ΝΙΚΟΣ ΣΑΡΙΔΗΣ ν. ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΥΡΚΩΤΗΣ (ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ) ΛΤΔ, Αρ. Αγωγής: 541/10, 4/11/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2016:A457 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Ε. Ευθυμίου-Ανδρέου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 541/10 Μεταξύ: ΝΙΚΟΣ ΣΑΡΙΔΗΣ Ενάγοντας -και- ΙΩΑΝΝΗΣ ΠΥΡΚΩΤΗΣ (ΚΑΤΑΣΚΕΥΕΣ) ΛΤΔ Εναγόμενοι Ημερομηνία: 4 Νοεμβρίου 2016 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κος Ευαγόρας Αναστασίου για Ευαγόρας Αναστασίου και Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε Για τους Εναγόμενους: κ. Γιώργος Κορφιώτης για Κούσιος, Κορφιώτης, Παπαχαραλάμπους Δ.Ε.Π.Ε. Α Π Ο Φ Α Σ Η Οι έγγραφες προτάσεις Με το ειδικώς οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα , ως αυτό τροποποιήθηκε δυνάμει διατάγματος Δικαστηρίου ημερομηνίας 18/10/13, ο ενάγοντας - εργάτης κατά τον ουσιώδη χρόνο, διεκδικεί ποικίλες αποζημιώσεις σε σχέση με εργατικό ατύχημα που επεσυνέβη στις 24 Μαρτίου
- Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους διαλαμβανόμενους στην Έκθεση Απαιτήσεως ισχυρισμούς, εκείνη την ημέρα, ο ενάγοντας, ευρισκόμενος στην υπηρεσία των εναγόμενων οι οποίοι ασχολούνταν με οικοδομικές και κατασκευαστικές εργασίες - εργαζόταν σε δρόμο του χωρίου Βάσας της Επαρχίας Λεμεσού. Είχε πάρει οδηγίες από τους Εναγόμενους να κόβει άσφαλτο στον δρόμο με ειδικό μηχάνημα κοπής ασφάλτου, εργασία την οποία κατά την επίδικη ημερομηνία εκτελούσε. Ειδικότερα, ο Ενάγοντας περιγράφει στην παράγραφο 4 της Τροποποιημένης Έκθεσης Απαίτησης του ότι ενώ σταμάτησε το μηχάνημα κοπής ασφάλτου τραβώντας το ειδικό χειρόφρενο με σκοπό να τοποθετήσει νερό εντός της μηχανής του για να συνεχίσει την χρήση του, το εν λόγω μηχάνημα ένεκα της ανωφέρειας του δρόμου και της δημιουργούμενης από αυτού λάσπης, κινήθηκε προς τα πίσω με αποτέλεσμα ο ενάγοντας στην προσπάθεια του όπως το συγκρατήσει να γλιστρήσει και να πέσει στο δρόμο κάτω από το μηχάνημα. Το εν λόγω ατύχημα, πάντα κατά τους ισχυρισμούς του ενάγοντος, οφείλεται στην αποκλειστική αμέλεια και ή την παράβαση των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων των εναγομενων. Πλήρεις λεπτομέρειες παρατίθενται στο σώμα της Έκθεσης Απαιτήσεως. Ως αποτέλεσμα του ατυχήματος, ο ενάγοντας υπέστη σωματικές βλάβες, έξοδα, δαπάνες και άλλες απώλειες, οι λεπτομέρειες των οποίων, παρατίθενται στις παραγράφους 6-11 της Έκθεσης Απαιτήσεως. Περαιτέρω, διεκδικεί γενικές αποζημιώσεις για πόνο και ταλαιπωρία, ειδικές αποζημιώσεις συνολικού ύψους €15.342,78, τόκους και δικηγορικά έξοδα. Οι εναγόμενοι, με την Έκθεση Υπεράσπισης τους στην Τροποποιηθείσα Έκθεση Απαίτησης, συμφωνούν με τα περί εργοδοσίας του ενάγοντος κατά τον ουσιώδη χρόνο και για το γεγονός του εργατικού ατυχήματος κατά τον χρόνο που περιγράφει ο ενάγοντας. Αρνούνται όμως, ότι, φέρουν οποιαδήποτε ευθύνη για το εν λόγω ατύχημα. Είναι η θέση τους, ότι, το εν λόγω ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια τουεΕνάγοντα, υποστηρίζοντας ότι ο ίδιος ενήργησε απρόσεκτα και/ή απερίσκεπτα, αγνοώντας προφανείς κινδύνους και επιδεικνύοντας αδιαφορία για την ασφάλεια του ιδίου. Περαιτέρω, αρνείται την ύπαρξη και ή την έκταση των σωματικών βλαβών και ειδικών ζημιών του ενάγοντος, εναποθέτοντας στους ώμους του, το καθήκον αυστηρής απόδειξης των. Η ακροαματική διαδικασία Στη βάση των πιο πάνω δικογραφημένων θέσεων, η υπόθεση προχώρησε σε ακρόαση. Προηγουμένως στις 18/12/2015 συμφωνήθηκε μεταξύ των μερών επί πλήρους ευθύνης το ποσό των ΕΥΡΩ 21.500,00 ως ειδικές και γενικές αποζημιώσεις. Με αυτό το δεδομένο, τα επίδικα θέματα περιορίστηκαν μονο σε ότι φορούσε την ευθύνη. Κατέθεσαν 4 συνολικά μάρτυρες.Ο ενάγοντας, Νίκος Σαρίδης (Μ.Ε.1), ο υπάλληλος του Γραφείου Εργασίας κ. Γιώργος Προκοπίου (Μ.Ε.2),ο Μιχαήλ Ανδρέου (Μ.Υ.1) και ο Διευθυντής της Εναγόμενης Ιωάννης Πυρκώτης (Μ.Υ.2). Πέραν της προφορικής μαρτυρίας κατατέθηκαν και τα ακόλουθα έγγραφα ως τεκμήρια: Τεκμήριο 1- Περιγραφή Μηχανήματος από Ιστοσελίδα Τεκμήριο 2 - Έντυπο Γνωστοποίησης Ατυχήματος Τεκμήριο 3 - Επιστολή Δικηγορικού Γραφείου Μιχαλάκη Ιωάννου ημερομηνίας 4/9/2004 Τεκμήριο 4 - Έντυπο Απαίτησης της Εθνικής Ασφαλιστικής Δεν θα καταπιαστώ με το αχρείαστο και κουραστικό για τον αναγνώστη έργο της επαναληπτικής καταγραφής της μαρτυρίας. Τουναντίον θα προβώ σε μία επιγραμματική αναφορά στη μαρτυρία ενός εκάστου των μαρτύρων με αυτονόητη βέβαια διευκρίνιση ότι το σύνολο της δοθείσας μαρτυρίας το έχω διεξέλθει με κάθε προσοχή και η μετέπειτα διαπιστώσεις και ευρήματα του δικαστηρίου θα έχουν ως υπόβαθρο την αξιόπιστη και αποδεχτή μαρτυρία της υπόθεσης. Με αυτό το δεδομένο ο ενάγοντας (Μ.Ε.1) στην κυρίως εξέταση υιοθέτησε γραπτή δήλωση και αντεξετάστηκε. Ο Μάρτυρας ανέφερε ότι στις 24/3/2008 ο διευθυντής των εναγομένων, Ιωάννης Πυρκώτης έδωσε στον ίδιο οδηγίες να ανοίξει αύλακα σε δρόμο του χωριού Βάσας της Επαρχίας Λεμεσού. Ενώ χειριζόταν το ειδικό μηχάνημα κοπής, σταμάτησε την χρήση του για να τοποθετήσει νερό στην μηχανή, κάτι που ήταν αναγκαίο και επιβεβλημένο για την χρήση του. Για να το ακινητοποιήσει έθεσε σε λειτουργία το ειδικό φρένο του μηχανήματος. Αμέσως μετά που έθεσε το φρένο σε λειτουργία , το μηχάνημα ένεκα της ανωφέρειας που είχε ο δρόμος έγειρε προς τα πίσω και στην προσπάθεια του να το συγκρατήσει για να μην τον πλακώσει γλίστρησε και έπεσε στο δρόμο, κάτω από το μηχάνημα με αποτέλεσμα να τραυματιστεί. Ανέφερε περαιτέρω ότι λόγω της ανωφέρειας του δρόμου, πριν την έναρξη των εργασιών κατά την επίδικη ημέρα, ζήτησε από τον διευθυντή των εναγομένων να τον συνοδεύει και δεύτερος εργάτης για να γεμίζει το ντεπόζιτο της μηχανής, κάτι που ο διευθυντής των εναγόμενων αρνήθηκε. Κατά την αντεξέταση του υποβλήθηκαν διάφορες ερωτήσεις σε σχέση με την εμπειρία του στην χρήση του μηχανήματος κοπής αλλά και τις διάφορες εκδοχές που ο ίδιος έδωσε για τον τρόπο διενέργειας του δυστυχήματος. Ο Μ.Ε.2 , Γιώργος Προκόπιου, Επιθεωρητής Α' στο Υπουργείο Εργασίας ανέφερε στο Δικαστήριο ότι το ατύχημα αν και γνωστοποιήθηκε στο αρμόδιο τμήμα του Υπουργείου Εργασίας δεν κρίθηκε διερευνητέο λόγω κυρίως της καθυστέρησης στην ενημέρωση. Εξήγησε στο Δικαστήριο ότι σε περιπτώσεις που το ατύχημα δεν αναφερθεί εγκαίρως και εν τω μεταξύ η σκηνή του δυστυχήματος αλλοιωθεί το Υπουργείο δεν προχωρά στην διερεύνηση του. Ο μάρτυρας, αν και αποδέκτηκε ότι δεν επισκέφτηκε την σκηνή του δυστυχήματος εξέφρασε άποψη σε σχέση με την χρήση του μηχανήματος σε δρόμο με ανωφέρεια. Η πρώτη του θέση , η οποία προέκυψε κατά την κυρίως εξέταση ήταν ότι σε περιπτώσεις που καλείται ο εργάτης να χρησιμοποιήσει το μηχάνημα σε ανωφέρεια , πρέπει να συνοδεύεται από δεύτερο εργάτη για σκοπούς ανατροφοδότησης του μηχανήματος με νερό. Η δεύτερη του θέση η οποία εκφράστηκε κατά την αντεξέταση ήταν στην υποβολή του συνήγορου της υπεράσπισης σε σχέση με την επιλογή χρήσης του μηχανήματος. Συγκεκριμένα ερωτηθείς εάν υπήρχε οποιοσδήποτε λόγος για ένα εργάτη να κόβει άσφαλτο με την ανωφέρεια εις βάρος του απάντησε ότι λόγω της τοποθέτησης του δίσκου κοπής από την μια πλευρά του μηχανήματος δεν θα μπορούσε να κόψει κάποιος σε σχέση πάντα με την κατωφέρεια εξηγώντας ότι θα δημιουργείτο κυκλοφοριακό πρόβλημα. Για την υπεράσπιση πρώτος μάρτυρας κατέθεσε ο ασφαλιστικός πράκτορας Μιχαήλ Ανδρέου. Ο Μ.Υ.1 εξήγησε το Τεκμήριο 4 και , Έντυπο Απαίτησης της Εθνικής Ασφαλιστικής , αναφέροντας ότι το έντυπο συμπληρώθηκε στις 25/3/2008 από την σύζυγό του ιδίου ως επί το πλείστο με μικρές εξαιρέσεις , σημεία τα οποία συμπλήρωσε ο ίδιος. Σε κάθε περίπτωση, ο μάρτυρας ανέφερε ρητά ότι ο ίδιος προσωπικά ανέγνωσε στα ελληνικά τα όσα γράφτηκαν στο εν λόγω έντυπο και στον ενάγοντα και στον διευθυντή της εναγόμενης εταιρείας σε προσωπική συνάντηση στο σπίτι του τελευταίου την 25/3/
- Δεύτερος μάρτυρας για τη υπεράσπιση κατέθεσε ο διευθυντής των εναγομένων Ιωάννης Πυρκώτης ο οποίος υιοθέτησε γραπτή δήλωση και αντεξετάστηκε. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι κατά την επίδικη ημερομηνία μετέφερε τον ενάγοντα και ακόμα ένα υπάλληλό του στην Λεμεσό στο χωριό Βάσα και τον άφησε στο σημείο που εργαζόταν από την προηγούμενη εργάσιμη μέρα με οδηγίες όπως κάμει τα μπετά ενός φρεατίου και συνεχίσει το κόψιμο της ασφάλτου χωρίς όμως να διευκρινίσει ποια εργασία από τις δύο να κάνει πρώτη. Ο Μ.Υ.2 τόνισε ότι ο ενάγοντας εργοδότηθηκε από τον ίδιο γιατί γνώριζε πολύ καλά την λειτουργία του μηχανήματος κοπής ασφάλτου και ότι μιλούσε πολύ καλά την Ελληνική γλώσσα. Στο δεύτερο σημείο που ήταν ιδιαίτερα σαφής ο Μ.Υ.2 ήταν σε σχέση με το επίδικο ατύχημα. Τόνισε ότι ο ενάγοντας δεν ήταν στο οπτικό του πεδίο όταν τραυματίστηκε και ότι περίπου 1 ώρα μετά που τον άφησε στο σημείο που ήθελε να εκτελέσει την εργασία που του ανέθεσε ήρθε εκεί που εργαζόταν ο ίδιος ο μάρτυρας και του ανέφερε ότι κτύπησε το χέρι του χωρίς όμως να είναι ξεκάθαρος με ποιο τρόπο κτύπησε. Ο Μ.Υ.2 επιβεβαίωσε παραιτέρω και την μαρτυρία του Μ.Υ.1 σε σχέση με τον τρόπο ειδοποίησης της εθνικής ασφαλιστικής για το ατύχημα. Κατά την αντεξέταση τόνισε πολλάκις ότι δεν ήταν παρών όταν κτύπησε ο ενάγοντας και αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι χρειαζόταν 2 άτομα για την εκτέλεση της εργασίας. Ο συνήγορος του ενάγοντα υπέβαλε στον μάρτυρα ότι ο ίδιος συμπληρώνοντας το Τεκμήριο 2 , (Έντυπο του Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας - Γνωστοποίηση ατυχημάτων) ανέφερε ότι ο ενάγοντας τραυματίστηκε επειδή γλίστρησε και κτύπησε το χέρι του στην προσπάθεια του να μεταφέρει νερό μέσα σε κουβά για να το τοποθετήσει στην μηχανή. Ο μάρτυρας επέμενε στην θέση του ότι επειδή δεν είδε το ατύχημα έγραψε ότι του ανέφερε ο ενάγοντας ο οποίος είχε διάφορες εκδοχές για το πως τραυματίστηκε. Αγορεύσεις Μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας ο λόγος δόθηκε στους συνήγορους της κάθε πλευράς. Αμφότεροι ετοίμασαν και κατέθεσαν στο Δικαστήριο γραπτές αγορεύσεις παρουσιάζοντας την επιχειρηματολογία τους με επάρκεια και σαφήνεια. Μέσα από την δική τους θεώρηση των γεγονότων καταλήγουν ως ήταν αναμενόμενο σε εκ διαμέτρου αντίθετα συμπεράσματα. Από την μια άκρη της αρένας , ο κ. Αναστασίου επιτίθεται στην μαρτυρία της πλευράς της Υπεράσπισης αναφέροντας ότι υπέπεσε σε αντιφάσεις, αόριστες και ατεκμηρίωτες αναφορές, εισηγούμενος ότι το Δικαστήριο αξιολογώντας την ενώπιον του μαρτυρία πρέπει να προτιμήσει την εκδοχή της πλευράς του ενάγοντα. Προβαίνει δε, σε μια σειρά από διαπιστώσεις και συμπεράσματα με πρώτιστο την παράλειψη από πλευράς υπεράσπισης για παρουσίαση φωτογραφιών του μηχανήματος κοπής, το οποίο ερμηνεύει ότι πληγεί την θέση της υπεράσπισης σε σχέση με την καλή κατάσταση του μηχανήματος. Αποτελεί δε συμπέρασμα του κ. Αναστασίου ότι δεν υπεβλήθηκε στον ενάγοντα ότι τραυματίστηκε με οποιοδήποτε άλλο τρόπο, πέραν αυτού που περιέγραψε και ότι οι αναφορές σε σχέση με την ανωφέρεια του δρόμου και τον ρόλο που διαδραμάτισε στον τραυματισμό του ενάγοντα αποτελούν εκ των υστέρων κατασκεύασμα της υπεράσπισης. Στην άλλη πλευρά της αρένας ο κ. Κορφιώτης με επιμελή αναφορά στην νομολογία εισηγείται ότι ο ενάγοντας δεν έχει αποσείσει το βάρος απόδειξης το οποίο συνίσταται αφ΄ ενός στην απόδειξη της αμελείας ή της παράβασης νόμιμου καθήκοντος και αφετέρου στην απόδειξη ότι η συγκεκριμένη αμέλεια ή παράβαση επέφερε το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Ο κ. Κορφιώτης μέσα από την δική του ανάλυση της μαρτυρίας εστιάζεται στο γεγονός ότι δεν προέκυψε ότι η χρήση του μηχανήματος ήταν με οποιονδήποτε τρόπο επικίνδυνη αλλά και ότι δεν μπορεί να αναμένεται από εργοδότη να δίνει οδηγίες για το πως πρέπει να αντιδράσει κάποιος εργοδοτούμενος ότι ένα μηχάνημα κινδυνεύει να πέσει επάνω του. Εισηγείται περαιτέρω ότι δεν μπορεί να καταδειχθεί η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της αμέλειας της εναγόμενης και των ζημιών που υπέστηκε ο ενάγοντας και καλεί το Δικαστήριο ακόμα και στο ενδεχόμενο που αποδεχτεί την θέση του ενάγοντα να αποδώσει σε αυτόν συντρέχουσα αμέλεια. Αξιολόγηση μαρτυρίας Ο ενάγοντας (Μ.Ε.1), σε γενικές γραμμές μου προξένησε καλή εντύπωση. Η θέση του για το πως έγινε το ατύχημα, η οποία ήταν και η πεμπτουσία της μαρτυρίας του, αν και αμφισβητήθηκε έντονα στην αντεξέταση κρίνω ότι δεν κατέρρευσε. Παρά την εν γένει αξιοπιστία του η μαρτυρία του ελέγχεται σε τρια σημεία. Το πρώτον σημείο αφορά την γνώση του σε σχέση με την χρήση του μηχανήματος κοπής, την οποία και δεν αποδέχομαι , αφού διαφάνηκε έντονα ότι δούλευε το εν λόγω μηχάνημα για χρόνια και είχε καλή γνώση και εξειδίκευση σε αυτό. Το δεύτερο σημείο αφορά την αναφορά του σε σχέση με την ανωφέρεια του δρόμου η οποία δεν εξηγήθηκε σαφώς από τον ενάγοντα. Συγκεκριμένα δεν παρουσίασε καλή εικόνα του μεγέθους κλίσης της ανωφέρειας του δρόμου με αποτέλεσμα να μην μπορεί να γινει αντιληπτό πως ακριβώς "έγειρε" το μηχάνημα. Δηλαδή αποδέχομαι ότι το μηχάνημα έγειρε ως ο ενάγοντας ισχυρίστηκε αλλά όχι ότι έγειρε ένεκα της ανωφέρειας του δρόμου. Το τρίτο σημείο που ελέγχεται η μαρτυρία του ενάγοντα είναι η θέση του ότι δεν μιλά την Ελληνική. Αν και θέμα που δεν είναι άμεσα συνυφασμένο με τα γεγονότα του ατυχήματος αλλά με αυτά που ακολούθησαν, συνδέεται με την αξιοπιστία του , και για τον λόγο αυτό χρήζει σχολιασμού. Το γεγονός ότι επέλεξε να δώσει μαρτυρία με την βοήθεια μεταφραστή δεν μπορεί να οδηγήσει σε κανένα συμπέρασμα ως προς την γνώση της Ελληνικής αλλά δεν μπορεί να διαλάθει της προσοχή του Δικαστηρίου ότι ο ίδιος ο Ενάγων ορκίστηκε 2 Ένορκες Δηλώσεις στα πλαίσια της Παρούσας αγωγής στην Ελληνική χωρίς σημείωση μετάφρασης. Επί τούτου του σημείου ο Μ.Ε.1 έπεσε σε αντιφάσεις αφού στην αντεξέταση στο τέλος παραδέκτηκε ότι μιλά την Ελληνική αλλά δεν γράφει. Με τις πιο πάνω επισημάνσεις επομένως, αποδέχομαι τη μαρτυρία του Μ.Ε.1 με τις εξαιρέσεις που ανέφερα ανωτέρω. Ο Μ.Ε.2, επιθεωρητής εργασίας , ομοίως, μου προξένησε καλή εντύπωση. Η ουσία της μαρτυρίας του έγκειται στην αναφορά του κατά την κυρίως εξέταση ότι το δυστύχημα δεν γνωστοποιήθηκε στο γραφείο επιθεώρησης εργασίας αυθημερόν ως προνοείται στους σχετικούς κανονισμούς για να μπορέσει να γίνει διερεύνηση με αποτέλεσμα να μην μπορεί να διερευνηθεί μετέπειτα όταν έγινε η γνωστοποίηση αφού εν τω μεταξύ αλλοιώθηκε η σκηνή του ατυχήματος. Το δεύτερο σημείο της μαρτυρίας του που συνεισφέρει στα γεγονότα της υπόθεσης είναι η θέση του ότι το εν λόγω μηχάνημα σε δρόμο με ανωφέρεια χρειαζόταν δυο εργάτες, ένα χειριστή και ένα για να τροφοδοτεί το μηχάνημα με νερό. Πέραν των ανωτέρω, ο μάρτυρας αναφέρθηκε στις υποχρεώσεις του εργοδότη για παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας, οι οποίες στην ουσία δεν αμφισβητήθηκαν. Ο Μ.Υ.1 μου προξένησε καλή εντύπωση και αποδέχομαι έτσι τη μαρτυρία του σε ότι αφορά την διαδικασία που έκανε για να κοινοποιήσει το αίτημα του ενάγοντα στην Ασφάλεια των εναγομένων. Παρά την καλή εντύπωση που μου έκανε και την εν γενεί αξιοπιστία του, η μαρτυρία του ελέγχεται σε ένα σημείο, αυτό της ανάγνωσης του εντύπου απαίτησης που συμπληρώθηκε από την σύζυγό του στην παρουσία του ενάγοντα και του Διευθυντή των εναγόμενων. Επί του σημείου τούτου ο μάρτυρας δεν μου φάνηκε σίγουρος για την μνήμη του και με δεδομένο ότι η πρώτη σελίδα του εντύπου, στην οποία αναφέρεται και ο τρόπος που έγινε το ατύχημα δεν έχει υπογραφεί δεν μπορώ να αποδεκτώ την θέση του. Με την πιο πάνω επισήμανση αποδέχομαι την μαρτυρία του Μ.Υ.
- Σε ότι αφορά τον Μ.Ε. 2, η μαρτυρία του δεν ήταν διαφωτιστική σε σχέση με τον τρόπο που συνέβηκε το ατύχημα αφού ως ο ίδιος αποδέκτηκε δεν ήταν παρών στο σημείο όπου κτύπησε ο ενάγων. μαρτυρία του Μ.Υ.
- Ο μάρτυρας ήταν πηγαίος και αυθόρμητος κατά την μαρτυρία του στο Δικαστήριο. Αποδέκτηκε επίσης ότι δεν ειδοποίησε αυθημερόν το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας, αφού θεώρησε ότι αυτό θα το έκανε η ασφάλεια του. Η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή σε ότι αφορά την θέση του ότι ο ενάγοντας είχε γνώσεις χειρισμού του μηχανήματος κοπής. Η μαρτυρία του Μ.Υ.
- ελέγχεται σε ένα σημείο, αυτό της χρήσης του μηχανήματος σε κατωφέρεια και σε ότι αφορά τις αναφορές του επί του σημείου τούτου οι θέσεις του δε γίνονται αποδεκτές στο βαθμό που αυτές διαφέρουν από τις θέσεις του Μ.Ε.
- Δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή η θέση του αυτή, ότι το μηχάνημα κοπής χρησιμοποιείται μόνο σε κατωφέρεια. Με αυτη την επισήμανση αποδέχομαι την μαρτυρία του Μ.Υ.
- Συμπεράσματα Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση και τα κοινώς αποδεκτά ή αδιαμφισβήτητα γεγονότα, τα συμπεράσματα μου σε σχέση με τα ουσιώδη θέματα αυτής της υπόθεσης, είναι τα ακόλουθα: Ο ενάγοντας - εργάτης στο επάγγελμα και ηλικίας σχεδόν 27 ετών κατά τον ουσιώδη χρόνο, βρισκόταν στην εργοδοσία της εναγόμενης εταιρείας, η οποία ασχολείται με οικοδομικές και κατασκευαστικές εργασίες. Στα πλαίσια των καθηκόντων του, ο ενάγοντας, στις 24/3/2008, εκτελούσε εργασίες σε δρόμο στο χωριό Βασα της Λεμεσού. Την εν λόγω ημέρα δεν είχε πάρει οδηγίες για την εργασία του αφού είχαν δοθεί από την προηγούμενη μέρα. Οι εργασίες που του ανατέθηκαν ήταν να ολοκληρώσει το κόψιμο της ασφάλτου, που είχε μείνει ημιτελές από προηγούμενη εργάσιμη μέρα αλλά και κάμει τα μπετά ενός φρεατίου. Ο ενάγοντας ήταν έμπειρος στην χρήση του μηχανήματος κοπής ασφάλτου. Ενώ εκτελούσε την εργασία κοπής ασφάλτου με το ειδικό μηχάνημα, σταμάτησε την χρήση του για να τοποθετήσει νερό στην μηχανή, κάτι που ήταν αναγκαίο και επιβεβλημένο για την χρήση του. Για να το ακινητοποιήσει έθεσε σε λειτουργία το ειδικό φρένο του μηχανήματος. Αμέσως μετά που έθεσε το φρένο σε λειτουργία , το μηχάνημα έγειρε προς τα πίσω και στην προσπάθεια του να το συγκρατήσει γλίστρησε και έπεσε στο δρόμο, κάτω από το μηχάνημα με αποτέλεσμα να τραυματιστεί. Ως αποτέλεσμα της πτώσης, ο ενάγοντας κτύπησε και υπέστηκε κάταγμα μετακαρπιαίου οστού στο αριστερό του χέρι. Νομική Πτυχή Η αγωγή έχει ως νομική βάση το αστικό αδίκημα της αμέλειας. Η αμέλεια διέπεται από το Άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, το οποίο κωδικοποιεί, σε ένα αρκετά εκτεταμένο βαθμό, το αγγλικό κοινοδίκαιο που τυγχάνει εφαρμογής στην Κύπρο βάσει του άρθρου 29
(1)(γ) του περί Δικαστηρίων Νόμου 14/60, (βλ. Πάϊκος ν. Κοντεμενιώτης
(1989)1(Α) Α.Α.Δ. 50 και Στρατμάρκο Λτδ ν. Μιχαήλ
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 453). Το καθήκον του εργοδότη εξετάστηκε σε μεγάλο αριθμό αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Είναι θεμελιωμένο ότι ο εργοδότης έχει υποχρέωση να καταβάλλει κάθε εύλογη φροντίδα για την ασφάλεια των υπαλλήλων του. Στα πλαίσια αυτού του γενικού καθήκοντος οφείλει, μεταξύ άλλων, να διατηρεί ασφαλές σύστημα και τόπο εργασίας και να παρέχει κατάλληλα μέσα για την εκτέλεση της εργασίας. Το καθήκον του εργοδότη για τη διατήρηση ασφαλούς συστήματος εργασίας, είναι σχετικό. Δεν υπέχει καθήκον διατήρησης απόλυτα ασφαλούς συστήματος, αλλά συστήματος εύλογα ασφαλούς, έχοντας υπόψη τους εγγενείς κινδύνους της συγκεκριμένης εργασίας. Το καθήκον του εργοδότη δεν εκτείνεται σε βαθμό που να δημιουργεί υποχρέωση για τη λήψη μέτρων αντιμετώπισης όλων των κινδύνων αλλά και ούτε επιβάλλει την επινόηση συστήματος εργασίας απαλλαγμένο από όλους τους κινδύνους. Ο εργοδότης έχει υποχρέωση να μην εκθέτει τους εργοδοτούμενους του σε εύλογα προβλεπτούς και αχρείαστους κινδύνους και ειδικότερα σε κινδύνους που θα μπορούσαν να εξουδετερωθούν με μέτρα τα οποία θα μπορούσαν να ληφθούν με δυσκολία και κόστος που δεν είναι δυσανάλογα με τον εμπλεκόμενο κίνδυνο. Σχετική είναι απόφαση Παναγιώτη Ανάγνου ν. ALCO FILTERS (CYPRUS) LTD
(2002)1Α.Α.Δ.918 όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα: "Αποτελεί, όντως, καθήκον του εργοδότη, όπως σημειώνει και το πρωτόδικο Δικαστήριο, να μην εκθέτει τον εργοδοτούμενό του σε «περιττούς» κινδύνους στην εργασία του. Αχρείαστος (unnecessary) είναι ο κίνδυνος, καθώς εξηγείται στην Tziellas v. The Ship 'Nadalena H'
(1982)1 C.L.R. 807, ο οποίος είναι, αφενός, προβλεπτός και, αφετέρου, αποφευκτός, με τη λήψη των κατάλληλων προφυλακτικών μέτρων. Στην ίδια απόφαση, τονίζεται ότι, με την πρόοδο της τεχνολογίας και με την ανάπτυξη των μέσων για την αποτροπή κινδύνων, ευκολότερη καθίσταται τόσο η πρόβλεψη των κινδύνων όσο και η εξουδετέρωσή τους." Το πότε το σύστημα εργασίας είναι ασφαλές και γενικά το πότε ο εργοδότης έχει εκπληρώσει ή όχι το γενικό του καθήκον για εύλογη μέριμνα για την ασφάλεια των υπαλλήλων του, εξαρτάται από τις περιστάσεις της κάθε υπόθεσης αλλά και την φύση της κάθε εργασίας. Ειδικότερα, σε σχέση με το καθήκον του εργοδότη για τη διατήρηση ασφαλούς συστήματος εργασίας στην υπόθεση Αλεξάνδρου ν. Κυριάκου & Υιοί Λτδ
(1997)1(Α) Α.Α.Δ 506 υιοθετήθηκε ακόλουθο απόσπασμα από το σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence, 8η έκδοση παράγρ. 10-59 και 10-60 «Meaning of system of work. A system of work is the term used to describe: (
- i)the organization of the work; (
- ii)the way in which it is intended the work shall be carried out; (iii) the sequence of instructions (especially to inexperienced workers); (
- iv)the sequence of events; (
- v)the taking or precautions for the safety of the workers and at what stages; (
- vi)the number of such persons required to do the job; (vii) the part to be taken by each of the various persons employed; and (viii) the moment at which they shall perform their respective tasks." Το πιο πάνω απόσπασμα έχει αναγνωρίσει 8 παραμέτρους για την επινόηση του συστήματος εργασίας και συγκεκριμένα: 1. την οργάνωση της εργασίας, 2. τον τρόπο με τον οποίο θα εκτελεστεί η εργασία, 3. τη σειρά παροχής οδηγιών (ειδικώς σε άπειρους εργάτες), 4. τη σειρά των ενεργειών, 5. τη λήψη προφυλάξεων για την ασφάλεια των εργατών και σε ποια στάδια αυτές λαμβάνονται, 6. τον αριθμό των προσώπων που απαιτούνται για την εκτέλεση της εργασίας, 7. το ρόλο που θα έχει ο κάθε υπάλληλος στην εκτέλεση της εργασίας και 8. το χρόνο κατά τον οποίο θα εκτελέσει ο κάθε υπάλληλος την αντίστοιχη εργασία που του αναλογεί. Είναι επίσης νομολογημένο πως πρέπει να αποδεικνύεται πάντοτε η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της τυχόν αδυναμίας του συστήματος εργασίας ή της τυχόν παράλειψης μέριμνας από τον εργοδότη με το ζημιογόνο αποτέλεσμα (βλ. επίσης Μιχαήλ v. Ττουνιά κ.α.
(2005)1 Α.Α.Δ. 19). Για να αποδειχθεί ευθύνη για αστικό αδίκημα θα πρέπει να αποδεικνύεται αμέλεια ή παράβαση νομικού καθήκοντος, καθώς επίσης και ότι η παράβαση αυτή επέφερε το ζημιογόνο αποτέλεσμα. . Το βάρος της απόδειξης και των δύο αυτών στοιχείων βαρύνει τον ενάγοντα και δεν μετατοπίζεται κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Σχετικό είναι το απόσπασμα από την υπόθεση Ράλλης Μακρίδης και Υιοί Λίμιτεδ -ν Τασός Ανδρέα Λουκά
(2003)1 Α.Α.Δ. 447 όπου αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: "Ο ενάγων θα πρέπει να αποδείξει την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της αμέλειας του αντίδικού του και των ζημιών που έχει υποστεί (Metropolitan Railway Co v. Jackson 47 L.J.C.P. 303). Δεν εναπόκειται στον εναγόμενο να απαλλάξει τον εαυτό του αποδεικνύοντας ότι το δυστύχημα ήταν είτε αναπόφευκτο ή ότι δεν ήταν αποτέλεσμα της δικής του αμέλειας. Ο ζημιωθείς θα πρέπει θετικά να αποδείξει ότι η ζημιά ήταν αποτέλεσμα της αμέλειας του εναγόμενου (Wilsher v. Essex Area Health Authority [1988] 1 All E.R. 871 και Carslogie SS Co v. Royal Norwegian Government [1952] 1 All E.R. 20), άλλως η αγωγή του θα πρέπει να απορριφθεί. ... Θα πρέπει, με άλλα λόγια, να αποδειχθεί ότι η αδικοπραξία του εναγόμενου προκάλεσε τη ζημιά του ενάγοντα. Ακόμα και στην περίπτωση παραδοχής αμέλειας από τον εναγόμενο, χωρίς άλλου τινός, ο ενάγων δεν δικαιούται αποζημίωσης, εκτός αν μπορεί να συνδέσει τη ζημιά του με την αμέλεια αυτή (Rankine v. Garton Sons & Co. Ltd. [1979] 2 All E.R. 1185). . Όπου η αιτιώδης συνάφεια δεν μπορεί να αποδειχθεί γιατί πιθανοί λόγοι του ατυχήματος είναι εξ ίσου η ευθύνη του εναγόμενου και η ευθύνη του ενάγοντα, το δικαστήριο αναπόφευκτα θα πρέπει να καταλήξει ότι ο ενάγων απέτυχε να αποσείσει το βάρος, όχι μόνο να αποδείξει την παράβαση του καθήκοντος, αλλά και τη συνάφεια μεταξύ της παράβασης και της ζημιάς που έχει υποστεί (βλέπε Charlesworth & Percy on Negligence, 8η έκδοση, παραγρ. 5-44)." Στην υπόθεση Al Dandan v. C & A Toumazis Company Ltd
(2004)1 Α.Α.Δ.1346, εργάτης που χρησιμοποίησε εξωτερικό κιγκλίδωμα ικριώματος ως σκάλα για να ανέβει σε όροφο της υπό ανέγερση οικοδομής, το οποίο υποχώρησε με αποτέλεσμα την πτώση του, κρίθηκε αποκλειστικά υπεύθυνος για το ατύχημα, καθ' ότι δεν ήταν η έλλειψη ή η ανεπάρκεια προστατευτικών μέτρων που οδήγησαν στο ατύχημα αλλά η αμελής πράξη του ιδίου. Περαιτέρω, η Βουλή με τη θέσπιση του Νόμου για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία Νόμου 89(Ι)/96 έχει θεσμοθετήσει και ενσωματώσει στο Νόμο αυτό τις αρχές του κοινοδικαίου που αφορούν το καθήκον του εργοδότη προς τον εργοδοτούμενο για την ασφάλεια του κατά την εργοδότηση του. Αμέλεια-Συντρέχουσα Αμέλεια Επιλαμβανόμενο το Δικαστήριο απαίτησης για αποζημιώσεις λόγω αμελούς συμπεριφοράς αποφασίζει πρώτα εάν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική, τότε εξετάζει με βάση το Άρθρο 57 του ΚΕΦ. 148 αν ο ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Ως προς τούτο Δικαστήριο ερευνά για την ύπαρξη τέτοιων στοιχείων από τα οποία να καταφαίνεται κατά πόσο ο ενάγοντας παρέλειψε να ασκήσει εύλογη φροντίδα και επιμέλεια για τη δική του ασφάλεια και έτσι να μπορεί να λεχθεί ότι συνέβαλε στην πρόκληση των δικών του βλαβών ή ζημιάς. Το εύλογα προβλεπτό των συνεπειών των πράξεων του υπέχοντα καθήκον επιμέλειας, του εναγόμενου, και του τραυματισθέντα, του ενάγοντα, ως προς την περιφρούρηση της ασφάλειας του, αποτελεί το κοινό μέτρο κρίσης της υπαιτιότητας τους. Στο Σύγγραμμα Munkman on Employer's Liability 15η έκδοση, στη σελ. 204, παρ. 6.10 διαβάζουμε τα εξής σχετικά με τη συντρέχουσα αμέλεια: "6.10 Contributory negligence means some act or omission by the injured person which constituted a fault, in that it was a blameworthy failure to take reasonable care for his or her own safety and which has materially contributed to the damage caused. " Αναφορικά με το θέμα της συντρέχουσας αμέλειας ο Λόρδος Denning σε 2 υποθέσεις έθεσε την ακόλουθη γραμμή Στην υπόθεση Froom v. Butcher
(1976)QB 286 στην σελίδα 291 αναφέρει: 'Negligence depends on a breach of duty, whereas contributory negligence does not. Negligence is a man's carelessness and breach of duty to others. Contributory negligence is a man's carelessness in looking after his own safety. He is guilty of contributory negligence if he ought reasonably to have foreseen that, if he did not act as a reasonable prudent man, he might hurt himself'" Στην υπόθεση Jones v. Livox Quarries Ltd
(1952)2 Q.B. 608 στη σελίδα 615 τόνισε ότι: "Although contributory negligence does not depend on a duty of care, it does depend on foreseeability. Just as actionable negligence requires the foreseeability of harm to others, so contributory negligence requires the foreseeability of harm to oneself. A person is guilty of contributory negligence if he ought reasonably to have foreseen that, if he did not act as a reasonable, prudent man, he might hurt himself; and in his reckonings he must take into account the possibility of others being careless. " Στη περίπτωση που εξετάζουμε, δεν έχει αποδειχθεί, και συμφωνώ με την θέση του κ.Κορφιώτη επί τούτου, η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του τραυματισμού του ενάγοντα και της αμέλειας ή της παράβασης του νόμιμου καθήκοντος των εναγόμενων. Έχω ήδη αποδεχτεί ότι ο τραυματισμός του ενάγοντα έγινε με τον τρόπο που τον περιέγραψε με την επισήμανση του θέματος της ανωφέρειας του δρόμου, δεν έχω όμως διαπιστώσει πως οφείλεται στους εναγόμενους. Ο ενάγοντας, κατα τους ισχυρισμούς του ιδίου, σταμάτησε την λειτουργία του μηχανήματος κοπής ασφάλτου για να το ανεφοδιάσει με νερό, και το μηχάνημα ένεκα της ανωφέρειας που είχε ο δρόμος έγειρε και στην προσπάθεια του να το συγκρατήσει , γλίστρησε και έπεσε στο δρόμο κάτω από το μηχάνημα. Οι θέσεις του ενάγοντα για την αμέλεια των εναγόμενων εστιάζονται σε 2 σημεία. Το πρώτο αφορά το γεγονός ότι οι εναγόμενοι αρνήθηκαν στον ενάγοντα να τον συνοδεύσει δεύτερος εργάτης για να γεμίζει το ντεπόζιτο του μηχανήματος κοπής ασφάλτου με νερό. Το δεύτερο σημείο περιστρέφεται γύρω από τον ισχυρισμό του ότι οι εναγόμενοι με τις οδηγείς τους τον ανάγκασαν να χρησιμοποιήσει το μηχάνημα κοπής ασφάλτου σε δρόμο με ανωφέρεια χωρίς βοήθεια. Η απουσία του δεύτερου εργάτη δέχομαι ότι αποτελεί παράλειψη, αφού επιβεβαιώθηκε και από την επίσης αποδεκτή μαρτυρία του Μ.Ε.2 , αλλά δεν δόθηκε καμία μαρτυρία σε σχέση με τον τρόπο που συνδέεται η εν λόγω παράλειψη με τον τραυματισμό του ενάγοντα. Ο ενάγοντας δεν τραυματίστηκε στην προσπάθεια του να ανεφοδιάσει το μηχάνημα με νερό αλλά στην προσπάθεια του να συγκρατήσει το μηχάνημα, το οποίο έγειρε , ως ισχυρίζεται, λόγω της ανωφέρειας του δρόμου μετά που έθεσε σε χρήση το χειρόφρενο. Δεν εξηγήθηκε στο Δικαστήριο πως η παρουσία του δεύτερου εργάτη θα βοηθούσε, δηλαδή πως θα απέτρεπε τον τραυματισμό του ενάγοντα. Το μηχάνημα θα χρειαζόταν να ακινητοποιηθεί για να ανεφοδιαστεί με νερό ακόμα και αν τον ανεφοδιασμό τον έκανε ο δεύτερος εργάτης. Η μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου ήταν ότι ο δεύτερος εργάτης ήταν απαραίτητος για τον ανεφοδιασμό της μηχανής , όχι για τον χειρισμό της και με αυτή συμφωνεί και η θέση και του Μ.Ε.2, συνεπώς ο ενάγοντας με την προσκομισθείσα μαρτυρία δεν κατάφερε να συνδέσει την παράλειψη αυτή με τον τραυματισμό του. Ο τραυματισμό του δεν επεσυνέβηκε στην προσπάθεια ανεφοδιασμού αλλά ακινητοποίησης του μηχανήματος, η οποία θα ήταν απαραίτητη ακόμα και εαν υπήρχε δεύτερος εργάτης . Σε σχέση με το θέμα της ανωφέρειας κρίνω ότι αυτό δεν εξηγήθηκε σαφώς από τον ενάγοντα, ούτε παρουσιάστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία που να δείχνει την κλίση μοιρών της ανωφέρειας του δρόμου για να μπορέσει το Δικαστήριο να καταλήξει σε σαφές συμπέρασμα περί της επικινδυνότητας της εργασίας, η οποία διαφέρει εάν η κλίση του δρόμου ήταν 45 μοίρες ή 120 μοίρες . Αυτό το σημείο είναι ιδιαίτερα καθοριστικό αφού αποτέλεσε τον άξονα του παραπόνου του ενάγοντα. Έπρεπε να τεκμηριώσει με συγκεκριμένο τρόπο πως η χρήση του μηχανήματος σε ανωφέρεια χωρίς βοήθεια οδήγησε στον τραυματισμό του. Αυτό το βάρος απόδειξης κρίνω ότι ο ενάγοντας δεν το απέσεισε, αφού πέραν της μαρτυρίας του ότι υπήρχε ανωφέρεια στο δρόμο δεν βρίσκεται τίποτε άλλο ενώπιον του Δικαστηρίου επί τούτου. Κατά συνέπεια, το ερώτημα, όμως, που τίθεται επί τάπητος είναι το εξής: τι ήταν ο ευλογα προβλεπτός κίνδυνος από τον οποίο που οι εναγόμενοι όφειλαν ή είχαν υποχρέωση να προστατέψουν τον Ενάγοντα με το να λάβουν τα κατάλληλα μέτρα; Και ποια ήταν αυτά τα κατάλληλα μέτρα; Δεν τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου ότι δεν είχε τον κατάλληλο εξοπλισμό ο ενάγοντας για την εκτέλεση της εργασίας του ουτοσώστε να αποτραπεί γλίστρημα του. Μάλιστα δε, ο ίδιος ο ενάγοντας ανέφερε κατά τρόπο καυστικό ότι αναγκάστηκε να αγοράσει τα απαραίτητα παπούτσια ο ίδιος , τα οποία φορούσε εκείνη την μέρα. Το δε γεγονός ότι το μηχάνημα κοπής ασφάλτου δημιουργούσε λάσπη , αυτό από μόνο του δεν μπορεί να καταδείξει ότι ο ενάγοντας εκτελούσε μια κατ΄εξοχήν επικίνδυνη εργασία. Ούτε τέθηκε ότι η εργασία που ζητήθηκε από τον ενάγοντα να εκτελέσει ήταν από την φύση της επικίνδυνη. Για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω ο ενάγοντας απέτυχε να αποδείξει ότι η αμέλεια των εναγόμενων να τον συνοδεύσει δεύτερος εργάτης επέφερε το ζημιογόνου γι'αυτόν αποτέλεσμα και επιπλέον απέτυχε να αποδείξει την επικινδυνότητα της ανατεθείσας σε αυτόν εργασίας, αφού δεν προσκόμισε, ως όφειλε έχοντας το βάρος απόδειξης στους ώμους του, μαρτυρία σε σχέση με την κλίση της ανωφέρειας του δρόμου, η οποία να δικαιολογεί τη θέση του. Η δομή του δρόμου στον οποίο τραυματίστηκε ο ενάγοντας είναι θέμα πραγματικό και όφειλε ο ίδιος να το παρουσιάσει. Συνακόλουθα η αγωγή απορρίπτεται με έξοδα υπέρ των εναγομένων και εναντίον του ενάγοντα όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα των δηλωθείσων αποζημιώσεων (Ευρώ 21,500) και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ................................. Ε. Ευθυμίου-Ανδρέου, Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο