AQUA - MASTERS PLC ν. IRONHOLD ESTATES LTD, Αρ. Αγωγής: 3599/11, 5/7/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2016:A131 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ν. Ταλαρίδου-Κοντοπούλου Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3599/11 Μεταξύ: AQUA - MASTERS PLC Ενάγουσα -και- IRONHOLD ESTATES LTD Εναγόμενη ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5 Ιουλίου 2016 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για αιτητή: κος Κάσινος Για καθ' ου η αίτηση: κος Καπελλάκης Α Π Ο Φ Α Σ Η Η απαίτηση των εναγόντων βασίζεται σε γραπτή συμφωνία με την εναγομένη εταιρεία ημερομηνίας 25.6.2008 για τον σχεδιασμό και κατασκευή πολύτελης πισίνας τύπου υπερχείλισης καθώς και παιδική πισίνα με βραχοτόπια. Οι εναγομένοι είναι ιδιοκτήτες επιχείρησης ξενοδοχείου όπου θα κατασκευαζόταν η πισίνα. Σε σχέση με το έργο αυτό παρέμεινε υπόλοιπο €44850.
- Οι ενάγοντες εκτέλεσαν και επιπρόσθετη εργασία αξίας €2300 προς όφελος των εναγομένων για τις οποίες επίσης δεν έχουν πληρωθεί. Οι εναγόμενοι εστιάζουν την υπεράσπιση τους σε τρία σημεία. Αναφορικά με τις συμβατικές εργασίες αναφέρουν ότι ουδέποτε έγινε παραλαβή της εργασίας και έκδοση τελικού πιστοποιητικού πληρωμής. Δεν έχουν πληρώσει το υπόλοιπο για το έργο επειδή υπήρχουν κακοτεχνίες και τρίτο η ενάγουσα δεν συμπλήρωσε τις εργασίες ώστε να εκπληρώσει τις συμβατικές υποχρεώσεις. Κύριως μάρτυρας των εναγόντων ήταν ο Άθως Κυριάκου εκτελεστικός πρόεδρος των εναγόντων και πρόσωπο που είχε προσωπική γνώση για την εκτέλεση και πρόοδο του συγκεκριμένου έργου. Η συνολική αξία του έργου καθορίζεται στο συμβόλαιο στο ποσό των €230000.
- Την επίβλεψη του έργου την ανέλαβε το αρχιτεκτονικό γραφείο Α/φοι Θράσου και Συνεργάτης. Τους αρχιτέκτονες τους διόρισαν οι εναγόμενοι και αυτοί πλήρωναν την αμοιβή για τις υπηρεσίες τους. Δεν περιέπεσε στην αντίληψη του μάρτυρα ότι οι εναγόμενοι είχαν οποιοδήποτε θέμα διαμαρτυρίας με την εργασία των αρχιτεκτόνων επί του έργου. Ο όρος 10 της συμφωνίας καθόριζε τον τρόπο πληρωμής της συμφωνίας αλλά και το ποσοστό και χρόνο κατακράτησης τιμημάτος για τυχόν κακοτεχνίες και/ή παραλείψεις των εναγόντων κατά την εκτέλεση του έργου. Το έργο ολοκληρώθηκε ως εξήγησε ο μάρτυρας και παραδόθηκε στην παρουσία αντιπροσώπου των αρχιτεκτόνων αλλά και αντιπροσώπου των εναγομένων. Οι ενάγοντες παρείχαν και εκπαίδευση στο προσωπικό του ξενοδοχείου για την συντήρηση της πισίνας μετά την παράδοση. Ούτε υπήρξε ολιγωρία ή καθυστέρηση στην παράδοση του έργου. Στις 15.5.2009 ο ΜΕ1 κάλεσε τον αρχιτέκτονα να εκδώσει πιστοποιητικό πληρωμής και παραπονέθηκε στον αρχιτέκτονα ότι οι εναγομενοι δεν είχαν ξοφλήσει το προηγούμενο πιστοποιητικό πληρωμής που είχε εκδοθεί. Την ίδια ημέρα ο αρχιτέκτονας τους ανέφερε ότι η πισίνα ειχε πρασινήσει. Ο ΜΕ1 έστειλε τον Χριστόφορο Σημεού να την ελέγξει και διαπίστωσε ότι η πισίνα ήταν πράσινη επειδή δεν γινόταν σωστή συντήρηση της πισίνας ήτοι να τοποθετείται εντός αυτής χλωρίνη επί καθημερινής βάσεως. Τοποθετήθηκε χλωρίνη και το πρόβλημα διορθώθηκε. Παράλληλα διαπίστωσε ότι ο απορροφητικός λάκκος που είχε κατασκευαστεί από άλλους για την πισίνα δεν ήταν της κατάλληλης χωρητικότητας και τους προειδοποιήσε ότι αυτό θα προκαλούσε πρόβλημα με τον καθαρισμό των φίλτρων της πισίνας. Τέτοιο πρόβλημα δημιουργήθηκε στην συνέχεια και οι εναγόμενοι κάλεσαν τους ενάγοντες να επιδιορθώσουν φίλτρα που είχαν χαλάσει. Οι ενάγοντες εκτέλεσαν αυτές τις επιπρόσθετες εργασίες και χρέωσαν τους εναγόμενους ανάλογα. Όμως το συγκεκριμένο τιμολόγιο δεν έχει πληρωθεί μέχρι σήμερα. Στις 19.6.2009 έγινε η προσωρινή παραλαβή του έργου χωρίς προβλήματα και χωρίς ανάγκη για επιδιορθώσεις. Δεν επισημάνθηκε ποτέ κάποιο πρόβλημα με το έργο. Παρουσίασε ως τεκμήριο 1.8 τα τιμολόγια και τα αντίστοιχα πιστοποιητικά πληρωμής του αρχιτέκτονα στην οποία δεν υπήρχαν αποκοπές. Πέρασε ένας χρόνος από την παραλαβή του έργου χωρίς να επισημανθούν προβλήματα και είχε δύο συνατήσεις με τον Νίκο Νικολάου για διευθέτηση του υπολοίπου κατά της οποίας υποσχέθηκε να πληρώσει το οφειλόμενο ποσό αφου γίνουν κάποιες διορθώσεις που αφορούσαν φυσική φθορά της πισίνας. Αυτές οι διορθωσεις έγιναν αλλά κανένα ποσό έναντι του οφειλόμενου ποσού δεν έχει πληρωθεί. Η αντεξέταση του ΜΕ1 επικεντρώθηκε σε δύο σημεία στο ότι οι κακοτεχνίες ήταν τόσες πολλές που κανένα ποσό χρημάτων δεν οφείλεται και δεύτερο ότι δεν οφείλεται το ποσό επειδή δεν έγινε παραλαβή του έργου από τους εναγόμενους. Αναφορικά με την οξύτητα και έλλειψη χλωρίου στο νερό της πισίνας ο ΜΕ1 διευκρίνισε ότι αυτό είναι ζήτημα του συντηρητή. Σημείωσε ότι η ομάδα του προέβη σε εκπαίδευση σε σχέση με την συντήρηση της πισίνας. Αναφορικά με την μη τοποθέτηση χλωρίοτων στην πισίνα ανέφερε ότι αυτό το μηχάνημα δεν ήταν μέρος της προσφοράς των εναγόντων για να υπάρχει υποχρεώση να τοποθετήσουν κάτι τέτοιο στην πισίνα. Ο ιδιοκτήτης της πισίνας επέλεξε λόγου κόστους να μην τοποθετήσει χλωριοτές στην πισίνα. Διευκρίνισε ότι όλα τα αντικείμενα που περιλαμβάνονται στην προσφορά των εναγόντων έχουν τοποθετηθεί. Το ίδιο ισχύει για τον μετρητή του νερού στην πισίνα. Ο μετρητής τοποθετείται για σκοπούς μέτρησης της κατανάλωσης του νερού της πισίνας αλλά δεν αντικαθιστά η τοποθέτηση του στην πισίνα την υποχρεώση του συντηρητή να διεξάγει έλεγχο του νερού στην πισίνα σε τακτά χρονικά διαστήματα και συγκεκριμένα δύο φορές ημερησίως. Ανέφερε ότι σχέδια των ηλεκτρομηχανολικών εγκαταστάσεων και το ηλεκτρολογικό σχέδιο έχουν παραδοθεί ή έχουν εγκατασταθεί στην πισίνα. Έτυχε στον χρόνο της εγγύησης να σπάσουν κάποια μικρά πράγματα όπως μία πέτρινη σχάρα ή να ξεκολλήσουν ψηφιδωτά αλλά αυτα τα ασήμαντα προβλήματα επιδιορθώθηκαν και στα δύο έτη μετά την παράδοση του έργου ελάχιστα προβλήματα εμφανίσθηκαν. Δεν υπήρξαν κακοτεχνίες. Σε σχέση με τα προβληματικά φίλτρα που αντικαταστάθηκαν με χρεώση μέσα σε τρία χρόνια της εγγύησης ανέφερε ότι αυτά έσπασαν όχι από φυσιολογική φθορά αλλά από υπαιτιότητα του ιδιοκτήτη εξού και αποδέχθηκε να πληρώσει για την αντικατάσταση των φίλτρων. Διευκρίνησε ότι τα φίλτρα χαλούν όταν αυτά δεν καθαρίζονται και δεν συντηρούνται ορθά. Σε σχέση με την τοποθέτηση μανόμετρου ανέφερε ότι δεν θυμάται εάν αυτό το αντικείμενο περιλαμβάνεται στην προσφορά αλλά όπως και να έχει η αξία του δεν είναι μεγάλη ώστε να δικαιολογεί την μη πληρωμή του οφειλόμενου ποσού. Πρόσθεσε ότι παρά το γεγονός ότι διέβλεπε το πρόβλημα αποπληρωμής του έργου καθοδόν και τις οικονομικές δυσκολίες των εναγόμενων σε σημείο που συνεργάτες του ανυσηχούσαν και τον κάλεσαν δικαίως να εγκαταλείψει το έργο εντούτοις η επαγγελματική του συνείδηση δεν του επέτρεπε να κάνει κάτι τέτοιο. Παρέδωσε το έργο στο ακέραιο και ήταν πάντοτε παρών να επιλύσει οποιεσδήποτε δυσκολίες όσο ασήμαντες και αν ήταν όταν προέκυπταν. Είναι γι' αυτό τον λόγο που αμέσως πληροφόρησε τον συντηρητή για την ανεπάρκεια της χωρητικότητας του απορροφητικού λάκκου και του επισήμανε ότι θα υπήρχαν προβλήματα στο μέλλον ιδιαίτερα αφού υπάρχει εντατική χρήση της πίσινας από πελάτες του ξενοδοχείου. Τήρησε την υποχρέωση να κατασκευάσει σκάλα της πισίνας και υπέδειξε την σκάλα στην φωτογραφία της πισίνας τεκμήριο
- Αναφορικά με τα φώτα του βυθού επεξήγησε ότι πρόκειται για λαμπτήρες που με το πέρασμα του χρόνου θα υποστούν φθορά και θέλουν αντικατάσταση. Απέρριψε την θέση των εναγόντων ότι ουδέποτε παρέδωσαν τα τιμολόγια. Αντέκρουσε ότι τις πλείστες φορές έπαιρνε προσωπικά τα τιμολόγια στο λογιστήριο των εναγομένων και περίμεναν την πληρωμή. Συνεπώς, δεν ευσταθεί η θέση ότι δεν παραδόθηκαν τιμολόγια προς αποπληρωμή του οφειλόμενου ποσού. Αναφορικά με την προσωρινή παράδοση του έργου επεξήγησε ότι αυτό έγινε στην παρουσία όλων των μηχανικών του έργου του αντιπροσώπου του ξενοδοχείου. Σ' αυτή την συνάντηση όχι μόνο δεν εκφράσθηκαν παράπονα ή έγιναν σχόλια για την πισίνα αλλά εκφράσθηκαν συγχαρητήρια για την έγκαιρη και ορθή παράδοση του έργου. Κατά το επόμενο διάστημα και πάλι δεν εκφράσθηκε κανένα παράπονο παρά μόνο έγιναν παραστάσεις για τις οικονομικές δυσκολίες των εναγομένων. Από την πλευρά των εναγομένων οι μάρτυρες υπεράσπισης επικεντρώθηκαν στις κακοτεχνίες, στην συμπλήρωση του έργου, και ελλείψεις σε σχέση με τις συμβατικές υποχρεώσεις των εναγόντων. Ο ΜΥ1 Νίκος Νικολάου ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο διευθυντής της εναγομένης εταιρείας και υπεύθυνος για την επίβλεψη και παραλαβή του έργου με την κατασκευή της πισίνας. Ήταν θέση του ότι ουδέποτε έγινε τελική παραλαβή του έργου αλλα ότι συμφωνήθηκε κατά την προσωρινή παραλαβή ότι θα γινόταν τελικός κατάλογος παραλείψεων και ελλείψεων για την κατασκευή του έργου από κοινού και οι ενάγοντες θα αναλάμβαναν να επιδιορθώσουν τυχόν κακοτεχνίες και/ή να συμπληρώσουν κακοτεχνίες. Παραδέχθηκε ότι η προσωρινή παραλαβή έγινε 9 Μαίου 2015 και στις 15 Μαίου 2015 ο συντηρητής της πισίνας ειδοποίησε τον κατασκευαστή ότι το νερό της πισίνας είχε γίνει πράσινο και έχριζε άμεσης επιδιόρθωσης. Δεν είχε αναφερθεί σε άλλες κακοτεχνίες εκείνο το διάστημα αν και είναι θέση του ότι προφορικά είχε επισημάνει στους κατασκευαστές ότι δεν είχαν συμμορφωθεί με τις συμβατικές υποχρεώσεις. Για να αδειοδοτηθεί η πισίνα από την ηλεκτρομηχανολογική υπηρεσία της Δημοκρατρίας έπρεπε να έχουν ηλεκτρομηχανολογικά σχέδια της πισίνας. Κάτι τέτοιο δεν το προμήθευσαν οι κατασκευαστές και αναγκάσθηκαν να πληρώσουν τρίτο πρόσωπο να πάρουν αυτά τα σχέδια για να υποβληθεί αίτηση για έγκριση. Επίσης ήταν θέση του ότι η προσφορά περιλάμβανε αυτόματες αντλίες του νερού που δεν προμηθεύθηκαν με αποτέλεσμα ο συντηρητής της πισίνας να αναγκάζεται να ελέγχει με το χέρι το χλόριο του νερού δύο φορές ημερα. Τα φίλτρα του νερού χαλάσαν μέσα στην περίοδο της εγγύησης που ειναι πέντε χρόνια και παρόλο τούτο οι ενάγοντες ήθελαν πληρωμή όταν αντικατέστησαν τα δύο φίτλρα. Τα υπολοιπα φίλτρα αντικαταστάθηκαν από τρίτη εταιρεία έναντι πληρωμής. Απαρίθμησε και άλλες κακοτεχνίες και ελλείψεις δυνάμει τις συμβατικές υποχρεώσεις των εναγόντων και ανέφερε ότι τον Δεκέμβριο 2010 συντάχθηκε κατάλογος ελλείψεων από κοινού και οι κατασκευστές υποσχέθηκαν να προβούν στις ανάλογες διορθώσεις. Αυτός ο κατάλογος κατατέθηκε ως τεκμήριο 4 και πρόσεξα ότι η πλευρά των εναγόντων δεν αμφισβήτησε την θέση του μάρτυρα ότι οι ενάγονες είχαν αναλάβει εντός δύο μηνών να προβούν στις ανάλογες επιδιορθώσεις. Παραθέτω πιο κάτω το αυτούσιο τεκμήριο: «AGUA MASTER (Παραλαβή κολυμβητικής δεξαμενής) 12/12/2010 ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΠΟΥ(ΕΚΚΡΕΜΟΥΝ) παρόντες Αθως κυριακού, Ανδρός και Νίκος Νικολάου ...................................
- ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΙΚΑ ΣΧΕΔΙΑ (ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ εις διπλουν 25/2/2011
- ΠΛΗΡΕΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΜΗΧΑΝΗΜΑΤΩΝ ΦΙΛΤΡΩΝ ΑΝΤΛΙΩΝ.Κ.Τ.Λ 25/2/
- ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΚΟ ΣΧΕΔΙΟ (PANEL) οκ
- ΔΟΣΟΜΕΤΡΙΚΕΣ ΑΝΤΛΙΕΣ ΧΥΜΙΚΩΝ (ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΠΕΡΙ ΚΟΛΥΜΒ. ΔΕΞΑΜΕΝΩΝ (2-3 μέρες θα απαντήσει ο Κωνσταντίνος)
- ΑΔΕΙΑ (ΕΛΕΓΧΟΣ) ΑΠΟ ΗΛΕΚΤΡΟΜΗΧΑΝΟΛΟΓΙΚΗ ΥΠΗΡΕΣΙΑ ΤΕΛΙΚΗ ΕΓΚΡΙΣΗ
- ΜΕΤΡΗΤΗ ΝΕΡΟΥ (BALANCE TANK) 28/2/2011
- ΤΑ ΦΩΤΑ ΒΥΘΟΥ ΧΑΛΟΥΝ ΣΥΝΕΧΩΣ -ΟΚ-
- Η ΣΧΑΡΑ (ΠΕΤΡΙΝΗ) ΕΧΕΙ ΣΠΑΣΕΙ ΣΕ 2 ΣΗΜΕΙΑ ΟΚ
- ΤΟ 1 ΑΠΟ ΤΑ 5 ΦΙΛΤΡΑ ΕΙΝΑΙ ΧΑΛΑΣΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2010 28/2/2011 ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΘΗΚΕ ΜΕΧΡΙ ΣΗΜΕΡΑ ΠΑΡ. ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΣΥΧΝΕΣ ΕΝΟΧΛΗΣΕΙΣ ΜΑΣ
- ΕΓΧΕΙΡΙΔΙΟΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ 28/2/2011
- 1- ΣΚΑΛΑ ΠΙΣΙΝΑΣ ΔΕΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΘΗΚΕ ΟΚ
- ΜΑΝΟΜΕΤΡΑ ΣΤΙΣ ΑΝΤΛΙΕΣ ΚΑΙ ΘΕΡΜΟΜΕΤΡΟ ΝΕΡΟΥ 28/2/2011
- ΑΠΟΚΟΛΛΗΣΗ ΨΥΦΙΔΩΝ (ΝΑ ΕΠΙΔΙΟΡΘΩΘΟΥΝ) 28/2/2011
- Η ΒΡΑΧΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟΝ ΒΥΘΟ ΤΗΣ ΠΙΣΙΝΑΣ ΑΛΛΕΙΟΘΗΚΕ ΧΡΩΜΑΤΙΚΑ -ΟΚ ΔΙΑ IRON HOLD ESTATES LTD NICOS NICOLAOY ΕΖΗΤΗΘΕΙ ΠΡΟΘΕΣΜΙΑ ΜΕΧΡΙ ΤΕΛΟΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2011 ΓΙΑ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΤΑ ΠΙΟ ΠΑΝΩ ................................... Μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει τίποτε από τις παρατηρήσεις μας θα γίνει νέα συνάντηση στις 17/2/2011 με τον κον Αθω και τον Ανδρον 9.00-9.30 π.μ. (ιδέ σελίδα 2) ................................... Παρόντες: στην συνάντηση Αθως Παπακυριακού, Κωνσταντίνος Ροδοσθένους, για agua masters και Νίκος Νικολάου, Ανδρέας Τόφιας για IRONHOLD (HENIPA HOTEL) 17/2/2011 ................................... Ο Κωνσταντίνος και ο κος Αθως ανάφεραν ότι η πισίνα δεν πρέπει να αδειάσει διότι θα δημιουργηθούν μεγάλα προβλήματα με την συστολή και διαστολή στις ψηφίδες και δεν θα φέρουν καμία ευθύνη για την αποκόλληση τους, γι' αυτό αποφασίσθει όπως παραμείνει το νερό και αρχίσει εντατικό φιλτράρισμα με συχνό back wash και χημικά και θα επανέλθει στα κανονικά επίπεδα Όσον για τις εργασίες που εκκρεμούν που εδόθει κατάλογος στις 13/12/2010 υποβλήθηκαν από Κωνσταντίνον νέες ημερομηνίες παράδοσης στα σημεία (1-2 μέχρι 25/2/2011) (
- υπάρχουν σχέδια στο μηχανοστάσιο να γίνουν αντίγραφα και να μπουν το εγχειρίδιο λειτουργίας) (
- Δοσομετρικές θα μας απαντήσει ο Κωνσταντίνος σε 2-3 μέρες) (6- μέχρι 28/2/2011) - (
- τα φώτα επιδιορθώθηκαν από τον δικόν μας τεχνικόν Στέλιον) (
- Σχάρες θα σταλούν άμεσα 10 τεμάχια για να αναπληρώνονται όταν σπάζουν, επίσης θα σταλεί ΑΜΕΣΑ φάρμακο για συντήρηση των πέτρινων σχάρων και περίγυρων (αυτή η συντήρηση πρέπει να γίνεται κάθε χρόνον για αποφυγή της διάβρωσης) (
- φίλτρο μέχρι 28/2/2011) (-
- 28/2/2011) (11..έγινε οκ) (
- 28/2/2011) (12.-28/2/2011) (14.. οκ-) (
- οκ) Έγινε επίσκεψη στο μηχανοστάσιο της παλαιάς της πισίνας της οποίας λειτουργούν μόνο 2 από τα 5 φίλτρα που είναι εγκατεστημένα προ 15 χρόνων επιβάλλεται αλλαγή το συντομότερον (δεν υπάρχουν σε stock και θα παραγγελθούν - εζητήθει προσφορά για 5 φίλτρα Φ/900, και 3 βαλβίδες που είναι σπασμένες και χρειάζονται επείγον αλλαγή για να λειτουργεί η πισίνα ομαλά. Η συνάντηση έληξε στι 12.15 μ.μ. Δία IRON HOLD ESTATES LTD NICOS NICOLAOU 17/2/2011» Αναφορικά με το ζήτημα της προσωρινής παραλαβής ανέφερε ότι δεν ξοφλήσαν το υπολοιπο διότι ουδέποτε εκδόθηκε τελικό πιστοποιητικό τελικής έγκρισης του αρχιτέκτονα του έργου Χάρη Θράσου. Στις δύο συνατήσεις που έγιναν Δεκέμβριο 2010 και Φεβρουαριο 2011 είχαν συμφωνήσει να γίνουν κάποια έργα τα οποία ουδέποτε συμπληρώθηκαν με αποτέλεσμα ο αρχιτέκτοντας ουδέποτε να εκδώσει τελικό πιστοποιητικό πληρωμής. Ένα σημείο της μαρτυρίας που μου φάνηκε αντιφατικό είναι η παραδοχή του ότι στις 19.6.2009 όπου έγινε συνάντηση και μπορεί να ήταν παρών δεν είχε αναφέρει υφιστάμενα προβλήματα σε σχέση με την κατασκευή του έργου. Ήταν λογικό τα προβλήματα που καταγράφονται αναλυτικά στην δήλωση του και στο τεκμήριο 4 να είχαν επισημανθεί από εκείνο το στάδιο και όχι πολύ αργότερα δηλαδή το τέλος του
- Παραδέχθηκε ότι υπάρχει υπολοιπο αλλά δεν ήταν σε θέση να αναφέρει κατά πόσο η αξία των ατελειών και/ή κόστος για επιδιόρθωση των κακοτεχνιών συμποσούται στο απλήρωτο οφειλόμενο ποσό απλούστατα επειδή δεν έχει κοστολογήσει με ειδικό την αξία αυτών των σημείων. Αναγνώρισε το τεκμήριο 1.8 δηλαδή τα τιμολόγια που απέστειλαν οι ενάγοντες με αντίστοιχα πιστοποιητικά πληρωμής του αρχιτέκτονα αλλά δεν ήταν σε θέση να αναφέρει εάν είχε πληρωθεί το ποσό που αναγράφεται στο πιστοποιητικό πληρωμής ημερομηνίας 10.3.
- Ούτε ήταν σε θέση να αναφέρει κατά πόσο πληρώθηκε και το τελευταίο πιστοποιητικό πληρωμής που εξέδωσε ο αρχιτέκτονας και το οποίο αφορούσε το ποσό των €20000 και επεσήμανε ότι το σύνολο των απαιτήσεων που είχαν πιστοποιηθεί μέχρι τις 18.12.2009 ήταν €221,000.
- Δεν έπεισε ο μάρτυρας ότι είχε υποβάλει όλα τα παράπονα του στον αρχιτέκτονα πριν την έκδοση των πιστοποιητικών. Ήταν θέση του ότι είχε κάνει προφορικές παραστάσεις στον αρχιτέκτονα για τις ελλείψεις και κακοτεχνίες στο έργο παρόλο τούτου δεν έδωσε εξήγηση γιατί ο αρχιτέκτονας είχε εκδώσει το πιστοποιητικό παρά την ύπαρξη σωρείων προβλημάτων. Όταν πιέσθηκε να απαντήσει κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι ίσως ο αρχιτέκτονας να κράτησε ουδέτερη στάση για το ζήτημα για τους δικούς του λόγους. Ο άλλος λόγος που δεν πείθει ότι έκανε προφορικές παραστάσεις για το ζήτημα είναι επειδή έγιναν δύο συναντήσεις σε μεταγενέστερο χρόνο με τους ενάγοντες για τα προβλήματα και ουδέποτε καλέσαν τον αρχιτέκτονα να είναι παρών για να μεσολαβήσει. Δεν ήταν πειστικός για το ζήτημα της εγκατάστασης μεταλλικής σκάλας στην πισίνα. Στην δεύτερη σελίδα του τεκμηρίου 4 καταγράφονται εκτενή σχόλια και παρατηρήσεις του μάρτυρα σε σχέση με προβλήματα τα οποία είχαν λεχθεί στους ενάγοντες κατά την πρώτη συνάντηση τον Δεκέμβριο 2010 δηλαδή 18 μήνες μετά την συμπλήρωση του έργου και την λειτουργία της πισίνας με πελάτες του ξενοδοχέιου. Σ' αυτό το γραπτό σημείωμα γίνεται αναφορά στο κάθε πρόβλημα που προέκυψε και ποιο ήταν το αποτέλεσμα των ενεργειών των εναγόντων για το κάθε πρόβλημα. Για το σημείο 11 που είναι η σκάλα υπάρχει η σημείωση OK ενώ δικογραφημένη θέση των εναγομένων είναι ότι αυτό το πρόβλημα εξακολουθεί να υφίσταται και γι' αυτό αναφέρεται στο δικόγραφο ως παράλειψη των εναγόντων. Όταν ο μάρτυρας αντιλήφθηκε αυτή την αντίφαση ανέφερε ότι η λέξη ΟΚ στις σημειώσεις σημαίνει ότι είναι προβλημα που συμφώνησαν οι ενάγοντες να διορθώσουν προσεχώς. Όμως αυτό το επιχείρημα δεν πείθει διότι δίπλα από την λέξη ΟΚ καταγράφεται το τι έγινε και στις περιπτώσεις που οι ενάγοντες θα έκαναν επιδιορθώσεις προσεχώς υπάρχει ρητή τέτοια αναφορά στην σημείωση. Αναφορικά με την μη τοποθέτηση δοσομετρικών αντλιών στην πισίνα, μανόμετρο στις αντλίες, και θερμόμετρο νερού στην πισίνα δέχθηκε ότι δεν υπάρχει ρητή αναφορά στην τοποθέτηση αυτών των αντικειμένων ως υποχρεώσεις του εργολάβου στην γραπτή συμφωνία τεκμήριο 1.
- Όμως ήταν θέση του ότι πρέπει να νοηθεί ότι υπήρχε τέτοια υποχρεώση από τον εργολάβο διότι αυτός ο εξοπλισμός απαιτείται από την σχετική νομοθεσία για την λειτουργία κολυμβητικών δεξαμενών που χρησιμοποιούνται από το κοινό. Σε σχέση με το εγχειρίδιο λειτουργίας της πισίνας και το ηλεκτρολογικό σχέδιο δεν έπεισε ότι προκειται για ουσιώδης παράβαση της συμφωνίας που να δικαιολογεί το υπόλοιπο του τιμήματος που έχει συμφωνηθεί διότι το κόστος τοποθέτησης νέου σχεδίου της πισίνας από τρίτο άτομο που προσλήφθηκε για τον σκοπό ήταν μόλις €
- Σε σχέση με τα φίλτρα σημειώνεται ότι η αντικατάσταση των φίλτρων σύμφωνα με το τεκμήριο 3 έγινε το
- Στο τεκμήριο 4 όπου καταγράφονται οι παρατηρήσεις του μάρτυρα για τα προβλήματα της πισίνας κατά τα έτη 2010 και 2011 δεν υπάρχει καμία αναφορά σε τρία ελαττωματικά φίτλρα πισίνας. Του εισήγηθηκε δικηγόρος των εναγόντων, ότι ο λόγος που είχαν χαλάσει φίλτρα κατά καιρούς είναι το μικρό μέγεθος του απορροφητικού λάκκου. Αυτή την θέση δεν ήταν σε θέση ο μάρτυρας να την αντικρούσει αποτελεσματικά διότι πράγματι ο απορροφητικός λάκκος ήταν μικρός υπερχείλιζε συνεχώς και δεν υπήρχε ικανοποιητικό νερό για καθαρίζονται τα φίλτρα. Αυτός ήταν και ο λόγος που λέχθηκε στον συντηρητή να πλένει τα φίλτρα δύο φορές ημερησίως. Το άλλο σημείο σε σχέση με φίλτρα που μου προκάλεσε κακή εντύπωση σε σχέση με τον μάρτυρα αυτό είναι ότι η θέση του ήταν ότι τρίτο άτομο άλλαξε τα τρία φίλτρα το 2013 επειδή ήταν κακής ποιότητας. Δέχεται επίσης ότι οι ενάγοντες αλλάξαν τα δύο από τα πέντε φίλτρα. Όμως θέση του είναι ότι τώρα εν έτη 2016 τα δύο από τα πέντε φίλτρα πάλι δεν λειτουργούν. Όταν ρωτήθηκε κατά την αντεξέταση να διευκρινήσει ποια δύο φίλτρα είναι αυτά και κατά πόσο είναι τα φίλτρα που τοποθέτησε τρίτο άτομο το 2013 δεν μπορούσε να αναφέρει. Συνεπώς, αποκόμισα την εντύπωση ότι ο μαρτυρας προέβη σε υπερβολές και ανακρίβειες προκειμένου να καταλογίσει στους ενάγοντες ότι δεν εκάναν καλά την δουλεία τους ώστε να δικαιολογήσουν την μη πληρωμή του οφειλόμενου ποσού. Για τα φώτα, τις ψηφίδες και την αλλοίωση της βραχυποιήσης εκρινε ότι ήταν ελαττωματικά διά του αποτέλεσματος όχι επειδή γνωρίζει κάτι ειδικό για την τεχνική κατασκευής ή τοποθέτησης αυτών των αντικειμένων. Ο συντηρητής της πισίνας και μάρτυρας εμπειρογνωμοσύνης επί τεχνικών θεμάτων Στέλιος Δημητρίου ΜΥ2 για τους εναγόμενους δεν ήταν ιδιαίτερα χρήσιμος για την υπεράσπιση. Δέχομαι ότι ως τεχνικός στην συντήρηση δεξαμενών κολύμβησης για σειρά ετών είναι σε θέση να γνωρίζει πότε υπάρχουν προβλήματα ασυνήθιστα σε σχέση με την κατασκευή και λειτουργία δεξαμενών κολύμβησης. Δηλαδή, μπορεί να εκφέρει άποψη όταν μία πισίνα δεν λειτουργεί κανονικά διότι αυτή ήταν η εργασία του τόσα χρόνια. Όμως σε σχέση με την συγκεκριμένη περίπτωση δεν έχω ικανοποιηθεί ότι ήταν αντικειμένικος και ορθός στις εκτιμήσεις του. Η αξιοπιστία ενός εμπειρογνώμονα κρίνεται με τον ίδιο τρόπο που κρίνεται η αξιοπιστία και άλλων μαρτύρων. (Βλ. Ψάλτης ν Αστυνομίας)[1]. Όμως κατά κανόνα ένας εμπειρογνώμονας θεωρείται κατά κανόνα ανεξάρτητος μάρτυρας. (Μέλας ν Συμβουλίου Κεντρικού Σφαγείου)[2]. O MΥ2 εξακολουθεί να βρίσκεται στην εργόδοτηση των εναγομένων και δεν είμαι βέβαιη κατά πόσο αυτά που ανέφερε στο Δικαστήριο δεν τα ανέφερε για να ικανοποιησει τους εργοδότες του. Η μνήμη του ήταν εξαιρετικά επιλεκτική. Σχολίασε και έδωσε ορισμό για την λέξη Balance Tank κατά την διαρκεια της αντεξέτασης. Μαλιστα επέμενε και διόρθωσε τον δικηγόρο των εναγόντων σε σχέση με το ορισμό αυτής της λέξης στα Ελληνικά. Ακουγόταν ως πρόσωπο που γνώριζε ακριβώς για ποιο πράγμα μιλούσε με βεβαιότητα και ξαφνικά στο τέλος της αντεξέτασης και ενώ ο δικηγόρος των εναγόντων ζήτησε χρόνο για να συμβουλευθεί τους δικούς του τεχνικούς για το ζήτημα ο μάρτυρας παραδέχθηκε και είπε ότι έκανε λάθος και ότι τελικά ο απορροφητικός λάκκος ήταν μικρός με αποτέλεσμα να προκλήθηκε πρόβλημα στην λειτουργία της πισίνας. Το πρόβλημα με το πρασίνισμα στο νερό της πισίνας ήταν και κοινή θέση των εναγομένων παρόλο τούτο ο μάρτυρας αυτός που είχε πρώτο χέρι στην συντήρηση της πισίνας και είναι το προσωπο που λογικά θα ενημέρωνε το προϊστάμενο του για το πρόβλημα δεν μπορούσε να θυμηθεί αν υπήρχε τέτοιο πρόβλημα κατά την έναρξη της λειτουργίας της πισίνας. Είπε ότι τα φώτα της πισίνας επί καθημερινής βάσεως επέπλεαν στο νερό. Τον προϊστάμενο του που υποτίθεται ότι ενημέρωνε για τα σοβαρά προβλήματα της πισίνας για να τα διαβιβάσει στους ενάγοντες δεν του ανέφερε ότι υπήρχε τέτοιο σοβαρό πρόβλημα σε σχέση με φώτα πισίνας. Φαίνεται από τα λεγόμενα του μάρτυρα ότι ήταν καθημερινό πρόβλημα. Όταν αντιλήφθηκε ότι άλλος μάρτυρας δεν είχε αναφέρει αυτό το πρόβλημα προσάρμοσε την εκδοχή του και ανέφερε ότι ουδέποτε ανέφερε αυτό το πρόβλημα σε κανένα επειδή διόρθωνε τα φώτα αυτά κάθε μέρα. Στην κυρίως εξέταση ήταν εμφατικός ότι ηλεκτρομηχανολογικά σχέδια της πισίνας ουδέποτε δόθηκαν από τους ενάγοντες. Ενόρκως ήταν πιο διαλλακτικός και ανέφερε ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα αυτά τα σχέδια να είχαν δοθεί στον κ. Ακρίτα. Ανέφερε ότι η πέτρινη σχάρα δεν θα ήταν λογικό να σπάσει ακόμη και με εντατική χρήση της πισίνας αλλά δεν αιτιολόγησε καθόλου αυτό το συμπέρασμα ώστε να είναι πειστικός ως μάρτυρας γνώμης. Ούτε μπορούσε να αιτιολογήσει το εύρημα του περί κακής μόνωσης της πισίνας αλλά και κακής ποιότητας φίλτρων στην λειτουργία της πισίνας. Γενικά όλα τα ευρήματα γνώμης ήταν αυθαίρετα χωρίς αιτιολογία. Δεν ήταν παρών ή δεν μπορούσε να θυμηθεί κατά πόσο ήταν παρών στις συναντήσεις με τους ενάγοντες οπότε κρίνω ότι η χρησιμότητα αυτής της μαρτυρίας είναι περιορισμένη ως μεροληπτική και μειωμένης πειστικότητας. Ο τρίτος μάρτυρας των εναγομένων Γεώργος Χαράλαμπους προσλήφθηκε τον Φεβρουάριο 2016 για να επισκεφθεί την κολυμβητική δεξαμενή και να εκφέρει γνώμη κατά πόσο οι εργασίες των εναγόντων έγιναν σύμφωνα με τα συμφωνηθέντα. Ο ΜΥ3 είναι σύμβουλος μηχανολογίας με 28 χρόνια πείρα σε επίβλεψη μεγάλων κατασκευαστικών έργων σε μηχανολογικές εγκαταστάσεις, μεταξύ άλλων, και για την κατασκευή κολυμβητικών δεξαμενών. Δεν έχει φιλική σχέση με τους ιδιοκτήτες της πισίνας και η επίσκεψη του στον χώρο της πισίνας ήταν επαγγελματική. Επισκέφθηκε την πισίνα στις 5 Φεβρουαρίου
- Σε σχέση με κατασκευαστικά σχεδια της πισίνας του λέχθηκαν ότι δεν παραδόθηκαν αυτά τα σχέδια αλλά και ούτε είχε παραδοθεί κατάλογος μηχανημάτων και άλλων υλικών που συνθέτουν μία κολυμβητική δεξαμενή. Δεν είχαν εγκατασταθεί αυτόματες δοσομετρικές αντλίες για να ελέγχουν την ποιότητα του νερού της δεξαμενής. Επρέπε κατά την γνώμη του να είχαν εγκατασταθεί δύο τέτοιες αντλίες για να ελέγχεται η ποιότητα του νερού και αυτό να μην αφήνεται στην κρίση του συντηρητή της πισίνας. Θεωρεί ότι η δεξαμενή αυτή δεν κατασκευάστηκε με τα Ευρωπαϊκά πρότυπα που ήταν όρος της συμφωνίας. Όταν επισκέφθηκε την πισίνα αυτόματο σύστημα με δοσομετρικές αντλίες είχε εγκατασταθεί από τους εναγόμενους. Εξέφρασε την εκτίμηση ότι οι ενάγοντες δεν είχαν τηρήσει τα συμφωνηθέντα διότι δεξαμενή στην οποία απουσιάζει αυτός ο αυτόματος μηχανισμός δεν είναι ευρωπαϊκών προδιαγραφών. Απουσίαζαν διάφορα εξαρτήματα αναγκαία για την λειτουργία της δεξαμενής. Απουσίαζε πιεσόμετρο μπροστά και πίσω από τις αντλίες, δεν είχε εγκατασταθεί θερμόμετρο του νερόυ και ούτε μετρητής ροής του νερού. Αυτά τα όργανα είναι απαραίτητα για τον έλεγχο της πισίνας και για να εκδοθεί άδεια για την λειτουργία της πισίνας από την ηλεκτρομηχανολογική υπηρεσία. Ορισμένα φώτα του βυθού δεν είχαν εγκαταταθεί σωστά με αποτέλεσμα να εξέχουν από το βυθό και να αποτελούν κίνδυνο για λουόμενους. Η πέτρινη σχάρα υπερχείλησης δεν ήταν καλά εγκατεστημένη, σε ορισμένα σημεία εγκατάσθηκε με την χρήση σπασμένων πλακακιών για να ευθυγραμμιστεί. Ο δικηγορος των εναγόντων του υπέβαλε κατά την αντεξέταση ότι η πετρινή σχάρα είχε τοποθετηθεί με τον ενδεδειγμένο τρόπο αλλά ο ΜΥ3 με έπεισε ότι δεν ήταν σωστή η τοποθέτηση διότι εξήγησε ότι στην περίπτωση που ήθελε βαρετό άτομο να βαδίσει στην πέτρινη σχάρα ενδεχομένως αυτή με τον τρόπο που είχε εγκατασταθεί να υποχωρήσει. Δεν είχαν τοποθετηθεί μεταλλικές σκάλες κατά μήκος της κολυμβητικής δεξαμενής για την χρήση λουόμενων. Είναι γεγονός ότι πολλές ψηφίδες απουσίαζαν από την κολυμβιτική δεξαμενή αλλά δεν γνωρίζει κατά πόσο η αποκόλληση τους έγινε μέσα στην τριετή περίοδο της εγγύησης. Για την βραχοποιία δεν μπορούσε να εκφέρει άποψη διότι δεν είναι της αρμοδιότητας του ως μηχανολόγος. Για την δεξαμενή εξισορρόπησης που είναι εξάρτημα το οποίο γεμίζει την δεξαμενή με νερό όταν αυτό χρειάζεται, θέση των εναγόμενων είναι ότι αυτό εγκαταστάθηκε από τους ενάγοντες αλλά δεν έκαναν την σύνδεση του εξαρτήματος κατά τον χρόνο παράδοσης του έργου και έτσι οι εναγόμενοι το έκαναν αυτό με δικά τους έξοδα. Για τον λάκκο ανέφερε ότι το συμβόλαιο προνούσε ότι αυτό θα ήταν ευθύνη του εργολάβου αλλά ήταν κατά την άποψη του ευθύνη των εναγόντων να επιβεβαιωθούν ότι ο λάκκος έγινε ορθά και ότι τοποθετήθηκε στην σωστή θέση. Ο λάκκος δεν έχει καμία σχέση με το πόσο καλά καθαρίζονται τα φίλτρα. Όταν καθαρίζονται τα φίλτρα το νερό κυκλοφορεί στην αντίθετη κατεύθυνση και έτσι το νερό αυτό μεταφέρει μαζί του και τις ακαθαρσίες που υπάρχουν στους σωλήνες των φίλτρων. Το νερό τουλάχιστον πριν να ενωθεί η δεξαμενή με το αποχετευτικό σύστημα καταλήγει στον απορροφητικό λάκκο. Εάν ο λάκκος είναι μικρός αυτό θα υπερχειλίζει αλλά αυτό δεν έχει καμία επίπτωση στην καθαριότητα των φίλτρων. Τέλος για τα φίλτρα ανέφερε ότι αυτά ήταν ελαττωματικά διότι είχαν πρόβλημα ραγίσματος στο κάτω μέρος των φίλτρων και έτσι επάθαν περισσότερη ζημιά κατά την λειτουργία τους που οφείλεται σε αστοχία υλικού. Τα δύο φίλτρα είχαν χαλάσει μέσα στον ένα χρόνο της λειτουργίας και τα υπόλοιπα τρία στον τρίτο χρόνο λετουργίας που ήταν ακόμη χρόνος κατά τον οποίο είχε ισχύ η εγγύηση. Κατά τον χρόνο που επισκέφθηκε την πισίνα ήταν σε λειτουργία μόνο τα τρία από τα πέντε φίλτρα. Του λέχθηκε ότι τα τρία φίλτρα που λειτουργούσαν τα είχε εγκαταστήσει τρίτο άτομο. Τα άλλα δύο φίλτρα ήταν απομωνομένα και όχι σε λειτουργία και του λέχθηκε ότι ήταν τα δύο φίλτρα που εγκατέστησαν οι ίδιοι οι ενάγοντες το 2010 όταν χαλάσαν τα άλλα δύο. Βρήκε τα δύο φίλτρα τα παλαιά που είχαν εγκατασταθεί μέσα στο μηχανοστάσιο. Δεν βρήκε τα τρία φίλτρα τα παλαιά που οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι αλλάξαν με τρίτο προσωπο το
- Σε σχέση με τα φώτα του βύθου ανέφερε ότι δεν ήταν στερεωμένα σωστά. Δεν ήταν στερεωμένα με το ενδεδειγμένο τρόπο επειδή με την μία βίδα που είχε τοποθετηθεί δεν ήταν σταθερά τα φώτα και αυτό ήταν επικίνδυνο και για τους λουόμενους. Δεν μπορούσε να ελέξγει κατά πόσο κυκλοφορούσε ορθά το νερό με τις αντλίες διότι όταν επισκέφθηκε την πισίνα στις 5.2.2016 αυτή ήταν εκτός λειτουργίας. Όμως όργανα που είναι απαραίτητα για τον έλεγχο του νερού όπως θερμόμετρο, πιεσόμετρο δεν είχαν τοποθετηθεί. Σημειώνω ότι ένα από τα ζητήματα που φαίνεται να είχαν συζητηθεί στην συνάντηση ημερομηνίας 25.2.2011 ήταν θερμόμετρο νερού και μανόμετρα των αντλίων. Eξήγησε γιατί έγκριση από την Αρχή Ηλεκτρισμού της πισίνας ώστε να παραχωρείται ρεύμα διαφέρει από έγκριση της ηλεκτρομηχανολογικής υπηρεσίας. Η δεύτερη έγκριση που είναι απαραίτητη για την έκδοση άδειας λειτουργίας της κολυμβητικής δεξαμενής δεν δίδεται εκτός και εάν υπάρχουν στην δεξαμενή όργανα για την λειτουργία της δεξαμενής καθώς και σχέδια για ηλεκτρομηχανολικές εγκαταστάσεις της δεξαμενής μαζί με υπολογισμούς μηχανολογικούς. Αυτά σύμφωνα με τον ΜΥ3 του είχαν λεχθεί ότι απουσιάζαν και του λέχθηκε ότι ο ιδιοκτήτης της πισίνας αναγκάστηκε να προσλάβει άλλο μηχανικό να κάνει τα σχέδια και να εγκαταστήσει τα αναγκαία όργανα. Επί του τεκμηρίου 4 προκύπτει ότι οι ενάγοντες υποσχέθηκαν να παράσχουν κατασκευαστικά σχέδια για τις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις μέχρι 25.2.2011 καθώς και εγχειρίδιο λειτουργίας της πισίνας μέχρι 28.11.
- Αυτά κατά την αποψη του μάρτυρα ήταν μέσα στις συμβατικές υποχρεώσεις των εναγόντων να τα τακτοποιήσουν. Θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι υπήρξε ουσιώδης παράβαση της συμφωνίας στην περίπτωση που αυτή δεν τηρούσε Ευρωπαϊκές Προδιαγραφές με αποτέλεσμα να μην εκδοθεί άδεια λειτουργίας της από την ηλεκτρομηχανολογική υπηρεσία. Δεν θεωρώ ότι ήταν δίκαιος και αμερόληπτος όταν εξέφρασε την θέση ότι ουδέποτε έγινε παραλαβή του έργου. Πρόκειται για πρόσωπο που δεν έχει σχέση με τα γεγονότα που διαδραματίσθηκαν το
- Του υποδείχθηκε το πιστοποιητικό πληρωμής του αρχιτέκτονα για όλο το οφειλόμενο ποσό εντούτοις επέμενε ότι ουδέποτε έγινε παραλαβή του έργου. Δια την ορθή ερμηνεία μίας συμφωνίας είναι ανάγκη να ληφθούν υπόψη κάποιοι κανόνες που διέπουν το ζήτημα αυτό. Ο γενικός κανόνας είναι ότι σκοπός της ερμηνείας της συμφωνίας είναι να εξευρεθεί η πρόθεση των μερών. Στην Αλεξάνδρου Λτδ ν. Συμβούλιο Αποχετεύσεως Λευκωσία[3], λέχθηκε ότι διαπιστώνεται η πρόθεση των μερών από τη γλωσσική διατύπωση της συμφωνίας. Όμως η ερμηνεία που θα αποδοθεί σε αυτές τις λέξεις δεν μπορεί να βρεθεί εντελώς ανεξάρτητα και ασύνδετα από το πραγματικό υπόβαθρο που πλαισιώνει τη σύναψη της συμφωνίας. Επίσης στην Κουνούνα ν. Κώστας Κυριάκου Υιοί Λτδ[4], ως και επίσης στην Λάμπρου ν. Παράσχου[5], επεξηγήθηκε ότι ο σκοπός των μερών μπορεί να συναχθεί μόνο από το σύνολο του κειμένου και όταν η σύμβαση είναι σαφής ως προς το νόημα της, το Δικαστήριο δεν μπορεί να προσδώσει διαφορετικό νόημα στη σύμβαση από αυτό που οι ίδιες οι λέξεις της σύμβασης ενέχουν. Η υπόθεση Φούτας ν. Εταιρεία Βάσος Λτδ[6], επεξηγεί ότι η προσαγωγή εξωγενούς μαρτυρίας για την ορθή ερμηνεία των όρων της σύμβασης επιτρέπεται όποτε διαπιστώνεται η ύπαρξη κενού ή αμφιβολιών. Τούτο ισχύει όχι μόνο σε σχέση με την ερμηνεία της συμφωνίας αλλά και για την εφαρμογή της. Παραθέτω πιο κάτω απόσπασμα αυτής της απόφασης το οποίο είναι βοηθητικό. "When any doubt arises upon the true meaning or sense of the words themselves, or any difficulty as to their application under the surrounding circumstances, the sense and meaning of the language may be investigated and ascertained by evidence dehors the instrument itself; for both reason and common sense agree that by no other means can the language of the instrument be made to speak the real mind of the party." Ελεύθερη μετάφραση: "Όταν υπάρχει αμφιβολία σε σχέση με την πραγματική ερμηνεία και έννοια των λέξεων της σύμβασης ή υπάρχει δυσκολία σε σχέση με την εφαρμογή τους έχοντας υπόψη τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης τότε η ερμηνεία των λέξεων μπορεί να εξεταστεί και να διαπιστωθεί λαμβάνοντας υπόψη μαρτυρία που βρίσκεται εκτός του κειμένου της σύμβασης. Η λογική και κοινή λογική υπαγορεύουν ότι πρέπει να αποδοθεί τέτοια ερμηνεία στις λέξεις της σύμβασης που να φανερώνουν την πραγματική πρόθεση του συμβαλλόμενου μέρους." Για τον καθορισμό των δικαιωμάτων και ευθυνών των μερών σημασία έχει η πρόθεση των μερών κατά τη σύναψη της συμφωνίας. Αυτοί οι κανόνες επεξηγήθηκαν με σαφήνεια από τον Δικαστή κ. Π. Καλλή στην απόφαση Μετάλλικα Ηρακλής Μιχαηλίδης Λτδ. ν G & C Exhaust Systems Ltd.[7] στο ακόλουθο απόσπασμα: "Σύμφωνα με τους ερμηνευτικούς κανόνες μία σύμβαση πρέπει να ερμηνεύεται σύμφωνα με το λεκτικό της και με τρόπο που θα πραγματοποιείται η πρόθεση των μερών, όπως αυτή συνάγεται από το σύνολο της σύμβασης... Αν οι πρόνοιες μίας συμφωνίας εκφράζονται με σαφήνεια και δεν υπάρχει τίποτα που καθιστά ικανό το Δικαστήριο να το ερμηνεύσει με τρόπο διαφορετικό από εκείνο που επιτρέπεται από το λεκτικό του, χωρίς αμφιβολία πρέπει να επικρατήσει το λεκτικό. Αν όμως οι πρόνοιες και οι φράσεις είναι αντιφατικές και αν υπάρχουν λόγοι οι οποίοι φαίνονται στην όψη του εγγράφου οι οποίοι προσφέρουν απόδειξη της πραγματικής πρόθεσης των μερών, τότε εκείνη η πρόθεση θα επικρατήσει έναντι της φανερής και συνήθους έννοιας των λέξεων." Θεωρώ ότι η παρούσα συμφωνία δεν είναι ούτε ασαφής αλλά και ούτε περιέχει οποιαδήποτε κενά. Η συμφωνία είναι πλήρης και οι όροι της διατυπώνονται ρητώς και ξεκάθαρα. H συμφωνία πρόκειται για ολοκληρωμένη συμφωνία μεταξύ των μερών. Γίνεται μόνο αναφορά σε σχέδια και υπολογισμούς που θα υποβληθούν από το εργολάβο προς έγκριση του Αρχιτέκτονα. Από την στιγμή που ο αρχιτέκτονας έχει εκδώσει πιστοπιοιητικά πληρωμής προς τον εργολάβο τεκμαίρεται ότι τα σχέδια και οι υπολογισμοί που υπέβαλε είχαν εγκριθεί ως προνοούσε και η συμφωνία. Όλες οι εργασίες που πρέπει να ολοκληρωθούν από τον εργολάβο καταγράφονται λεπτομερώς σε παράρτημα στην συμφωνία που περιέχει το κατασκευαστικό μέρος της συμφωνίας και το σύστημα υπερχείλισης που τοποθετήθηκε στην πισίνα. Πουθενά δεν υπάρχει ρητή πρόνοια για την τοποθέτηση εργαλείων όπως μανόμετρο, θερμόμετρο και αυτόματο σύστημα του νερού με αντλίες. Υπάρχουν ρητές πρόνοιες στην συμφωνία που δεν χρίζουν διαφορετικής ερμηνειάς. Ο όρος 2.6 προνοεί ρητώς ότι η κατασκευή του απορροφητικού λάκκου είναι ευθύνη του εργοδότη. Ο όρος 5 προνοεί ότι ο εργολάβος θα εκπονήσει τα αναγκαία κατασκευαστικά σχέδια και προδιαγραφές βάσει της περιγραφής του έργου και ισχύοντων οικοδομικών κανονισμών και σύμφωνα με το τελικό σχέδιο γενικής διάταξης του αρχιτέκτονα. Ο όρος 6 προνοεί ότι ο εργολάβος θα κατασκευάσει τα ηλεκτρομηχανολογικά σχέδια βάσει των κανονισμών ΣΠΑΤΑ και της Κυπριακής Νομοθεσίας και Κανονισμών διά να εξασφαλισθεί η αναγκαία καθαριότητα του νερού της πισίνας και τα αναγκαία ηλεκτρολογικά διαγράμματα για τον ηλεκτρονικό πίνακα βάσει των ισχύοντων κανονισμών ΑΗΚ. Συνεπώς διά να θεωρηθεί ότι ο εργολάβος έχει συμμορφωθεί με τα συμφωνηθέντα θα πρέπει να αποδείξει, όχι έχει εκπονήσει ηλεκτρομηχανολογικά σχέδια που να είναι σύμφωνα με την νομοθεσία και που κατά την εφαρμογή αυτών των σχεδίων θα εξασφαλίζεται η αναγκαία καθαριότητα της πισίνας. Κανείς από τους διαδίκους δεν προσκόμισε μαρτυρία για να μου εξηγήσουν τι προνοούν οι κανονισμοί και η νομοθεσία σε σχέση με αυτά τα σχεδια. Όμως το άρθρο 4 του νόμου περί Κολυμβητικών Δεξαμενών Ν.55
(1)/1992 προνοεί ως ακολούθως: Άδεια λειτουργίας 4.-
(1)Ουδείς λειτoυργεί δημόσια κoλυμβητική δεξαμεvή χωρίς άδεια λειτoυργίας πoυ εκδίδεται σύμφωvα με τις διατάξεις τoυ παρόvτoς Νόμoυ και τωv Καvovισμώv. Δεν προσκομίστηκε θετική μαρτυρία για το εάν το σχέδια έγιναν σύμφωνα με τους κανονισμούς ΣΠΑΤΑ και την Κυπριακή Νομοθεσία που διέπει το ζήτημα καθαριότητα της πισίνας όμως έχω θετική μαρτυρία ότι η πισίνα λειτουργούσε ως δημόσια κολυμβητική δεξαμενή από τον Μαίο 2009 . Περαιτέρω κρίνω ότι αυτός είναι ουσιώδης όρος της συμφωνίας διότι αφορά την ουσία των υποχρεώσεων του εργολάβου προς τον εργοδότη. Οι ενάγοντες διά της προσωπικής και θετικής μαρτυρίας του ΜΕ1 απέδειξαν ότι ηλεκτρομηχανολγικά σχέδια είχαν παραδοθεί στους εργοδότες. Οι εναγόμενοι ισχυρίσθηκαν ότι τέτοια σχέδια δεν τα είχαν παραλάβει και ότι πλήρωσαν τρίτο πρόσωπο το ποσό των 500 ευρώ για να εκπονήσει αυτά τα σχέδια αλλά δεν προσκόμισαν μαρτυρία προσωπική και θετική ότι πράγματι ο εργολάβος ουδέποτε παρέδωσε τέτοια σχέδια στον εργοδότη. Όταν ένας όρος θεωρείται ουσιώδης και υπάρχει σχετική παράβαση τότε δικαιολογείται ο τερματισμός της συμφωνίας σε αντίθεση με την περίπτωση που μία κακοτεχνία ή ατέλεια δεν θεωρείται ουσιώδης και υπάρχει δικαίωμα μόνο σε αποζημιώσεις. Στο Αγγλικό Σύγγραμμα Chitty o Contracts Sweet and Maxwell 21st edition Volume General Principles par. 12-014 επεξηγείται πως κατατάσσονται όροι της συμφωνίας ως ουσιώδη όροι της συμφωνίας που δικαιολογούν τον τερματισμό της συμφωνίας στην περίπτωση που το άλλο μέρος παραβεί συγκεκριμένο όρο και/ή όροι που έχουν αυτή την σημασία. Υπάρχουν διαβαθμίσεις της σπουδαιότητας των όρων που έχουν παραβιασθεί και δεν είναι όλοι οι όροι ουσιώδης υπό την έννοια ότι η μη τήρηση τους οδηγεί σε κατάρρευση της συμφωνίας. 'The fundamental term has been described as part of the core of the contract the non-performance of which destroys the very substance of the agreement. It has been distinguished by Devlin J. as being something narrower than a condition of the contract something which underlies the whole contract so that if it is not complied with the performance becomes totally different from that which bοthe contracts contemplates.' Είναι φανερό ότι στην περίπτωση που η εκπόνηση των σχεδίων η εκτέλεση των οποίων δεν θα εξασφάλιζαν την καθαριότητα του νερου σε σχέση με συγκεκριμένες προδιαγραφές με αποτέλεσμα να μην δοθεί απαραίτητη άδεια απο την ηλεκτρομηχανολογική υπηρεσία τότε ως είπε ο κ. Καπελλάκης το αποτέλεσμα του έργου δεν θα ήταν μία κολυμβητική δεξαμενή αλλά κάτι που απέχει από αυτό. Είναι φανερό ότι τα μέρη είχαν κατά νου κατά την σύναψη της συμφωνίας την κατασκευή δεξαμενής που θα μπορούσε να λειτουργήσει για το κοινό ως κολυμβητική δεξαμενή. Σε σχέση με τις πληρωμές η παραγραφός 11 προνοεί ότι ο εργολάβος θα υποβάλει τιμολόγιο για το οποίο ο αρχιτέκτονας υποχρεούται εντός μία εβδομάδα να εκδώσει πιστοποιητικό πληρωμής και έπειτα ο εργδότης εντός μίας εβδομάδας από την έκδοση του πιστοποιητικού θα πρέπει να εκδώσει επιταγή προς πληρωμή του ποσού του πιστοποιητικού. Αναφορικά με την παραλαβή του έργου η παράγραφος 14 προνοεί ότι η προσωρινή παραλαβή του έργου θα γίνει από τον αρχιτέκτονα με την συνεργασία του εργολάβου μετά από έλεγχο ότι ο εργολάβος εκτέλεσε τις εργασίες του συμβολαίου και αφού διόρθωσε ατέλειες και παραλείψεις. Οι ατέλειες και παραλείψεις θα καθαρισθούν αφού ο εργολάβος και ο αρχιτέκτονας καταρτίσουν από κοινού κατάλογο παραλείψεων και ατελειών. Η παράγραφος 13 αφορά την προσωρινή παραλαβή του έργου και αυτό θα γίνει όταν ο εργολάβος θα ειδοποιήσει τον εργοδότη ότι έχει αποπερατώσει προσωρινά το έργο και ο εργοδότης οφείλει να δώσει κατάλογο ελλείψεων και ατελειών προς επιδιόρθωση. Ο εργολάβος θα κάνει τις διορθώσεις σύμφωνα με τον κατάλογο μέσα σε 15 μέρες και μετά θα υποβάλει στον αρχιτέκτονα τελικό κατάλογο προς πληρωμή. Συνεπώς, ως εξήγησα πιο πάνω η συμφωνία των μερών ήταν περιεκτική και οι όροι της συμφωνίας είναι καθαροί και λεπτομερείς. Δεν χρειάζεται να αναζητήσω εξωγενή μαρτυρία εκτός του κειμένου της συμφωνίας διά να διαγνώσω τις προθέσεις των μερών κατά την σύναψη της συμφωνίας.
- Κατά πόσο υπήρχε παραδοση του έργου Αυτό είναι πραγματικό ζήτημα και θα πρέπει να επιλυθεί με αναφορά των παραγράφων 13 και 14 της συμφωνίας ως επεξηγούνται πιο πάνω. Από την μαρτυρία του ΜΕ1 προκύπτει ότι πράγματι ο εργολάβος ειδοποίησε τον εργοδότη για προσωρινή παραλαβή του έργου ως προνοεί η παραγραφός 13 της συμφωνίας στις 8 Μαίου
- Όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη ήταν παρόντες κατά την συναντηση γι' αυτόν τον σκοπό την επόμενη ημέρα στις 9 Μαΐου
- Σ' αυτήν την συνάντηση ο εργοδότης δεν παρέδωσε κατάλογο παραλείψεων και ατελειών και έτσι στην συνέχεια με επιστολή ημερομηνίας 15 Μαίου 2009 ο εργολάβος ενημέρωσε τον αρχιτέκτονα να επιληφθεί του ζητήματος προσωρινής παραλαβής του έργου. Είναι φανερό από το περιεχόμενο της επιστολής τεκμήριο 1.4 που στάλθηκε στον αρχιτέκτονα ότι ο εργολάβος καλούσε τον αρχιτέκτονα να αξιολογήσει την εργασία προς τον σκοπό προσωρινής παραλαβής του έργου. Αυτή η επιστολή ως προκύπτει από το περιεχόμενο της απευθύνεται στον αρχιτέκτονα. Μετά προέκυψε το ζήτημα σε σχέση με την ποιότητα του νερού. Ακολούθησε συνάντηση όλων των μερών σε ξενοδοχείο στις 19.6.2009 και έπειτα ο εργολάβος με επιστολή του προς τον αρχιτέκτονα ημερομηνίας 23 Ιουνίου 2009 κάλεσε τον αρχιτέκτονα να παραλάβει προσωρινά την εργασία. Μέχρι τις 23 Ιουνίου 2009 ο εργοδότης δεν παρέδωσε στον εργολάβο κατάλογο παραλείψεων και ατελειών. Ο αρχιτέκτονας με την λήψη της επιστολής του εργολάβου για προσωρινή παραλαβή του έργου δεν παρακάθησε με τον εργολάβο από κοινού ώστε να ετοιμάσουν καταλογο ατελιών και παραλείψεων σύμφωνα με την παράγραφο 14 της συμφωνίας αλλά αντ' αυτού εξέδωσε πιστοποιητικό πληρωμής στις 18 Δεκεμβρίου 2009 ώστε να συμποσούται το ποσό που θα έπρεπε να καταβληθεί στον εργολάβο δηλαδή το ποσό των €
- Η συνολική αξία του έργου ήταν €230000 και εκδόθηκαν πιστοποιητικά πληρωμής για το ποσό των €
- Συνεπώς το ποσοστό που κατακρατήθηκε από τον αρχιτέκτονα μέχρι τον Δεκέμβριο 2009 ήταν το ποσό των €
- Μετά την προσωρινή παραλαβή και σύμφωνα με τους όρους της πληρωμής το ποσοστό της κατακράτησης είναι 2.5% δηλαδή ένα ποσό της τάξης των €
- Επομένως, είναι φανερό ότι ο αρχιτέκτονας δεν ενήργησε συμφώνως της παραγράφου 14 διότι όφειλε να εκδώσει πιστοποιητικό πληρωμής μέχρι του ποσού των €225000 αντί €
- Από την άλλη εάν θέση του ήταν ότι δεν μπορούσε να γίνει προσωρινή παραλαβή του έργου ως προνοεί η παραγραφός 14 όφειλε μαζί με τον εργολάβο να ετοιμάσει κατάλογο ατελειών και παραλείψεων. Κανένα από τα μέρη δεν κάλεσαν τον αρχιτέκτονα να εξηγήσει γιατί δεν ακολούθησε την συμφωνία. Ο ΜΕ1 ανέφερε ότι ο αρχιτέκντονας προσλήφθηκε από τον εργοδότη και ίσως γι' αυτό να μην ήταν τελείως αμερόληπτος ώστε με σαφήνεια να προχωρήσει με διαβήματα ως προνοεί η παράγραφος
- Υπάρχουν όμως δύο γεγονότα που κατά την άποψη μου συνηγορούν προς την κατεύθυνση ότι πράγματι έγινε παραλαβή του έργου. Ο αρχιτέκτονας εξέδωσε πιστοποιητικά πληρωμής για σχεδόν όλο το ποσό της αξίας του έργου πλην του ποσού των €9000 δηλαδή ένα ποσοστό περίπου 4.5%. Δεν ήρθε ο αρχιτέκοντας να εξηγήσει τον εαυτό του όμως οι πράξεις του μιλούν από μόνες του δηλαδή θεώρουσε ότι ο εργολάβος είχε παραδώσει το έργο εξου και εξέδωσε το συγκεκριμένο πιστοποιητικό παραλαβής. Δεύτερο, ο εργοδότης σχεδόν αμέσως μετά την συνάντηση, τον Μάιο 2006 λειτούργησε την πισίνα για το κοινό. Ούτε ο εργοδότης αλλά και ούτε ο αρχιτέκτονας δεν παρουσίασαν στον εργολάβο κατάλογο με ατέλειες και παραλείψεις του έργου. Είναι γι' αυτό που θεωρώ ότι οι ενάγοντες κατόρθωσαν να αποδείξουν ότι πράγματι έγινε παραλαβή του έργου.
- Κατά πόσο υπήρχε ολοκλήρωση της εργασίας επί της ουσίας ώστε οι ενάγοντες να έχουν νόμιμη αξίωση στο υπόλοιπο του τιμήματος. Εξήγησα πιο πάνω ότι ακόμη και να διαπιστωθεί ότι οι ενάγοντες έχουν αφήσει ατέλειες και ελλαττώματα στην εκτέλεση της εργασίας δικαιούνται στο αξιώμενο ποσό της απαίτησης μείον την κοστολογημένη αξία των ατελειών και ελλαττωμάτων. Στην περίπτωση που οι ενάγοντες αποδείξουν ότι συμπλήρωσαν και ολοκλήρωσαν το έργο επί της ουσίας δικαίουνται να πληρωθούν. Θα ήταν πράγματι άδικο και παράδοξο ένας εργολάβος να εκτελεί προς όφελος του ιδιοκτήτη ένα έργο, να επωφεληθεί ο ιδιοκτήτης την αξία του έργου που έχει ανεγερθεί στην περιουσία του και μετά να επικαλείται μικρές ατέλειες και/ή ελαττώματα ως πρόφαση για να μην πληρώσει τον εργολάβο. Η αξίωση των εναγόντων αφορά το 25% της αξίας του έργου. Από την άλλη, οι εναγόμενοι δεν έχουν κοστολογήσει την αξία των ατελειών και ελλαττωμάτων που επικαλούνται για να δικαιολογήσουν την μη πληρωμή του περίπου 25% υπόλοιπου του τιμήματος. Στο σύγγραμα Hutchinson Bulidings and Engineering [8] επεξηγείται η νομική αρχή του Substantial Performance ,δηλαδή η κατ' ουσία εκτέλεση του έργου που έχει εξελιχθεί στην Αγγλική νομολογία ώστε να αποφεύγεται αδικία εις βάρους εργολάβου που έχει κατ'ουσία ολοκληρώσει το έργο αλλά δεν το πληρώνει ο ιδιοκτήτης επειδή επικαλείται μικρές ή μηδαμινές ατέλειες στην εκτέλεση του έργου. Επίσης επεξηγείται στο σύγγραμμα ότι το ζήτημα κατά πόσο ο εργολάβος έχει εκτελέσει και ολοκληρώσει το έργο κατ' ουσία είναι πάντοτε πραγματικό και ανήκει στην σφαίρα των ζητημάτων που θα το αποφασίσουν οι ένορκοι (Trier of Fact). Construction contracts however with their special characteristic of fixing and incorporation of work into the land of the owner could not provide a satisfactory theory of acceptance to be derived from the mere fact of the incorporation of defective or incomplete building work into an owners land and so might create a special and real injustice where a contractor had bonma fide completed a project but subsequent defects quite possibly minor were raised as a defence to the whole price by an owner unwilling to pay even a part of it. It was consequently in the field of construction contracts that the courts much earlier than the case of Dakin v Lee 1916, which is usually credited with its inception, evolved the doctrine of substantial performance. Στην Αυστραλιανή υπόθεση Morgan v S and S Construction Ltd.[9] τα γεγονότα ήταν ως ακολούθως ιδιοκτήτης της οικίας ήταν υπόχρεος να πληρώσει το υπόλοιπο του τιμήματος για την ανέγερση της κατοικίας εντός 120 ημερών από την ολοκλήρωση του έργου. Ο εργολάβος ενημέρωσε τους ιδιοκτήτες όταν η οικία ήταν έτοιμη για παράδοση σε συγκεκριμένη ημερομηνία. Ο ιδιοκτήτης αρνήθηκε να παραλάβει την κατοχή της οικίας επικαλούμενος ελαττωματική εργασία. Ο Δικαστής ενέκρινε την αξίωση του εργολάβου επειδή αυτά τα ελαττώματα δεν είχαν υπολογίσημη αξία σε σχέση με την όλη αξία του έργου και ερμήνευσε την φράση ολοκλήρωση του έργου ως εξής. The reaching of a stage of construction at which the house is ready for occupation in all ways relevant to the contract and is free from known omissions or defects. Η απόφαση του επικυρώθηκε κατ' έφεση. Κάθε περίπτωση κρίνεται επί των δικών της γεγονότων με αναφορά την χρήση του έργου για τον ιδιοκτήτη δηλαδή εάν το έργο θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον ιδιοκτήτη με τον τρόπο που προνοεί η συμφωνία και το ποσοστό της αξίας των ελαττωμάτων και/ή ατελειών σε σχέση με την συνολική αξία του έργου που επωφελείται ο ιδιοκτήτης. Σύμφωνα με το σύγγραμμα Hutchinson εξαιρετικά σημαντικά είναι αυτά που είπε ο πολύ γνωστός Δικαστής Benjamin Cardozo του Court of Appeals New York στην υπόθεση Jacob and Young v Kent[10] σε σχέση με καθοδήγηση που πρέπει να δίδεται στους ένορκους ώστε να αποφασίσουν εάν θα αποφασίσουν υπέρ του εργολάβου. "The Courts never say the one who makes a contract fills the measure of his duty by less than full performance. They do say, however, that an omission, both trivial and innocent, will sometimes be atoned for by allowance of the resulting damage, and will not always be the breach of the condition to be followed by a forfeiture ... Where the line is to be drawn between the important and the trivial cannot be settled by a formula . The same omission may take on one aspect or another according to its setting. Substitution of equivalents may not have the same significance in field of art on the one side and in those of mere utility on the other. Nowhere will change be tolerated, however, if it is so dominant or pervasive as in any real or substantial measure to frustrate the purpose of the contract. There is no general license to install whatever, in the builder's judgment, may be regarded as "just as good" . The question is one of degree, to be answered, if there is doubt, by the triers of the facts . We must weigh the purpose to be served, the desire to gratified, the excuse of deviation from the letter, the cruelty of enforced adherence. Then only can we tell whether literal fulfillment is to be implied by law as a condition. This is not to say that the parties are not free by apt and certain words to effectuate a purpose that performance of every term shall be condition of recovery. That question is not here. This is merely to say that the law will be slow to impute the purpose, in the silence of the parties, where the significance of the default is grievously out of proportion to the oppression of the forfeiture. The willful transgressor must accept the penalty of his transgression. For him there is no occasion to mitigate the rigour of implied conditions. The transgressor whose fault is unintentional and trivial may hope for mercy if he will offer atonement for his wrong". Το πιο πάνω απόσπασμα κάνει αναλυτική ανάλυση των δεδομένων και παραμέτρων που λαμβάνει υπόψη το Δικαστήριο για να αποφασίσει εάν θα εγκρίνει την αξίωση του εργολάβου. Εάν τα ελλατώματα και οι ατέλειες δεν είναι επουσιώδης και δεν έχουν μεγάλη αξία σε σχέση με την συνολική αξία του έργου αλλά και εάν επιδιορθώσεις μπορεί να γίνουν με μικρή δαπάνη σε σχέση με την αξία του έργου είναι κατάλληλη περιπτώση προστασίας του εργολάβο. Στην προκειμένη περίπτωση οι ενάγοντες παρέδωσαν πολυτελή πισίνα στους ιδιοκτήτες. Αυτή η πισίνα λειτουργησε από τον Μαΐο
- Οι ενάγοντες ισχυρίζονται ότι παρέδωσαν σχέδια για τις ηλεκτρομηχανολογικές καταστάσεις ενώ οι εναγόμενοι αρνούνται ότι το έκαναν αυτό. Σημασία έχει όμως ότι το έργο τελικώς εξυπηρετεί τον σκοπό για το οποίο προορίσθηκε κατά την σύναψη της συμφωνίας. Πέντε χρόνια μετά την παράδοση της πισίνας το 2014 και τρία χρόνια μετά την παραδοση της αγωγής πληρώσαν τρίτο πρόσωπο το ευτελές ποσό των 500.00 για να γίνει μελέτη β άσει του άρθρου 11Β (βλ. Τεκμηριο 3). Το τεκμήριο 4 κατατέθηκε από τον ΜΥ1 και δεν τέθηκε υπόψη του ΜΕ1 για να τοποθετηθεί. Ο ΜΥ1 παραδέχθηκε ότι ήταν παρών κατά την συνάντηση του Μαΐου 2009 παρόλο τούτου δεν ήταν σε θέση να παρουσιάσει κατάλογο ελλείψεων και ελαττωμάτων που να αφορά αυτά που λέχθηκαν στην συνάντηση. Ούτε ήταν σε θέση να καταρρίψει τον ισχυρισμό του ΜΕ1 ότι τα ηλεκτρομηχανολογικά σχέδια όντως παραδόθηκαν. Το τεκμήριο 4 συντάχθηκε από τον ΜΥ1 πολύ αργότερα στις 17 Φεβρουαρίου 2011 και ενώ ήταν σε λειτουργία η πισίνα για τους θαμώνες του ξενοδοχείου. Ούτε δόθηκε επαρκή απάντηση για τις πληρωμές ημερομηνίας 8.5.2009 και 13.1.2010 εφόσον θέση τους ήταν ότι οι ενάγοντες δεν ολοκλήρωσαν το έργο και δεν τους παρέδωσαν κολυμβητική δεξαμενή. Πρόβλημα με την καθαριότητα του νερού προέκυψε εξαιτίας του μικρού μεγέθους του απορροφητικού λάκκου που είναι μέσα στις συμβατικές υποχρεώσεις του ιδιοκτήτη να το φτιάξει ώστε να γίνεται επαρκής καθαρισμός των φίλτρων της πισίνας. Το πρόβλημα αντιμετωπίσθηκε με άμεση ανταπόκριση των εναγόντων και έτσι δεν τίθεται ζήτημα ακαταλληλότητας της πισίνας εξαιτίας ατελειών και/ή ελλείψεων σε σχέση με τα σχέδια ηλεκτρομηχανολογίας. Περαιτέρω, σε σχέση με τον ισχυρισμό των εναγόμενων ότι το έργο δεν ολοκληρώθηκε και δεν συνιστά κολυμβητική δεξαμενή δεν μπορώ να αφήσω να περάσει απαρατήρητο ότι τέτοιος ισχυρισμός με αναφορά σε συγκεκριμένες ατέλειες και/ή ελλείψεις δεν δικογραφείται στην Έκθεση Υπεράσπισης. Σε σχέση με τις αυτόματες δοσομετρικές αντλίες, θερμόμετρο, μανόμετρο και άλλο εξοπλισμό που ισχυρίζονται οι εναγόμενοι ότι έπρεπε να είχαν τοποθετηθεί στην πισίνα παραπέμπω ακόμη και στην μαρτυρία του ΜΥ1 ο οποίος παραδέχθηκε ότι αυτός ο εξοπλισμός δεν είναι μεσα στις συμβατικές υποχρεώσεις των μερών. Στο συμβόλαιο που είναι περιεκτικό επισυνάπτεται λεπτομερής κατάλογος σε σχέση με τον εξοπλισμό της πισίνας στην σελίδα 3 και αυτά τα εξαρτήματα δεν περιλαμβάνονται. Ο ΜΥ3 επιχείρησε να εμρηνεύσει το συμβόλαιο με τρόπο που να είναι απαραίτητη η τοποθέτηση αυτών των εργαλειών ώστε να θεωρείται ότι το έργο ολοκληρώθηκε και η πισίνα μπορεί να θεωρηθεί κολυμβητική δεξαμενή Ευρωπαϊκών Προδιαγραφών. Δεν θεωρώ ότι μπορεί να ερμηνευθεί η συμφωνία ότι περιλαμβάνει την υποχρέωση για την τοποθέτηση αυτού του εξοπλισμού. Ο κατάλογος του εξοπλισμού είναι ρητός και εξαντλητικός και η συμφωνία ολοκληρωμένη και περιεκτική. Συνεπώς, δεν διακρίνω να υπαρχει παραβίαση των συμφωνηθέντων εξαιτίας μη τοποθέτησης αυτών των εργαλείων. Σε σχέση με την επιπρόσθετη σκάλα της πισίνας και την βραχοποίηση στο βυθό της πισίνας εκτός του ότι οι εναγόμενοι δεν απέδειξαν τους ισχυρισμούς αυτούς παραπέμπτω στα γραφόμενα του Νίκου Νικολαίδη στα σημεία 11 και 14 του τεκμηρίου 4 όπου ανέφερε ότι γι' αυτά τα ζητήματα είναι ΟΚ. Σε σχέση μ' αυτά τα ζητήματα υιοθετώ πλήρως τις θέσεις του ΜΕ1 τον οποίο και θεωρώ ότι είναι αξιοπιστός. Σε σχέση με τα ψηφιδωτά οι εναγόμενοι δεν προσκόμισαν καμία μαρτυρία ειδικού για να αποδείξουν ότι τα ψηφιδωτά που έχουν αποκολληθεί από το βυθό της πισίνας έχουν τοποθετηθεί ελαττωματικά. Περαιτέρω, κανένας μάρτυρας των εναγομένων δεν μπορούσε με θετική μαρτυρία να αποδέιξει την έκταση του προβλήματος με τα ψηφιδωτά. Ο ΜΕ1 εξήγησε ότι με την πάροδο του χρόνου και την εντατική χρήση της πισίνας κάποια αποκόλληση των ψηφίδων είναι αναμενόμενη. Όφειλαν οι εναγόμενοι με θετική και χειροπιαστή μαρτυρία να αποδείξουν ότι το προβλημα των ψηφιδωτών είναι συστηματικό και ότι αφορά ζήτημα που εμποδίζει την σωστή λειτουργία της πισίνας. Σε σχέση με την πέτρινη σχάρα και τα φώτα του βυθού θεωρώ με βάση την μαρτυρία του ΜΥ3 ότι υπήρξαν λάθη στην τοποθέτηση αυτών των αντικειμένων. Όμως οι εναγόμενοι δεν προσκόμισαν καμία μαρτυρία για να κοστολογήσουν την δαπάνη για την επιδιόρθωση των λαμπτήρων και της πέτρινης σχάρας. Σε σχέση με τους λαμπτήρες του βυθού προέκυψε από την μαρτυρία του ΜΥ2 ότι ως θέμα ρούτινας και μέσα στα καθήκοντα του είναι σε θέση να τα τοποθετεί στην θέση τους στην περίπτωση που αυτά μετακινηθούν. Στο τεκμήριο 4 εξάλλου σημειώνεται OK στο σημείο 7 που αφορά τα φώτα του βυθού. Συνεπώς, οι εναγόμενοι κατόρθωσαν να αποδείξουν ατέλειες και ελλείψεις σε σχέση μ' αυτά τα σημεία όμως δεν απέδειξαν ότι εξαιτίας αυτών των ελλείψεων η πισίνα θεωρείται μη ολοκληρωμένη και/ή οχι κολυμβητική δεξαμενή ώστε να δικαιούνται εξαιτίας αυτων των ατελειών και ελλείψεων να αρνηθούν να πληρώσουν το τιμήμα που προνοείται στην συμφωνία. Ενδεχομένως, να είχαν δικαίωμα σε αποκοπή αυτών των ποσών αλλά σε τέτοια περίπτωση έπρεπε να προσκομίσουν μαρτυρία για την αξιά αυτών των ελλείψεων και/ή ατελειών. Είναι ορθή η θέση του κ. Κάσινου ότι θα έπρεπε οι εναγόμενοι να αποδείξουν τις ζημιές τους με θετική μαρτυρία όπως λέχθηκε στην απόφαση Cypra Ltd. v Γιαπας Λτδ.[11] ως ακολούθως: «Με την επιφύλαξη των πιο πάνω το πρωτόδικο δικαστήριο ορθά κατέληξε πως δεν απεδείχθη, ούτως ή άλλως, το ποσό της προβληθείσας αξίας ή ζημιάς. Οι αρχές που διέπουν την απόδειξη κονδυλίων όπως τα υπό εκδίκαση παρατίθενται στο σύγγραμμα Hudson's Building and Engineering Contracts - 11th edition, vol.
- Εντοπίζονται τα ακόλουθα στην παράγραφο 8-137: 'Consideration of the cases illustrated above shows that, in the case of defective work (that is, work not in accordance with the contract) there are in fact three possible bases of assessing damages, namely: (a) the cost of reinstatement; (b) the difference in cost to the builder of the actual work done and the work specified; or (c) the diminution in value of the work due to the breach of contract' Η απουσία ανάλογης μαρτυρίας προς απόδειξη με αυστηρότητα και σαφήνεια και με παροχή συγκεκριμένων στοιχείων, οδήγησε, αναπόδραστα, το πρωτόδικο δικαστήριο στην κατάληξη ότι δεν συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις στοιχειοθέτησης των αξιούμενων ανταπαιτητικά ποσών.» Οι εναγόμενοι πλην του ποσού που αφορά την μελέτη για την εκπόνηση των ηλεκτρομηχανολογικών σχεδίων δεν έχουν προσκομίσει καμία μαρτυρία για να αποδείξουν ζημιά σε σχέση με ένα από τους τρεις τρόπους που μπορει να υπολογισθούν έξοδα σε σχέση με ελαττωματική εκτελεσθείσα εργασία. Περαιτέρω, ως προκύπτει από την μαρτυρία ΜΥ2 υπάρχουν ενδείξεις ότι η πραγματική δαπάνη για την επανατοποθέτηση των φώτων στον βυθό της πισίνας γίνεται ανέξοδα από τον συντηρητή της πισίνας. Συνεπώς, οι εναγόμενοι δεν απέδειξαν αυτά που έχουν αναφέρει με γενικό και ασαφή τρόπο στο σώμα της έκθεσης υπεράσπισης σε σχέση με ελαττωματική εργασία. Τα φίλτρα O MΕ1 παραδέχθηκε ότι τα δύο από τα πέντε φίλτρα χάλασαν μέσα στην περίοδο που καλύπτεται από την εγγύηση του εργολάβου. Όμως ήταν θέση του ότι δεν ήταν μέσα στις συμβατικές του υποχρεώσεις να αντικαταστήσει αυτά τα δύο φίλτρα δωρεάν διότι χάλασαν όχι από φυσική φθορά αλλά επειδή οι συντηρητές της πισίνας δεν τα καθάριζαν ορθά με αποτέλεσμα αυτά να χαλάσουν. Δεν ήταν σε θέση με επιστημονικό τρόπο να αποδείξει θετικά ότι η μη λειτουργία των δύο φίλτρων οφείλεται σε ενέργειες των συντηρητών της πισίνας. Παρόλο που ο ΜΥ3 επιθεώρησε την πισίνα το 2016 έχει τις απαιτούμενες γνώσεις για να εκφέρει άποψη σε σχέση με τον τρόπο που λειτουργούσε το σύστημα καθαρισμού των φίλτρων της πισίνας. Εξήγησε ότι κατά την διάρκεια της διαδικασίας καθαρισμού των φίλτρων της πισίνας η ροή του νερού αντιστρέφεται προς τα πίσω και καθαρίζονται τα φίλτρα. Το μικρό μέγεθος του απορροφητικού λάκκου δεν θα είχε κανένα αντίκτυπο στην διαδικασία καθαρισμού των φίλτρων απλά επειδή αυτός ο λάκκος ήταν μικρός υπερχείλιζε και το νερό που έτρεχε προς τα πίσω δεν απομακρυνόταν. Εφόσον αυτή η διαδικασία καθαρισμού δεν μπορεί να έχει επιπτώσεις στα φίλτρα κρίνω ότι οι ενάγοντες δεν έχουν αποδείξει την θέση τους ότι αυτά τα φίλτρα χάλασαν για άλλους λόγους εξ' υπαιτιότητας των εναγόμενων. Συνεπώς, αυτά τα φίλτρα έπρεπε να αντικατασταθούν δωρεάν από τους ενάγοντες διότι χάλασαν μέσα στην περίοδο της εγγύησης. Απορρίπτεται το μέρος της απαίτησης σε σχέση με την αντικατάσταση των δύο φίλτρων. Αναφορικά με τον ισχυρισμό των εναγόμενων ότι πλήρωσαν τρίτο πρόσωπο να αντικαταστήσει τα υπόλοιπα τρία φίλτρα που είχαν τοποθετήσει οι ενάγοντες για την λειτουργία της πισίνας κρίνω ότι δεν έχουν αποδείξει ότι οι ενάγοντες τοποθέτησαν ελαττωματικά φίλτρα. Το τεκμήριο 4 είναι έγγραφο που κατέθεσαν οι εναγόμενοι για να αποδείξουν τις ατέλειες και την ελαττωματική εργασία των εναγόντων. Αυτό το έγγραφο ετοιμάσθηκε από τον ΜΥ1 στις 17 Φεβρουαρίου 2011 παρόλο τούτο δεν γίνεται αναφορά σ' αυτό το έγγραφο ότι τα φίλτρα δεν λειτουργούσαν κανονικά ή ήταν ελαττωματικά. Αναφέρει στο τέλος του τεκμηρίου ότι τα φίλτρα που είχαν το πρόβλημα είναι άλλα, δηλαδή φίλτρα που είχαν εγκατασταθεί πριν από 15 χρόνια. Ο ΜΥ2 δεν μπορούσε να εξακριβώσει ποια φίλτρα είχε αλλάξει το τρίτο πρόσωπο. Ο ΜΥ3 ανέφερε ότι δύο από τα πέντε φίλτρα δεν λειτουργούσαν όταν επισκέφθηκε την πισίνα το 2016 αλλά δεν ήταν σε θέση να πει εάν αυτά τα δύο φίλτρα ήταν αυτά που εγκατέστησε ο ενάγοντας ή τα φίλτρα που εγκατέστησε το άλλο πρόσωπο. Ανέφερε επίσης ότι βρήκε μέσα στο μηχανοστάσιο δύο φίλτρα όμως και πάλι η πηγή της πληροφόρησης του σε σχέση με το ποια φίλτρα είναι αυτά είναι οι εναγόμενοι και δεν έχει προσωπική γνώση των δεδομένων. Συνεπώς, η μαρτυρία του ΜΥ3 ότι τα φίλτρα ήταν ελαττωματικά δεν έχει σημασία εφόσον οι εναγόμενοι δεν μπορούσαν να αποδείξουν με θετική μαρτυρία ότι αυτά τα φίλτρα που είναι ελαττωματικά είναι αυτά που εγκατέστησαν οι ενάγοντες. Διαιτησία Η συμφωνία περιέχει την ακόλουθη ρητή πρόνοια στην παράγραφο 19:
- Διαιτησία (τεκμήριο 1.1) «Σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ του Εργοδότη και του Εργολάβου, η διαφωνία αυτή θα επιλύεται μεταξύ των με τη διαιτησία του Αρχιτέκτονα και, αν δεν εξευρεθεί επίλυση της διαφοράς σε ορισμένα σημεία, ο Εργολάβος εξοφλείται διά τα συμφωνηθέντα και η διαφορά για τα εναπομείναντα αυτά σημεία θα παραπέμπεται σε διαιτησία σε από κοινού αποδεκτό διαιτητή.» Ο συγκεκριμένος όρος παραπέμπει στον Αρχιτέκτονα ως διαιτητή στην περίπτωση που προκύψει διαφορά μεταξύ του εργολάβου και του εργοδότη. Στην περίπτωση που ο αρχιτέκτονας δεν βρει την λύση για την συγκεκριμένη διαφορά πληρώνεται ο εργολάβος για τα συμφωνηθέντα και για τα υπόλοιπα ζητήματα διορίζεται από κοινού διαιτητής για να επιλύσει την διαφορά. Ως προκύπτει από την ανάλυση της μαρτυρίας πιο πάνω τέτοια διαφορά δεν προέκυψε ποτέ ώστε να την επιλύσει ο αρχιτέκτονας καθότι έγινε παράδοση του έργου χωρίς να εγερθεί οποιοδήποτε ζήτημα και αρχιτέκτονας εξέδωσε πιστοποιητικά πληρωμής για σχεδόν όλο το ποσό του έργου. Είναι μόνο πολύ μεταγενέστερα, και αφού λειτούργησε η πισίνα και αφού οι εναγόμενοι έκαναν παραστάσεις στον ΜΕ1 ότι θα τον πλήρωναν που εγέρθηκαν διαφορές ως προς την εκτελεσθείσα εργασία. Συνεπώς, οι εναγόμενοι ουδέποτε επικαλέστηκαν τις πρόνοιες του συμβολαίου για να παραπεμφθεί η διαφορά τους σε διαιτησία. Αυτός ο ισχυρισμός δεν δικογραφήθηκε ώστε οι εναγόμενοι να επικαλεσθούν αυτή την ρήτρα και να ζητήσουν αναστολή της διαδικασίας. Ακόμη και στην περίπτωση που υπάρχει ρήτρα για παραπομπή της διαφοράς σε διαιτησία το Δικαστήριο δεν χάνει την εξουσία του να επιλύσει την εν λόγω διαφορά ακόμη και στην περίπτωση που διάδικος κάνει επίκληση των προνοιών της συμφωνίας. Στην υπόθεση Oterom Ltd. v Κυριακος Χριστοδουλιδης[12] το Εφετείο επεξήγησε γιατί ρητή πρόνοια για παραπομπή σε διαιτησία δεν αναιρεί την δικαιοδοσία του Δικαστηρίου να επιλύσει την διαφορά. Το γεγονός ότι οι πρόνοιες της ρήτρας διαιτησίας καλύπτουν "οποιαδήποτε διαφορά", δεν εξυπακούει κατ΄ ανάγκη ότι οποιαδήποτε αξίωση, έστω και αν αυτή πηγάζει από τη μη τήρηση των όρων της συμφωνίας, συνιστά και "διαφορά" η οποία να καλύπτεται από τις πρόνοιες της ρήτρας διαιτησίας. Για να υπάρχει "διαφορά" αυτή πρέπει να αφορά είτε στα γεγονότα τα οποία στοιχειοθετούν την ευθύνη, ή την υποχρέωση, είτε στις νομικές επιπτώσεις των εν λόγω γεγονότων. Το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση του Πική, Δ. (όπως ήταν τότε) στην Tradax ν. Gueensea Marine Co[13], στις σ. 562-563, είναι απόλυτα σχετικό: "A dispute presupposes disagreement about facts relevant to liability of the parties or the implications of such facts in law...... The object of arbitration is not to provide a substitute for the coercive powers of the Court to order the discharge of contractual or other obligations. Arbitration is merely an alternative forum for the elucidation of the parties. In this case, no question ever arose between the parties about the liabilities of the defendants nor is presently a dispute pending between them. In the absence of a dispute the abitration clause was inapplicable and the right of the plaintiffs to have recourse to the Court cannot be suspended or defeated by reference thereto." (Σχετικά με το ίδιο ζήτημα, ήτοι τι συνιστά "διαφορά", βλέπε επίσης Steamer Shipping Co Ltd v. Sibyl Trading & Shipping Ltd)[14]. Στην δική μας την περίπτωση ουδέποτε προέκυψε διαφορά μεταξύ των μερών ώστε να τύχει εφαρμογής αυτή η πρόνοια της συμφωνίας. Οι πράξεις των εναγομένων αποδεικνύουν ότι αποδέχθηκαν χωρίς όρους την εργασία των εναγόντων και είναι μόνο πολύ αργότερα όταν κλήθηκαν επανειλημμένα να ξοφλήσουν το υπόλοιπο οφειλόμενο ποσό που προέκυψαν 'διαφορές' σε σχέση με την εκτελεσθείσα εργασία. Εξάλλου, οι εναγόμενοι δεν επικαλέσθηκαν αυτή την πρόνοια ως μέρος της υπεράσπισης τους ώστε να ζητήσουν την αναστολή της διαδικασίας και τίποτε δεν αναιρεί την εξουσία αλλά και την ευθύνη του Δικαστηρίου να χορηγήσει τις αιτούμενες θεραπείες που ζητεί ο ενάγοντας. Επειδή θεωρώ ότι οι ενάγοντες παρέδωσαν ολοκληρωμένο έργο στους εναγόμενους και οι εναγόμενοι δεν έχουν αποδείξει ότι υπάρχουν ατέλειες και/ή ελαττώματα στην εκτελεσθείσα εργασία που να δικαιολογεί την μη πληρωμή του τιμήματος εκδίδεται απόφαση υπέρ της ενάγουσας και εναντίον της εναγομένης για ποσό των 44850 ευρώ πλέον νόμιμο τόκο. Το μέρος της απαίτησης που αφορά την παράγραφο Β απορρίπτεται. Τα έξοδα της αγωγής επιδικάζονται υπέρ της ενάγουσας και εναντίον της εναγομένης όπως αυτά υπολογισθούν από τον πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .............. Ν. Ταλαρίδου- Κοντοπούλου, Ε.Δ. [1] Ποινική Έφεση 6877 ημερομηνίας 1 Μαρτίου 2001 [2] Πολιτική Έφεση 11423 ημερομηνίας 9 Δεκεμβρίου 2003 [3] 1 ΑΑΔ
(1999)σελ. 630 [4] 1 ΑΑΔ
(2001)2126 [5] 1 ΑΑΔ
(1993)σελ. 397 [6] 1 ΑΑΔ
(1993)σελ. 168 [7] 1 ΑΑΔ
(2001)σελ. 500 [8] Contracts Sweet and Maxwell Eleventh edition 1995 Volume 1 Chapter 4 Pg. 481 [9]
(1967)V R 149 [10] 129N:E 889 [11] ECLI:CY:AD:2015:A321, Πολιτικη Εφεση 282/2010 ημερομηνίας 11.5.2015 [12] 1 ΑΑΔ 1081
(2202)[13]
(1986)1 C.L.R. 559 [14]
(1999)1 Α.Α.Δ. 1069 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο