ΣΤΕΛΙΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ ν. ΚΑΛΙΑ ΣΙΑΝΟΥ κ.α., Αρ. Αγωγής: 2638/09, 31/5/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2016:A249 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Ε. Ευθυμίου - Ανδρέου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2638/09 Μεταξύ:- ΣΤΕΛΙΟΣ ΣΤΥΛΙΑΝΟΥ Ενάγοντα -και - 1.ΚΑΛΙΑ ΣΙΑΝΟΥ 2.ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΙΑΝΟΣ Εναγόμενων Ημερομηνία: 31 Μαίου 2016 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κ Θ.Στυλιανού Για τους Εναγόμενους: κ Φ.Αποστολίδης ΑΠΟΦΑΣΗ Οι Έγγραφες Προτάσεις Με την αγωγή του ο Ενάγοντας ζητά το ποσό των €26.000.- από τους Εναγόμενους ως υπόλοιπο για εργασίες που εκτελέστηκαν προς όφελος αυτών. Περαιτέρω ο Ενάγοντας ζητά το ποσό των €15.000.- το οποίο αφορά την αξία σκαλωσιών οι οποίες με βάση την Έκθεση Απαίτησης του κατακρατήθηκαν από τους Εναγόμενους μετά τον τερματισμό της μεταξύ τους συμφωνίας. Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης ο Ενάγοντας περί τον Ιούλιο του 2008 ανέλαβε να αποπερατώσει μία ισόγειο κατοικία συμφώνως με εκπονημένα αρχιτεκτονικά σχέδια και με βάση προσφορά που ετοιμάστηκε από τον ίδιο. Στην πορεία εκτέλεσης των εργασιών ο Ενάγοντας ανέλαβε να ανεγείρει και ανώγειο κατοικία για την οποία υπέβαλε νέα προσφορά στους Εναγόμενους. Ο Ενάγοντας εγκατέλειψε το εργοτάξιο κατά ή περί την 15.5.09 όταν ο Εναγόμενος 2 μέσω του δικηγόρου του απέστειλε επιστολή με την οποία τερμάτιζε τη μεταξύ τους συμφωνία και ο ισχυρισμός του Ενάγοντα είναι ότι από τις 25.5.09 παραμένει η οφειλή των €26.000.- για εκτελεσθείσες εργασίες. Ζητά περαιτέρω το ποσό των €100.- ημερησίως για όλη την περίοδο που οι Εναγόμενοι κατακρατούσαν τις σκαλωσιές του στο εργοτάξιό τους. Οι Εναγόμενοι με την υπεράσπιση τους παραδέχονται ότι ο Ενάγοντας ανέλαβε να ανεγείρει την οικοδομή με βάση τη γραπτή του προσφορά ημερομηνίας 2.5.07 την οποία σύμφωνα με την παράγραφο 11 της Έκθεσης Υπεράσπισης ο Εναγόμενος 2 αποδέχθηκε εκ μέρους αμφοτέρων των Εναγομένων. Είναι ισχυρισμός δε της υπεράσπισης ότι στις 23.7.08 ο Ενάγοντας υπέβαλε νέα πρόσφορα (δεύτερη προσφορά) προς τον Εναγόμενο 2 για την επέκταση του ισογείου και την ανέγερση ορόφου επί του ιδίου ακινήτου. Οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι οι εργασίες άρχισαν τον Σεπτέμβριο του 2007 αλλά δεν αποπερατώθηκαν και ότι ο Ενάγων διέκοψε τις οικοδομικές του εργασίες από τις 28.11.
- Οι Εναγόμενοι περαιτέρω ισχυρίζονται ότι ανέμεναν τον Ενάγοντα να συνεχίσει τις εργασίες μέχρι τις 15.5.09 και όταν αυτός αμέλησε να το πράξει τερμάτισαν τη μεταξύ τους προφορική και/ή γραπτή συμφωνία, κήρυξαν τον Ενάγοντα έκπτωτο και επιφύλαξαν τα δικαιώματα τους μέσω επιστολής του δικηγόρου τους. Οι Εναγόμενοι παραδέχονται ότι το σύνολο των εκτελεσθείσων εργασιών ανέρχονται στις €67.857.- και ότι το σύνολο των καταβληθέντων ποσών ανέρχεται στις €63.000.- στο οποίο συμπεριλαμβάνεται το Φ.Π.Α. Περαιτέρω οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι οι εργασίες που έγιναν ήταν ελαττωματικές και ότι υπήρχαν κακοτεχνίες τις οποίες αναφέρουν λεπτομερώς στην παράγραφο 22 της Εκθέσεως Υπερασπίσεως και τις οποίες κοστολογούν στο ποσό των €6.660.-Περαιτέρω ισχυρίζονται ότι υπέστησαν ζημιές του συνολικού ύψους των €15.254,
- Αμφότερα ποσά τα ανταξιώνουν με την ανταπαίτηση τους . Οι Εναγόμενοι περαιτέρω ισχυρίζονται ότι απώλεσαν το ποσό των €1.500.- λόγω της καθυστέρησης στην εγκατάσταση συστημάτων για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ Κατά την ακρόαση της υπόθεσης κατέθεσε o Ενάγοντας ο κος Στέλιος Στυλιανού (Μ.Ε.1), ο Εναγόμενος 2 κος Μιχάλης Σιάνος (Μ.Υ.1), ο Ηλίκκος Κυριάκου (Μ.Υ.2) και η Εναγόμενη 1 Κάλια Σιάνου (Μ.Υ.3). Πέραν της προφορικής μαρτυρίας, κατατέθηκαν και τα πιο κάτω τεκμήρια Τεκμήριο 1 Ετήσια Άδεια για το έτος 2009 Τεκμήριο 2 Δελτίο επιμετρηθείσων ποσοτήτων από το γραφείο Χριστοφορίδης Μακρής & Συνεταίροι Τεκμήριο 3 Προσφορά ημερομηνίας 2.5.07 Τεκμήριο 4 Προσφορά ημερομηνίας 23.7.08 Τεκμήριο 5 Φωτογραφία χωρίς ημερομηνία Τεκμήριο 6 Απόδειξη Συνδέσμου Εργοληπτών Οικοδομικών Επιχειρήσεων Λεμεσού με ημερομηνία 6.9.07 Τεκμήριο 7 Κατάσταση πληρωμών προς Μ. Σιάνιο Τεκμήριο 8Α Προσφορά
(1)Τεκμήριο 8Β Προσφορά
(2)Τεκμήριο 8Γ Προσφορά
(3)Τεκμήριο 9 Επιστολή δικηγορικού γραφείου Φ. Αποστολίδη ημ. 15.5.01 Τεκμήριο 10 Επιστολή δικηγορικού γραφείου Γ. Κωνσταντινίδη & Συνεργάτες χωρίς ημερομηνία Τεκμήριο 11 Απόδειξη είσπραξης από δικηγορικό γραφείο Φ. Αποστολίδη, ημερ. 11.12.09 Τεκμήριο 12 Έκθεση - Τελικός λογαριασμός από Ηλίκκο Κυριάκου, με ένδειξη Μάϊος 2009 Τεκμήριο 13 Συμφωνητικό έγγραφο και εγγυητικό συμβόλαιο οικοδομικών έργων και οι όροι του συμβολαίου Τεκμήριο 14 Το πρωτότυπο του τεκμηρίου 3 Τεκμήριο 15 Το πρωτότυπο έγγραφο του Τεκμηρίου 4 Τεκμήριο 16 Απόδειξη πληρωμής ποσού €391 στον κον Ιλίκκο Κ. Τεκμήριο 17Α Δέσμη δύο αποδείξεων του Κοινοτικού Συμβουλίου Χλώρακας για το ποσό των €42,72 Τεκμήριο 17Β Δέσμη δύο αποδείξεων του Κοινοτικού Συμβουλίου Χλώρακας για το ποσό των €0,43 η δεύτερη Τεκμήριο 18 Απόδειξη είσπραξης για ποσό €500 Έγγραφο Β Γραπτή κατάθεση Εναγομένου 2 Τεκμήριο 19 Άδεια οικοδομής Τεκμήριο 20 Δεύτερη άδεια Τεκμήριο 21 Δέσμη αποτελούμενη από επιστολή ημερ. 11.3.04 δήλωση αποδοχής προσφοράς ίδιας ημερομηνίας συνοδευόμενη από παράρτημα Τεκμήριο 22 Έγγραφο Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου «Τιμολόγιο τοις μετρητοίς» Τεκμήριο 23 Πρωτότυπος τελικός λογαριασμός από Ιλίκκο Κυριάκου Τεκμήριο 24 Μέρος αρχιτεκτονικών σχεδίων Τεκμήριο 25 (α) Τιμολόγιο με αριθμό 004-09 Τεκμήριο 25 (β) Τιμολόγιο με αριθμό 005-09 Τεκμήριο 26 Ασφαλιστήριο έγγραφο Εθνικής Ασφαλιστικής 15.9.07 - 14.9.08 Τεκμήριο 27 Έντυπο παροχής υπηρεσιών Τεκμήριο 28 Προσφορά ημερομηνία 2.7.09 Lanitis Solar Τεκμήριο 29 Δελτίο εμβάσματος ΑΗΚ 21.8.10 - 26.1.11 Τεκμήριο 30 Ανακοίνωση του Υπουργείου Γεωργίας Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος Μαϊου 2009 Τεκμήριο 31 Επιστολή του Chris Col 23.11.09 Τεκμήριο 32 Έντυπο υποθήκευσης 3.3.09 Τεκμήριο 33 Επιστολή από την Επιτροπή Διαχείρισης Ειδικού Ταμείου ΑΠΕ και ΕΞΕ 24.1.11 συνοδευόμενου με σύμβαση επιδότησης ηλεκτρικής ενέργειας 13.12.10 Όπως προανέφερα κατέθεσαν προφορικά τέσσερις μάρτυρες στην υπόθεση. Δεν θα καταπιαστώ με το αχρείαστο και κουραστικό για τον αναγνώστη, εγχείρημα της επαναληπτικής καταγραφής της μαρτυρίας τους. Τουναντίον, θα προβώ σε μια επιγραμματική αναφορά στη μαρτυρία ενός εκάστου των μαρτύρων - αποκλειστικά για σκοπούς καλύτερης κατανόησης των όσων θα ακολουθήσουν, με την αυτονόητη βέβαια διευκρίνιση, ότι, το σύνολο της μαρτυρίας, το έχω διεξέλθει με κάθε προσοχή και οι μετέπειτα διαπιστώσεις του Δικαστηρίου, θα έχουν ως μόνο και μοναδικό υπόβαθρο την αξιόπιστη και αποδεκτή μαρτυρία της υπόθεσης. Με αυτό το δεδομένο ο (Μ.Ε.1), Ενάγοντας στην κυρίως εξέταση υιοθέτησε γραπτή δήλωση (Έγγραφο Α) και κατάθεσε τα πρώτα 13 τεκμήρια της υπόθεσης. Ο Μ.Ε.1 κατέθεσε ότι είναι αδειούχος εργολάβος και ασκεί το επάγγελμα του εργολάβου οικοδομών. Κατα την κυρίως εξέταση αναφέρθηκε στα Τεκμήρια που κατέθεσε και εξήγησε τις απαιτήσεις του από τους Εναγομένους. Ο Ενάγοντας κατέθεσε ως Τεκμήρια 3 και 4 τις γραπτές προσφορές του ημερομηνίας 2.5.07 και 23.7.08 βάσει των οποίων προχώρησε στην ανέγερση του ισογείου και ανώγειου ορόφου του επίδικου ακινήτου. Η θέση που προέβαλε ο Ενάγοντας ήταν ότι είχε αποπερατώσει το ισόγειο, δηλαδή ολοκλήρωσε τις εργασίες με βάση την προσφορά του Τεκμήριο 3 και ότι για τον πρώτον όροφο είχαν μείνει τα τελειώματα. Στην συνέχεια προχώρησε να εξηγήσει στο Δικαστήριο τα τεκμήρια 8Α, 8Β και 8Γ στα οποία καταλήγει ότι το ποσό των εκτελεσθείσων εργασιών ανέρχεται στις €89.976,26- από τις οποίες αφαιρεί τα ποσά που καταγράφονται στο Τεκμήριο 7 ήτοι τα ποσά των €63.000.- Αναφέρθηκε δε ότι δεν αποδέχεται το πόρισμα του επιμετρητή (Τεκμήριο 12) ο οποίος καταλήγει ότι δικαιούται το ποσό των €7.376 (συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α). Σε σχέση με την αξίωση του για το ποσό των €15.000.- περιόρισε αυτή με την έγγραφη του δήλωση στο ποσό των €2.000.- το οποίο όπως εξήγησε αποτελεί ενοίκιο για 200 μέρες κατακράτησης των σκαλωσιών από €100 ημερησίως ενώ παράλληλα αναφέρει ότι απαιτεί €500 τα οποία αναγκάστηκε να πληρώσει για να του επιστραφούν οι σκαλωσιές του από τους Εναγόμενους, καταθέτοντας τη σχετική απόδειξη πληρωμής ως Τεκμήριο
- Κατά την αντεξέτασή του ο Ενάγοντας επανέλαβε ότι η συμφωνία μεταξύ του και των Εναγομένων συνομολογήθηκε δυνάμει των δύο προσφορών. Υπέδειξε δε ότι η συμφωνία έγινε με τον Εναγόμενο 2 ο οποίος υπέγραψε τις δύο προσφορές και ότι πληρωνόταν με βάση την πρόοδο της εργασίας του απευθείας από τον Εναγόμενο 2 χωρίς την έκδοση οποιουδήποτε διατακτικού πληρωμής από τον αρχιτέκτονα του έργου. Αρνήθηκε την εισήγηση του δικηγόρου των Εναγομένων ότι οι προσφορές οι οποίες υπεγράφησαν από τον ίδιο και τον Εναγόμενο 2 δεν αποτελούσαν συμφωνίες αφού κατά την εισήγηση του ευπαίδευτου δικηγόρου των Εναγομένων με βάση τον Ν. 29(Ι)/2001 Άρθρο 38 η μεταξύ τους συμφωνία δεν ήταν γραπτή γιατί δεν υπογράφηκε το τυποποιημένο συμβόλαιο του Συνδέσμου Εργοληπτών. Επίμενε δε στη θέση του ότι ο ίδιος αγόρασε το εν λόγω συμβόλαιο το οποίο και κατέθεσε αυτούσιο κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης ως Τεκμήριο 13 το οποίο ο Εναγόμενος αρνήθηκε να υπογράψει επιμένοντας όμως ότι κάτι τέτοιο δεν αποτελούσε σφάλμα με βάση το Άρθρο 38 του πιο πάνω Νόμου. Ο Μ.Υ.1 ,Εναγόμενος 2 έδωσε προφορική μαρτυρία την οποία συμπλήρωσε με την κατάθεση εγγράφου (Έγγραφο Β) στις 20.10.
- Κατέθεσε τα Τεκμήρια 14-
- Κατά τη μαρτυρία του ανέφερε ότι αναγνώρισε την υπογραφή του στο Τεκμήριο 3 και 4 και ανέφερε περαιτέρω ότι ο Ενάγοντας υπέγραψε και τα δύο τεκμήρια στην παρουσία του. Προώθησε δε τη θέση του ότι τα εν λόγω τεκμήρια δεν αποτελούν συμβόλαια και ότι είχε ετοιμαστεί συμφωνητικό με βάση την προσφορά του το οποίο ουδέποτε υπογράφηκε, παρά τις οχλήσεις του ιδίου αλλά και του αρχιτέκτονα του έργου κ. Μίλτου Παπαδόπουλου. Η θέση του μάρτυρα ήταν ότι οι εργασίες από μέρους του Ενάγοντα ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο του 2008 και ότι η τελευταία ημερομηνία που δούλεψε στην οικοδομή ήταν 28.11.
- Εξήγησε οτι στις 28.11.08 μετά από πληρωμή που έκανε στον Ενάγοντα ο ίδιος του ανέφερε ότι θα έπρεπε να λείψει για μία εβδομάδα από το εργοτάξιο, το οποίο ο ίδιος αποδέχτηκε. Ο Ενάγοντας απουσίασε από το εργοτάξιο για 15 μέρες και όταν στις 15.12.08 ο Εναγόμενος ζήτησε από αυτόν να επανέλθει στο εργοτάξιο ο Ενάγοντας του ζήτησε χρήματα για να συνεχίσει την εργασία. Η θέση του Εναγόμενου είναι ότι ο ίδιος προσπάθησε να τον πείσει να επανέλθει και ότι ο Ενάγοντας εγκατέλειψε την εργασία λόγω λανθάνουσας εντύπωσης που είχε για την οικονομική κατάσταση του ίδιου και συγκεκριμένα επειδή πείστηκε ο Ενάγοντας ότι ο Εναγόμενος 2 δεν θα είχε χρήματα για να τον πληρώσει όταν θα ολοκλήρωνε τις εργασίες. Ο μάρτυρας κατέθεσε τα πρωτότυπα των τεκμηρίων 3 και 4 καθώς και το πρωτότυπο της έκθεσης του εκτιμητή κ. Κυριάκου (τεκμήριο 23) επιμετρητή ποσοτήτων με την κατάληξη της οποίας ανέφερε ότι συμφωνεί με εξαίρεση την αναφερόμενη εκτελεσθείσα εργασία στην σελίδα 2 του εν λόγω τεκμηρίου που αφορά στο χυτό σκυρόδερμα το οποίο ανέφερε στο Δικαστήριο ότι αγόρασε ο ίδιος και δεν έπρεπε να συμπεριληφθεί στις εκτελεσθείσες εργασίες του Ενάγοντα. Ανέφερε περαιτέρω ότι ο ίδιος είχε τον έλεγχο του εργοταξίου και ότι με τη συμπλήρωση της εργασίας από τον Ενάγοντα προχωρούσε στην έκδοση επιταγών για την πληρωμή. Ο ίδιος ανέφερε ότι οι πληρωμές του ήταν τακτικές και σχεδόν σε εβδομαδιαία βάση. Για την προώθηση της ανταπαίτησης του ο μάρτυρας ανέφερε ότι υπέστηκε ζημίες έναντι της αδικαιολόγητης εγκατέλειψης του εργοταξίου από μέρους του Ενάγοντα και συγκεκριμένα αναφέρθηκε σε απώλειες €1500 για πώληση ρεύματος στην Α.Η.Κ. στις λεπτομέρειες ειδικών ζημίων που περιγράφονται στην παράγραφο 23 της έκθεση υπεράσπισης για τις οποίες ανταξιώνει τα αντίστοιχα ποσά οι Εναγόμενοι στην ανταπαίτηση τους αναφέρονται τα σημεία Α - ΙΑ τα οποία έχουν ως ακολούθως : Για την προώθηση των ισχυρισμών του σε ότι αφορά το Α (αμοιβή ανεξάρτητου εκτιμητή), ο μάρτυρας κατέθεσε απόδειξη (τεκμήριο 16) για το ποσό των €391.
- Σε ότι αφορά το σημείο Β (τέλος ανανέωσης άδειας οικοδομής), ο μάρτυρας κατέθεσε τα τεκμήρια 17Α και Β για ποσά €42,72 και €0.43 τα οποία συμποσούνται στο ποσό των €43.
- Σε ότι αφορά το σημείο Γ (ανανέωση ασφάλειας) ο μάρτυρας κατέθεσε απόδειξη από εταιρεία Μιχάλη Ν. Ανδρέου για το ποσό των €500 η οποία είναι στο όνομα της Εναγομένης 1 και αποτελεί συνολικό ασφάλιστρο όπως αναφέρει για αυτοκίνητο και σπίτι. Σε ότι αφορά τα σημεία Δ - Ζ ο Μ.Υ.2 ανέφερε στις παραγράφους 10 - 14 της γραπτής δήλωσης του έγγραφο Β πως δαπανήθηκαν αυτά τα ποσά, χωρίς όμως να προσφέρει στο Δικαστήριο οποιαδήποτε απόδειξη. Σε ότι αφορά το σημείο Η (διαφορά αμοιβής νέου εργολάβου για συμπλήρωση του έργου), ο μάρτυρας κατέθεσε τα τεκμήρια 25 Α και 25 Β τα οποία συμποσούνται σε €5.658 περιορίζοντας όμως την απαίτηση του στις €5.200 ως αναφέρεται στην υπεράσπιση του παράγραφος 23 Η. Σε ότι αφορά το σημείο Θ (απομάκρυνση σκαλωσιών και αντικειμένων) ο μάρτυρας δεν έκανε αναφορά ούτε στην προφορική ούτε στην γραπτή του μαρτυρία Σε ότι αφορά το σημείο Ι εγκατέλειψε την ανταπαίτηση του επί του σημείου αφού ικανοποιήθηκε με την καταβολή του ποσού των €500 συμφώνως με το τεκμήριο 11, απόδειξη που εκδόθηκε για το ποσό αυτό από τους δικηγόρους των Εναγομένων. Το σημείο ΙΑ της υπεράσπισης δεν προωθήθηκε από τον Μ.Υ.1 αφού αναφέρθηκε ότι τα εν λόγω έγγραφα ήταν στο όνομα της Εναγομένης 2 η οποία πρόσφερε μαρτυρία στην συνέχεια. Αντεξεταζόμενος επέμεινε ότι δεν είχε κανένα μερίδιο ευθύνης για την εγκατάλειψη του εργοταξίου από τον Ενάγοντα και ότι υπέστηκε κόστος για την καθυστέρηση σε πολλά επίπεδα. Επέμεινε δε ότι με τον ρυθμό που ακολουθούσε η εργασία έπρεπε να ολοκληρωνόταν εντός το αργότερο 4 μηνών. Αρνήθηκε ότι η καθυστέρηση οφειλόταν σε οποιοδήποτε άλλο υπεργολάβο του ιδίου, θέση που του υποβλήθηκε από τον δικηγόρο του Ενάγοντα αλλά συμφώνησε με την υποβολή του δικηγόρου ότι στα τεκμήρια 3 και 4 δεν αναφέρεται κανένα χρονοδιάγραμμα συμπλήρωση εργασιών. Η θέση του μάρτυρα ήταν ότι πλήρωσε €30.000 στο σύνολο το νέο εργολάβο για να ολοκληρώσει το έργο και αρνήθηκε την υποβολή ότι τα μόνα ποσά που πλήρωσε στο νέο εργολάβο ήταν τα ποσά που αναφέρονται στα τεκμήρια 25 Α και 25 Β. Ο μάρτυρας επέμενε ότι οι πληρωμές γίνονταν τακτικά και παρέπεμψε στο παράρτημα 3 του τεκμηρίου 23 στο οποίο φαίνονταν οι πληρωμές προς τον Ενάγοντα υποδεικνύοντας ότι τα διαστήματα μεταξύ των πληρωμών δεν ξεπερνούσαν τις 15 ημέρες και αρνήθηκε την υποβολή ότι σταμάτησε να πληρώνει τον Ενάγοντα. Δεύτερος Μάρτυρας για την Υπεράσπιση, (Μ.Υ.2) κατέθεσε ο Ηλικκος Κυριάκου , Charter Quantity Surveyor στο επάγγελμα. Υιοθέτησε το Τεκμήριο 23 ως δική του μελέτη και έδωσε αναλυτικές εξηγήσεις σε σχέση με την κατάληξη του επί των εργασιών που εκτελέσθηκαν στην οικία της Εναγομένης
- Συγκεκριμένα εξήγησε στο Δικαστήριο τα ευρήματα του κατά την επιθεώρηση της οικίας της Εναγομένης, η οποία ως ανέφερε έγινε σε 2 ημερομηνίες, την 12/5/2009 και την 16/5/2009 όταν και προχώρησε σε λεπτομερή καταγραφή των εκτελεσθέισων εργασιών και λαμβανομένων υπ'όψην των κακοτεχνιών που παρατήρησε κατέληξε σε τελικό λογαριασμό. Η κατάσταση τελικού λογαριασμού βρίσκει ότι ο ιδιοκτήτης οφείλει το ποσό των €7.367,55 προς τον Εργολάβο. Η θέση του ΜΥ2 όπως καταγράφεται στο Τεκμήριο 23, είναι και η θέση η οποία υιοθετήθηκε προφορικά από τον ίδιο ενώπιον του Δικαστηρίου. Ο Μάρτυρας ανέφερε με ακρίβεια στο Δικαστήριο τον τρόπο με τον οποίο κατέληξε στην θέση του και εξήγησε επακριβώς στο Δικαστήριο πως είχε η κατάσταση της οικίας της Εναγομένης 2 κατά τις επισκέψεις του στην οικοδομή Τρίτη και τελευταία μάρτυρας για την υπεράσπιση κατέθεσε η Εναγομένη
- Παρουσίασε στο Δικαστήριο τα Τεκμήρια 26-33 προς υποστήριξη της Ανταπαίτησης των Εναγομένων. Η Μάρτυρας αντεξετάστηκε κυρίως επί των ημερομηνιών των εγγράφων των οποίων κατέθεσε και έδωσε τις απαντήσεις της αφού ξεκαθάρισε ότι την ευθύνη για την ανέγερση της οικίας της ανέλαβε εξ'ολοκλήρου ο πατέρας της , Εναγόμενος
- Μετά το πέρας της μαρτυρίας της Μ.Υ.3, η σκυτάλη δόθηκε στους δικηγόρους για να παραθέσουν την επιχειρηματολογία τους. Αμφότεροι, ετοίμασαν και κατάθεσαν εμπεριστατωμένες γραπτές αγορεύσεις, στις οποίες αναπτύσσουν τις αντίστοιχες θέσεις και επιχειρήματα τους. Προς έκπληξη του Δικαστηρίου η πλευρά των εναγόμενων προωθεί δια της αγορεύσεως της τη νομική θεώρηση της υπόθεσης, παρά στην πραγματική. Συγκεκριμένα, ο κ. Αποστολίδης καταπιάνεται μόνο με το θέμα του άρθρου 38
(1)του περί Εγγραφής και Ελέγχου Εργοληπτών Οικοδομικών και Τεχνικών Έργων Νόμος 29(Ι)/2001 με βάση το οποίο προωθεί την θέση ότι αγωγή και ανταπαίτηση πρέπει να απορριφθούν καθότι αποτελούν διεκδικήσεις απαιτήσεως βασιζόμενες σε παράνομη συμφωνία. Στον αντίποδα ο κ. Στυλιανού καταπιάνεται με την πραγματική θεώρηση της υπόθεσης και ισχυρίζεται ότι ο Ενάγων έχει αποδείξει την υπόθεσή του και ως εκ τούτου πρέπει να του αποδοθούν τα ποσά που ζητούνται με την Έκθεση Απαίτησης. Θα προχωρήσω να εξετάσω το θέμα που θίγεται από τον κύριο Αποστολίδη , το οποίο δικογραφείται και στην Έκθεση Υπεράσπισης και Ανταξίωσης. Το άρθρο 38
(1)του περί Εγγραφής και Ελέγχου Εργοληπτών Οικοδομικών και Τεχνικών Έργων Νόμου 29(Ι)/2001 προβλέπει ρητά ότι κάθε σύμβαση βάση της οποίας εγγεγραμμένος εργολήπτης αναλαμβάνει από μόνος του ή μαζί με άλλους να εκτελέσει οικοδομικό ή τεχνικό έργο αξίας μεγαλύτερης των δέκα χιλιάδων λιρών Κύπρου δε θα είναι έγκυρη και νομικά εκτελεστή εναντίον του αντισυμβαλλομένου για λογαριασμό του οποίου θα εκτελεστεί το έργο εκτός αν η σύμβαση είναι γραπτή. Το Ανώτατο Δικαστήριο καταπιάστηκε με το θέμα στην υπόθεση ΕΥΧΡΙΣΩ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ ν. Θεμιστοκλέους,
(2008)1 Α.Α.Δ. 456 . Στην εν λόγω υπόθεση εφεσείοντες, ως εργολάβοι οικοδομών, συμφώνησαν προφορικά με τον εφεσίβλητο για την ανέγερση της κατοικίας του. Η αμοιβή τους θα προέκυπτε στη βάση συμφωνημένων τιμών μονάδος. Οι εφεσειόντες ολοκλήρωσαν τις εργασίες οι οποίες και κατά τον ισχυρισμό τους ανερχόνταν στις Λ.Κ.96,046.
- και αξίωναν υπόλοιπο επί του εν λόγω ποσού. Το Εφετείο, καταπιάστηκε με την ερμηνεία του άρθρου 38 του περί Εγγραφής και Ελέγχου Εργοληπτών Οικοδομικών και Τεχνικών Έργων Νόμου 29(Ι)/2001.Λέχθηκαν σχετικά τα ακόλουθα: «Το άρθρο 38 δεν περιορίζεται στο να καταστήσει άκυρη και μη νομικά εκτελεστή την προφορική συμφωνία. Με την παράγραφο 4 η παράβαση της παραγράφου 1 καθίσταται ποινικό αδίκημα τιμωρούμενο με φυλάκιση ή και με χρηματική ποινή. .......................................................................................................... Οι εφεσείοντες αναφέρθηκαν, βεβαίως, στην παράγραφο
- Με την εισήγηση, όμως, πως δεν προκύπτει από αυτή πως ήταν σκοπός του νομοθέτη να καταστήσει παράνομη τη συμφωνία εργολαβίας που δεν γίνεται γραπτώς. Σκοπός του ήταν, όπως εισηγούνται με αναφορά και στις παραγράφους 2 και 3, «να καθιερώσει ένα είδος ελέγχου από το Συμβούλιο, προς τα μέλη του ..». Με την πρόσθετη εισήγηση πως, αν ο Νόμος ήθελε να απαγορεύσει την είσπραξη αμοιβής, θα το έκαμνε ρητά, όπως έγινε με άλλους νόμους. Παραπέμπουν σ' αυτό το πλαίσιο στην Αγαθοκλέους κ.α. ν. Λάππα
(1998)1 Α.Α.Δ. 2202), και στην Shaw v. Groom [1970] 1 All ER 702 και σε αγγλική βιβλιογραφία που αναφέρεται σ' αυτή, όπως και σε σειρά άλλων πάνω στις ίδιες γραμμές. (βλ. Πισιάρας κ.α. ν. Μιχαηλίδη κα
(2000)1(Β) ΑΑΔ 817), Σκουτέλας ν. Αγαπίου
(2003)1(Α) Α.Α.Δ. 338). Αυτές, όμως οι υποθέσεις είναι άλλης φύσης ζήτημα που εξετάζουν. Ειδικά, το κατά πόσο πρόνοια σε νόμο που καθιστά ορισμένη ενέργεια παράνομη, έχει επίπτωση και στο κύρος της συναφούς σύμβασης. Τέτοιο θέμα δεν υφίσταται εδώ. Ρητά ο Νόμος καθιστά άκυρη και μη νομικά εκτελεστή τη σύμβαση. Ενώ, η παράβαση των παραγράφων 2 και 3 που επίσης καθίσταται ποινικό αδίκημα, όπως επίσης ρητά προβλέπεται με την παράγραφο 5, δεν επηρεάζει την εγκυρότητα των συμβάσεων. Εν προκειμένω, λοιπόν, έχουμε και τα δυο. Η προφορική σύμβαση ρητά καθίσταται παράνομη αφού η σύναψή της συνιστά ποινικό αδίκημα και, περαιτέρω, είναι άκυρη και μη νομικά εκτελεστή ». Η πλευρά των εναγόμενων εισηγείται ότι από την στιγμή που δεν υπογράφηκε το συμβόλαιο εκτέλεσης οικοδομικού έργου , εννοώντας το τυποποιημένο συμβόλαιο του ΕΤΕΚ, η σύμβαση μεταξύ των μερών είναι προφορική και νοούμενου ότι ξεπερνά τις ΛΚ 10.000 δεν είναι έγκυρη και νομικά εκτελεστή. Το άρθρο 38 του Ν.29(Ι)/2001 έχει ως εξής: "38.—
(1)Κάθε σύμβαση βάση της οποίας εγγεγραμμένος εργολήπτης αναλαμβάνει από μόνος του ή μαζί με άλλους να εκτελέσει οικοδομικό ή τεχνικό έργο αξίας μεγαλύτερης των δέκα χιλιάδων λιρών Κύπρου δε θα είναι έγκυρη και νομικά εκτελεστή εναντίον του αντισυμβαλλομένου για λογαριασμό του οποίου θα εκτελεστεί το έργο εκτός αν η σύμβαση- (α) Είναι γραπτή και υπογεγραμμένη τόσο από αυτόν που θα εκτελέσει το έργο όσο και από τον αντισυμβαλλόμενο για τον οποίο το έργο θα εκτελεστεί, και (β) περιγράφει το προς εκτέλεση έργο. ..
(4)Πρόσωπο το οποίο παραλείπει ή αμελεί να συμμορφωθεί με την υποχρέωση που επιβάλλεται δυνάμει των εδαφίων
(1),
(2)και
(3)είναι ένοχο αδικήματος και υπόκειται σε φυλάκιση που δεν υπερβαίνει τους εννέα μήνες ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις χίλιες πεντακόσιες λίρες ή και τις δύο αυτές ποινές.
(5)Η εγκυρότητα των συμβάσεων για την εκτέλεση έργων δε θα επηρεάζεται από την παράλειψη συμμόρφωσης προς τις πρόνοιες των εδαφίων
(2)και
(3)." (τονισμός δικός μου) Μεταφέροντας τις εκ του πιο πάνω άρθρου προϋποθέσεις στην παρούσα περίπτωση δεν μπορώ να αποδεκτώ την εισήγηση της πλευράς των Eναγόμενων, η οποία προωθήθηκε τόσο δια της προσκομισθείσας μαρτυρίας όσο και στην κατακλείδα των γραπτών αγορεύσεων. Συγκεκριμένα , δεν μπορώ να αποδεκτώ ότι ο μόνος τρόπος για συμμόρφωση με το επίμαχο άρθρο θα ήταν η υπογραφή του Τεκμηρίου 13 , του τυποποιημένου συμβολαίου του ΕΤΕΚ. Είναι αποδεκτό τόσο από τις δικογραφημένες θέσεις των μερών όσο και από την μαρτυρία που προσκομίσθηκε ότι τα Τεκμήρια 3 και 4, οι προσφορές που ετοιμάστηκαν από τον Ενάγοντα, έγιναν αποδεκτές από τον Εναγόμενο 2 , ο οποίος τις υπέγραψε εκ μέρους και των δύο Εναγόμενων. Διεξήλθα των Τεκμηρίων 3 και 4 με προσοχή. Είναι μονοσέλιδα έγγραφα τα οποία τιτλοφορούνται ως «Προσφορά Οικοδομής», αποτελούμενα από 2 στήλες, η πρώτη εκ των οποίων περιγράφει μια προς μια τις συμφωνηθείσες εργασίες και η δεύτερη την αντίστοιχη τιμή για την εργασία. Η δεύτερη στήλη εκτείνεται για να παρουσιάσει το σύνολο της πρόσθεσης των εργασιών στο οποίο προσθέτει το Φ.Π.Α. Στο τέλος τους είναι υπογραμμένες από τον Ενάγοντα και τον Εναγόμενο 2 ενώ χειρόγραφα κάτω από την δεύτερη στήλη αναγράφεται και κάποιον ποσό ως έκπτωση σε αμφότερα τα έγγραφα παρατίθοντας και νέα μαθηματική πράξη για να καταδείξει το πραγματικό συμφωνηθέν ποσό αφαιρούμενης της έκπτωσης. Θεωρώ ότι τα εν λόγω έγγραφα είναι συμβάσεις. Είναι γραπτές πρόσφορες που μετά από επιτυχή διαπραγμάτευση (η οποία οδήγησε και σε μεταβολή τους ως προς το ποσό) έγιναν αποδεκτές , συνεπώς το μόνο συμπέρασμα που μπορεί να εξαχθεί είναι ότι μεταξύ των μερών συνομολογήθηκαν 2 ξεχωριστές συμβάσεις, η πρώτη στις 2/5/2007 για την ανέγερση της ισόγειου κατοικίας και η δεύτερη στις 23/7/2008 για την ανέγερση της ανώγειου κατοικίας της Εναγόμενης
- Οι δύο αυτές γραπτές συμβάσεις περιγράφουν το προς εκτέλεση έργο με επι μέρους εργασίες συνεπώς θεωρώ ότι πληρούν τις προϋποθέσεις του άρθρου 38 του Νόμου 29(Ι)/
- Είναι αδιαμφισβήτητο ότι οι συμβάσεις αυτές είναι ιδιαίτερα απλουστευμένες χωρίς λεπτομέρειες , χρονοδιαγράμματα ή άλλους όρους. Αυτή η απλότητα όμως δεν μπορεί να τις καταστήσει άκυρες και μη εκτελεστές μεταξύ των διαδίκων. Μια τέτοια προσέγγιση και ερμηνεία θα ήταν υπό τις περιστάσεις παράλογη και θα επέφερε μεγάλη αδικία. Το άρθρο 38 δεν θέτει προϋποθέσεις ως προς την έκταση των συμφωνιών, ούτε και ως προς τους όρους. Οι μόνες προϋποθέσεις που καθορίζει είναι να είναι η σύμβαση γραπτή και να περιγράφει το προς εκτέλεση έργο, προϋποθέσεις που ως η κατάληξη του Δικαστήριου πιο πάνω πληρούνται και ως εκ τούτου αμφότερες οι συμφωνίες είναι εκτελεστές μεταξύ των μερών. Τούτων λεχθέντων , παραμένουν προς εξέταση η απαίτηση του Ενάγοντα και η ανταπαίτηση των Εναγόμενων. Θα προχωρήσω με την αξιολόγηση της προσκομισθείσας μαρτυρίας. Αξιολόγηση και Ευρήματα Οι μάρτυρες κρίνονται από τη συμπεριφορά και το λόγο που εκφέρουν στο εδώλιο του μάρτυρα. Το δικαστήριο για την αξιολόγησή τους εφαρμόζει τις καθιερωμένες από τη νομολογία αρχές αξιολόγησης (βλ. Mohamed ν. Δημοκρατία
(2010)2 ΑΑΔ 266, Kades v. Nicolaou and Another
(1986)1 CLR 212, Γεωργιάδης ν. Αστυνομίας
(1985)1 ΑΑΔ 56, Μιχαήλ ν. Αστυνομίας
(1991)2 ΑΑΔ 168, Βαριάνου ν. Βορκά
(2010)1 ΑΑΔ 1541, Φάρμα Ρένου Χ΄Ιωάννου Δημόσιας Εταιρείας Λτδ, ν. Χίννη, Πολ. Έφεση 14/2009, 20/6/2012, Ομήρου ν. Δημοκρατίας
(2001)2 AAΔ 506, Αεροπόρος κ.α. ν. Αστυνομίας
(1993)2 ΑΑΔ 362, Γιουρούκης ν. Δημοκρατίας
(1990)2 Α.Α.Δ. 171, Λιθογραφεία Κυριακίδη κ.α. ν. Tiba Publishing Co. Ltd,
(1998)1 Α.Α.Δ. 1894, Κουδουνάρης ν. Αστυνομίας
(1991)2 AAΔ 320, Mustafa ν. Κακουρή κ.α.
(2002)1 ΑΑΔ 165, Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα
(1992)1 ΑΑΔ 1056, Γιασεμή ν. Ρούσου
(1996)1Β ΑΑΔ 1098, Σοφοκλέους ν. Τσεσμελόγλου
(2006)1 ΑΑΔ 1153). Ο Λόρδος Bingham σε άρθρο του "The Judge as Juror: The Judicial Determination of Factual Issues" (εκδόθηκε στο "The Business of Judging", Oxford 2000[1]) έθεσε τις εξής κατευθυντήριες γραμμές τις οποίες θεωρώ ιδιαίτερα βοηθητικές: ''The main tests needed to determine whether a witness is lying or not are, I think, the following, although their relative importance will vary widely from case to case:
(1)the consistency of the witness's evidence with what is agreed, or clearly shown by other evidence, to have occurred;
(2)the internal consistency of the witness's evidence;
(3)consistency with what the witness has said or deposed on other occasions;
(4)the credit of the witness in relation to matters not germane to the litigation;
(5)the demeanour of the witness. The first three of these tests may in general be regarded as giving a useful pointer to where the truth lies. If a witness's evidence conflicts with what is clearly shown to have occurred, or is internally self-contradictory, or conflicts with what the witness has previously said, it may usually be regarded as suspect. It may only be unreliable, and not dishonest, but the nature of the case may effectively rule out that possibility. The fourth test is perhaps more arguable. . . ." Ο Μ.Ε.1 έκανε στο Δικαστήριο μέτρια εντύπωση. Η μαρτυρία του δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή αφού σε καίρια σημεία της υπόθεσης υπέπεσε σε αντιφάσεις τόσο από τα λεχθέντα του ιδίου όσο και από τα Τεκμήρια που κατέθεσε. Ως αποτέλεσμα της ενδελεχούς αξιολόγησης του περιεχομένου της προφορικής κατάθεσης του ο Ενάγων δεν κρίνεται αξιόπιστος ως μάρτυρας. Διευκρινίζω πως η αξιολόγηση της αξιοπιστίας του Ενάγοντα δεν ανάγεται σε κρίση του Δικαστηρίου πως ο μάρτυρας αυτός κατέθετε με αδιάκοπη ανειλικρίνεια ή έκδηλη την ένδειξη στοχευμένης πρόθεσης παραπλάνησης του Δικαστηρίου. Αυτό το οποίο διαπιστώνεται και βάσει του οποίου η μαρτυρία του δεν εμπνέει το Δικαστήριο με εμπιστοσύνη ως αξιόπιστη είναι η διαπίστωση πως στη περίπτωση του Μ.Ε.1 το περιεχόμενο της μαρτυρίας του δεν υποστηρίζεται επαρκώς από την υπόλοιπη μαρτυρία ιδωμένη στο σύνολο της σε συνάρτηση και με τα όσα σχετικά ο ίδιος κατέθεσε ενώ παράλληλα διαπιστώνεται η ύπαρξη μελανών σημείων, τα οποία άπτονται του πυρήνα της μαρτυρίας του με τρόπο που να μην μπορούν να διαχωριστούν με βάση τις επιταγές της νομολογίας που επιτρέπουν τέτοιας μορφής διαχωρισμούς. Το πρώτο και σημαντικότερο μελανό σημείο αφορά τις εκτελεσθείσες εργασίες που ο ίδιος ισχυρίζεται ότι πραγματοποίησε στη οικοδομή. Ενώ ανέφερε ότι όλες οι εργασίες που εκτελέστηκαν ήταν βάση των προσφορών με εξαίρεση κάποιες επιπρόσθετες, κατέθεσε στο Δικαστήριο τα Τεκμήρια 8α , 8β και 8γ, έγγραφα που ο ίδιος ετοίμασε, των οποίων τα ποσά και οι περιγραφές των εργασιών δεν συνάδουν με τις δεσμευτικές συμβάσεις μεταξύ των διαδίκων (Τεκμήρια 3 και 4) . Το δεύτερο μελανό σημείο της μαρτυρίας του Ενάγοντα ήταν ο χρόνος διακοπής των εργασιών του στην οικοδομή. Ο Ενάγων μαρτύρησε ότι εργάστηκε στην οικοδομή μέχρι και την 12/2/2009 όταν και ο ίδιος σταμάτησε τις εργασίες λόγω άρνησης των Εναγομένων να τον πληρώσουν για τις εκτελεσθείσες εργασίες. Σε ότι αφορά τον επίδικο χρόνο τερματισμού των εργασιών από μέρους του δεν δέχομαι την θέση του μάρτυρα ως προς τον χρόνο διακοπής των εργασιών. Ο μάρτυρας δεν υπήρξε διαφωτιστικός για το εν λόγω θέμα και η θέση του , κατά την κρίση μου, κλονίστηκε στην αντεξέταση, ειδικά σε ότι αφορούσε το θέμα τήρησης ημερολογίου εργοταξίου Ως αποτέλεσμα της ενδελεχούς αξιολόγησης του περιεχομένου της προφορικής κατάθεσης του ο ενάγων δεν κρίνεται αξιόπιστος ως μάρτυρας και η μαρτυρία του απορρίπτεται στο σύνολό της. Ο Μ.Υ.1 μου προξένησε κακή εντύπωση. Δεν διαφώτισε το Δικαστήριο με την μαρτυρία του αντίθετα περιέπλεξε τα επίδικα θέματα και μάλιστα αχρείαστα. Παρουσίασε μια εικόνα ειδικά σε ότι αφορούσε τις δυο προσφορές επιμένοντας ότι αυτές είναι άκυρες, ενώ παράλληλα προωθούσε δια της ανταπαιτήσεως την θέση ότι υπέστηκε ζημιές ένεκα της παράβασης τους, θέσεις εκ διαμέτρου αντίθετες μεταξύ τους. Η συμπεριφορά του στο εδώλιο ήταν εγωιστική , απαντούσε απαξιωτικά στον δικηγόρο του Ενάγοντα στην αντεξέταση και ενώ είχε πολύ καλή και προσωπική γνώση των γεγονότων δεν εκφράστηκε αυθόρμητα ούτε απαντούσε συγκεκριμένα τις ερωτήσεις, ακόμα και αυτές που υποβάλλονταν κατά την κυρίως εξέταση, αλλά όπως ο ίδιος πίστευε ότι βόλευαν καλύτερα την υπόθεση του. Η μαρτυρία του δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, και αναπόφευκτα ο μάρτυρας κρίνεται αναξιόπιστος και η μαρτυρία του απορρίπτεται ως σύνολο. Εν αντίθεση, ο ΜΥ2 έκανε στο Δικαστήριο εξαιρετική εντύπωση. Εξετάζοντας την μαρτυρία του λέγω από την αρχή ότι, αφού εξέτασα το επάγγελμα του, την πείρα του και τα προσόντα του, έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας (βλ.Evangelou v. Ambizas
(1982)1 CLR 41 57.) είναι η κατάληξη μου ότι ο μάρτυρας αυτός είναι εμπειρογνώμονας. Κατά συνέπεια, η μαρτυρία του θα προσεγγιστεί με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Όπως έχει συναφώς νομολογηθεί ο εμπειρογνώμονας, κατ΄ εξαίρεση προς τον γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα, μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του ( βλ. Vasillico Cement Work v. Stavrou
(1978)1 CLR 663 και Νικολάου ν. Σταύρου
(1992)1 ΑΑΔ 746.) Σε τέτοια περίπτωση ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία (βλ. Davie v. Edinborough Magistrate
(1953)SC 34, Andreas Anastassiades v. R.
(1977)2 CLR 97, Fourris and another v. R.
(1983)2 CLR 170, Philippou v. Odysseos
(1989)1 CLR 1). Ο μάρτυρας υιοθέτησε το Τεκμήριο 23, έκθεση του ιδίου σε σχέση με την επίδικη κατοικία. Εξήγησε πολύ καλά τα ευρήματα του και απάντησε όλες τις ερωτήσεις που τέθηκαν στον ίδιο τεκμηριωμένα και σχολαστικά βοηθώντας το Δικαστήριο να αντιληφθεί τις θέσεις του και τα καταληκτικά του συμπεράσματα σε ότι αφορά την επίδικη οικοδομή. Το Τεκμήριο 23 που υιοθέτησε και παρουσίασε στο Δικαστήριο ρίχνει φως στα επίδικα θέματα. Η μαρτυρία του, ως προς το περιεχόμενο της, δεν κλονίστηκε καθόλου κατά την αντεξέταση και δεν έχω αμφιβολία ότι τα λεγόμενα του ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Μολονότι εντεταλμένος των Εναγομένων κράτησε ίσες αποστάσεις, καταθέτοντας με ουδετερότητα και αντικειμενικότητα. Η σημασία της μαρτυρίας του Μ.Υ.2 εδράζεται κυρίως σε δύο σημεία. Αφενός ξεκαθάρισε τις εργασίες που έγιναν στην επίδικη οικοδομή από τον Ενάγοντα και πριν την ανάληψη του έργου από νέο εργολάβο και αφετέρου επιβεβαίωσε στο Δικαστήριο τις κακοτεχνίες στις οποίες υπέπεσε ο Ενάγων κατά την εκτέλεση των εργασιών τις οποίες κοστολόγησε και αφαίρεσε από το ποσό το οποίον δικαιούτο ο Ενάγων να πληρωθεί για το σύνολο των εκτελεσθείσων εργασιών. Με αυτό ως κατακλείδα, αποδέχομαι τη μαρτυρία του Μ.Υ.2 στην ολότητα της . Η μαρτυρία της Μ.Υ.3 ήταν σε αρμονία με την αντίστοιχη του Μ.Υ.1, στο θέμα των συστημάτων ηλεκτρικού ρεύματος και νερού που στη ουσία μόνο δι αυτών κατέθεσε χωρίς όμως να επεκταθεί επί άλλων θεμάτων αφού ερωτηθείσα λεπτομέρειες ανέφερε στο Δικαστήριο ότι το όλο θέμα ανέγερσης της επίδικης οικοδομής το ανέλαβε ο πατέρας της και η ίδια λίγη, εαν είχε, συμμετοχή. Η Μαρτυρία της στην ουσία περιορίστηκε στην κατάθεση των Τεκμηρίων προς υποστήριξη της ανταπαίτησης. Δεν είχε προσωπική γνώση των γεγονότων, ούτε και επιχείρησε να ισχυριστεί ότι είχε. Τούτων λεχθέντων η μαρτυρία της απορρίπτεται στο σύνολό της. Τα έγγραφα που κατατέθηκαν ως Τεκμήρια από τον Ενάγοντα δεν έχουν ουσιαστικά αμφισβητηθεί. Ειδικότερα δεν έχουν αμφισβητηθεί οι δύο προσφορές, και οι πληρωμές έναντι αυτών. Συνεπώς αποτελεί παραδεκτό γεγονός και εύρημα του Δικαστηρίου ότι το σύνολο των 2 προσφορών ήταν Λ.Κ.45,193 και Λ.Κ 64.975 αμφοτέρων ποσών συμπεριλαμβάνομενων του Φ.Π.Α. ως ο συντελεστής της επίδικης περιόδου. Τα αντίστοιχα ποσά αφαιρούμενου του Φ.Π.Α. ήταν €40.475 και €56.500 ποσά που θα οφείλονταν στον Ενάγοντα με την αποπεράτωση όλων των περιγραφόμενων στις 2 προσφορές εργασιών. Έναντι των πιο πάνω ποσών ο Ενάγων εισέπραξε το ποσό των €54.782,61 (€63.000 με το Φ.Π.Α.). Αποτελεί επίσης παραδεκτό γεγονός ότι ο Ενάγων δεν ολοκλήρωσε όλες τις αναφερόμενες στις 2 προσφορές εργασίες και ότι το έργο έμεινε από τον Ενάγοντα ημιτελές. Η μεταξύ των μερών συμφωνία ως διαμορφώθηκε από τις 2 ξεχωριστές συμβάσεις που συνομολογήθηκαν μεταξύ του Ενάγοντα και του Εναγομένου 2 ο οποίος τις αποδέκτηκε και για την Εναγομένη 1 μερών τερματίστηκε δια εντεταλμένης επιστολής από τον Δικηγόρο των Εναγόμενων στις 15/5/2009. Η μελέτη από τον ΜΥ2 έγινε κατά τις επισκέψεις του στις 12/5/2009 και στις 16/5/2009 και πριν την ανάληψη του έργου από νέο εργολάβο. Στις δυο οικοδομές υπήρχαν τόσο εργασίες που εκτελέστηκαν και οι οποίες δεν πληρώθηκαν, όσο ημιτελείς εργασίες και κακτοτεχνίες όπως φαίνονται και αναλύονται στο Τεκμήριο 23. Τα ευρήματα του Δικαστηρίου εδράζονται στην μαρτυρία του ΜΥ2 την οποία έχω αποδεκτεί στην ολότητά της. Ως εκ τούτου ο Ενάγων δικαιούται απόφαση για το ποσό των €6414,39 πλέον Φ.Π.Α. Σε σχέση με την αξίωση του Ενάγοντα σε ότι αφορά το ποσό των €15000 για την αξία των σκαλωσιών, η οποία περιορίστηκε στο ποσό των €100 ημερησίως για 200 ημέρες, αυτή η αξίωση δεν έχει προωθηθεί με οποιονδήποτε τρόπο, ούτε έχει προσκομιστεί στο Δικαστήριο μαρτυρία σε ότι αφορά την αξία ή την ενοικιαστική αξία των σκαλωσιών. Το δε ποσό που ο Ενάγων ζητά την επιστροφή του, ήτοι το ποσό των €500 αυτό αφενός δεν δικογραφείται στην Έκθεση Απαίτησης του αφετέρου το ποσό πληρώθηκε μετά την έγερση της αγωγής προς συμβιβασμό ποσού που αξίωναν οι Εναγόμενοι δια της ανταπαιτήσεως τους συνεπώς η αξίωση του αυτή απορρίπτεται. Δεν διαλανθάνει της προσοχής μου ότι η μοναδική μαρτυρία που προσκομίστηκε από πλευράς Ενάγοντα απορρίφθηκε και η πιο πάνω κατάληξη εδράζεται στην προσκομισθείσα μαρτυρία από πλευράς Εναγομένων. Τούτο όμως δεν αποτελεί κώλυμα στο να αποδοθεί η θεραπεία, αφού αφενός διαλαμβάνεται στα γεγονότα που εκτίθενται στην Έκθεση Απαίτησης και αφετέρου η όποια ευθύνη των Εναγόμενων αποφασίζεται στη βάση του συνόλου της προσκομισθείσας μαρτυρίας (βλ. κατ' αναλογία Fabrey and another v. Demetriou
(1976)1 C.L.R 1 και DEMIL CO LTD v. A.PANAYIDES CONTRACTING LTD
(2001)1(A) Α.Α.Δ. 661). Προχωρώντας στην εξέταση της ανταπαίτησης παρατηρώ ότι οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται την ύπαρξη κακοτεχνιών και ειδικών ζημιών για τις οποίες ανταξιώνουν ποσά ως αναλυτικώς αναφέρονται στις παραγράφους 22 , 23 και 24 της ανταπαίτησης τους. Η Ανταπαίτηση έχει ήδη πετύχει ως προς το θέμα των κακοτεχνιών μετά την αποδοχή της μαρτυρίας του ΜΥ2 συνεπώς παραμένει προς εξέταση μόνο το θέμα των ειδικών ζημιών που οι Εναγόμενοι ζητούν να τους αποδοθούν. Έχει νομολογηθεί ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να αποδεικνύονται αυστηρά. Οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να καταγράφονται με ακρίβεια στα δικόγραφα και να αποδεικνύονται με μαρτυρία, με σαφήνεια και αυστηρότητα, βλ. Αλκιβιάδης κ.α. ν. Αντωνίου
(2008)1 ΑΑΔ 186, Παπαϊωάννου ν. Κωνσταντίνου
(2008)1 ΑΑΔ 1083 και Ismail v. Αντωνίου κ.α. (ανωτέρω). Στην υπόθεση Ελισάβετ Ηρακλέους ν. Ρένου Πέτρου
(1994)1 Α.Α.Δ 239, λέχθηκαν τα εξής: «Εναπόκειται στον ενάγοντα σε κάθε περίπτωση να αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα κονδύλια που συνιστούν ειδική ζημιά, και τα οποία έχει προηγουμένως συμπεριλάβει στο δικόγραφο του. Τι ακριβώς είναι η ζημιά αυτή και πως διαφοροποιείται από την γενική ζημιά μας διευκρινίζει η κλασσική απόφαση του Λόρδου Goddard στην British Transport Commission v. Gourley [1956] A.C. 185, 206. Η απόδειξη ειδικών ζημιών κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Ο ίδιος δικαστής στην Bonham - Carter v. Hyde Park Hotel Ltd.
(1948)64 T.L.R. 177, 178 είπε: "Plaintiffs must understand that if they bring actions for damages it is for them to prove their damage; it is not enough to write down the particulars, and, so to speak, throw them at the head of the court, saying "This is what I have lost, I ask you to give me these damages". They have to prove it"». Οι ειδικές αποζημιώσεις που ζητούνται από τους Εναγόμενους αναφέρονται στις παραγράφους 23 και 24 της Έκθεσης Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης. Θα τις παραθέσω αναλυτικά και θα εξηγήσω για κάθε μια εξ αυτών τους λόγους απόρριψης ή αποδοχής της. Α. Αμοιβή ανεξάρτητου επιμετρητή. Αποδέχομαι ότι μετά τον τερματισμό της μεταξύ των μερών σύμβασης έπρεπε να γίνει κοστολόγηση της εκτελεσθέισας εργασίας και αποδέχομαι ότι οι Εναγόμενοι κατέβαλαν στον ΜΥ2 το ποσό των €391.00(τεκμήριο 16). Β. Τέλος ανανέωσης Αδειας Οικοδομής . Αν και έχουν κατατεθεί τα Τεκμήρια 17Α και 17Β για τα αντίστοιχα ποσά €42,72 και €0.43 τα οποία συμποσούνται στο ποσό των €43.34, δεν αποδέχομαι ότι η ανάγκη για ανανέωση της Πολεοδομικής Άδειας οφείλεται με οποιονδήποτε τρόπο στον Ενάγοντα. Στο Δικαστήριο κατατέθηκαν τα Τεκμήρια 19 και 20 τα οποία αντίστοιχα αφορούν την άδεια οικοδομής ΛΕΜ/01241/2005 (τεκμήριο 19 ) και την άδεια οικοδομής ΛΕΜ/997/2008 (τεκμήριο 20). Η άδεια οικοδομής του 2005 είναι έγχρωμο φωτοαντίγραφο πάνω στο οποίο έχει τοποθετηθεί άλλη σελίδα και επαναφωτοτυπηθεί με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αναγνωστεί το σημείο 11 της παραχωρηθείσας άδειας που αφορά τον χρόνο εκπνοής της. Το μόνο εμφανές είναι ότι χορηγήθηκε την 10/1/2007 στην Εναγόμενη 1 . Πρόκειται για άδεια που χορηγείται για νέα οικοδομή με εγκεκριμένη χρήσης οικοδομής αυτή της κατοικίας με δικαίωμα περίφραξης. Η αδεια οικοδομής του 2008 αφορά μετατροπές σε υφισταμενη κατοικία και προσθήκη 2 μονάδων διαμερισμάτων. Το Τεκμήριο 17Β αναφέρει ότι η αίτηση ημερομηνίας 21/11/2008 , εγκρίθηκε την 26/2/2009 και εξέπνε την 23/9/
- Συνεπώς με δεδομένο ότι κατά την δικογραφημένη θέση των Εναγόμενων, ο Ενάγοντας εγκατέλειψε το εργοτάξιο στις 28/11/2008 αφήνοντας ημιτελείς εργασίες και με δεδομένο ότι η κατάθεση για ανανέωση της άδειας οικοδομής έγινε λίγες ημέρες προηγουμένως δεν μπορεί να αιτιολογηθεί το αίτημα των Εναγόμενων ότι η αναγκαιότητα της ανανέωσης προέκυψε λόγω της εγκατάλειψης του εργοταξίου από τον Ενάγοντα. Γ .Ανανέωση ασφάλειας : Για την προώθηση του σημείου αυτού κατατέθηκε απόδειξη από εταιρεία Μιχάλη Ν. Ανδρέου για το ποσό των €500 (Τεκμήριο 18)η οποία είναι στο όνομα της Εναγομένης 1 και αποτελεί συνολικό ασφάλιστρο όπως αναφέρει για αυτοκίνητο και σπίτι. Η εν λόγω απόδειξη φέρει ημερομηνία 1/2/2008 και είναι άσχετη με τα επίδικα θέματα αφού η εν λόγω ημερομηνία εμπίπτει στον χρόνο εργασίας του Ενάγοντα στην επίδικη οικοδομή. Ενισχυτικό προς τούτο, είναι το Τεκμήριο 26, ο πίνακας συμβολαίου της Εναγόμενης 1 με την Εθνική Ασφαλιστική το οποίο υπεγράφηκε στην Λευκωσία στις 12/9/2007 και αφορά την ασφάλιση του Ενάγοντα μέχρι την 14/9/2008, συνεπώς η περίοδος ασφάλισης του εν λόγω συμβολαίου το οποίο εξοφλήθηκε και με την πιο πάνω αναφερόμενη απόδειξη και ήταν η περίοδος που ο Ενάγων εργαζόταν στην οικοδομή και πολύ πριν την 28/11/2008 που οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι την εγκατέλειψε. Δ. Αλλαγή ασφάλειας με άλλο εργολάβο Ε. Καθαριότητα χώρου ΣΤ. Επιβάρυνση Τόκων Δανείου Ζ. Απώλεια μελλοντικών ενοικίων για περίοδο 6 μηνών Το Δικαστήριο πέραν των αναφορών του ΜΥ1 στις παραγράφους 10 - 14 της γραπτής δήλωσης του ( Έγγραφο Β ) ότι δαπανήθηκαν ή απολέσθηκαν αυτά τα ποσά δεν πρόσφερε στο Δικαστήριο οποιαδήποτε απόδειξη, τρόπο υπολογισμού ή πρόσθετη μαρτυρία προς την υποστήριξη του και με βάση την νομολογιακή αρχή που έχω παραθέσει πιο πάνω οι εν λόγω ισχυρισμοί έχουν παραμείνει μετέωροι και δεν έχουν αποδειχθεί στο βαθμό που απαιτείται. Η.Διαφορά αμοιβής νέου εργολάβου για συμπλήρωση του έργου Έχουν κατατεθεί προς υποστήριξη της εν λόγω απαίτησης τα ο μάρτυρας κατέθεσε τα τεκμήρια 25 Α και 25 Β τα οποία συμποσούνται σε €5.
- ΜΥ1 που τα κατέθεσε περιόρισε την απαίτηση του στις €5.200 ως αναφέρεται στην υπεράσπιση του παράγραφος 23 Η. Τα εν λόγω Τεκμήρια δεν αναγράφουν στην περιγραφή εργασίας σε τι αφορούν και πως κοστολογήθηκαν συνεπώς το Δικαστήριο δεν μπορεί να εξάξει ασφαλές συμπέρασμα ότι για την συμπλήρωση των εργασιών που ανέλαβε ο Ενάγοντας οι Εναγόμενοι δαπάνησαν επιπρόσθετα ποσά. Ομοίως και αυτός ο ισχυρισμός των Εναγόμενων έχει παραμείνει μετέωρος και δεν έχει αποδειχθεί στο βαθμό που απαιτείται. Θ. Απομάκρυνση σκαλωσιών και αντικειμένων : ουδεμία αναφορά έγινε στο Δικαστήριο επί του ποσού που αξιούν ανταπαιτητικώς οι Εναγόμενοι συνεπώς η εν λόγω αξίωση έχει εγκαταλειφθεί. Ι. Αποθήκευση σκαλωσιών και αντικειμένων : Επι τούτου του σημείου η ανταπαίτηση των εναγόμενων εγκαταλείφθηκε με δήλωση ενώπιον του Δικαστηρίου από τον ΜΥ1 αφού, ως ανέφερε, ικανοποιήθηκε με την καταβολή του ποσού των €500 συμφώνως με το τεκμήριο 11, απόδειξη που εκδόθηκε για το ποσό αυτό από τους δικηγόρους των Εναγομένων. ΙΑ Ενδιάμεσα έξοδα και τέλη ένεκα καθυστερήσεων προς τους οργανισμούς και την τοπική αυτοδιοίκηση , ουδεμία αναφορά έγινε στο Δικαστήριο επί του ποσού που αξιούν ανταπαιτητικώς οι Εναγόμενοι συνεπώς η εν λόγω αξίωση έχει εγκαταλειφθεί. Σε σχέση με την ισχυριζόμενη απώλεια των €1500 ως προς την πώληση Ρεύματος και εξοικονόμησης Νερού που οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι υπέστηκαν ένεκα της καθυστέρησης που σημείωσε ο Ενάγων στην εργασία του, προωθήθηκε ο ισχυρισμός ενώπιον του Δικαστηρίου ότι οι Εναγόμενοι απώλεσαν 225 για κάθε μήνα επί 6 μήνες για ρεύμα που θα πουλούσαν στην ΑΗΚ ενώ περαιτέρω απώλεσαν €25 μηνιαίως για απώλεια χρήσης του ανακυκλωμένου νερού. Προς υποστήριξη των εν λόγω αξιώσεων κατατέθηκαν τα 27-
- Τα εν λόγω Τεκμήρια καθόλου βοηθητικά είναι για το Δικαστήριο. Ο ΜΥ1 προώθησε τον ισχυρισμό ότι έπρεπε να ολοκληρώνονταν οι εργασίες για να μπορούσε η ΜΥ3 να αιτηθεί στην ΑΗΚ για συμμετοχή της στο σχέδιο Διασύνδεσης Συστημάτων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Η Αίτηση ως φαίνεται από το Τεκμήριο 27 έγινε την 20/1/2009 και όταν ο Ενάγων κατά τους ισχυρισμούς των Εναγόμενων είχε ήδη εγκαταλείψει το Εργοτάξιο αφήνοντας την εργασία ημιτελή. Τα δύο δεν συνάδουν και ως εκ τούτου δεν έχει αποδειχθεί στο βαθμό που απαιτείται η ύπαρξη οποιασδήποτε συγκεκριμένης ζημίας η απώλειας που οφείλεται στον Ενάγοντα. Σε ότι αφορά το σύστημα επεξεργασίας Γκρίζων Νερών πέραν μιας επιστολής προσφοράς εταιρείας επί τούτου, η οποία δεν μπορεί να συνδεθεί με κανένα τρόπο με τις εργασίες που ο Ενάγων ανέλαβε να εκτελέσει ουδέν στοιχείο έχει προσκομιστεί ενώπιο του Δικαστήριου και ως εκ τούτου ομοίως με πιο πάνω δεν έχει αποδειχθεί στο βαθμό που απαιτείται η ύπαρξη οποιασδήποτε συγκεκριμένης ζημίας η απώλειας που οφείλεται στον Ενάγοντα. Με βάση τα πιο πάνω οι Εναγόμενοι δικαιούνται απόφαση για το ποσό των €391.00 για την αμοιβή του επιμετρητή. Όλες οι άλλες αξιώσεις της ανταπαίτησης τους απορρίπτονται. Κλείνω με το θέμα των εξόδων. Τα έξοδα, ως γνωστό, ακολουθούν συνήθως το αποτέλεσμα. Ωστόσο η επιδίκαση ή μη εξόδων είναι ζήτημα που εμπίπτει πάντοτε στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, η οποία ασκείται βέβαια με αναφορά σε ενδογενείς μόνο παράγοντες της υπόθεσης. Στην προκειμένη περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη μου αφενός ότι η κατάληξη του Δικαστηρίου εδράζεται σε προσκομισθείσα μαρτυρία από πλευράς Εναγομενων και όχι από πλευράς Ενάγοντα, η μοναδική μαρτυρία του οποίου απορρίφθηκε ως αναξιόπιστη και αφετέρου ότι το τελικώς αποδοθέν ποσό πόρρω απέχει από τις αρχικές αξιώσεις και τη γενική φιλοσοφία της απαίτησης του Ενάγοντα, αλλά και συνυπολογίζοντας την μερική επιτυχία της ανταπαίτησης σε ότι αφορούσε το θέμα των κακοτεχνιών, κρίνω ότι δεν θα πρέπει να επιβραβευτεί με την επιδίκαση εξόδων. Αντίθετα είναι δικαιότερο κατά την κρίση μου η κάθε πλευρά να επωμισθεί τα έξοδα της. Στη βάση όλων των πιο πάνω, εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 προσωπικά και αλληλέγγυα, για το ποσό των €6414,39 πλέον Φ.Π.Α. πλέον νόμιμο τόκο. Όλες οι υπόλοιπες αξιώσεις της Απαίτησης αποτυγχάνουν και απορρίπτονται. Εκδίδεται απόφαση επί της Ανταπαιτήσεως, υπέρ των Εναγόμενων και εναντίον του Ενάγοντα για το ποσό των €391,00 πλέον νόμιμο τόκο. Όλες οι υπόλοιπες αξιώσεις της Ανταπαίτησης αποτυγχάνουν και απορρίπτονται. Η κάθε πλευρά να επωμισθεί τα έξοδα της. (Υπ). ................. Ε. Ευθυμίου - Ανδρέου, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Επανέκδοση από το Current Legal Problems, vol 38, 1985 p 1-
- cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο