Ανδρέας Χριστοδούλου ν. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 3601/2011, 31/5/2016

Ανδρέας Χριστοδούλου ν. Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 3601/2011, 31/5/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup

1. on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2016:A99 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Ηλ. Γεωργίου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3601/2011 Μεταξύ: Ανδρέας Χριστοδούλου Ενάγοντας -και- Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας Εναγόμενου 31 Μαΐου, 2016 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κ. Π. Κλεοβούλου (κα Ειρ. Σωκράτους για ν΄ακούσει απόφαση) Για τον Εναγόμενο: κα Δ. Παπαστεφάνου (κα Κ. Γεωργίου για ν΄ακούσει απόφαση) ΑΠΟΦΑΣΗ 1. Στις 11.7.2011 επεσυνέβηκε έκρηξη σε εμπορευματοκιβώτια που περιείχαν πυρίτιδα στην Ναυτική Βάση Ευάγγελος Φλωράκης στο Μαρί. Ο ενάγοντας, ο οποίος υπηρετούσε την στρατιωτική του θητεία στην πιο πάνω Ναυτική Βάση, αξιώνει, μεταξύ άλλων, γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες που υπέστη ως επίσης και απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων συνεπεία της αμέλειας της Κυπριακής Δημοκρατίας. 2. Στο πλαίσιο της ακροαματικής διαδικασίας δηλώθηκαν παραδεκτά γεγονότα τα οποία αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου. Έχουν ως ακολούθως: (α) Ο ενάγων κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν ηλικίας 19 ετών και την 11.7.2011 υπηρετούσε στην Εθνική Φρουρά και ειδικότερα στην Ναυτική Βάση Ευάγγελος Φλωράκης στο Μαρί και είχε την ειδικότητα του πυροβολητή στο πολεμικό πλοίο «Πλωτάρχης Γεωργίου Νικόλαος». (β) Κατά την πιο πάνω ημερομηνία και γύρω στις 5:30-6:00π.μ. ενώ βρισκόταν σε εντεταλμένη υπηρεσία εντός της Ναυτικής Βάσης επί του πιο πάνω πολεμικού πλοίου, επεσυνέβηκε η έκρηξη που περιγράφεται πιο πάνω. Συνεπεία της έκρηξης ο ενάγοντας υπέστη βλάβη στην ακοή του και στα δυο αφτιά. Εξετάστηκε στις 14.7.2011 και διαπιστώθηκε ότι παρουσιάζει μετρίου βαθμού πτώση της ακοής στις 4000-8000 Hz και του συνεστήθη νέος ακουολογικός έλεγχος στις 8.11.2011 (βλ. Τεκμ.1). (γ) Την αποκλειστική ευθύνη για την πιο πάνω έκρηξη την φέρει η Κυπριακή Δημοκρατία. (δ) Ο ενάγων συνεπεία του πιο πάνω συμβάντος υπέστη ειδικές ζημιές που ανέρχονται στο ποσό των €168,79. 3. Η έκταση και η σοβαρότητα των τραυμάτων του ενάγοντα όπως και οι ψυχολογικές επιπτώσεις που επήλθαν στη ζωή του παρέμειναν επίδικα θέματα και κάθε πλευρά προσκόμισε σχετική μαρτυρία. Για στοιχειοθέτηση της υπόθεσης του, έδωσε μαρτυρία ο ίδιος ο ενάγοντας, η μητέρα του, Καλλιόπη Χριστοδούλου, ο Μάριος Νικολάου, ο κλινικός ψυχολόγος Μιχάλης Πυργάς, οι γιατροί Γεώργιος Λεοντής, Πάνος Πηλαβάκης, ενώ η Δημοκρατία κάλεσε ως μάρτυρες την ψυχίατρο Έλενα Χ»Ιωάννου και τον γιατρό Βάσο Νικολάου. 4.1 Ο ενάγοντας στη μαρτυρία του ανέφερε ότι κατά την πιο πάνω ημερομηνία ήταν ηλικίας 19 ετών και υπηρετούσε στην Εθνική Φρουρά ως ναύτης στην Ναυτική Βάση στο Μαρί και ήταν καθόλα υγιής και αρτιμελής και βρισκόταν σε υπηρεσία. Ήταν επιβιβασμένος ως μέρος πληρώματος εντός του ναυτικού σκάφους το οποίο ήταν αγκυροβολημένο στο λιμάνι της Ναυτικής Βάσης. Γύρω στις 5:30-6:00π.μ. της ίδιας ημέρας εξερράγησαν εκρηκτικά μεγάλης ισχύος τα οποία ήταν τοποθετημένα σε υπαίθριο χώρο και εκτεθειμένα στις καιρικές συνθήκες. Αναφέρθηκε σε γεγονότα που προηγήθηκαν της έκρηξης. Σε κάποια στιγμή αξιωματικός τους διέταξε να κατέβουν στο αμπάρι του πλοίου για ασφάλεια και έτσι όλοι σφηνώθηκαν κάτω από ένα τραπέζι. Στη συνέχεια έγινε η έκρηξη και τότε θραύσματα έπεφταν στο πλοίο, πλην όμως δεν τραυματίστηκε από αυτά. Το πλοίο αναταραζόταν λόγω του ωστικού κύματος και της επακόλουθης τρικυμίας που προκάλεσε η έκρηξη. Μετά την έκρηξη παρέμειναν στο σκάφος για περίπου 15 λεπτά και στη συνέχεια διατάχθηκαν να μεταβούν στο πλησιέστερο φυλάκιο. Η εικόνα μετά την έκρηξη ήταν τραγική. Παντού ακούγονταν φωνές και ουρλιαχτά. Πολλοί άνθρωποι ήταν κτυπημένοι και σοκαρισμένοι ως επίσης αξιωματικοί και ναύτες σκοτώθηκαν, γεγονός που του προκάλεσε μεγάλη θλίψη και ψυχική αναστάτωση αφού τους γνώριζε. 4.2 Ο ενάγοντας ανέφερε ότι για τους επόμενους μήνες η εικόνα ήταν συνεχώς στο μυαλό του και ξυπνούσε με εφιάλτες, οι οποίοι εξακολουθούν να υφίστανται. Περαιτέρω αισθάνθηκε εμβοές και μείωση της ακοής και έτσι την 13.7.2011 μετέβη στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού για εξέταση. Αντεξεταζόμενος επισήμανε ότι ο λόγος που μετέβη δυο μέρες μετά την έκρηξη στο νοσοκομείο ήταν διότι πίστευε ότι θα ξεπερνούσε το πρόβλημα. Στη συνέχεια λόγω των έντονων ενοχλήσεων επισκέφθηκε και ιδιώτες γιατρούς οι οποίοι διέγνωσαν σοβαρή μείωση της ακοής στις ψηλές συχνότητες και μικρή πτώση της ακοής στις μικρότερες συχνότητες. Παρουσίασε ιατρικά πιστοποιητικά (βλ.Τεκμ.2 - 6). Περαιτέρω επισκέφθηκε και ψυχολόγο ο οποίος ετοίμασε σχετική έκθεση (βλ.Τεκμ.7). Η κατάσταση στην ακοή συνεχίζει να του προκαλεί μόνιμο πόνο και ταλαιπωρία αφού είναι υποχρεωμένος να αποφεύγει οποιαδήποτε φύση εργασίας στην οποία είναι απαραίτητη η χρήση μηχανημάτων που προκαλούν θόρυβο και αποφεύγει να εκτίθεται σε χώρους με δυνατή μουσική. Περαιτέρω ανέφερε ότι υπάρχει συνεχές βουητό στα αφτιά του το οποίο είναι πολύ βασανιστικό. Μετά το ατύχημα η ακοή του δεν είναι καλή και σε αρκετές περιπτώσεις διαβάζει τα χείλη του συνομιλητή του για να καταλάβει τι λέει, γεγονός που του προκαλεί αδυναμία και θλίψη. Οι γιατροί δεν του συνέστησαν τη χρήση ακουστικού καθότι δεν το έχει ανάγκη, παρά το γεγονός ο ίδιος ανέφερε ότι όταν μιλούν σιγά δεν τους ακούει. Στη μαρτυρία του αναγνώρισε ότι μπορούσε να ακούσει τα όσα τον ρωτούσε η συνήγορος του εναγομένου. Δήλωσε ότι είναι λάτρης του κυνηγιού πλην όμως δεν μπορεί πλέον να ασκεί αυτή την δραστηριότητα διότι δεν μπορεί στους δυνατούς θορύβους. Ανέφερε δε ότι λόγω οικονομικών προβλημάτων δεν είχε εκδώσει άδεια κυνηγίου. Περαιτέρω λόγω του προβλήματος δεν μπορεί να ασχολείται με ελεύθερη κατάδυση με ψαροτούφεκο λόγω της πίεσης που ασκείται στα αφτιά του. Δήλωσε ότι ως νέος άνθρωπος συνήθιζε να διασκεδάζει σε χώρους ψυχαγωγίας με δυνατή μουσική πλην όμως μετά το ατύχημα είναι αναγκασμένος να απέχει. Διευκρίνισε ότι συνήθιζε να μεταβαίνει σε κέντρα αναψυχής γύρω στις 1-2 φορές το μήνα. 4.3 Ο ενάγοντας περαιτέρω ανέφερε ότι είναι απόφοιτος της τεχνικής σχολής με ειδικότητα υδραυλικού και μηχανικού αυτοκινήτου και επιθυμούσε να εργαστεί ως μηχανικός ή ως υδραυλικός. Εάν μπορούσε να εργαστεί ως υδραυλικός θα μπορούσε να ανεύρει αμέσως εργασία μετά την απόλυση του με μισθό €1.200.- μηνιαίως. Ενόψει των πιο πάνω προβλημάτων που αντιμετωπίζει ήταν αναγκασμένος να αλλάξει επάγγελμα. Γι΄αυτό το λόγο μετά την απόλυση του από την Εθνική Φρουρά παρέμεινε άνεργος για επτά μήνες και τον Ιούλιο του 2012 εξηύρε εργασία σε εταιρεία η οποία ασχολείται με καλωδιώσεις υπολογιστών και λαμβάνει γύρω στα €750 μηνιαίως. 5.1 Ο κ.Μάριος Νικολάου είναι διευθυντής της εταιρείας elcora ltd. Ο ενάγοντας μαζί με τον πατέρα του συναρμολογούσαν ηλιακούς συλλέκτες της εταιρείας ώστε να καταστούν ένα λειτουργήσιμο σύστημα. Ο πατέρας του ενάγοντα είναι συνεργάτης της εταιρείας για πολλά χρόνια. Ανέφερε ότι συμφώνησαν προφορικά, ότι η εταιρεία θα εργοδοτούσε τον ενάγοντα μετά που θα απολυόταν από την Εθνική Φρουρά. Στη συνέχεια ο πατέρας του ενάγοντα ζήτησε σχετική βεβαίωση και έτσι στις 17.9.2012 εκδόθηκε το έγγραφο (Τεκμ.8) στο οποίο αναφέρεται ότι ο ενάγοντας θα προσλαμβάνετο στην εταιρεία και θα του προσέφεραν μισθό €1.200 μηνιαίως. Αναφέρεται σ΄αυτό ότι τους δήλωσε ότι δεν μπορεί να εργαστεί ως υδραυλικός διότι ο θόρυβος που προκαλείται από μηχανήματα θα επιδεινώσουν την πάθηση του στην ακοή. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι δεν του αναφέρθηκε από οποιοδήποτε ότι ο ενάγοντας δεν μπορεί να εργαστεί ως υδραυλικός. Περαιτέρω όταν ρωτήθηκε σχετικά στο στάδιο της αντεξέτασης κατά πόσο θα τον εργοδοτούσαν τη χρονική περίοδο που έδιδε μαρτυρία δήλωσε ότι θα τον εργοδοτούσε αν υπήρχαν κενές θέσεις. Ο ίδιος όμως όταν απολύθηκε από την Εθνική Φρουρά δεν τον ρώτησε καθότι τον διευκόλυνε ενόψει και της οικονομικής κρίσης. 5.2 Η κα Καλλιόπη Χριστοδούλου, μητέρα του ενάγοντα, στη μαρτυρία της ανέφερε ότι ο ενάγοντας από μικρός εργαζόταν με τον πατέρα του ως υδραυλικός ως επίσης είχε ιδιαίτερες δεξιότητες ως μηχανικός. Συνεπεία της έκρηξης απώλεσε μέρος της ακοής του και έτσι δεν μπορεί να ασκήσει το επάγγελμα του υδραυλικού αλλά ούτε και το επάγγελμα του μηχανικού καθότι τα επαγγέλματα αυτά απαιτούν χρήση μηχανημάτων που προκαλούν θόρυβο και τυχόν έκθεση του σε θορύβους σύμφωνα με τους θεράποντες ιατρούς του θα έχει ως αποτέλεσμα την επιδείνωση της κατάστασης του. Αναφέρθηκε σε περιστατικό που διαδραματίστηκε στο οποίο του ζήτησε να εντοπίσει κάποιο μηχανικό πρόβλημα στο αυτοκίνητο της καθότι υπήρχαν συνεχείς θόρυβοι, πλην όμως ο ενάγοντας αδυνατούσε να ακούσει το θόρυβο που προερχόταν από το αυτοκίνητο της. Περαιτέρω στη μαρτυρία της ανέφερε ότι ο γιος της βρίσκεται σε άσχημη ψυχολογική κατάσταση. Μετά το ατύχημα κλείστηκε στον εαυτό του και στο σπίτι, απομονώθηκε από τους φίλους του και συχνά βρίσκεται για ώρες στο δωμάτιο του και καταναλώνει αλκοόλ. Επίσης αποφεύγει να πηγαίνει σε νυκτερινά μαγαζιά και σε χώρους που συχνάζει κόσμος λόγω της δυνατής μουσικής και θορύβου. Η ίδια τον ρώτησε σε αρκετές περιπτώσεις γιατί αποφεύγει να συναντηθεί με τους φίλους του και ο ενάγοντας της δήλωσε ότι δεν μπορεί να συμμετέχει στις συζητήσεις τους και πολλές φορές δεν ακούει αυτά που λένε. Επίσης από το 2011 μέχρι και σήμερα δεν προσπάθησε να δημιουργήσει σχέση εξ αιτίας του προβλήματος με την ακοή. 5.3 Ο κ. Γ. Λεοντής είναι ωτορινολαρυγγολόγος και εξέτασε τον ενάγοντα στις 20.9.2012 και επανεκτίμησε την κατάσταση του στις 16.10.2004 και ετοίμασε σχετικές εκθέσεις (βλ.Τεκμ.3 και 5 αντίστοιχα). Κατά την κλινική εξέταση και τον πλήρη ακουολογικό έλεγχο παρατηρήθηκε σοβαρή μείωση της ακοής στις υψηλές συχνότητες αμφοτέρων των ωτών (4000 και 8000 htz) και μικρή πτώση ακοής στις υπόλοιπες συχνότητες. Δήλωσε ότι τα ευρήματα του είναι συμβατά με ακουστικό τραύμα που μπορεί να προκληθεί από έκθεση σε έκρηξη και η συνήθης συμπτωματολογία που παρουσιάζεται είναι οι εμβοές και η μείωση της διακριτικής ικανότητας της ακοής σε θορυβώδες κυρίως περιβάλλον. Η δε πτώση της ακοής είναι μόνιμη. Σε σχέση με τις εμβοές δήλωσε ότι πρόκειται για υποκειμενικό σύμπτωμα και στην περίπτωση που υφίστανται μετά πάροδο 4 χρόνων καθίστανται μόνιμες. Διευκρίνισε ότι τα ευρήματα του δρ Π. Τιμοθέου όπως αυτά εκτίθενται στο ιατρικό πιστοποιητικό (βλ. Τεκμ.4) είναι σχεδόν πανομοιότυπα και υφίσταται μικρή διαφορά σε σχέση με το μέγεθος της βαρηκοΐας. Ανέφερε ότι δεν πρόκειται για σημαντική απόκλιση και πιθανόν να οφείλεται στην συγκέντρωση του ασθενούς ή στην διαφορά του ακουογράμματος. 5.4 Ο ωτορινολαρυγγολόγος κ. Π. Πηλαβάκης εξέτασε για πρώτη φορά τον ενάγοντα στις 8.8.2011 και για τελευταία φορά τον εξέτασε στις 18.9.2015. Αρχικά διαπίστωσε νευροαισθητήρια βαρηκοΐα γύρω στα 40-60 db σε όλες τις συχνότητες και στα δυο αφτιά. Όταν επανεξετάστηκε στις 30.4.2012 διαπίστωσε βαρηκοΐα γύρω στα 30 db στις μεσαίες συχνότητες και 45-50 db στις χαμηλές και ψηλές συχνότητες. Περαιτέρω δε υφίστανται εμβοές στις 8 KHz. Ανέφερε ότι τα κυριότερα προβλήματα του ενάγοντα είναι η βαρηκοΐα και οι εμβοές τα οποία μπορούν να θεωρηθούν μόνιμα. Σε σχέση με τις εμβοές διευκρίνισε ότι πρόκειται για ένα μακροχρόνιο πρόβλημα και δεν σταματούν καθόλην τη διάρκεια της ημέρας, πλην όμως όταν κοιμάται δεν το συνειδητοποιεί. Ανέφερε ότι οι εμβοές εμποδίζουν τον άνθρωπο στην διάθεση του. Περαιτέρω στη μαρτυρία του ανέφερε ότι την ομιλία οι άνθρωποι συνήθως την εκφράζουν με χαμηλές συχνότητες και όταν ευρίσκεται σε χώρο με θόρυβο και όταν ενωθεί όλο το φάσμα των θορύβων τότε υφίσταται βουητό και ο ασθενής δεν μπορεί να ακούσει τις χαμηλές συχνότητες και το πρόβλημα είναι ακόμα περισσότερο όταν ευρίσκεται σε χώρο με φασαρία. Επισήμαινε ότι το τραγούδι περιέχει όλο το φάσμα των συχνοτήτων και τότε η απόλαυση είναι διαφορετική από πρόσωπο που ακούει φυσιολογικά. Δήλωσε ότι ο ενάγοντας θα πρέπει να αποφεύγει τους ψηλούς θορύβους και ειδικότερα τις βολές, εκρήξεις, δυνατή μουσική σε κέντρα αναψυχής ως επίσης θα πρέπει να αποφεύγει τις καταδύσεις και το κυνήγι. Στις 18.9.2015 υπήρξε βελτίωση της κατάσταση του και το ακουογράφημα (βλ. Τεκμ.11) κατέδειξε ελαφριά βαρηκοΐα στις χαμηλές και μεσαίες συχνότητες ενώ στις ψηλές συχνότητες από 2000 Hz και άνω έχει σοβαρού βαθμού βαρηκοΐα με εμβοές και στα δυο αφτιά. Αντεξεταζόμενος διευκρίνισε ότι η φυσιολογική ακοή είναι μεταξύ 0-20 db. Δήλωσε ότι ο ενάγοντας δεν χρήζει ακουστικής βοήθειας αφού το ακουστικό χρησιμοποιείται σε ανθρώπους όταν η ακοή τους είναι από 35-40 db στις χαμηλές συχνότητες. Η δε ακοή στο δεξί αφτί του ενάγοντα ανέρχεται στα 25-30 db και στο αριστερό 20-25 db και έτσι δεν απαιτείται η χρήση ακουστικού. Βαρηκοΐα από 26-40 db χαρακτηρίζεται ως μέσου βαθμού ενώ από 45 db πρόκειται για σοβαρού βαθμού καθότι δεν ανταποκρίνεται στην ακοή. Στην προκείμενη περίπτωση χαρακτήρισε την βαρηκοΐα του ενάγοντα ως μέσου βαθμού. 5.5 Ο κ.Μ. Πυργάς είναι κλινικός ψυχολόγος. Στις 16.5.2015, δηλαδή 4 περίπου χρόνια μετά την έκρηξη στο Μαρί, εξέτασε για πρώτη φορά τον ενάγοντα και προς τούτο ετοίμασε ψυχολογική αναφορά (βλ.Τεκμ.7). Εκτός από τις συναισθηματικές δυσκολίες ανέφερε ότι παρουσίασε και διαταραχή στη σεξουαλικότητα του, επαναλαμβανόμενα επεισόδια άγχους, δυσφορίας, ευερεθιστότητας, συναισθηματική και γνωστική αποσύνδεση, αποστασιοποιημένες κοινωνικές σχέσεις, χρήση αλκοόλ, αδυναμία να διασκεδάσει σε χώρους με δυνατή μουσική και να απολαύσει τα χόμπι του καθώς και αδυναμία να εξασκήσει το επάγγελμα του υδραυλικού λόγω εμβοών. Δήλωσε ότι ο ενάγοντας παρουσιάζει διαταραχή μετατραυματικού άγχους μέτριας έντασης, η οποία προκλήθηκε από την έκρηξη στο Μαρί. Παρά το γεγονός ότι έχουν παρέλθει σχεδόν 4 χρόνια από το τραυματικό συμβάν, η μετατραυματική του συμπτωματολογία, σε συνδυασμό με την μερική απώλεια ακοής και τις συνεχείς εμβοές, συνεχίζει να του προκαλεί δυσκολίες στην καθημερινή του λειτουργία και έτσι έχει υποβαθμιστεί σημαντικά η ποιότητα ζωής του. Δήλωσε ότι ο ενάγοντας ήταν αρνητικός να υποβληθεί σε ψυχολογική θεραπεία η οποία θα τον βοηθούσε στην αντιμετώπιση του προβλήματος του και αντ΄ αυτού για να αμβλύνει το πρόβλημα του καταφεύγει στη χρήση αλκοόλ. 6. Ο εναγόμενος κάλεσε ως μάρτυρες τους γιατρούς κ. Βάσο Νικολάου, ωτορινολαρυγγολόγο και την κα Ε. Χ»Ιωάννου, ψυχίατρο. Ο Β. Νικολάου στη μαρτυρία του μεταξύ άλλων ανέφερε ότι 22.2.2015 εξέτασε τον ενάγοντα και διαπίστωσε ότι παρουσιάζει νευροαισθητήριο βαρηκοΐα και στα δυο αφτιά στις 4000 με 6000 hz, στα 40 με 60 db αντίστοιχα και ετοίμασε την έκθεση του ιατροσυμβουλίου σε σχέση με την ωτορινολαρυγγολογική πλευρά (βλ. Τεκμ.13). Η δε βαρηκοΐα είναι μόνιμη και περαιτέρω ως ανέφερε ο ενάγοντας έχει εμβοές και στα δύο αφτιά. Χαρακτήρισε την βαρηκοΐα ως μέτριου βαθμού. Επεξήγησε ότι η νευροαισθητήριος βαρηκοΐα εστιάζεται στην αδυναμία του ακουστικού νεύρου να αντιληφθεί ορισμένους ήχους σε ορισμένες συχνότητες και ένταση. Ανέφερε ότι όταν υπάρχει θόρυβος, ο ενάγοντας μπορεί να ακούσει αλλά δεν αντιλαμβάνεται το τι του λέγεται. Όταν όμως υπάρχει ησυχία μπορεί να συνεννοηθεί. Εάν όμως του μιλούν σιγά, όχι ψιθυριστά και αν δεν υφίσταται θόρυβος γύρω, μπορεί να ακούσει. Δηλαδή ότι δεν θα πρέπει να εκτίθεται σε δυνατούς θορύβους. Όταν του ζητήθηκε να σχολιάσει το εύρημα του δρ Π. Πηλαβάκη, ότι υφίστατο νευροαισθητήρια βαρηκοΐα γύρω στα 40-60 db σε όλες τις συχνότητες και στα δυο αφτιά αυτός ανέφερε ότι δεν μπορεί να το αμφισβητήσει. 7. Η δρ Ε. Χ»Ιωάννου είναι ψυχίατρος στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού και στις 22.1.2015 εξέτασε τον ενάγοντα και ετοίμασε την έκθεση του ιατροσυμβουλίου σε σχέση με την ψυχιατρική πλευρά (βλ. Τεκμ.13). Διαπίστωσε ότι ο ενάγων κατά το πρώτο διάστημα, δηλαδή τους πρώτους 2-3 μήνες υπέστη αγχώδεις εκδηλώσεις πλην όμως δεν εμφανίζει ψυχοπαθολογία που να εμποδίζει τη φυσική πορεία της ζωής του. Κατά την εξέταση διαπίστωσε ότι ήταν νεαρό πρόσωπο, ήρεμος, συγκροτημένος και της δήλωσε μεταξύ άλλων, ότι εργάζεται και ότι είχε ερωτικές σχέσεις. Δεν της ανέφερε ότι αντιμετώπιζε προβλήματα στην σεξουαλική του δραστηριότητα ως επίσης ότι δεν μπορεί να κάνει παρέα με άλλα πρόσωπα. Όταν τον ρώτησε κατά πόσο είχε διαταραγμένο ύπνο αυτός της ανταποκρίθηκε ότι ο ύπνος του ήταν φυσιολογικός. Περαιτέρω ο ενάγοντας της ανέφερε ότι αρχικά είχε πρόβλημα, πλην όμως αισθάνεται καλά. Στο στάδιο της αντεξέτασης δήλωσε ότι ο ενάγοντας μπορεί να έχει μια φυσιολογική ζωή. Η δε θέση του συνηγόρου του ενάγοντα ήταν ότι ο τελευταίος μπορεί να λειτουργήσει στοιχειωδώς αλλά όχι όπως λειτουργούσε πριν το περιστατικό. Εν κατακλείδι ήταν η θέση της ότι δεν συνάντησε ποτέ τον όρο ψυχολογική καταπληξία και τα όσα αντιλήφθηκε η ίδια δεν συνάδουν με αυτά που ισχυρίζεται στην έκθεση του ο ψυχολόγος κ. Μ. Πυργάς. 8. Η αξιολόγηση των μαρτύρων είναι επιβεβλημένη για την εξαγωγή των απαραίτητων συμπερασμάτων. Κατ΄αρχήν ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός ή μη πιστευτός εν όλω ή εν μέρει. Αυτή όμως η δυνατότητα επιλογής μερών μαρτυρίας προσφέρεται μόνο στις περιπτώσεις μαρτύρων οι οποίοι κρίνονται ως αξιόπιστοι. Σε μια τέτοια περίπτωση, το Δικαστήριο μπορεί να επιλέξει το μέρος της μαρτυρίας του μάρτυρα το οποίο, κατά την άποψη του Δικαστηρίου, εκφράζει την πραγματικότητα, ενώ ταυτόχρονα μπορεί να απορρίψει άλλο μέρος της μαρτυρίας του το οποίο θεωρείται λανθασμένο (βλ. Κωνσταντίνου ν Αστυνομίας, Ποιν.Έφ. 219/12/Ημερ. 29.11.13 και στις εκεί αναφερόμενες αυθεντίες). Έχω διέλθει με ενδελέχεια και προσοχή το σύνολο της μαρτυρίας το οποίο έχω αντιπαραβάλει. Περαιτέρω μέσα από τη ζωντανή και παλμώδη ατμόσφαιρα της δίκης είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με ιδιαίτερη προσοχή όλους τους μάρτυρες και είμαι σε θέση να αξιολογήσω τη μαρτυρία τους με δείκτη μεταξύ άλλων τη λογικότητα της εκδοχής τους, την αμεσότητα και ευθύτητα των απαντήσεων τους, αλλά και γενικότερα την όλη παρουσία τους στο ειδώλιο του μάρτυρα. 9.1 Ο ενάγοντας και η μητέρα του μου έκαναν καλή εντύπωση. Δεν περιέπεσαν σε ουσιαστικές αντιφάσεις ώστε να κλονίζεται συθέμελα η μαρτυρία τους. Ο ενάγοντας στη μαρτυρία του ανέφερε ότι όταν μιλούν σιγά δεν ακούει. Σύμφωνα με την αδιαμφισβήτητη ιατρική μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου ο ενάγων δεν μπορεί να ακούει όταν μιλούν σιγά υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και ειδικότερα όταν δεν του ομιλούν ψιθυριστά και όταν δεν υπάρχει θόρυβος. Συνεπώς δεν αποδέχομαι ότι δεν μπορεί να ακούει όταν του μιλούν σιγά κάτω από όλες τις συνθήκες. Εξάλλου όπως και ο ίδιος αναγνώρισε μπορούσε ν΄ ακούει τα όσα τον ρωτούσε η συνήγορος της Δημοκρατίας στο στάδιο της αντεξέτασης. Περαιτέρω στη μαρτυρία του ανέφερε ότι το συνεχές βουητό στα αφτιά το νιώθει ασταμάτητα ακόμη και τις ώρες που κοιμάται. Ο δρ Π. Πηλαβάκης, ο οποίος κλήθηκε από τον ενάγοντα, ανέφερε επί τούτου ότι οι εμβοές υφίστανται και δεν σταματούν καθόλη τη διάρκεια της ημέρας πλην όμως όταν κοιμάται δεν τις συνειδητοποιεί. Συνεπώς ο ενάγοντας όταν κοιμάται δεν συνειδητοποιεί τις εμβοές που υφίστανται. Περαιτέρω στη μαρτυρία του ανέφερε ότι εξακολουθεί να έχει εφιάλτες. Τα όσα σχετικά ανέφερε επί τούτου έρχονται σε αντίθεση με την αξιόπιστη μαρτυρία της ψυχιάτρου κας Ε. Χ»Ιωάννου, η οποία δήλωσε ότι ο ίδιος ο ενάγοντας σε σχετική ερώτηση της, της ανέφερε ότι ο ύπνος του είναι φυσιολογικός. Συνακόλουθα δεν αποδέχομαι τη θέση του ενάγοντα ότι εξακολουθεί μέχρι και σήμερα να έχει εφιάλτες. 9.2 Διαφαίνεται από τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου ότι η έκρηξη επισυνέβη στις 11.7.2011 και συνεπεία της πιο πάνω έκρηξης ο ενάγοντας τραυματίστηκε. Ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι αντιμετώπισε κάποια προβλήματα και έτσι επισκέφθηκε ψυχολόγο. Η επίσκεψη του στο ψυχολόγο (16.5.2015) επισυνέβη 4 περίπου χρόνια μετά το ατύχημα (11.7.2011) και λίγους μήνες πριν δώσει μαρτυρία. Ευλόγως γεννάται το ερώτημα. Γιατί ο ενάγοντας δεν αποτάθηκε σε ψυχολόγο ενωρίτερα αφού ως ισχυρίζεται αντιμετωπίζει τέτοια προβλήματα; Δεν έχει αιτιολογήσει με την απαραίτητη επάρκεια το διαρρεύσαντα χρόνο. 9.3 Ισχυρίστηκε επίσης ότι δεν μπορεί να εργαστεί ως υδραυλικός ενόψει του προβλήματος που αντιμετωπίζει και θα μπορούσε να ανεύρει, αμέσως μετά την απόλυση του, τέτοια εργασία με μισθό €1.200.- μηνιαίως. Παρουσίασε σχετική βεβαίωση από την εταιρεία elcora (βλ.Τεκμ.8). Σε σχέση με το ζήτημα εργοδότησης του ενάγοντα έδωσε μαρτυρία και ο διευθυντής της πιο πάνω εταιρείας κ.Ν. Νικολάου, η μαρτυρία του οποίου ήταν νεφελώδης. Από τη μια η πιο πάνω εταιρεία βεβαίωνε (βλ. Τεκμ.8) ότι με την απόλυση του ενάγοντα θα τον προσλάμβανε και θα του πρόσφερε μισθό €1.200.- μηνιαίως και από την άλλη διαφαίνεται από την μαρτυρία ότι δεν υφίστατο τέτοια βεβαιότητα αφού ως χαρακτηριστικά ανέφερε θα τον εργοδοτούσε την χρονική περίοδο που έδιδε μαρτυρία εάν υπήρχαν κενές θέσεις. Περαιτέρω ο ίδιος δεν ρώτησε κατά πόσο ο ενάγοντας θα μεταβεί για εργασία καθότι τον διευκόλυνε ενόψει και της οικονομικής κρίσης. Και κάτι ακόμη. Στη βεβαίωση που εξέδωσε η εταιρεία (βλ.Τεκμ.8) ρητά αναφέρεται ότι μετά το ατύχημα στο Μαρί τους δήλωσε ότι ο ενάγοντας δεν μπορεί να εργαστεί ως υδραυλικός διότι ο θόρυβος που θα προκαλείται από τα μηχανήματα θα επιδεινώσουν την πάθηση του στην ακοή. Αντεξεταζόμενος αναγνώρισε ότι ουδέποτε του αναφέρθηκε κάτι τέτοιο. Περαιτέρω ο κ.Ν. Νικολάου στη μαρτυρία του ανέφερε ότι η εργασία που διεκπεραίωνε στο παρελθόν ο ενάγων μαζί με τον πατέρα του εστιαζόταν σε συναρμολογήσεις και συνήθως όλα τα εξαρτήματα ήταν έτοιμα. Συνεπώς για όλους τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω πιο πάνω δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία ότι η εταιρεία elcora θα τον εργοδοτούσε μετά την απόλυση του ως υδραυλικό και ότι θα λάμβανε ως μισθό το ποσό των €1.200.- μηνιαίως. 9.4 Ο ενάγοντας στη μαρτυρία του ανέφερε ότι λόγω οικονομικών προβλημάτων δεν είχε εκδώσει άδεια κυνηγίου, πλην όμως δήλωσε ότι πήγαινε 1-2 φορές τη μήνα σε κέντρα αναψυχής. Κατ΄αρχήν δεν πρόκειται για αντίφαση και από την άλλη δεν πρόκειται για γεγονός το οποίο είναι ικανό να καταρρίψει το σύνολο της μαρτυρίας του ενάγοντα. Ο ενάγων ήταν σαφής ότι τα χόμπι του ήταν το κυνήγι και οι καταδύσεις πλην όμως λόγω των προβλημάτων υγείας που απεκόμισε από την έκρηξη και όπως επιβεβαιώνεται και από την ιατρική μαρτυρία θα πρέπει να τα αποφεύγει ως επίσης θα πρέπει να αποφεύγει χώρους με δυνατή μουσική. 10.1 Όπως έχει επισημανθεί και πιο πάνω η μητέρα του ενάγοντα μου έκανε καλή εντύπωση. Δεν περιέπεσε σε οποιεσδήποτε αντιφάσεις ικανές να κλονίσουν τη μαρτυρία της στο σύνολο της. Δήλωσε ότι ο ενάγοντας της ανέφερε, σε σχετική ερώτηση της, ότι αποφεύγει να συναντηθεί με φίλους του καθότι δεν μπορεί να συμμετέχει στις συζητήσεις τους. Κατ΄αρχήν σύμφωνα με την αδιαμφισβήτητη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου ο ενάγων μπορεί ακόμη να ακούει και όταν του μιλούν σιγά, κάτω από τις προϋποθέσεις που περιγράφονται πιο πάνω. Περαιτέρω δήλωσε ότι ο ενάγων δεν προσπάθησε μέχρι και σήμερα να δημιουργήσει σχέση ενόψει του προβλήματος ακοής που αντιμετωπίζει. Ο ενάγων στη μαρτυρία του δεν ισχυρίστηκε κάτι τέτοιο. Περαιτέρω δε σύμφωνα με την μαρτυρία της ψυχιάτρου κας Ε. Χ»Ιωάννου, τη μαρτυρία της οποίας αποδέχομαι για τους λόγους που θα εξηγήσω πιο κάτω, ο ενάγων της δήλωσε κατά την εξέταση του ότι είχε ερωτικές σχέσεις και ότι δεν αντιμετώπιζε οποιοδήποτε πρόβλημα στη σεξουαλική του δραστηριότητα. Εμφανής ήταν η πρόθεση της μητέρας να βοηθήσει την υπόθεση του γιού της, πλην όμως τα πιο πάνω γεγονότα όπως έχουν ήδη επισημανθεί δεν είναι ικανά να καταρρίψουν συθέμελα την μαρτυρία της. 10.2 Οι ωτορινολαρυγγολόγοι Γ.Λεοντής, Πάνος Πηλαβάκης και Β. Νικολάου δεν περιέπεσαν σε οποιαδήποτε αντίφαση ικανή να κλονίσει την αξιοπιστία τους. Ήταν συνεπείς, σταθεροί και ειλικρινείς στις απαντήσεις τους. Διαφαίνεται από το σύνολο της αδιαμφισβήτητης μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, ότι ο ενάγων συνεπεία της έκρηξης παρουσιάζει βαρηκοΐα και στα δύο αφτιά ως επίσης έχει και εμβοές. Τα πιο πάνω προβλήματα του είναι πλέον μόνιμα. Σε σχέση με τα πιο πάνω τραύματα δεν υπήρξε ουσιαστική απόκλιση μεταξύ της μαρτυρίας που κλήθηκε και από τις δύο πλευρές. Ο γιατρός Γ. Λεοντής ανέφερε ότι διαπίστωσε σοβαρή μείωση της ακοής στις υψηλές συχνότητες και στα δύο αφτιά (4000 και 8000
2. hz)και μικρή πτώση στις υπόλοιπες συχνότητες. Ο δε γιατρός Π.Πηλαβάκης αρχικά διαπίστωσε νευροαισθητήρια βαρηκοΐα γύρω στα 40-60 db σε όλες τις συχνότητες και στα δυο αφτιά. Όταν επανεξετάστηκε στις 30.4.2012 διαπίστωσε βαρηκοΐα γύρα στα 30 db στις μεσαίες συχνότητες και 45-50 db στις χαμηλές και ψηλές συχνότητες. Περαιτέρω δε ανέφερε ότι ο ενάγων έχει εμβοές. Στις 18.9.2015 διαπιστώθηκε ελαφριά βαρηκοΐα στις χαμηλές και μεσαίες συχνότητες ενώ στις ψηλές συχνότητες από 2000 Hz και άνω έχει σοβαρού βαθμού βαρηκοΐα με εμβοές στις ψηλές συχνότητες και στα δυο αφτιά. Αντεξεταζόμενος διευκρίνισε ότι η φυσιολογική ακοή είναι μεταξύ 0-20 db. Δήλωσε ότι ο ενάγοντας δεν χρήζει ακουστικής βοήθειας αφού το ακουστικό χρησιμοποιείται σε ανθρώπους όταν η ακοή τους είναι από 35-40 db στις χαμηλές συχνότητες. Η δε ακοή στο δεξί αφτί του ενάγοντα ανέρχεται στα 25-30 db και στο αριστερό 20-25 db και έτσι δεν απαιτείται η χρήση ακουστικού. Ο γιατρός Β. Νικολάου ο οποίος κλήθηκε από τον εναγόμενο ανέφερε ότι πράγματι ο ενάγοντας παρουσιάζει νευροαισθητήριο βαρηκοΐα και στα δύο αφτιά στις 4000-6000 hz, στα 40-60 db, αντίστοιχα. Όταν του ζητήθηκε να σχολιάσει το εύρημα του δρ Π. Πηλαβάκη, ότι υφίστατο νευροαισθητήρια βαρηκοΐα γύρω στα 40-60 db σε όλες τις συχνότητες και στα δυο αφτιά, ανέφερε ότι δεν μπορούσε να το αμφισβητήσει. Συνεπώς αποδέχομαι τη μαρτυρία του κ.Πηλαβάκη ότι αρχικά εμφάνισε βαρηκοΐα γύρω στα 40-60 db ενώ στη συνέχεια παρουσίασε γύρω στα 30 db στις μεσαίες συχνότητες και 45-50 db στις χαμηλές και ψηλές συχνότητες. Η ακοή στο δεξί αφτί του ενάγοντα ανέρχεται στα 25-30 db και στο αριστερό 20-25 db. Όλοι οι γιατροί συμφωνούν ότι η βαρηκοΐα είναι μόνιμη και περαιτέρω υφίστανται εμβοές και στα δυο αφτιά. 11. Η δρ Ε. Χ»Ιωάννου μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Ήταν συνεπής, σταθερή και πειστική στις απαντήσεις της καθόλη την διάρκεια της διαδικασίας. Δεν περιέπεσε σε οποιαδήποτε αντίφαση ικανή να κλονίσει την αξιοπιστία της καθοιονδήποτε τρόπο. Ήταν μάρτυρας της αλήθειας και συνακόλουθα αποδέχομαι τη μαρτυρία της. Ανέφερε ότι ο ενάγοντας στους πρώτους 2-3 μήνες υπέστη αγχώδεις εκδηλώσεις πλην όμως δεν εμφανίζει ψυχοπαθολογία που να εμποδίζει τη φυσική πορεία της ζωής του. Δεν αποδέχομαι την μαρτυρία του κ.Μ Πυργά σε όση έκταση έρχεται σε αντίθεση με τη μαρτυρία της κας Ε. Χ»Ιωάννου. Όπως έχει ήδη επισημανθεί ο ενάγοντας απευθύνθηκε για πρώτη φορά στον κ.Μ. Πυργά 4 περίπου χρόνια μετά την έκρηξη και λίγους μήνες πριν δώσει μαρτυρία στο Δικαστήριο. Και κάτι ακόμη. Και έτσι να μην είχαν τα πράγματα, πράγμα το οποίο δεν συμβαίνει, ο κ.Μ. Πυργάς ανέφερε ότι ο ενάγων θα μπορούσε να υποβληθεί σε ψυχολογική θεραπεία η οποία θα τον βοηθούσε στην αντιμετώπιση του προβλήματος του, πράγμα το οποίο δεν έπραξε. Αντ΄αυτού κατέφυγε στο αλκοόλ. Όπως έχει ήδη αναφερθεί και εάν έτσι να είχαν τα πράγματα, που δεν συμβαίνει, το πρόβλημα του ενάγοντα θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με θεραπεία και ουδέν έπραξε. Αρνήθηκε να επουλώσει το πρόβλημα του, το οποίο θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί με θεραπεία. 12. Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση και τα παραδεκτά γεγονότα τα ευρήματα του Δικαστηρίου έχουν ως ακολούθως: (α) Ο ενάγων κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν ηλικίας 19 ετών και την 11.7.2011 υπηρετούσε στην Εθνική Φρουρά και ειδικότερα στην Ναυτική Βάση Ευάγγελος Φλωράκης στο Μαρί και είχε την ειδικότητα του πυροβολητή στο πολεμικό πλοίο «Πλωτάρχης Γεωργίου Νικόλαος». (β) Κατά την πιο πάνω ημερομηνία και γύρω στις 5:30-6:00π.μ. ενώ βρισκόταν σε εντεταλμένη υπηρεσία εντός της Ναυτικής Βάσης επί του πιο πάνω πολεμικού πλοίου, επισυνέβηκε έκρηξη των εμπορευματοκιβωτίων τα οποία περιείχαν πυρίτιδα και βρίσκονταν τοποθετημένα στην πιο πάνω ναυτική βάση. Συνεπεία της έκρηξης ο ενάγοντας υπέστη βλάβη στην ακοή του και στα δυο αφτιά. Εξετάστηκε στις 14.7.2011 και διαπιστώθηκε ότι παρουσιάζει μετρίου βαθμού πτώση της ακοής στις 4,000 - 8,000 Hz και του συνεστήθη νέος ακουολογικός έλεγχος στις 8.11.2011. Στις 8.8.2011ο δρ Π. Πηλαβάκης διαπίστωσε νευροαισθητήρια βαρηκοΐα γύρω στα 40-60 db σε όλες τις συχνότητες και στα δυο αφτιά. Όταν επανεξετάστηκε στις 30.4.2012 διαπίστωσε βαρηκοΐα γύρα στα 30 db στις μεσαίες συχνότητες και 45-50 db στις χαμηλές και ψηλές συχνότητες. Περαιτέρω δε υφίστανται εμβοές στις 8 KHz. Στις 18.9.2015 υπήρξε βελτίωση της κατάσταση του και το ακουογράφημα (βλ. Τεκμ.11) κατέδειξε ελαφριά βαρηκοΐα στις χαμηλές και μεσαίες συχνότητες ενώ στις ψηλές συχνότητες από 2000 Hz και άνω έχει σοβαρού βαθμού βαρηκοΐα με εμβοές στις ψηλές συχνότητες και στα δυο αφτιά. Η δε ακοή στο δεξί αφτί του ενάγοντα ανέρχεται στα 25-30 db και στο αριστερό 20-25 db. Δεν απαιτείται η χρήση ακουστικού. Η βαρηκοΐα και οι εμβοές είναι μόνιμες. Ο ενάγοντας δεν πρέπει να εκτίθεται σε δυνατούς θορύβους και ειδικότερα, μεταξύ άλλων, σε βολές, εκρήξεις, δυνατή μουσική. Θα πρέπει να αποφεύγει τα χόμπι του, τις καταδύσεις και το κυνήγι. (γ) Συνεπεία του πιο πάνω συμβάντος τους πρώτους 2-3 μήνες υπέστη αγχώδεις εκδηλώσεις. Πρόκειται όμως για ένα συμβάν το οποίο θα μείνει χαραγμένο στη μνήμη του αφού αξιωματικοί και ναύτες σκοτώθηκαν γεγονός που του προκάλεσε θλίψη και ψυχική αναστάτωση. Δεν εμφανίζει όμως ψυχοπαθολογία που να εμποδίζει τη φυσική πορεία της ζωής του. (δ) Ο ενάγοντας είναι απόφοιτος της Τεχνικής Σχολής, με ειδικότητα υδραυλικού και μηχανικού αυτοκινήτου. Δεν πρέπει όμως να εκτίθεται σε επαγγέλματα τα οποία προκαλούν θόρυβο. (ε) Την αποκλειστική ευθύνη για την πιο πάνω έκρηξη την φέρει η Κυπριακή Δημοκρατία. (στ) Ο ενάγων συνεπεία του πιο πάνω ατυχήματος υπέστη ειδικές ζημιές που ανέρχονται στο ποσό των €168,79. 13. Ο ενάγοντας αξιώνει, μεταξύ άλλων, και απώλειες μελλοντικών εισοδημάτων. Όπως έχει ήδη αναφερθεί ο ενάγων είναι απόφοιτος της Τεχνικής Σχολής, με ειδικότητα υδραυλικού και μηχανικού αυτοκινήτου. Δεν πρέπει όμως να εκτίθεται σε επαγγέλματα τα οποία προκαλούν θόρυβο ενόψει του προβλήματος που αντιμετωπίζει. Εργάζεται σε εταιρεία η οποία ασχολείται με καλωδιώσεις υπολογιστών και λαμβάνει μηνιαίο μισθό γύρω στα €750.- μηνιαίως. Δεν υφίσταται αποδεκτή μαρτυρία τι μισθό θα λάμβανε εάν εργαζόταν ως υδραυλικός ή και ως μηχανικός αυτοκινήτων. Στην προκείμενη περίπτωση λαμβάνεται όμως υπόψη ότι ο ενάγων δεν θα πρέπει να εκτίθεται σε επαγγέλματα τα οποία προκαλούν θόρυβο. 14.1 Στη συνέχεια θα εξεταστεί το ζήτημα των γενικών αποζημιώσεων. Οι αποζημιώσεις είναι το μέσο με το οποίο εκτιμάται ο πόνος και η ταλαιπωρία του θύματος. Το ύψος των αποζημιώσεων πρέπει να αντανακλά στην φύση και έκταση των τραυμάτων και του πόνου του θύματος. Η τάση για επιδίκαση αποζημιώσεων πρέπει να περιορίζεται μέσα σε λογικά πλαίσια και οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά παραδεκτές. (βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά