσης παραδεκτό ότι την 1.3.2009 μεταφέρθηκε στο Α.Η.Ι. όπου υποβλήθηκε σε στεφανιογραφικό έλεγχο και ακολούθως, στις 4/3/2009 υποβλήθηκε σε εγχείρηση αορτοστεφανιαίας παράκαμψης (bypass), ενώ στις 14/4/2009 υποβλήθηκε σε εμφύτευση απινιδωτή, λόγω ταχυκαρδίας στην κοιλία της καρδίας. Είναι τέλος παραδεκτό πως παρότι οι χειρουργικές επεμβάσεις υπήρξαν επιτυχείς, παρέμεινε μόνιμη βλάβη, ήτοι σοβαρή δυσλειτουργία της αριστερής κοιλίας και μέτρια υπολειμματική ανεπάρκεια της μιτροειδούς βαλβίδας. Υποδεικνύεται επί του προκειμένου ότι το περιεχόμενο των ιατρικών πιστοποιητικών που εκδόθηκαν από το Α.Η.Ι. καθώς και από άλλους ιατρούς που εξέτασαν την Ενάγουσα (Τεκμήρια 4, 5, 6, 8 και 11-24), είναι παραδεκτό. Επανερχόμενος στην έκθεση Τεκμήριο 10, ο ΜΕ4 παρατηρεί ότι σε τέτοιες περιπτώσεις, δηλαδή οξέως εμφράγματος, είναι αναγκαία η άμεση παρέμβαση, προς αποτροπή πρόκλησης ζημιάς στο μυοκάρδιο. Όσο πιο σύντομα γίνει η διάνοιξη της αποφραγμένης αρτηρίας, είτε με αγγειοπλαστική, εάν είναι εφικτό, είτε με θρομβολυτικά φάρμακα, τόσο πιο πολύ απομακρύνεται ο κίνδυνος πρόκλησης ζημιάς στον καρδιακό μυ. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει στην έκθεση του ο ΜΕ4, στην ειδικότητα της καρδιολογίας συνηθίζεται να λέγεται ότι «ο χρόνος είναι μυς» ("time is muscle"). Κάθε λεπτό που περνά, χωρίς θεραπεία, οδηγεί στο θάνατο των κυττάρων του μυοκαρδίου. Όπως εξηγεί στη γραπτή του κατάθεση Έγγραφο Γ, όταν καθυστερήσει η διάγνωση του εμφράγματος, νεκρώνεται το μυοκάρδιο στη σημείο που δεν αιματώνεται. Όσο περνά ο χρόνος, χωρίς να αποφράσσεται το ένοχο αγγείο, τόσο περισσότερα καρδιακά κύτταρα πεθαίνουν οριστικά και κατά συνέπεια τόσο πιο μεγάλη είναι η μόνιμη βλάβη που προκαλείται στην καρδιακή λειτουργία. Καταλήγοντας, αναφέρει (στο Τεκμήριο 10), πως χωρίς αμφιβολία, τέτοιο εκτεταμένο έμφραγμα θα έπρεπε να είχε γίνει αντιληπτό πολύ νωρίτερα από τους θεράποντες ιατρούς της Ενάγουσας. Όφειλαν, αναφέρει, να προέβαιναν σε ηλεκτροκαρδιογράφημα και εξετάσεις αίματος για τροπονίνη, ώστε να απέκλειαν την πιθανότητα εμφράγματος πριν προχωρήσουν σε γαστρεντερολογικές εξετάσεις. Στη γραπτή του δήλωση (Έγγραφο Γ), επαναλαμβάνει πως οι ιατροί της Εναγόμενης όφειλαν να διερευνούσαν το ενδεχόμενο εμφράγματος έγκαιρα, με την εξέταση της τροπονίνης και τη διενέργεια ηλεκτροκαρδιογραφήματος. Όπως επεξήγησε στη μαρτυρία του, οι βιοχημικές εξετάσεις στις οποίες υποβλήθηκε η Ενάγουσα, 2 περίπου ώρες μετά την επίσκεψη της στην κλινική (Τεκμήριο 32), έδειχναν φυσιολογική λειτουργία του ήπατος και του παγκρέατος. Αντί, αναφέρει, να προέβαιναν σε ηλεκτροκαρδιογράφημα για τη διερεύνηση τυχόν εμφράγματος, συνέχισαν τις γαστρεντερολογικές εξετάσεις. Με βάση τα συμπτώματα που παρουσίαζε η Ενάγουσα, αναφέρει στη γραπτή του δήλωση, οι εναγόμενοι όφειλαν να προέβαιναν σε εξετάσεις για διερεύνηση εμφράγματος και να καλούσαν καρδιολόγο για τη διενέργεια καρδιογραφήματος. Του υποβλήθηκε, βέβαια, κατά την αντεξέταση, πως η Ενάγουσα δεν είχε παραπονεθεί για μούδιασμα στο χέρι, κάτι που είχε υπόψη του όταν ετοίμαζε την προκαταρκτική του έκθεση (Τεκμήριο 10) και την γραπτή του δήλωση (Έγγραφο «Γ»). Απάντησε πως αυτή ήταν η πληροφόρηση που είχε από το δικηγόρο της Ενάγουσας. Σε ερώτηση εάν δεν είχε παραπονεθεί για μούδιασμα στο χέρι, θα άλλαζε η θέση του ότι οι Εναγόμενοι όφειλαν να προέβαιναν σε ηλεκτροκαρδιογράφημα, απάντησε πως δεν θα ήταν απαραίτητο, με βάση τα υπόλοιπα συμπτώματα που αναγράφονται στο Τεκμήριο
10. Συμφώνησε επίσης πως τα συμπτώματα που παρουσίασε η Ενάγουσα (πλην του μουδιάσματος στο χέρι) ήταν άτυπα για έμφραγμα του μυοκαρδίου. Σε περαιτέρω ερωτήσεις επί της πτυχής αυτής, εξέφρασε την άποψη πως όταν οι εξετάσεις του γαστρεντερολόγου δεν κατέδειξαν κάποιο πρόβλημα, οι εναγόμενοι όφειλαν να προέβαιναν σε ηλεκτροκαρδιογράφημα και να καλoύσαν καρδιολόγο για περαιτέρω διερεύνηση. Η μεγάλη καθυστέρηση στη διαπίστωση του εμφράγματος και η παράλειψη των εναγομένων να προβούν στις δέουσες ενέργειες για διάνοιξη της αποφραγμένης αρτηρίας, υποστήριξε, ήταν η αιτία που προκάλεσε τη μόνιμη βλάβη στην Ενάγουσα. Όπως εξήγησε, παραπέμποντας σε επιστημονικά συγγράμματα (Τεκμήρια 33 και 34), η Ενάγουσα θα έπρεπε να είχε παραπεμφθεί σε κατάλληλο ιατρικό κέντρο για να υποβαλλόταν σε στεφανιογραφία και διάνοιξη της αρτηρίας με μπαλόνι, μέσα σε διάστημα 30-60΄ ή το αργότερο εντός 90΄. Εάν, ανάφερε, τούτο δεν ήταν εφικτό, θα έπρεπε να είχε υποβληθεί σε ενδοφλέβια θρομβόλυση εντός 30΄. Όσον αφορά τη σημερινή κατάσταση της Ενάγουσας, ανάφερε πως εξέτασε την Ενάγουσα την προηγούμενη ημέρα της μαρτυρίας του (14/4/2014) και διαπίστωσε ότι παρουσίασε δύσπνοια μετά από περπάτημα 25 μέτρων. Πρόκειται, ανέφερε για υπέρβαρο άτομο με βάρος 113 κιλών και ύψος 1.63 εκατοστών. Λαμβάνει, συμπλήρωσε, 11 διαφορετικά φάρμακα, μερικά από τα οποία αρκετές φορές την ημέρα. Κάποια από αυτά, είπε, είναι επικίνδυνα για την υγεία αλλά είναι υποχρεωμένη να τα παίρνει. Όσον αφορά την κατάσταση της καρδίας, αναφέρει πως είχε την ευκαιρία να δει πρόσφατο καρδιογράφημα (Τεκμήριο 29) και υπερηχοκαρδιογράφημα (Τεκμήριο 30). Εξήγησε πως παρουσιάζει μια μεγάλη ουλή και υπάρχει σοβαρή διαστολή της καρδίας. Η λειτουργία της καρδίας είναι «μετρίως μέχρι σοβαρά μειωμένη». Όπως εξήγησε, το Ef Ejection Function είναι 0.343 ενώ το κανονικό είναι 0.55-0.
11. Αυτό ανάφερε ισοδυναμεί με μείωση της λειτουργίας της καρδίας κατά 30-40%. Παρά τη φαρμακευτική αγωγή που λαμβάνει, κατέληξε, μπορεί να επιδεινωθεί η κατάσταση της και να εξελιχθεί σε ακόμη πιο σοβαρής μορφής η καρδιακή ανεπάρκεια. Επειδή δε είναι νεαρό άτομο μπορεί να είναι υποψήφια για μεταμόσχευση καρδίας, στην περίπτωση που επιδεινωθεί η κατάσταση της. Στην αντεξέταση, τού υποβλήθηκε, ως έχει προαναφερθεί, ότι στηρίχθηκε σε λάθος πληροφόρηση σε σχέση με τα συμπτώματα που παρουσίαζε η Ενάγουσα όταν είχε μεταφερθεί στην κλινική και έδωσε τις απαντήσεις που αναφέρονται πιο πάνω. Αναφορικά με το ηλεκτροκαρδιογράφημα Τεκμήριο 3, παρατήρησε πως θα έπρεπε να υπάρχει η ώρα που διενεργήθηκε καθώς και σημείωση από τον ιατρό που το είδε. Έστω και εάν οι οδηγίες για να γίνει το καρδιογράφημα δόθηκαν από τον γαστρεντερολόγο, θα ανέμενε να το έβλεπε και ο εσωτερικός ιατρός της κλινικής, εφόσον η Ενάγουσα νοσηλευόταν εντός της κλινικής της Εναγόμενης. Εάν το έβλεπε ένας ιατρός, ανέφερε, θα έπρεπε να είχε διαπιστώσει πως επρόκειτο για ένα σοβαρό έμφραγμα. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, ακόμη και ένας φοιτητής ιατρικής θα έπρεπε να είχε αντιληφθεί πως επρόκειτο για μια επείγουσα κατάσταση. Το χαρακτήρισε ως ένα από τα χειρότερα ηλεκτροκαρδιογραφήματα που έχει δει. Όσον αφορά την κατάσταση της υγείας της Ενάγουσας, πριν από την εκδήλωση του εμφράγματος, συμφώνησε με το συνήγορο της Εναγόμενης πως είχε καρδιακό πρόβλημα από καιρό, αλλά, συμπλήρωσε, το έμφραγμα εκδηλώθηκε εκείνη την ημέρα. Υπήρχε, ανάφερε, πρόβλημα σε όλες τις αρτηρίες, όπως προέκυψε από τα αποτελέσματα της αγγειογραφίας αλλά και από τις αναλύσεις αίματος (Τεκμήριο 31) που έδειξαν πολύ ψηλά επίπεδα χοληστερόλης. Τόσο ψηλοί δείκτες χοληστερόλης, ανέφερε, (ολική 428 και η «κακή» - LDL - 358) δεν παρουσιάζονται από τη μια στιγμή στην άλλη, αλλά υποδηλώνουν χρόνιο πρόβλημα χοληστερόλης από κληρονομικότητα. Συμφώνησε, περαιτέρω, με το συνήγορο της Εναγόμενης πως η Ενάγουσα θα έπρεπε να λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή, δεδομένης της ψηλής χοληστερόλης που παρουσίαζε, σε συνάρτηση και με το οικογενειακό ιστορικό καρδιακών προβλημάτων. Σε σχέση με τις ενέργειες που έπρεπε να γίνουν από τους θεράποντες ιατρούς, επανέλαβε πως όφειλαν να προέβαιναν στη διενέργεια ηλεκτροκαρδιογραφήματος και στην ορθή αντιμετώπιση του εμφράγματος, είτε με τη χορήγηση θρομβολυτικής αγωγής, είτε κατά προτίμηση, με τη διάνοιξη της αποφραχθείσας αρτηρίας. Η καθυστέρηση που παρατηρήθηκε, προκάλεσε τη νέκρωση των κυττάρων και τη βλάβη στο μυοκάρδιο. Δεν αμφισβήτησε την καταλληλότητα της φαρμακευτικής αγωγής που χορηγήθηκε από τον καρδιολόγο Αγαθαγγέλου (ΜΥ1), σημειώνοντας, ωστόσο, ότι η ζημιά είχε ήδη συντελεστεί. Υποστήριξε συναφώς, πως ήταν πολύ αργά για να σωθεί το μυοκάρδιο μετά από τα μεσάνυκτα και το μόνο που απέμενε, τότε, ήταν να σωζόταν η ζωή της Ενάγουσας. Οι ανωτέρω επιστημονικές θέσεις του ΜΕ4 δεν αμφισβητήθηκαν από τον καρδιολόγο Αγαθαγγέλου, ο οποίος συμφώνησε πως εάν η Ενάγουσα επαραπονείτο για μούδιασμα στο χέρι, θα έπρεπε να είχε διενεργηθεί αμέσως ηλεκτροκαρδιογράφημα. Συμφώνησε, επίσης, με τη θεραπευτική αγωγή που εισηγήθηκε ο ΜΕ4 προς αντιμετώπιση του εμφράγματος. Ο λόγος, ανέφερε, που δεν χορήγησε θρομβολυτική αγωγή, ήταν επειδή είχαν παρέλθει σχεδόν 15 ώρες και δεν μπορούσε να έχει οποιοδήποτε όφελος, αφού η θρομβόλυση χορηγείται τις πρώτες 2 ώρες μετά από το έμφραγμα ή το αργότερο μέχρι και 12 ώρες. Είναι γ' αυτό, κατέληξε, που εισηγήθηκε τη μεταφορά της σε εξειδικευμένο ιατρικό κέντρο ή στο Γενικό νοσοκομείο Λεμεσού, για διενέργεια καθετηριασμού και άλλων εξειδικευμένων εξετάσεων. Η μαρτυρία του γαστρεντερολόγου Μ. Λεριού (ΜΥ5), περιορίστηκε σε θέματα της ειδικότητας του. Υποστήριξε, σε γενικές γραμμές, πως τα δεδομένα που υπήρχαν δεν εδικαιολογούσαν τη διάγνωση παγκρεατίτιδας από τον Τριτοδιάδικο. Υποστήριξε, επίσης, πως δεν θα έπρεπε να είχε υποβάλει την Ενάγουσα στη διαδικασία γαστροσκόπησης. Ειδικότερα, επικαλούμενος σχετική βιβλιογραφία την οποία κατέθεσε (Τεκμήρια 64, 65 και 66), υποστήριξε, σε συντομία, τα ακόλουθα: (α) Η διάγνωση για παγκρεατίτιδα ήταν λανθασμένη, αφού δεν συνάδει με τα αποτελέσματα των βιοχημικών εξετάσεων (Τεκμήριο 49(α)) στα οποία υπήρχε ένδειξη αμυλάσης 50 μονάδες, δηλαδή μέσα στα φυσιολογικά όρια που είναι από 30 μέχρι 110 μονάδες. Σε περίπτωση παγκρεατίτιδας, εξήγησε, οι τιμές της αμυλάσης ανεβαίνουν τουλάχιστον 3 φορές πάνω από τις κανονικές. Όσον αφορά το αποτέλεσμα του υπερηχογραφήματος κοιλίας στο οποίο παρουσιάζεται ελαφρύ οίδημα του παγκρέατος (Τεκμήριο 49(γ)), δεν ήταν ενδεικτικό οξείας παγκρεατίτιδας και δεν εδικαιολογούσε την διενέργεια γαστροσκόπησης. (β) Σε κάθε περίπτωση, η γαστροσκόπηση δεν ήταν αναγκαία και δεν μπορούσε να εξυπηρετήσει οποιοδήποτε σκοπό στην προκειμένη περίπτωση. Οι μόνες ενδείξεις που θα συνηγορούσαν για τη διενέργεια γαστροσκόπησης, πρόσθεσε, είναι η αφαίρεση ξένου σώματος ή η οξεία αιμορραγία από το ανώτερο πεπτικό σύστημα, ενδείξεις που δεν υπήρχαν στην περίπτωση της Ενάγουσας. (γ) Αντί της γαστροσκόπησης, ανέφερε, η οποία έθεσε την Ενάγουσα σε αχρείαστους κινδύνους, λόγω της αναισθησίας, θα έπρεπε να είχε διενεργηθεί αξονική τομογραφία κοιλίας. Όσον αφορά το Τεκμήριο 3, ανάφερε πως δείχνει ένα τυπικό έμφραγμα του μυοκαρδίου, το οποίο μπορεί και πρέπει να διαπιστώσει ένας γαστρεντερολόγος. Σε σχέση με την αντιμετώπιση της οποίας έτυχε η Ενάγουσα στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών, ανάφερε πως ήταν υπό τις περιστάσεις ορθή και αναμενόμενη, με βάση τα συμπτώματα που παρουσίαζε. Απαντώντας σχετικές ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν στην αντεξέταση, από τους συνηγόρους της Ενάγουσας και του Τριτοδιαδίκου, ανάφερε πως ο οξύς πόνος για τον οποίο επαραπονείτο η Ενάγουσα, εδικαιολογούσε την πιθανότητα οξείας παγκρεατίτιδας. Πρόσθεσε, ωστόσο, πως οξύς πόνος στο επιγάστριο μπορεί να οφείλεται και σε πολλές άλλες αιτίες, μια από τις οποίες είναι και το έμφραγμα του μυοκαρδίου. Σε άλλη σχετική ερώτηση επί του θέματος, απάντησε πως τα συμπτώματα που παρουσίαζε η Ενάγουσα, εκτός βέβαια από το μούδιασμα στο χέρι, ήταν άτυπα για έμφραγμα του μυοκαρδίου. Ο Τριτοδιάδικος, υπεραμυνόμενος ης απόφασης του να προβεί σε γαστροσκόπηση, ανέφερε πως το έκανε για να αποκλείσει σοβαρή πάθηση του στομάχου, δεδομένου ότι τα αποτελέσματα του υπέρηχου δεν εδικαιολογούσαν τον πόνο της Ενάγουσας. Μετά από τη γαστροσκόπηση, ανέφερε, ετοίμασε έκθεση η οποία τοποθετήθηκε στο φάκελο της ασθενούς και αποχώρησε από την κλινική, αφού τελείωσε η εξέταση που κλήθηκε να κάνει. Το εύρημά του από την γαστροσκόπηση, συμπλήρωσε, ήταν ότι υπήρχε διάβρωση στομάχου, γεγονός που κατέγραψε στη γνωμάτευση του και κακώς αναγράφεται στο φάκελο της Ενάγουσας «γαστροσκόπηση ΟΚ». Όσον αφορά τη θέση του ΜΥ5 για διάγνωση παγκρεατίτιδας, υποστήριξε πως τέτοια διάγνωση δεν έγινε από τον ίδιο. Απλά, υποστήριξε, ανάφερε στους συγγενείς της Ενάγουσας το αποτέλεσμα του υπέρηχου για «οιδηματώδες πάγκρεας». Η μαρτυρία του γραφολόγου Α. Παναγιώτου δεν τελεί υπό αμφισβήτηση. Οι διαπιστώσεις του από τις γραφολογικές εξετάσεις των εγγραφών που περιέχονται στο Τεκμήριο 42, αποτυπώνονται στην έκθεση που ετοίμασε και κατέθεσε ως Τεκμήριο
12. Ετοίμασε, περαιτέρω, έκθεση σε σχέση με τις εγγραφές που περιέχονται στο Τεκμήριο
13. Η διαπίστωση του πως η εγγραφή «εισαγωγή γ. Τριμικλινιώτη», στο τέλος του Τεκμηρίου 43, ανήκει στο ίδιο πρόσωπο που κατέγραψε τα κύρια ενοχλήματα-ευρήματα, κάτω από τη σχετική στήλη του Τεκμηρίου 42, δεν αμφισβητείται. Επιβεβαιώθηκε εξάλλου από την ΜΥ6, η οποία έκανε τις σχετικές εγγραφές. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ (Α) Μαρτυρία Ενάγουσας Η γενική εντύπωση που σχημάτισε το Δικαστήριο για την Ενάγουσα ήταν θετική. Η μαρτυρία της όσον αφορά τα συμπτώματα που παρουσίασε το πρωινό της 28/2/2009, δεν αμφισβητήθηκε. Διαφωνία υπήρξε μόνο όσον αφορά τον ισχυρισμό που περιέχεται στη γραπτή μαρτυρία της (Έγγραφο Α) ότι η αδελφή της παραπονέθηκε στις Πρώτες Βοήθειες για μούδιασμα στο χέρι. Στην αντεξέταση της διευκρίνισε πως δεν ήταν σε θέση να παρακολουθήσει τη συζήτηση που είχε η αδελφή της, λόγω των αφόρητων πόνων που ένιωθε. Κατά τα άλλα η μάρτυρας κρίνεται ειλικρινής. Δέχθηκε ότι υπήρχε οικογενειακό ιστορικό καρδιακών παθήσεων και ότι είχε ψηλή χοληστερόλη, χωρίς όμως να χρειάζεται φαρμακευτική αγωγή. Με την πιο πάνω επιφύλαξη - όσον αφορά το κατ' ισχυρισμόν παράπονο για μούδιασμα στο χέρι - αποδέχομαι την υπόλοιπη μαρτυρία της ως ορθή. Επί του ιδίου ζητήματος η αδελφή της (ΜΕ2), ενώ στη γραπτή της δήλωση (Έγγραφο «Β»), αναφέρει ότι είπε στις νοσηλεύτριες/ιατρούς που παρέλαβαν την Ενάγουσα ότι είχε «φοβερούς πόνους και μούδιασμα στο χέρι» στην αντεξέταση της από τους συνηγόρους της Εναγόμενης και του Τριτοδιαδίκου, ανέφερε πως δεν θυμόταν εάν είχε πει για μούδιασμα στο χέρι στις Πρώτες Βοήθειες. Φαίνεται ότι υπήρξε κάποια συνεννόηση των ΜΕ1 και 2, ώστε να τεθεί ο ισχυρισμός ότι αναφέρθηκε στις Πρώτες Βοήθειες πως η Ενάγουσα ένιωσε μούδιασμα στο χέρι. Το Δικαστήριο δεν αποδέχεται αυτή τη θέση, δεδομένων και των ταλαντεύσεων των ΜΕ1 και 2 επί της πτυχής αυτής της μαρτυρίας τους. Η ΜΕ2 υποστήριξε, περαιτέρω, πως ήταν βέβαιη ότι ανέφερε στον Τριτοδιάδικο καθώς και στο ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό της κλινικής, ότι η Ενάγουσα είχε παραπονεθεί για μούδιασμα στο χέρι. Ούτε αυτή η πτυχή της μαρτυρίας της κρίνεται πειστική. Εάν η Ενάγουσα της είχε αναφέρει ότι ένοιωσε μούδιασμα στο χέρι, θα αναμενόταν να το έλεγε ευθύς μόλις εισήλθαν στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών. Αυτό υπαγορεύει η λογική, έχοντας υπόψη τους φρικτούς πόνους που ένοιωθε η Ενάγουσα σε συνάρτηση και με το ιστορικό καρδιακών νοσημάτων που υπάρχει στην οικογένεια. Δεν αποδέχομαι συνεπώς τη μαρτυρία της ΜΕ2 σε σχέση με αναφορά του κατ' ισχυρισμόν παραπόνου της Ενάγουσας, είτε στο προσωπικό των Πρώτων Βοηθειών, είτε αργότερα στο προσωπικό της κλινικής και στον Τριτοδιάδικο, όταν η Ενάγουσα είχε εισαχθεί σε δωμάτιο ως εσωτερικός ασθενής. Η μαρτυρία της ελέγχεται και σε σχέση με τον ισχυρισμό της ότι τον Κ. Νεοφύτου, τον επισκέπτονταν για κρυολογήματα. Ήταν φανερή η προσπάθεια της να μην αποκαλύψει ότι ο Νεοφύτου ήταν ο γιατρός που παρακολουθούσε όλη την οικογένεια και ήταν γνώστης των καρδιακών προβλημάτων που αντιμετώπιζαν οι γονείς της. Κατά τα άλλα η μαρτυρία της ΜΕ2 δεν αμφισβητήθηκε σε οποιοδήποτε ουσιαστικό της μέρος. Το μόνο σημείο που υπήρξε αμφισβήτηση αφορά το μέρος της μαρτυρίας της σε σχέση με τη στάση που τήρησε ο ΜΥ
14. Υποστήριξε, συναφώς, ότι μετά που εξέτασε την Ενάγουσα, γύρω στις 01:30 της 1/3/2009, τους ενημέρωσε για το πρόβλημα και έφυγε από την κλινική. Επανήλθε η ώρα 10:00 π.μ. και όταν τον ενημέρωσαν ότι επιθυμούσαν να μεταφερθεί στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού και όχι σε ιδιωτική κλινική, όπως τους είχε εισηγηθεί ο ίδιος, ζήτησε να πληρωθεί προτού μεταφερθεί η Ενάγουσα. Υποστήριξε, μάλιστα, ότι αυτό έγινε μέσα στο δωμάτιο της εντατικής. Κρίνεται υπερβολική αυτή η αναφορά της μάρτυρος, η οποία δυνατό να οφείλεται στα παράπονα της οικογένειας για την όλη αντιμετώπιση της οποίας έτυχε η αδελφή της από το προσωπικό της Εναγομένης. Ενόψει των ανωτέρω, η μαρτυρία της ΜΕ2 επί των πιο πάνω αμφισβητούμενων ζητημάτων δεν γίνεται αποδεκτή. Η εντύπωση που σχημάτισα για τις φίλες της Ενάγουσας, ΜΕ3 και 5 ήταν θετική. Σημειώνεται ότι η μαρτυρία της ΜΕ3 δεν αμφισβητήθηκε ενώ της ΜΕ5 αμφισβητήθηκε στο μέρος μόνο που αφορούσε τις συνθήκες μεταφοράς της Ενάγουσας από δωμάτιο του θαλάμου σε δωμάτιο της εντατικής. Παρά την αντεξέταση της επί του ζητήματος, η ΜΕ5 ήταν σταθερή στη θέση της πως η ίδια αντιλήφθηκε ότι είχαν πέσει οι παλμοί της Ενάγουσας και ότι δυσκολευόταν να αναπνεύσει, γεγονός που ανέφερε στη νοσηλεύτρια. Η μαρτυρία της κρίνεται πειστική και την αποδέχομαι, όπως και τη μαρτυρία της ΜΕ
15. Ακολουθεί αξιολόγηση της μαρτυρίας του εμπειρογνώμονα της Ενάγουσας, καρδιολόγου Mark Klutstein (ΜΕ4), τα προσόντα και η εμπειρογνωμοσύνη του οποίου δεν τελούν υπό αμφισβήτηση. Το Δικαστήριο έχοντας επίγνωση των αρχών με βάση τις οποίες προσεγγίζεται και αξιολογείται η μαρτυρία εμπειρογνωμόνων έχει διεξέλθει με πολλή προσοχή τη μαρτυρία του καθώς και το σύνολο της ιατρικής μαρτυρίας και των τεκμηρίων που έχουν κατατεθεί. Όπως έχει νομολογηθεί, οι εμπειρογνώμονες αξιολογούνται όπως όλοι οι άλλοι μάρτυρες. Ρόλος τους είναι να διαφωτίσουν το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια, προκειμένου να μπορέσει το Δικαστήριο να σχηματίσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση επί των εγειρομένων θεμάτων (βλ. Πιττάλης ν. Ianira Enter. Ltd