Italia Maritima S.Ρ.A., εμπορευόμενη και ως EVERGREEN LINE κ.α. ν. C & A Agricultural Products Λτδ, Αγωγή αρ. 2/2010, 2/12/2016

Italia Maritima S.Ρ.A., εμπορευόμενη και ως EVERGREEN LINE κ.α. ν. C & A Agricultural Products Λτδ, Αγωγή αρ. 2/2010, 2/12/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2016:A505 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Θ. Θωμά, Α.Ε.Δ. Αγωγή αρ. 2/2010 Μεταξύ: 1.Italia Maritima S.Ρ.A., εμπορευόμενη και ως EVERGREEN LINE, από Ιταλία 2.UMA Marine Agencies Ltd, από Λεμεσό Εναγουσών και C & A Agricultural Products Λτδ, από το Παραλίμνι Εναγομένης --------------------------------- 2.12.2016 Για τις ενάγουσες: κα Α. Χρίστου για ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Δ.Ε.Π.Ε. (για την απαγγελία της απόφασης η κα Στυβαρού) Για την Εναγόμενη: κ. Γ. Φ. Πιττάτζης για Γ.Φ. ΠΙΤΤΑΤΖΗΣ Δ.Ε.Π.Ε. (για την απαγγελία της απόφασης η κα Προδρόμου) Α Π Ο Φ Α Σ Η Τα δικόγραφα Η ενάγουσα 1 στο δικόγραφο της αναφοράς περιγράφεται ως εταιρεία περιορισμένης ευθύνης με έδρα την Ιταλία ασχολούμενη, μεταξύ άλλων, με ναυλώσεις πλοίων για εμπορικούς σκοπούς, μεταφορά αγαθών δια θαλάσσης και γενικά με όλο το φάσμα της εμπορικής ναυτιλίας. Η ενάγουσα 2 περιγράφεται ως εταιρεία περιορισμένης ευθύνης εγγεγραμμένη στην Κύπρο. Κατά πάντα ουσιώδη για την παρούσα αγωγή χρόνο, η ενάγουσα 2 ενεργούσε ως αντιπρόσωπος της ενάγουσας 1 στην Κύπρο δυνάμει σύμβασης αντιπροσωπείας ημερ. 9.4.2007 (στη συνέχεια θα αναφέρεται ως «η σύμβαση αντιπροσωπείας»). Κατά ή περί την 13.6.2009 η εναγόμενη, η οποία περιγράφεται ως εταιρεία περιορισμένης ευθύνης εγγεγραμμένη στην Κύπρο, συμβλήθηκε με την ενάγουσα 1, μέσω της ενάγουσας 2, με βάση σύμβαση μεταφοράς δια θαλάσσης που αποδόθηκε σε φορτωτική (Bill of Lading) υπ΄ αριθμό EGLV580900002000 ημερομηνίας 13.6.2009 για μεταφορά ενός εμπορευματοκιβωτίου με φρέσκες πατάτες, βάρους 22000 κιλών από τη Λεμεσό στο λιμάνι Thames Port του Ηνωμένου Βασιλείου με παραλήπτη κάποιον Holland Bazzar. To εμπορευματοκιβώτιο εντός του οποίου θα μεταφέρονταν οι πατάτες είχε διατεθεί από την ενάγουσα

1. Η ενάγουσα 2 εξέδωσε προς την εναγόμενη τιμολόγιο ημερομηνίας 13.6.2009 για ποσό εκ €2.848,83, το οποίο αντιπροσώπευε τον ναύλο και/ή σχετικά έξοδα για την ως άνω φορτωτική. Κατά ή περί την 21.6.2009 η εναγόμενη, συμβλήθηκε και πάλι με την ενάγουσα 1, μέσω της ενάγουσας 2, με βάση σύμβαση μεταφοράς δια θαλάσσης που αποδόθηκε σε φορτωτική (bill of lading) υπ΄ αριθμό EGLV580900002140 ημερομηνίας 21.6.2009 για μεταφορά ενός εμπορευματοκιβωτίου με φρέσκες πατάτες, βάρους 22000 κιλών από τη Λεμεσό της Κύπρου στο λιμάνι Thames Port του Ηνωμένου Βασιλείου με παραλήπτη το ίδιο πρόσωπο. To εμπορευματοκιβώτιο εντός του οποίου θα μεταφέρονταν οι πατάτες είχε επίσης διατεθεί από την ενάγουσα
2. Η ενάγουσα 2 εξέδωσε προς την εναγόμενη τιμολόγιο ημερομηνίας 21.6.2009 για ποσό εκ €2.873,41, το οποίο αντιπροσώπευε τον ναύλο και/ή σχετικά έξοδα για την ως άνω φορτωτική. Οι ενάγουσες 1 και 2 τήρησαν και ανταποκρίθηκαν σε όλες τις υποχρεώσεις τους με βάση τις φορτωτικές και μετέφεραν τα εμπορεύματα της εναγομένης στο λιμάνι εκφόρτωσης εντός ευλόγου χρόνου. Η εναγομένη όμως δεν πλήρωσε τον ναύλο στην ενάγουσα 2 και δεν παρέλαβε τις ως άνω πρωτότυπες φορτωτικές, ως ήταν η υποχρέωση της. Η ενάγουσα 2 πλήρωσε τον ναύλο για τα εμπορεύματα στην ενάγουσα 1 ως ήταν η υποχρέωση της, δυνάμει της μεταξύ τους σύμβασης αντιπροσωπείας. Η ενάγουσα 2 όμως ουδέποτε ανέκτησε από την εναγόμενη τον ναύλο για τα εμπορεύματα, παρά τις επανειλημμένες γραπτές απαιτήσεις της και παρά τις επανειλημμένες προς τούτο υποσχέσεις της εναγόμενης. Ο παραλήπτης ή/και η εναγομένη δεν παρέλαβαν τα εμπορεύματα από το λιμάνι εκφόρτωσης, παρ' όλες τις επανειλημμένες προς τούτο ειδοποιήσεις των εναγουσών. Λόγω της ως άνω άρνησης ή/και παράλειψης παραλαβής των εμπορευμάτων, η ενάγουσα 1 υποβλήθηκε σε δαπάνη για την εκφόρτωση και/ή συντήρηση και/ή διαχείριση των εμπορευμάτων στο λιμάνι εκφόρτωσης. Επίσης, λόγω της άρνησης παραλαβής των εμπορευμάτων, οφείλεται στις ενάγουσες το ποσό της προσυμφωνημένης αποζημίωσης και/ή σταλίες (demurrage) για κατακράτηση των εμπορευματοκιβωτίων εντός των οποίων μεταφέρθηκαν τα εμπορεύματα της εναγόμενης. Η ενάγουσα 2 απέστειλε στην εναγόμενη επιστολές με τις οποίες την ενημέρωνε ότι ο παραλήπτης όφειλε να παραλάβει τα εμπορεύματα και η εναγόμενη να πληρώσει τα οφειλόμενα ποσά. Η εναγόμενη όμως ουδέποτε ανταποκρίθηκε στις αναφερθείσες επιστολές. Οι ενάγουσες προσπάθησαν να μετριάσουν τη ζημιά τους, με πώληση των εμπορευμάτων σε δημόσιο πλειστηριασμό, όμως η πώληση τους δεν κατέστη δυνατή αφού τα εμπορεύματα είχαν ήδη χαλάσει και/ή καταστεί ουσιωδώς ακατάλληλα προς αγορά και/ή βρώση. Η εναγόμενη στο δικόγραφο της Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης της ισχυρίζεται ότι δεν καθορίστηκε χρόνος παραλαβής των εμπορευμάτων. Ο χρόνος παραλαβής τους ήταν το συντομότερο δυνατόν ή/και ο εύλογος χρόνος. Ο εύλογος χρόνος μεταφοράς των εμπορευμάτων καθορίστηκε, κατά τον ισχυρισμό της, στις 15 μέρες κατά μέγιστο (maximum), επειδή οι τιμές των προϊόντων που ανέλαβαν να μεταφέρουν οι ενάγουσες κυμαίνονται ή/και αλλάζουν εύκολα στην αγορά, η δε τυχόν καθυστέρηση στην παράδοση τους ανατρέπει ή/και ματαιώνει ή/και ακυρώνει την όλη συναλλαγή μεταξύ του πωλητή και του παραλήπτη. Ισχυρίζεται επίσης ότι η τυχόν καθυστέρηση στην παράδοση τους συνιστούσε διάρρηξη ουσιώδους όρου και οι αγοραστές/παραλήπτες των εμπορευμάτων είχαν τη δυνατότητα να αρνηθούν την παραλαβή τους λόγω της καθυστέρησης και της μεταβολής των συνθηκών της αγοράς ή/και της μείωσης των τιμών της αγοράς. Όταν οι ενάγουσες μετέφεραν τα εμπορεύματα στο λιμάνι προορισμού τους, 38 μέρες μετά την παραλαβή τους, το πρόσωπο που θα τα παραλάμβανε, ήτοι η εταιρεία Holland Bazaar αρνήθηκε να τα παραλάβει επειδή οι τιμές τους είχαν μειωθεί κατάφορα και θεώρησε ότι η εναγόμενη διέρρηξε τη μεταξύ τους συμφωνία. Λόγω της παράβασης του ως άνω όρου από τις ενάγουσες για την παράδοση των εμπορευμάτων εντός του καθορισθέντος χρόνου, η εναγόμενη ισχυρίζεται ότι αποστερήθηκε του εισοδήματος που θα είχε από την πώληση των εμπορευμάτων. Αποτελεί ισχυρισμό της ότι οι ενάγουσες δεν είχαν δικαίωμα να καταστρέψουν τα εμπορεύματα. Η θέση της είναι ότι οι ενάγουσες, ως θεματοφύλακες των εμπορευμάτων, όφειλαν να κάμουν ότι ήταν δυνατό για να τα διαθέσουν με το μεγαλύτερο δυνατό έσοδο ή και να τα επαναφέρουν στην Κύπρο. Περαιτέρω ισχυρίζεται ότι τα συγκεκριμένα εμπορεύματα, οι πατάτες δηλαδή, έχουν διάρκεια ζωής πέραν των έξι μηνών όταν διατηρούνται ή/και συντηρούνται σωστά. Από λάθος όμως ή/και αμέλεια των εναγουσών καταστράφηκαν. Αξιώνει δε ανταπαιτητικά εναντίον των εναγουσών τη ζημιά την οποία υπέστη συνεπεία της διάρρηξης από τις ενάγουσες του ουσιώδους όρου για μεταφορά των εμπορευμάτων το αργότερο σε 15 μέρες ή/και συνεπεία της αμέλειας των εναγουσών, που είχε ως αποτέλεσμα την καταστροφή των εμπορευμάτων. Οι ενάγουσες στο δικόγραφο της Απάντησης στην Υπεράσπιση και Υπεράσπισης στην Ανταπαίτηση, παραδέχονται ότι δεν καθορίστηκε χρόνος διαμετακόμισης των εμπορευμάτων και άφιξης τους στο λιμάνι εκφόρτωσης. Στηριζόμενες δε στους όρους των φορτωτικών, τις οποίες εξέδωσαν, ισχυρίζονται ότι δεν ανέλαβαν οποιαδήποτε υποχρέωση για παράδοση των εμπορευμάτων σε συγκεκριμένο χρόνο. Αποτελεί ισχυρισμό τους ότι το πλοίο, που μετέφερε το πρώτο εμπορευματοκιβώτιο με τα εμπορεύματα της ενάγουσας υπέστη καθυστερήσεις στο λιμάνι μεταφόρτωσης, οι οποίες οφείλονταν σε απρόβλεπτα καιρικά φαινόμενο και/ή κακοκαιρία και/ή συμφόρηση λόγω κακοκαιρίας στο εν λόγω λιμάνι και/ή σε συνθήκες πέραν του ελέγχου των εναγουσών. Ως εκ των πιο πάνω, δεν κατέστη χρονικά δυνατό να μεταφορτωθεί εντός του πλοίου που θα το μετέφερε στο λιμάνι εκφόρτωσης και έχασε την προγραμματισμένη σύνδεση για τη μεταφόρτωση. Ως αποτέλεσμα, και τα δύο εμπορευματοκιβώτια με τα εμπορεύματα της εναγομένης έφτασαν την ίδια μέρα στο λιμάνι εκφόρτωσης, συγκεκριμένα κατά την 19.7.
3. Ισχυρίζονται επίσης ότι ήταν υποχρέωση της εναγόμενης και/ή του αντιπροσώπου της και/ή του παραλήπτη των εμπορευμάτων να τα επιθεωρήσουν κατά την ημερομηνία άφιξης τους στο λιμάνι εκφόρτωσης, ούτως ώστε να διακριβώσουν κατά πόσο είχαν χαλάσει και/ή αλλοιωθεί και/ή μειώθηκε η αγοραστική τους αξία, κάτι που δεν έγινε. Λόγω της φθείνουσας φύσης των εμπορευμάτων και του μεγάλου κόστους των εμπορευματοκιβωτίων ως επίσης των αποθηκευτικών εξόδων στο λιμάνι εκφόρτωσης, που αυξάνονταν συνεχώς μέρα με τη μέρα, οι ενάγουσες, μέσω των αντιπροσώπων τους, στο λιμάνι εκφόρτωσης, προέβησαν σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες για να επικοινωνήσουν με την εναγόμενη και/ή τους αντιπροσώπους της και/ή τον παραλήπτη, χωρίς καμιά ανταπόκριση. Ως εκ τούτου προχώρησαν στο άνοιγμα των εμπορευματοκιβωτίων όπου διαπιστώθηκε ότι το φορτίο παρουσίαζε σημάδια σήψης. Η μαρτυρία Οι ενάγουσες παρουσίασαν ως μάρτυρες τον Περικλή Δημητρίου (Μ.Ε.1), γενικό διευθυντή της ενάγουσας 2, και το γεωπόνο Εδουάρδο Χ"Χάννα (Μ.Ε.2). Ο Μ.Ε.1 κατέθεσε ότι βάσει σύμβασης αντιπροσωπείας ημερ. 29.3.2006 (Τεκμήριο 2) η ενάγουσα 2 είναι αντιπρόσωπος της ενάγουσας 1 στην Κύπρο, είναι δε υπεύθυνη για την είσπραξη όλων των ποσών που οφείλονται στην ενάγουσα 1, είτε στη βάση της εκάστοτε φορτωτικής ή άλλων συμφωνιών ή της πρακτικής που εφαρμόζεται στο συγκεκριμένο εμπόριο. Στη βάση συμφωνίας ημερ. 13.6.2009 η εναγόμενη συμφώνησε με την ενάγουσα 1, μέσω της ενάγουσας 2, για τη μεταφορά από το λιμάνι Λεμεσού στο λιμάνι Thames port του Ηνωμένου Βασιλείου ενός εμπορευματοκιβωτίου 40 ποδών που θα περιείχε 22.000 κιλά φρέσκες πατάτες. Προς το σκοπό αυτό, εξεδόθη η φορτωτική με αρ. EGLV580900002000 (Τεκμήριο 3). Με την παραλαβή του εμπορευματοκιβωτίου από την ενάγουσα 2 στις 13.6.2009 εκδόθηκε και παραδόθηκε στην εναγόμενη τιμολόγιο για το ποσό των €2.848,83 (Τεκμήριο 4), το οποίο αντιπροσώπευε τα έξοδα για τη φορτωτική, συμπεριλαμβανομένου και του ναύλου. Στη βάση ξεχωριστής συμφωνίας μεταφοράς ημερ. 21.6.2009, η εναγόμενη συμφώνησε και πάλι με την ενάγουσα 1, μέσω της ενάγουσας 2, για τη μεταφορά από το λιμάνι Λεμεσού στο λιμάνι Thames port ενός εμπορευματοκιβωτίου 40 ποδών που θα περιείχε 22.000 κιλά φρέσκες πατάτες. Προς το σκοπό αυτό εξεδόθη η φορτωτική με αρ. EGLV580900002140 ημερ. 21.6.2009 (Τεκμήριο 5). Με την παραλαβή του ως άνω εμπορευματοκιβωτίου από την ενάγουσα 2 εκδόθηκε και παραδόθηκε στην εναγόμενη τιμολόγιο ημερ. 21.6.2009 για το ποσό των €2.873,41 (Τεκμήριο 6) το οποίο αντιπροσώπευε τα έξοδα για τη φορτωτική συμπεριλαμβανομένου και του ναύλου. Στις 19.7.2009 η ενάγουσα 1 ενημέρωσε τους Holland Bazaar σχετικά με την άφιξη του φορτίου στο λιμάνι εκφόρτωσης, ενώ η ενάγουσα 2 με ηλεκτρονικό μήνυμα ημερ. 6.7.2009 (Τεκμήριο 7) ενημέρωσε την εναγομένη ότι τα δύο εμπορευματοκιβώτια θα έφθαναν στο λιμάνι εκφόρτωσης και θα έπρεπε να διευθετηθεί η πληρωμή των δύο τιμολογίων - Τεκμήρια 4 και 6 - ώστε να καταστεί δυνατή η παραλαβή του φορτίου από τον παραλήπτη. Η εναγόμενη όμως δεν πλήρωσε κανένα ναύλο και ουδέποτε παρέλαβε τις φορτωτικές - Τεκμήρια 3 και 5 - παρά το ότι οι ενάγουσες εκπλήρωσαν τις υποχρεώσεις τους δυνάμει των όρων των επίδικων φορτωτικών. Η ενάγουσα 2 απέστειλε ηλεκτρονικά μηνύματα στις 7.8.2009 και 18.8.2009 στην εναγομένη (Τεκμήριο 8) αναφέροντας της ότι ο παραλήπτης όφειλε να παραλάβει τα εμπορεύματα και η ίδια να προβεί στην πληρωμή του ναύλου και να παραλάβει τις φορτωτικές. Η εναγόμενη όμως δεν ανταποκρίθηκε στα ως άνω μηνύματα. Η ενάγουσα 1, λόγω της άρνησης της εναγόμενης να παραλάβει τα εμπορεύματα, επωμίστηκε συνολικό κόστος £2.420 στερλινών για την εκφόρτωση, συντήρηση και διαχείριση των εμπορευμάτων στο λιμάνι εκφόρτωσης. Επίσης η εναγόμενη, λόγω της άρνησης παραλαβής του φορτίου, οφείλει στην ενάγουσα 1 ποσό £55 στερλινών ανά μέρα για τις πρώτες 10 μέρες και ακολούθως ποσό £90 στερλινών ανά μέρα για τις υπόλοιπες 38 μέρες, ήτοι συνολικό ποσό £7.940 στερλινών ως σταλίες (demurrage). Η ενάγουσα 2 μέσω των δικηγόρων της απέστειλε στην εναγόμενη προειδοποιητική επιστολή στις 20.8.2009 (Τεκμήριο 9) αξιώνοντας τα οφειλόμενα από την εναγόμενη ποσά και προειδοποιώντας την για λήψη νομικών μέτρων εναντίον της σε περίπτωση μη αποπληρωμής τους. Η εναγόμενη ουδέποτε ανταποκρίθηκε στην επιστολή αυτή. Στις 24.8.2009 η ενάγουσα 2 με συστημένη επιστολή την οποία απηύθυνε προς την εναγόμενη (Τεκμήριο 10) την ενημέρωνε ότι εάν ο παραλήπτης δεν παραλάμβανε τα εμπορεύματα εντός τριών ημερών από την ημερομηνία της επιστολής, αυτά θα θεωρούνταν ως εγκαταλελειμένα και η ενάγουσα 1 ή/και οι αντιπρόσωποι της στο Ηνωμένο Βασίλειο θα είχαν το δικαίωμα να τα πωλήσουν σε δημόσιο πλειστηριασμό και/ή να τα καταστρέψουν με κόστος που θα βάρυνε την εναγόμενη, όπως προνοούν οι όροι των επίδικων φορτωτικών. Η εναγόμενη δεν παρουσιάστηκε στο ταχυδρομείο για να παραλάβει την επιστολή αυτή. Ο Μ.Ε.2 κατέθεσε ότι εξασκεί το επάγγελμα του γεωπόνου από το 1975 και διατηρεί δικές του φυτωριακές εγκαταστάσεις. Η άποψη του για τη διάρκεια ζωής του καρπού της πατάτας, του κόνδυλου, όπως τον αποκάλεσε, ήταν ότι κυμαίνεται μεταξύ 3 - 12 μηνών ανάλογα με τη μετασυλλεκτική προεργασία (treatment) που θα δεχτεί η πατάτα. Ο χρόνος κατά τον οποίο μπορεί να αρχίσουν να εμφανίζονται συμπτώματα φθοράς εξαρτάται επίσης από τη μετασυλλεκτική προεργασία στην οποία υπεβλήθη η πατάτα, όμως τα οποιαδήποτε συμπτώματα θα αρχίσουν να εμφανίζονται μετά από τους 3 μήνες. Όπως επεξήγησε, η μετασυλλεκτική προεργασία συνίσταται σε κάποιους ψεκασμούς στους οποίους υποβάλλονται οι πατάτες, μετά την εκρίζωση τους από το χωράφι, για να αποφευχθεί η ανάπτυξη εντόμων ή για να εμποδιστεί η ανάπτυξη ασθενειών ή ακόμα και η εμφάνιση ριζώματος, το οποίο τις καθιστά μη εμπορεύσιμες. Κατά την αντεξέταση του ερωτώμενος για τη διάρκεια ζωής των πατατών οι οποίες τοποθετούνται σε εμπορευματοκιβώτιο με θερμοκρασία 8º C., χωρίς να έχουν υποβληθεί σε οποιαδήποτε μετασυλλεκτική προεργασία, ανέφερε ότι δεν ήταν σε θέση να απαντήσει για το λόγο ότι, όπως προέβαλε, κανένας δεν μπορεί να ξέρει πότε θα αναπτυχθούν οι ασθένειες οι οποίες έπρεπε να καταπολεμηθούν με χημικά φάρμακα. Η θέση του ήταν ότι η θερμοκρασία από μόνη της δεν μπορεί να διατηρήσει στη ζωή τις πατάτες. Για την εναγόμενη έδωσαν μαρτυρία ο διευθυντής της Χριστάκης Βαρνάβα (Μ.Υ.2) και οι γεωπόνοι Ανθεμις Μελιφρονίδου Παντελίδου (Μ.Υ.1) και Πασχάλης Βενιζέλος (Μ.Υ.3). Ο Μ.Υ.2 κατέθεσε ότι κατά το Μάιο και Ιούνιο του 2009 συνεργάστηκε με τις ενάγουσες στη μεταφορά πατατών σε ειδικά διαμορφωμένα εμπορευματοκιβώτια (containers) με πλοία τους για εξαγωγή στο Ηνωμένο Βασίλειο. Επειδή οι τιμές των πατατών την εαρινή και καλοκαιρινή περίοδο μειώνονται σταδιακά, λόγω του ότι στο μεταξύ ωριμάζουν και οι πατάτες που καλλιεργούνται στην Αγγλία, έχει μεγάλη σημασία η μεταφορά και παράδοση τους το συντομότερο δυνατό. Η καθυστέρηση στην παράδοση εγκυμονεί κινδύνους μείωσης των τιμών και ματαίωσης της συναλλαγής γιατί οι Άγγλοι εισαγωγείς δεν έχουν συμφέρον να παραλάβουν τις πατάτες, όταν οι τιμές των εγχώριων είναι χαμηλότερες από τις εισαγόμενες. Οι εκπρόσωποι των εναγουσών τον διαβεβαίωσαν ότι το πλοίο χρειάζεται οκτώ μέρες για να φτάσει στο Λονδίνο και ότι για διάφορους λόγους ο μέσος όρος του χρόνου που απαιτείται για τη μεταφορά του φορτίου των πατατών στο Λονδίνο είναι 15 μέρες. Τα επίδικα φορτία όμως, αντί του λογικού και συμφωνημένου χρόνου των 15 ημερών, το μεν πρώτο μεταφέρθηκε σε χρόνο 39 ημερών, το δε δεύτερο σε χρόνο 30 ημερών. Όταν έφθασαν στο λιμάνι προορισμού ο εισαγωγέας Holland Bazaar Ltd αρνήθηκε να τα παραλάβει επειδή οι τιμές των εγχώριων πατατών μειώθηκαν κατακόρυφα. Τότε άρχισε ένας διάλογος με τις ενάγουσες για την τύχη των πατατών. Τις παρακάλεσε να φέρουν τις πατάτες στην Κύπρο για να τις διαθέσει στην εγχώρια αγορά και να μειώσει, κατ' αυτό τον τρόπο, τις ζημιές της εναγομένης. Οι ενάγουσες όμως του έθεσαν ως προϋπόθεση για την επιστροφή των πατατών να τους προπληρώσει τόσο το συμφωνημένο ναύλο της μεταφοράς τους στην Αγγλία, όσο και το ναύλο επιστροφής τους, καθώς επίσης και τα έξοδα καθυστερήσεων και εκφόρτωσης τους στο λιμάνι του Λονδίνου. Αυτό όμως συνιστούσε εκβιασμό επειδή δεν υπήρχε όρος για προπληρωμή στη μεταξύ τους συμφωνία. Μετά από πάροδο μερικών εβδομάδων και ενώ ζητούσε επίμονα να του επιστρέψουν τις πατάτες, οι ενάγουσες τον πληροφόρησαν ότι οι πατάτες «χάλασαν και πετάχτηκαν». Ζήτησε εξηγήσεις για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες χάλασαν, τις οποίες όμως ουδέποτε του έδωσαν οι ενάγουσες. Δεν είναι σίγουρος αν πράγματι οι πατάτες καταστράφηκαν. Πιθανότατα να τις πούλησε ο πλοίαρχος ή άλλα μέλη του πληρώματος ή ακόμα και οι ίδιες οι ενάγουσες. Αν όμως πράγματι καταστράφηκαν, μια πολύ πιθανή αιτία της καταστροφής τους θα πρέπει να είναι η αποσύνδεση των εμπορευματοκιβωτίων από το ηλεκτρικό ρεύμα και η αύξηση της θερμοκρασίας καθώς και η μη τήρηση της υγρασία και του εξαερισμού που απαιτείται για τη συντήρηση τους. Οι φρέσκες πατάτες που μεταφέρονται σε εμπορευματοκιβώτια, ειδικά διαμορφωμένα σε ψυγεία, με κατάλληλο αερισμό και υγρασία, έχουν διάρκεια ζωής περί τους έξι μήνες και ο κυριότερος κίνδυνος καταστροφής τους μέσα στο εμπορευματοκιβώτιο είναι να μην υπάρχει η κατάλληλη θερμοκρασία, που είναι μεταξύ 5º - 10º C. και η κατάλληλη υγρασία και εξαερισμός. Οι ενάγουσες γνώριζαν τα δεδομένα αυτά, μάλιστα είχε καθορίσει τη θερμοκρασία που θα έπρεπε να έχουν τα εμπορευματοκιβώτια. Τα συγκεκριμένα φορτία πατατών τα είχε πωλήσει στην εταιρεία Holland Bazaar Ltd στην Αγγλία στην τιμή των 0.44 σεντς το κιλό, ήτοι £9.680 στερλίνες το κάθε φορτίο για το οποίο εκδόθηκαν σχετικά τιμολόγια (Τεκμήρια 15 και 16). Λόγω της καθυστέρησης στην παράδοση και της καταστροφής των πατατών η εναγομένη υπέστη ζημιά ύψους £19.360 στερλίνες, το οποίο διεκδικεί ανταπαιτητικά από τις ενάγουσες. H M.Y.1 κατέθεσε ότι εργάζεται στο Υπουργείο Γεωργίας και είναι προϊστάμενη του κλάδου Φυτοϋγειονομικού και Υγειονομικού Ελέγχου για εισαγόμενα, εξαγόμενα και διακινούμενα εμπορεύματα όπως φυτά, φρούτα, άνθη, πατάτες κλπ. Η άποψη της ήταν, βάσει των προσόντων και της πείρας της, ότι οι πατάτες που τοποθετούνται σε εμπορευματοκιβώτια σε θερμοκρασία μεταξύ 5º - 8º C., εφόσον έχουν τύχει της κατάλληλης μεταχείρισης, μπορεί να διατηρηθούν μέχρι και 7 μήνες. Η θερμοκρασία αυτή είναι ικανοποιητική για να αναστείλει οποιεσδήποτε ασθένειες. Οι φρέσκες πατάτες που προορίζονται για κατανάλωση δεν ενδείκνυται να ψεκάζονται με φυτοφάρμακα, εφόσον όμως χρησιμοποιηθούν τέτοια φάρμακα θα πρέπει να τηρείται ο χρόνος ασφαλείας στη χρήση τους. Οι πατάτες που προορίζονται για εξαγωγή σε εμπορευματοκιβώτια δεν ενδείκνυται να ψεκάζονται με φυτοφάρμακα για το λόγο ότι ο ψυκτικός θάλαμος είναι από μόνος του προστατευτικός. Σε όλες τις πατάτες που έρχονται από τις κατεχόμενες περιοχές της Δημοκρατίας γίνεται μακροσκοπικός έλεγχος, δηλαδή έλεγχος με το μάτι και σε περίπτωση που υπάρχει υποψία για κάποια ασθένεια, λαμβάνονται δείγματα κατά την κρίση του επιθεωρητή. Στη συνέχεια τα δείγματα αυτά υποβάλλονται σε μικροσκοπικό έλεγχο, ο οποίος γίνεται σε εργαστήριο. Επίσης οι πατάτες ελέγχονται από το Υπουργείο Γεωργίας για να διαπιστωθεί κατά πόσο υπάρχουν σ' αυτές υπολείμματα φυτοφαρμάκων. Για εξαγωγές πατατών σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν απαιτείται να γίνεται έλεγχος από το τμήμα της ούτε απαιτείται η έκδοση του φυτοϋγειονομικού πιστοποιητικού (phytosanitary certificate). Το πιστοποιητικό αυτό απαιτείται για εξαγωγές πατατών σε μη Ευρωπαϊκές χώρες. Ο Μ.Υ.3 κατέθεσε ότι από τον Οκτώβριο του 1977 μέχρι το Μάρτιο του 2001 εργαζόταν ως γεωπόνος σε συσκευαστήριο πατατών και επέβλεπε την ποιότητα των πατατών. Από το Φεβρουάριο του 2008 μέχρι το Μάρτιο του 2014 διετέλεσε διευθυντής του συσκευαστηρίου. Από την πείρα του όταν το φορτίο πατατών διατηρείται σε κατάλληλες συνθήκες, δηλαδή σε θερμοκρασία 5º - 10º C. και υγρασία 85% - 95% με κατάλληλο εξαερισμό μέσα στο εμπορευματοκιβώτιο, έχει διάρκεια ζωής περί τους έξι μήνες. Τυχόν καταστροφή των πατατών που μεταφέρονται σε εμπορευματοκιβώτια πρέπει να οφείλεται σε ελαττωματική λειτουργία του εμπορευματοκιβωτίου και στην αλλαγή της σωστής θερμοκρασίας και υγρασίας, ή τη διακοπή ρεύματος ώστε να μη λειτουργεί το σύστημα κλιματισμού. Ακόμα και στην περίπτωση που μία πατάτα έχει μικρόβιο, αυτό δεν αναπτύσσεται όταν μέσα στο εμπορευματοκιβώτιο τηρούνται οι ανωτέρω θερμοκρασίες. Μετά τη συλλογή των πατατών από το χωράφι, σ' αυτές που προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση και για εξαγωγή δεν ενδείκνυται ο ψεκασμός ή/και η επάλειψη τους με φυτοφάρμακα, για το λόγο ότι αυτά συνιστούν κίνδυνο στην ανθρώπινη υγεία. Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν επιτρέπουν την εισαγωγή πατατών που υφίστανται «treatment» δηλαδή που έχουν δεχθεί φυτοφάρμακα ή ουσίες για καταπολέμηση των ασθενειών της πατάτας. Επίσης οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν απαιτούν υγειονομικό πιστοποιητικό, το γνωστό «phytosanitary certificate» για να επιτρέψουν εισαγωγή πατατών. Από την πείρα του γνωρίζει ότι οι πρώιμες Κυπριακές πατάτες που εξάγονται στην Αγγλία την άνοιξη και ενωρίς το καλοκαίρι, επιτυγχάνουν καλές τιμές. Οι τιμές όμως μειώνονται σταδιακά για το λόγο ότι το καλοκαίρι ωριμάζουν και οι πατάτες από χώρες της βόρειας Ευρώπης και της Αγγλίας, γι' αυτό έχει σημασία η ταχεία μεταφορά των πατατών. Κατά την αντεξέταση του διευκρίνισε ότι η διάρκεια ζωής μιας πατάτας που έχει ήδη προσβληθεί από μικρόβιο και μεταφέρεται μέσα σε εμπορευματοκιβώτιο, είναι από 3 μέχρι 6 μήνες. Το Δικαστήριο, κατόπιν αιτήματος των εναγουσών, επέτρεψε την προσκόμιση αντικρουστικής μαρτυρίας σε σχέση με τους ισχυρισμούς των μαρτύρων της εναγομένης για ελαττωματική λειτουργία ή/και αποσύνδεση των εμπορευματοκιβωτίων στα οποία μεταφέρονταν οι πατάτες από το ηλεκτρικό ρεύμα. Παρουσιάστηκε η υπάλληλος της ενάγουσας 2 Στέλλα Καραμανώλη, η οποία κατέθεσε ότι είχε προσωπική εμπλοκή στην παρούσα υπόθεση κατά το στάδιο των διαπραγματεύσεων καθώς και κατά το στάδιο που ακολούθησε της άρνησης του παραλήπτη να παραλάβει τις πατάτες. Η ενάγουσα 1, μετά την άρνηση του παραλήπτη να παραλάβει τα εμπορευματοκιβώτια, ανέθεσε σε αντιπρόσωπο της στην Αγγλία να διεξάγει έλεγχο για σκοπούς μετριασμού της ζημιάς της και των διαφόρων εξόδων που δημιουργούνταν στο μεταξύ. Στις 3.9.2009 το τμήμα της παρέλαβε με ηλεκτρονικό μήνυμα το «survey report» του εκτιμητή της εταιρείας TMC Marine Consultants Ltd, ο οποίος προέβηκε σε εκτίμηση του φορτίου των πατατών στις 2.9.2009, δηλαδή 43 μέρες μετά την άφιξη των εμπορευματοκιβωτίων στο λιμάνι προορισμού (Τεκμήριο 21). Το Δικαστήριο θα προβεί στο σχολιασμό του Τεκμηρίου 21 κατά το στάδιο της αξιολόγησης της μαρτυρίας. Aξιολόγηση μαρτυρίας - ευρήματα Παρακολούθησα με την επιβαλλόμενη προσοχή όλους τους μάρτυρες να καταθέτουν ενόρκως στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης. Θα πρέπει να τονίσω ότι η αξιολόγηση τους δεν περιορίστηκε στην εντύπωση που άφησαν από το εδώλιο του μάρτυρα, αλλά επεκτάθηκε στην ουσία της εκδοχής τους, την οποία αντιπαρέβαλα με το υπόλοιπο μαρτυρικό υλικό που υπάρχει ενώπιον μου (Αντωνίου ν. Αστυνομίας