← Κύπρος

Ανδρέα Κρόκου και Κυριάκου Κυριάκου υπό την ιδιότητα τους ως Διαχειριστές της περιουσίας του αποβιώσαντος Βασίλη Κρόκου ν. Κυπριακής Δημοκρατίας διά τ

Ανδρέα Κρόκου και Κυριάκου Κυριάκου υπό την ιδιότητα τους ως Διαχειριστές της περιουσίας του αποβιώσαντος Βασίλη Κρόκου ν. Κυπριακής Δημοκρατίας διά του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 542/12, 26/5/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2016:A96 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Παπάμιχαηλ, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 542/12 Μεταξύ: Ανδρέα Κρόκου και Κυριάκου Κυριάκου υπό την ιδιότητα τους ως Διαχειριστές της περιουσίας του αποβιώσαντος Βασίλη Κρόκου Εναγόντων και Κυπριακής Δημοκρατίας διά του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας Εναγομένων Ημερομηνία: 26.5.

  1. Εμφανίσεις: Για τους Ενάγοντες: κ. Α. Δημητρίου με κα Χριστοφή και κα Αλεξάνδρου. Για την Εναγόμενη: κα Μ. Τσαγκάρη με κα Μαλάη και κα Γεωργίου. ΑΠΟΦΑΣΗ Ο πυροσβέστης Βασίλης Κρόκος ήταν ένας από τα θύματα της έκρηξης στη Ναυτική Βάση "Ευάγγελος Φλωράκης" που σημειώθηκε στο Μαρί στις 11.7.
  2. Οι διαχειριστές της περιουσίας του, πατέρας του Ανδρέας Κρόκος και Κυριάκος Κυριάκου καταχώρησαν στις 16.2.2012 την παρούσα αγωγή κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας με την οποία αξιώνουν αποζημιώσεις για την πρόκληση του θανάτου του λόγω αμέλειας και/ή παράβασης των νομίμων καθηκόντων αξιωματούχων και/ή υπαλλήλων της Κυπριακής Δημοκρατίας την οποία εκπροσωπεί ο Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας. Ειδικότερα οι Ενάγοντες αξιώνουν: Α. €5.000 ως ειδικές αποζημιώσεις προς όφελος της περιουσίας του αποβιώσαντος. Β. Γενικές αποζημιώσεις προς όφελος των εξαρτωμένων και/ή κληρονόμων του αποβιώσαντα Βασίλη Κρόκου για πόνο, ψυχική οδύνη, σοκ και παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων και/ή λόγω συντόμευσης και/ή προσδοκίας ζωής του προαναφερόμενου αποβιώσαντα και/ή απώλειας της πραγματικής και/ή αναμενόμενης υποστήριξης του προαναφερόμενου αποβιώσαντα προς τους κληρονόμους και/ή εξαρτώμενους. Γ. Αποζημιώσεις για οδύνη λόγω απώλειας οικείου (bereavement). Δ. Παραδειγματικές και/ή τιμωρητικές αποζημιώσεις για την πρόκληση φριχτού, αναπάντεχου, οδυνηρού και επώδυνου θανάτου του αποβιώσαντα και για κατάφορη παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων του αποβιώσαντα και/ή των εξαρτημένων και/ή κληρονόμων αυτού και/ή λόγω συντόμευσης και/ή προσδοκίας ζωής του προαναφερόμενου αποβιώσαντα και/ή απώλειας της πραγματικής και/ή αναμενόμενης υποστήριξης του προαναφερόμενου αποβιώσαντα προς τους κληρονόμους και/ή εξαρτώμενους. Ε. Επαυξημένες και/ή επιβαρυντικές αποζημιώσεις για κατάφορη παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων του αποβιώσαντα και/ή των εξαρτημένων και/ή κληρονόμων αυτού και/ή λόγω συντόμευσης και/ή προσδοκίας ζωής του προαναφερόμενου αποβιώσαντα και/ή απώλειας της πραγματικής και/ή αναμενόμενης υποστήριξης του προαναφερόμενου αποβιώσαντα προς τους κληρονόμους και/ή εξαρτώμενους. Παρά το γεγονός ότι ο Εναγόμενος στην έκθεση υπεράσπισης του αρνείται τους ισχυρισμούς των Εναγόντων ότι ο θάνατος προήλθε από πράξεις ή παραλείψεις αξιωματούχων και/ή υπαλλήλων της Κυπριακής Δημοκρατίας μετά την έγερση της αγωγής και συγκεκριμένα στις 14.11.2014 παραδέχθηκε ευθύνη για την πρόκληση του θανάτου του Βασίλη Κρόκου λόγω αμέλειας και/ή παράβασης των νομίμων καθηκόντων υπαλλήλων της Κυπριακής Δημοκρατίας και/ή της Κυπριακής Δημοκρατία, οι οποίοι είχαν στην κατοχή και υπό τον έλεγχο τους επικίνδυνο φορτίο εκρηκτικών υλών το οποίο αρχικά ανεφλέγη και στη συνέχεια εξερράγη με αποτέλεσμα να προκαλέσει το θάνατο σε 13 συνολικά πρόσωπα, μεταξύ των οποίων και ο Βασίλης Κρόκος. Ως εκ τούτου τα επίδικα θέματα περιορίστηκαν και παρέμεινε προς εκδίκαση το ποσό των αποζημιώσεων που δικαιούνται οι Ενάγοντες προς όφελος της περιουσίας και των εξαρτωμένων του αποβιώσαντα Βασίλη Κρόκου. Επίσης στις 25.9.2015 σε μια περαιτέρω προσπάθεια περιορισμού των επιδίκων θεμάτων κατατέθηκαν τα ακόλουθα παραδεκτά γεγονότα με συνημμένα έξι τεκμήρια. "
  3. Γίνεται παραδεκτή εκ μέρους της Δημοκρατίας η ευθύνη αναφορικά με την έκρηξη στην Ναυτική Βάση Ευάγγελος Φλωράκης την 11/07/2011, συνεπεία της οποίας επήλθε ο θάνατος του Βασίλη Κρόκου εν ώρα καθήκοντος.
  4. Ο Βασίλης Κρόκος με Α.Δ.Τ. 855055, απεβίωσε την 11/07/2011 στη Ναυτική Βάση Ευάγγελος Φλωράκης στο Μαρί ένεκα της έκρηξης εμπορευματοκιβωτίων τα οποία ήταν υπό τον έλεγχο, φύλαξη και κατοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας. Προς τούτο επισυνάπτουμε το Πιστοποιητικό θανάτου του αποβιώσαντα ως Τεκμήριο
  6. Ο Ανδρέας Κρόκος με Α.Δ.Τ. 470066 και ο Κυριάκος Κυριάκου με Α.Δ.Τ.502958 είναι διαχειριστές της περιουσίας του αποβιώσαντα Βασίλη Κρόκου με Α.Δ.Τ. 855055 τέως εξ Αλεθρικού της επαρχίας Λάρνακας δυνάμει διατάγματος με αρ. 210/2011 του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακος. Προς τούτο επισυνάπτουμε το σχετικό Διάταγμα ως Τεκμήριο
  8. Ο αποβιώσαντας, κατά το χρόνο του θανάτου του ήτο ηλικίας 28 ετών.
  9. Ο αποβιώσας, προσλήφθηκε στην Αστυνομική Δύναμη Κύπρου κατόπιν εξετάσεων το
  10. Επιπλέον κατέλαβε την 1η θέση σε βαθμολογία στην εκπαίδευση της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας το
  11. Προς τούτο επισυνάπτουμε σχετικά έγγραφα ως δέσμη Τεκμήριο
  13. Δόθηκε κατά χάριν οικονομική βοήθεια στους συγγενείς των θυμάτων με βάση την απόφαση με αρ. 72.361 του Υπουργικού Συμβουλίου ημερ. 10/08/2011 και συγκεκριμένα στην παρούσα υπόθεση δόθηκαν στην σύζυγο και στην ανήλικη θυγατέρα του αποβιώσαντα το ποσό των €95.000,- και €95.000,- αντίστοιχα εκ συνολικού ποσού €190.000,- ως η παράγραφος 30 (α) του επισυναπτόμενου τεκμηρίου
  15. Ο αποβιώσαντας, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο εργαζόταν ως Πυροσβέστης στην Πυροσβεστική Υπηρεσία Κύπρου η οποία υπάγεται στην Αστυνομία Κύπρου και η οποία επίσης υπάγεται και/ή είναι τμήμα και/ή Υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας.
  16. Το συνολικό ποσόν αποζημιώσεων δυνάμει των πιο πάνω θα εξαρτηθεί από τον πολλαπλασιαστή που θα αποφασίσει το Δικαστήριο.
  17. Το 75% από το σύνολο των μελλοντικών εισοδημάτων του αποβιώσαντα θα καταβάλλετο στην οικογένεια του και εξαρτώμενους του ήτοι Μαριλένα Κυριάκου και Δέσποινα Βασίλη Κρόκου.
  18. Ο αποβιώσαντας, ήτο νυμφευμένος με τη Μαριλένα Κυριάκου ετών
  19. Προς τούτο επισυνάπτουμε σχετικό Πιστοποιητικό Γάμου της ως Τεκμήριο
  21. Ο αποβιώσαντας ήτο πατέρας της ανήλικης Δέσποινας Βασίλη Κρόκου την οποία απέκτησε με την ως άνω αναφερόμενη σύζυγο του Μαριλένα Κυριάκου. Η ανήλικη θυγατέρα του αποβιώσαντα ήταν, κατά την 11.07.2011 ηλικίας 10 μηνών. Προς τούτο επισυνάπτουμε σχετικό Πιστοποιητικό Γέννησης της ως Τεκμήριο
  23. Οι Ενάγοντες, οι κληρονόμοι και οι εξαρτώμενοι του αποβιώσαντα υπέστησαν ειδικές ζημιές ως ακολούθως: Έξοδα διαχείρισης €5.000 α) Η σύζυγος του αποβιώσαντα υπέστη οδύνη για απώλεια οικείου αφού έχασε το σύζυγο της και δικαιούται σε αποζημίωση ύψους €17.085,90,- β) Ο αποβιώσαντας ήταν εργατικότατος, έντιμος και με προοπτικές ανέλιξης." Με τα παραδεκτά αυτά γεγονότα άρχισε η ακροαματική διαδικασία για να καθοριστεί από το Δικαστήριο το ποσό που θα επιδικαστεί προς όφελος της περιουσίας του αποβιώσαντα δυνάμει του άρθρου 34 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου και των εξαρτωμένων αυτού δυνάμει του άρθρου 58 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου (όπως έχει τροποποιηθεί με το Ν.157/85). Εγείρεται επίσης θέμα το κατά πόσο οι €190.000 που δόθηκαν ως "κατά χάριν" οικονομική βοήθεια στη σύζυγο και τη θυγατέρα του αποβιώσαντα θα συνυπολογιστούν ή θα αφαιρεθούν από το ποσό που τελικά το Δικαστήριο θα επιδικάσει προς όφελος των εξαρτωμένων του αποβιώσαντα, όπως επίσης και αν θα αφαιρεθεί επιπλέον ποσό που δόθηκε ως εφάπαξ/φιλοδώρημα ή σ΄ αυτό θα προστεθεί οποιοδήποτε επιπλέον ποσό που θα καταβάλλετο κατά το χρόνο συνταξιοδότησης του αποβιώσαντα. Τέλος το Δικαστήριο πρέπει να αποφασίσει κατά πόσο θα πρέπει να επιδικαστεί εις βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας επιπλέον ποσό ως παραδειγματικές και/ή τιμωρητικές και/ή επαυξημένες και/ή επιβαρυντικές αποζημιώσεις και/ή αποζημιώσεις λόγω παράβασης των άρθρων 7, 8, 9 και 15 του Συντάγματος για παράβαση της θετικής υποχρέωσης της Δημοκρατίας για προστασία της ζωής ως υπέρτατου αγαθού και / ή των άρθρων 2, 3 και 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Πλην των αποζημιώσεων που τα εξαρτώμενα πρόσωπα του αποβιώσαντα δικαιούνται και παρά την αποδοχή ευθύνης από την Δημοκρατία ακριβώς επειδή επιδιώκεται η επιδίκαση αποζημιώσεων για πόνο, ψυχική οδύνη, σοκ στους οικείους του αποβιώσαντα για την πρόκληση του θανάτου του Βασίλη Κρόκου πρέπει να εξεταστούν από το Δικαστήριο και να διευκρινιστούν οι συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε η φονική έκρηξη στις 11.7.2011 στην Ναυτική Βάση Ευάγγελος Φλωράκης συνεπεία της οποίας 13 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. Επιδιώκεται επίσης η επιδίκαση αποζημιώσεων (και εδώ θα διαφωνήσω με την κα Τσαγκάρη η οποία στην αγόρευση της ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει παραβίαση ανθρώπινου δικαιώματος και δεν διεκδικούνται αποζημιώσεις) δυνάμει του άρθρου 172 του Συντάγματος (εκ προστήσεως ευθύνη της Δημοκρατίας για κάθε ζημιογόνο αδίκημα, πράξη ή παράλειψη των υπαλλήλων ή αρχών της κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και για παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων του αποβιώσαντα). Το δικαίωμα ζωής προστατεύεται με το άρθρο 7 του Συντάγματος και το άρθρο 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) (πιο κάτω). Θεωρώ ότι η παραδοχή της ευθύνης της Δημοκρατίας εδράζεται στα γεγονότα που αναφέρονται στην παράγραφο 10 της Έκθεσης Απαίτησης στην οποία καταλογίζεται σε αξιωματούχους και/ή υπαλλήλους της Κυπριακής Δημοκρατίας εγκληματική αμέλεια, ουσιαστικά παράλειψη της θετικής υποχρέωσης της να προστατεύσει την ζωή του Βασίλη Κρόκου και την οποία παραθέτω αυτούσια: "
  24. Κατά την εκτέλεση των πιο πάνω καθηκόντων του, ο αποβιώσαντας γνώρισε φρικτό, επώδυνο, αναπάντεχο και τραγικό θάνατο λόγω έκρηξης σε αριθμό εμπορευματοκιβωτίων (containers) που βρίσκονταν εντός της προαναφερόμενης Ναυτικής Βάσης και/ή σε παρακείμενο χώρο ως αποτέλεσμα αποκλειστικά της εγκληματικής αμέλειας και/ή αλόγιστης αμέλειας και/ή αμέλειας και/ή παραβάσεως των νομίμων καθηκόντων του Εναγόμενου και/ή τους υπάλληλους και/ή αξιωματούχους και/ή λειτουργούς αυτού και/ή τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας και/ή τον Υπουργό Άμυνας και/ή τον Υπουργό Εξωτερικών και/ή αξιωματικούς της Εθνικής Φρουράς και/ή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας και/ή άλλους φορείς της κρατικής εξουσίας της Κυπριακής Δημοκρατίας και/ή κατάφορης παράβασης (gross violation) καθήκοντος και/ή ως αποτέλεσμα της διαφυγής εκρηκτικών υλών και/ή πυρκαγιάς και/ή λοιπών και/ή άλλων επικίνδυνων πραγμάτων εντός της ως άνω αναφερόμενης ναυτικής βάσης τα οποία εσυσσωρεύθησαν και/ή τοποθετήθηκαν εντός της προαναφερόμενης βάσης από τον Εναγόμενο και τα οποία ήταν υπό την κατοχή και/ή υπό την ευθύνη και/ή υπό τον έλεγχο και/ή υπό την φύλαξη και/ή ιδιοκτησίας του Εναγομένου και/ή ως αποτέλεσμα της διαφυγής εκρηκτικών υλών και/ή πυρκαγιάς και/ή λοιπών και/ή άλλων επικίνδυνων πραγμάτων εντός της προαναφερόμενης βάσης τα οποία εσυσσωρεύθησαν και/ή τοποθετήθηκαν εντός της προαναφερόμενης βάσης από τον Εναγόμενο και/ή τους υπάλληλους και/ή αξιωματούχους και/ή λειτουργούς αυτού και/ή τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας και/ή τον Υπουργό Άμυνας και/ή τον Υπουργό Εξωτερικών και/ή αξιωματικούς της Εθνικής Φρουράς και/ή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας και/ή άλλους φορείς της κρατικής εξουσίας της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά τον ουσιώδη χρόνο σε γη και/ή τοποθεσία και/ή χώρο του οποίου η χρήση από τον Εναγόμενο δεν ήτο φυσική και/ή του οποίου ο Εναγόμενος δεν ήτο φυσικός χρήστης (non-natural user) και τα οποία ήταν υπό την κατοχή και/ή υπό την ευθύνη και/ή υπό τον έλεγχο και/ή υπό τη φύλαξη και/ή ιδιοκτησίας του Εναγομένου και/ή ως αποτέλεσμα παράβασης και/ή κατ΄ εφαρμογή του άρθρου 52 του Περί Αστικών αδικημάτων Νόμου (Κεφ.148) ως ετροποποιήθη και/ή παράβασης και/ή κατ΄ εφαρμογήν του κανόνα της Αυστηρής Ευθύνης (Strict Liability) και/ή παράβασης λοιπών σχετικών άρθρων του Περί Αστικών αδικημάτων Νόμου (Κεφ.148) ως ετροποποιήθη και/ή των άρθρων 7 και/ή 8 και/ή 9 και/ή 15 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας και/ή άλλων Συνταγματικών Δικαιωμάτων του προαναφερόμενου αποβιώσαντα και/ή των κληρονόμων του και/ή των άρθρων 2 και/ή 3 και/ή 8 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και/ή απάνθρωπης συμπεριφοράς και/ή παράβασης του δικαιώματος σεβασμού της ανθρώπινης ζωής του αποβιώσαντα και/ή των κληρονόμων αυτού, στους οποίους προκλήθηκε σοκ, ψυχική οδύνη και οικονομικές ζημιές, και/ή παράβασης του δικαιώματος της οικογενειακής και ιδιωτικής ζωής του αποβιώσαντα και/ή των κληρονόμων αυτού εκ μέρους του εναγόμενου και/ή των υπαλλήλων και/ή αξιωματούχων και/ή λειτουργών αυτού και/ή του Προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας και/ή του Υπουργού Άμυνας και/ή του Υπουργού Εξωτερικών και/ή αξιωματικών της Εθνικής Φρουράς και/ή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας και/ή άλλων φορέων της κρατικής εξουσίας της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά τον ουσιώδη χρόνο. (ακολουθούν λεπτομέρειες αμέλειας του Εναγομένου και/ή των υπαλλήλων και/ή αξιωματούχων και/ή των λειτουργών αυτού). Με βάση την πιο πάνω παραδοχή ευθύνης της Δημοκρατίας (παράγραφος 10 έκθεσης απαίτησης) στην παραβίαση της θετικής υποχρέωσης της Δημοκρατίας προστασίας της ζωής του Βασίλη, για να διεκδικούνται αποζημιώσεις θα έπρεπε να συμπεριληφθούν ως Ενάγουσες προσωπικά η σύζυγος και η θυγατέρα του αποβιώσαντα οι οποίες εβίωσαν τον πόνο και την οδύνη για το θάνατο του. Στο πλαίσιο της ακροαματικής διαδικασίας της παρούσας αγωγής για τους Ενάγοντες κατέθεσαν συνολικά επτά μάρτυρες ενώ από την πλευρά του ο Εναγόμενος δεν προσήγαγε καμιά μαρτυρία και περιορίστηκε στην αντεξέταση των μαρτύρων των Εναγόντων. Α. Αποζημιώσεις προς όφελος των εξαρτωμένων. Η απώλεια εξάρτησης είναι στην προκειμένη περίπτωση σύμφωνα με τα παραδεκτά γεγονότα το 75% των μελλοντικών απολαβών του αποβιώσαντα το οποίο απώλεσαν τα εξαρτώμενα πρόσωπα (σύζυγος και θυγατέρα) λόγω του θανάτου του και το οποίο θα απολάμβαναν αν αυτός βρισκόταν στη ζωή και συνέχιζε να εργάζεται. Το υπόλοιπο 25% των μελλοντικών απολαβών του αποβιώσαντα θεωρείται ότι θα χρησιμοποιείτο για τα προσωπικά του έξοδα. Στην Θεοφάνη Γ. Καζάκου ν. Δωρέττας Αβρααμίδου κ.ά.

(2000)1 Α.Α.Δ. 1626 ο Ηλιάδης, Δ. εξετάζει το θέμα αποζημιώσεων λόγω θανάτου και τη μεθοδολογία για τον καθορισμό των αποζημιώσεων αυτών. Το ακόλουθο απόσπασμα από την πιο πάνω αυθεντία είναι σχετικό: "Αποζημιώσεις λόγω θανάτου μπορούν να επιδικαστούν σήμερα
(1)Προς όφελος της περιουσίας του αποβιώσαντος,
(2)Προς όφελος των εξαρτωμένων. Σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 34
(2)(α) του Περί Διαχειρίσεως Κληρονομιών Νόμου Κεφ. 189, (οπως έχει τροποποιηθεί) με τον Περί Διαχειρίσεως Κληρονομιών (Τροποποιητικό), Νόμο αρ. 157/85, το Δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει αποζημιώσεις προς όφελος της περιουσίας του αποβιώσαντος, (που δεν συμπεριλαμβάνουν οποιεσδήποτε παραδειγματικές αποζημιώσεις ούτε και οποιεσδήποτε αποζημιώσεις για απώλεια εισοδήματος σε σχέση με οποιαδήποτε περίοδο μετά το θάνατό του). Το άρθρο επιτρέπει την καταχώρηση αγωγής εκ μέρους της περιουσίας του αποβιώσαντος για την είσπραξη αποζημιώσεων για απώλειες που είχαν δημιουργηθεί πριν από το θάνατο, εξαιρουμένων αποζημιώσεων για οδύνη λόγω απώλειας οικείου (bereavement). Οι αποζημιώσεις που είναι κατά κανόνα περιορισμένες, συμπεριλαμβάνουν ζημιές που έχουν προκληθεί στο όχημα του αποθανόντος, απώλεια ημερομισθίων για την περίοδο μεταξύ του δυστυχήματος και του θανάτου και έξοδα κηδείας. Τα πιο πάνω αποτελούν μέρος της περιουσίας το οποίο κατανέμεται στους κληρονόμους σύμφωνα με τις οδηγίες της διαθήκης ή σύμφωνα με τις σχετικές νομοθετικές διατάξεις σε περίπτωση που ο αποθανών δεν είχε αφήσει διαθήκη. Σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 58
(1)του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, όπως έχει τροποποιηθεί με τον περί Αστικών Αδικημάτων (Τροποποιητικό) Νόμο, αρ. 156/85, το Δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει αποζημιώσεις προς όφελος των εξαρτωμένων του αποβιώσαντος που συμπεριλαμβάνουν μεταξύ άλλων το σύζυγο ή τη σύζυγό του, oποιοδήποτε γονιό ή άλλο ανιόντα, οποιοδήποτε τέκνο ή άλλο κατιόντα και οποιοδήποτε πρόσωπο που ήταν αδελφός, αδελφή, θείος ή θεία του αποβιώσαντος. Το άρθρο το οποίο καθορίζει τα δικαιώματα των εξαρτωμένων είναι το άρθρο 58
(15)του Κεφ. 148, το οποίο προνοεί ότι: "Στην αγωγή δύνανται να επιδικαστούν τέτοιες αποζημιώσεις, άλλες από τις αποζημιώσεις λόγω απώλειας, οι οποίες αναλογούν προς τη ζημιά η οποία προκύπτει από το θάνατο στους εξαρτώμενους αντίστοιχα, και αφού αφαιρεθούν οποιαδήποτε έξοδα που δεν εισπράχθηκαν από τον εναγόμενο, οποιοδήποτε ποσό που εισπράχθηκε άλλως παρά ως αποζημιώσεις λόγω απώλειας θα καταμερίζεται μεταξύ των εξαρτωμένων σε τέτοια μερίδια σύμφωνα με τις οδηγίες του Δικαστηρίου." Οι βασικές νομοθετικές τροποποιήσεις που επέφεραν οι Νόμοι 156/85 και 157/85, έχουν βασιστεί στις Αγγλικές μεταρυθμίσεις που επέφεραν οι Αγγλικοί Νόμοι The Law Reform (Miscellaneous Provisions) Act 1934, και The Fatal Accidents Act 1976, έτσι που η άντληση καθοδηγητικών γραμμών από την Αγγλική νομολογία που έχει προκύψει να θεωρείται χρήσιμη. Από τη σχετική νομολογία φαίνεται ότι ο καθορισμός των αποζημιώσεων σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 58
(15)του Κεφ. 148, μπορεί να γίνει:
(1)Για κάθε κονδύλι ξεχωριστά (The item by item approach).
(2)Για το κερδαινόμενο εισόδημα μείον τα προσωπικά έξοδα του αποθανόντος (The earning minus living expenses approach), και
(3)Με την Κλασσική Ποσοστιαία Προσέγγιση (The conventional percentage approach or the Rule of thumb approach). H πρώτη περίπτωση εφαρμόζεται σε υποθέσεις όπου προσφέρεται ακριβής μαρτυρία για κάθε ένα κονδύλι της εξάρτησης ξεχωριστά (όπως π.χ. η πληρωμή του ενοικίου, επιδιορθώσεις του οικογενειακού σπιτιού, έξοδα φοίτησης των τέκνων, έξοδα συντήρησης αυτοκινήτου, ασφάλεια, εξοδα διακοπών, και άλλα), το άθροισμα των οποίων καθορίζει το συνολικό ποσό. Η δεύτερη προσέγγιση εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει ακριβής μαρτυρία της εξάρτησης και η εικόνα δεν μπορεί να συμπληρωθεί με το συνολικό άθροισμα συγκεκριμένων κονδυλίων. Σύμφωνα με τη δεύτερη προσέγγιση το Δικαστήριο αφού καταλήξει στον καθορισμό του καθαρού εισοδήματος του αποθανόντος αφαιρεί από αυτό τα προσωπικά εξοδα του θανόντος και παραμένει το εκ πρώτης όψεως ποσό της εξάρτησης, στο οποίο μπορεί να προστεθούν άλλα οφελήματα τα οποία εδικαιούτο ο αποθανών. Η Κλασσική Ποσοστιαία Προσέγγιση εφαρμόζεται στις περιπτώσεις όπου ο καθορισμός του ποσού της εξάρτησης ή του ποσού των προσωπικών εξόδων του αποβιώσαντος είναι ελλειπής ή είναι αδύνατο να καθοριστεί. Σε μια τέτοια περίπτωση το Δικαστήριο υιοθετεί ένα εκατοστιαίο ποσοστό, όπως π.χ. 75% όταν οι εξαρτώμενοι είναι η σύζυγος και παιδιά, ή 67% όταν η σύζυγος είναι η μόνη κληρονόμος. (Ίδε Harris v. Empress Motors
(1984)1 W.L.R. 212). Θα πρέπει να λεχθεί ότι ενώ τίθενται στην έκθεση απαίτησης (παράγραφος 10) λεπτομέρειες της εγκληματικής αμέλειας της Δημοκρατίας και της παραβίασης της θετικής υποχρέωσης της να προστατεύσει την ζωή του Βασίλη και διεκδικούνται αποζημιώσεις για την παραβίαση αυτή με τις θεραπείες που επιδιώκονται εντούτοις δεν συμπεριελήφθησαν ως Ενάγουσες προσωπικά τα δικαιούχα πρόσωπα που στην παρούσα υπόθεση είναι η σύζυγος και η θυγατέρα του αποβιώσαντα. Είναι ίσως γι΄ αυτόν το λόγο που ούτε ο κ. Δημητρίου για τους Ενάγοντες, ούτε η κα Τσαγκάρη για τους Εναγόμενους ασχολήθηκαν στις αγορεύσεις τους με το θέμα των μη χρηματικών αποζημιώσεων προς τους οικείους του θανόντα. Μάλιστα η κα Τσαγκάρη εθεώρησε ότι τέτοιες αποζημιώσεις δεν διεκδικούνται. Υπάρχουν ουσιαστικά δύο μέθοδοι που χρησιμοποιούνται για να προσδιοριστεί το ποσό των μελλοντικών απολαβών του αποβιώσαντα και από αυτό να καταφανεί η απώλεια που είχαν τα εξαρτώμενα πρόσωπα. Η πρώτη μέθοδος (η οποία χρησιμοποιείται σε σπάνιες περιπτώσεις και κατ΄ εξαίρεση όταν τα γεγονότα της υπόθεσης δεν επιτρέπουν λόγω αντικειμενικών δυσκολιών την διαπίστωση δεδομένων όσον αφορά τις απολαβές του αποβιώσαντα) είναι ενός κατά προσέγγιση ή καθ΄ υπολογισμό συνολικού ποσού το οποίο καταμερίζεται υπό μορφή αποζημιώσεων για απώλεια μελλοντικών απολαβών (βλ. Kourris Dam Joint Venture κ.α. ν. Κώστα Λουρουτζιάτη
(1998)1 Α.Α.Δ. 716). Όπου μπορεί με τον τρόπο αυτό ευχερώς να γίνει υπολογισμός, τότε αυτή η απώλεια επιδικάζεται και εντάσσεται ως συγκεκριμένο κονδύλι μελλοντικής ζημιάς (Μαυρονικόλας ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, Αποστολίδη ν. Ζούλη
(2001)1 Α.Α.Δ. 1 695). Η δεύτερη μέθοδος που προσφέρεται για υπολογισμό των μελλοντικών απολαβών του αποβιώσαντα είναι η μέθοδος όπου υπάρχουν στοιχεία για το κερδαινόμενο εισόδημα του αποβιώσαντα μείον τα προσωπικά του έξοδα (the earning minus living expenses approach). Είναι η μέθοδος του πολλαπλασιαστή (προσδόκιμα χρόνια οικονομικά ενεργούς ζωής του αποβιώσαντα) και του πολλαπλασιαστέου (του καθαρού ετήσιου εισοδήματος) η οποία καθίσταται πρόσφορη στην υπό εκδίκαση υπόθεση αφού ενώπιον του Δικαστηρίου βρίσκονται όλα τα δεδομένα για τις απολαβές του αποβιώσαντα. Η μέθοδος αυτή είναι μια μαθηματική πράξη κατά την οποία πολλαπλασιάζεται το καθαρό ετήσιο εισόδημα του αποβιώσαντα κατά το χρόνο του θανάτου του (πολλαπλασιαστέος) με την αναμενόμενη διάρκεια της οικονομικά ενεργούς ζωής του αποβιώσαντα (πολλαπλασιαστής). Σχεδόν το σύνολο της ενώπιον μου μαρτυρίας επικεντρώθηκε στις μελλοντικές απολαβές και τα ωφελήματα που θα είχε ο αποβιώσας. Η δυσκολία συνίσταται στην προκειμένη περίπτωση (και γι΄ αυτό χρειάστηκε η προσκόμιση της μαρτυρίας επτά συνολικά μαρτύρων εκ μέρους των Εναγόντων) στο να εξακριβωθεί ο καθαρός μηνιαίος μισθός που ελάμβανε ο αποβιώσας κατά το χρόνο του θανάτου του. Όλοι οι μάρτυρες των Εναγόντων πλην του ΜΕ1 Ανδρέα Κρόκου που αναφέρθηκε και στις συνθήκες θανάτου του Βασίλη επικεντρώθηκαν στη μαρτυρία τους στις απολαβές και τα οφελήματα του αποβιώσαντα. Ως προς την εξακρίβωση του καθαρού μηνιαίου μισθού του αποβιώσαντα σχετική είναι η μαρτυρία της Παναγιώτας Κυριάκου (ΜΕ3) λειτουργού στο Γενικό Λογιστήριο της Κυπριακής Δημοκρατίας την οποία αποδέχομαι και η οποία κατέθεσε το Τεκμήριο 8 το οποίο αποτελείται από τις αναλυτικές καταστάσεις απολαβών του αποβιώσαντα από την ημερομηνία πρόσληψης του (3.4.2003) μέχρι και τις 8.10.2011 (τρεις μήνες μετά το θάνατο του). Από τη μελέτη του Τεκμηρίου 8 προκύπτει ότι ο μισθός του αποβιώσαντα δεν ήταν σταθερός κάθε μήνα σε όλα τα χρόνια της υπηρεσίας του. Αυτό είναι αποτέλεσμα του γεγονότος, όπως επεξηγήθηκε και από τους ΜΕ1 Ανδρέα Κρόκο, ΜΕ2 Μιχάλη Θεοφίλου και ΜΕ4 Μάρκο Τράγκολα, ότι ως πυροσβέστης ήταν ενταγμένος στο σύστημα βάρδιας. Συνεπώς ο μισθός του αυξομειωνόταν ανάλογα με τις ώρες βάρδιας που εργαζόταν μηνιαίως και σύμφωνα με αυτές πληρωνόταν. Η ΜΕ5 (Παναγιώτα Κρόκου) αδελφή του αποβιώσαντα, της οποίας επίσης τη μαρτυρία αποδέχομαι όσον αφορά τις απολαβές του αποβιώσαντα, κατέθεσε το Τεκμήριο 14 που είναι η κατάσταση μισθοδοσίας του τους έξι πρώτους μήνες του 2011, στο οποίο φαίνονται αναλυτικά ποιες ήταν οι καθαρές μηνιαίες απολαβές του αποβιώσαντα χωρίς τα επιδόματα βάρδιας, ποιες ήταν οι καθαρές μηνιαίες απολαβές του αποβιώσαντα που αναλογούν στα επιδόματα βάρδιας και ποιες οι συνολικές καθαρές μηνιαίες απολαβές του αποβιώσαντα (μισθοδοσία και επιδόματα βάρδιας). Η πλευρά των Εναγομένων εγκατέλειψε τη θέση που προώθησε κατά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας ότι δεν πρέπει να ληφθούν υπόψη στο καθαρό μηνιαίο εισόδημα του αποβιώσαντα οι απολαβές του από επιδόματα βάρδιας, κατά συνέπεια μηνιαίος μισθός και επιδόματα βάρδιας ήσαν οι μηνιαίες απολαβές του αποβιώσαντα. Ο μέσος μηνιαίος καθαρός μισθός του αποβιώσαντα (μισθοδοσία και επιδόματα βάρδιας) προκύπτει και θα συμφωνήσω με την κα Τσαγκάρη επί του προκειμένου από το σύνολο των τελευταίων έξι μισθών που έλαβε ο αποβιώσας το 2011 και των επιδομάτων βάρδιας διά των έξι μηνών. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 14 που παρουσίασε η αδελφή του αποβιώσαντα αυτός έλαβε συνολικά ως μισθοδοσία τους έξι πρώτους μήνες του 2011 €8.353,75 που κατανέμονται σε €1.369,53 για τον Ιανουάριο, €1.405,34 για τον Φεβρουάριο, €1.385,34 για τον Μάρτιο, €1.405,34 για τον Απρίλιο, €1.393,82 για τον Μάιο και €1.394,38 για τον Ιούνιο. Ο μέσος όρος του καθαρού μηνιαίου μισθού του αποβιώσαντα κατά το χρόνο του θανάτου του λαμβανομένου υπόψη του συνολικού ποσού της μισθοδοσίας του των έξι πρώτων μηνών του 2011 είναι €1.392,
  1. Ως επιδόματα βάρδιας ο αποβιώσας έλαβε τους έξι πρώτους μήνες του 2011 €2.760,99 τα οποία καταμερίζονται σε πέντε μήνες (γιατί τον Ιανουάριο του 2011 δεν εργάστηκε και δεν έλαβε κανένα ποσό) ήτοι €553,24 για τον Φεβρουάριο, €556,92 για τον Μάρτιο, €379,30 για τον Απρίλιο, €608,25 για τον Μάιο και €663,68 για τον Ιούνιο. Ο μέσος όρος των επιδομάτων βάρδιας του αποβιώσαντα των πέντε τελευταίων μηνών είναι €552,
  2. Κατά συνέπεια οι καθαρές μηνιαίες απολαβές του αποβιώσαντα ήταν κατά μέσο όρο κατά το χρόνο του θανάτου του €1.944,50 (το άθροισμα του μέσου όρου του καθαρού μηνιαίου μισθού του ήτοι €1.392,30 πλέον τον μέσο όρο των επιδομάτων βάρδιας ήτοι €552,20). Το σύνολο των ετησίων απολαβών του αποβιώσαντα ήταν κατά το χρόνο του θανάτου του €23.334 (το σύνολο των μηνιαίων απολαβών ήτοι €1.944,50 επί 12 μήνες). Στο ποσό αυτό θα πρέπει να προστεθεί ο 13ος μισθός αφαιρουμένων των όποιων επιδομάτων που ανεβάζει τις συνολικές ετήσιες απολαβές του αποβιώσαντα κατά το χρόνο του θανάτου του στις €24.726,30 (€23.334 συν €1.392,30 13ος μισθός). Θεωρώ ότι οι ετήσιες καθαρές απολαβές του αποβιώσαντα κατά το χρόνο του θανάτου του ήταν €24.726,
  3. Το ποσό αυτό θα πρέπει να πολλαπλασιαστεί στα προσδόκιμα χρόνια οικονομικά ενεργούς ζωής του αποβιώσαντα. Η θέση των Εναγόντων όμως είναι ότι ο αποβιώσας είχε βέβαιη ανέλιξη σε ψηλότερες βαθμίδες της υπηρεσίας του και κατά συνέπεια θα είχε αύξηση των καθαρών ετήσιων απολαβών του τα επόμενα χρόνια κάτι το οποίο θα πρέπει να λάβει υπόψη του το Δικαστήριο στον καταμερισμό των αποζημιώσεων που δικαιούνται τα εξαρτώμενα πρόσωπα. Η θέση αυτή προέρχεται από το γεγονός ότι ο αποβιώσας ήταν εξαίρετος πυροσβέστης, πρώτευσε στις εξετάσεις εκπαίδευσης της Πυροσβεστικής το 2007 και ήταν μεταξύ των πρώτων επιτυχόντων (5ος) στις εξετάσεις για να προσληφθεί στην Αστυνομία. Κατά συνέπεια σύμφωνα με τους ΜΕ1 Ανδρέα Κρόκο και ΜΕ2 Μιχάλη Θεοφίλου θα μπορούσε κατά το χρόνο του θανάτου του και αφού είχαν παρέλθει έξι χρόνια από την πρόσληψη του να αξιολογηθεί για προαγωγή στο βαθμό του Λοχία και τέσσερα χρόνια αργότερα να αξιολογηθεί για προαγωγή στο βαθμό του Υπαστυνόμου. Όπως ανέφερε ο ΜΕ2 κ. Θεοφίλου συνήθως στο βαθμό του Λοχία ανελίσσεται ένας πυροσβέστης μετά από 10-12 χρόνια υπηρεσίας (για τον αποβιώσαντα υπολογίσθηκε και καταβλήθηκε από το Γενικό Λογιστήριο εφάπαξ ποσό στην κλίμακα Α8 δηλαδή στο βαθμό του Λοχία (βλέπε μαρτυρία ΜΕ7 Χριστιάνας Χατζηγεωργίου). Στο θέμα της ανέλιξης αναφέρθηκε επίσης ο πατέρας του αποβιώσαντα ΜΕ1 Ανδρέας Κρόκος. Ήταν σθεναρή θέση του ότι ο Βασίλης ως εξαίρετος Πυροσβέστης, πρωτεύσας στις εξετάσεις της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας που υπηρετούσε στην επίλεκτη μονάδα της Πυροσβεστικής (ΕΜΑΚ) θα είχε βέβαιη ανέλιξη όχι μόνο στις ανώτερες βαθμίδες της ιεραρχίας, αλλά στις ανώτατες όπως και άλλοι πρωτεύσαντες στο παρελθόν οι οποίοι ακολούθησαν την ίδια πορεία. Στη θέση ότι ο αποβιώσας ήταν βέβαιο ότι είχε εξαίρετα προσόντα προς ανέλιξη και κατά συνέπεια θα είχε αυξημένες ετήσιες απολαβές η κα Τσαγκάρη για τη Δημοκρατία αντιτείνει ότι ενάμιση χρόνο μετά το θάνατο του Βασίλη Κρόκου είχαν παγοποιηθεί τόσο οι προαγωγές όσο και οι προσλήψεις δημοσίων υπαλλήλων και υπήρξαν αποκοπές στους μισθούς των δημοσίων υπαλλήλων, αποκοπές προσαυξήσεων και ποσοστιαία μείωση των επιδομάτων βάρδιας Κυριακής αργίας και τέλος κατάργηση του επιδόματος καλής διαγωγής λόγω της οικονομικής κρίσης του
  4. Κατά συνέπεια σύμφωνα με την κα Τσαγκάρη δεν υπήρχε βεβαιότητα ανέλιξης του αποβιώσαντα (αλλά απλή πιθανότητα), μάλιστα οι ίδιες οι εξελίξεις και τα γεγονότα που ακολούθησαν επιβεβαίωσαν αυτό και ο μισθός του αποβιώσαντα κατά συνέπεια δεν θα είχε ανοδική πορεία λόγω της ανέλιξης του σε ψηλότερη βαθμίδα, η οποία δεν θα επιτυγχάνετο λόγω ακριβώς αυτής της παγοποίησης στις προαγωγές. Το Δικαστήριο έχει υποχρέωση να προσδιορίσει τις καθαρές ετήσιες απολαβές του αποβιώσαντα "κατά το χρόνο του θανάτου του όσο και αυτές που εύλογα αναμένετο ότι θα είχε σε μεταγενέστερους χρόνους" (βλ. AHK v. Α. Κυριάκου κ.ά.
(2006)1(Α) Α.Α.Δ. 417). Έχουν ήδη προσδιοριστεί οι καθαρές απολαβές του αποβιώσαντα κατά το χρόνο του θανάτου του και είναι €24.726,
  1. Αυτό που παραμένει είναι να προσδιοριστούν οι απολαβές που εύλογα αναμένετο ότι θα είχε "σε μεταγενέστερους χρόνους" Στην ίδια πιο πάνω αυθεντία (ΑΗΚ ανωτέρω) αποφασίστηκε ότι το Δικαστήριο θα πρέπει να λάβει υπόψη του ως προς τις καθαρές ετήσιες απολαβές του αποβιώσαντα υπολογίζοντας ανέλιξη του σε ανώτερη ή ανώτερες βαθμίδες. Ακολουθώντας την ΑΗΚ (ανωτέρω), θεωρώ βέβαιο ότι ο αποβιώσας μετά βεβαιότητας θα ανελίσσετο στο βαθμό τουλάχιστον του Υπαστυνόμου και ως εκ τούτου οι ετήσιες ακαθάριστες απολαβές του που αυξήθηκαν από 12.7.2011 που απολάμβανε ωφελήματα στο βαθμό του Λοχία και στη μισθολογική κλίμακα Α8(ι) (βλέπε μαρτυρία ΜΕ7 Χριστιάνας Χατζηγεωργίου και Τεκμήριο 9) σύμφωνα με τη μαρτυρία που έχω ενώπιον μου (Τεκμήριο 11) θα απολάμβανε προϊόντος του χρόνου ανελισσόμενος στην ιεραρχία μισθοδοσία και ωφελήματα στην κλίμακα Υπαστυνόμου (Α9[ι]). Κατά συνέπεια οι ετήσιες ακάθαρτες απολαβές του αποβιώσαντα κατά το χρόνο του θανάτου του εφόσον είχε συμπληρωμένα επτά χρόνια και πέντε μήνες υπηρεσίας και αφού θα μπορούσε να αξιολογηθεί για προαγωγή στον αμέσως επόμενο βαθμό του Λοχία με αύξηση της μισθολογικής του κλίμακας στην κλίμακα Α8(ι), είναι ο μέσος όρος των καθαρών ετήσιων απολαβών του κατά τον χρόνο του θανάτου του (€24.726,30) με τον μέσο όρο των καθαρών ετήσιων απολαβών του ως Υπαστυνόμου. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 11 οι ακάθαρτες ετήσιες απολαβές αυτής της βαθμίδας (κλίμακα Α9[ι]) είναι €40.
  2. Από το ποσό αυτό το οποίο αποτελεί τις μέσες ακάθαρτες ετήσιες απολαβές του αποβιώσαντα ως Υπαστυνόμου, θα πρέπει να αφαιρεθούν περίπου, σύμφωνα με το Τεκμήριο 18 8% ως παρακράτηση Φόρου Εισοδήματος με βάση τους φορολογικούς συντελεστές του 2011, πλέον εισφορές Κοινωνικών Ασφαλίσεων, άλλες εισφορές Συντάξεις Χηρών και να προστεθούν αφού αφαιρεθούν τα πιο πάνω ποσά τα επιδόματα βάρδιας τα οποία για τον βαθμό του Υπαστυνόμου, ο οποίος επίσης είναι ενταγμένος στο σύστημα βάρδιας (ΜΕ4 Μάρκος Τράγκολας) είναι αυξημένα σε σχέση με τα επιδόματα βάρδιας στο βαθμό του Λοχία (€17,79 μέση ωριαία αμοιβή αντί €15,19 μέση ωριαία αμοιβή για τους Λοχίες, Τεκμήριο 11) που επίσης καθ΄ υπολογισμό είναι περίπου όσα και οι αφαιρέσεις. Με συμψηφισμό των δύο πιο πάνω καθ΄ υπολογισμό ποσών οι μέσες καθαρές ετήσιες απολαβές του αποβιώσαντα στον βαθμό του Υπαστυνόμου παραμένουν στις €40.
  3. Δεν είναι δυνατό (παρότι βέβαιο) να καθοριστεί χρόνος ανέλιξης του αποβιώσαντα στο βαθμό του Υπαστυνόμου. Κατά συνέπεια ο πολλαπλασιαστέος θα προκύψει από το μέσο όρο των καθαρών ετήσιων απολαβών του κατά το χρόνο του θανάτου του (€24.726,30 λέγε €25.000) και των καθαρών ετήσιων μελλοντικών απολαβών του αποβιώσαντα ως Υπαστυνόμου (€40.097 λέγε €40.000) ήτοι €32.
  4. Οι ετήσιες καθαρές απολαβές του αποβιώσαντα κατά το χρόνο του θανάτου του λαμβανομένης υπόψη και της ανέλιξης του τα επόμενα χρόνια μέχρι το βαθμό του Υπαστυνόμου και της αύξησης των απολαβών του καθορίζονται σε €32.500 (πολλαπλασιαστέος). Το τι επακολούθησε τον θάνατο του αποβιώσαντα (οικονομική κρίση, μείωση μισθών, απολύσεις από την δημόσια υπηρεσία, παγοποίηση προσαυξήσεων, ποσοστιαία μείωση των επιδομάτων, παγοποίηση προσλήψεων και προαγωγών) δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη από το Δικαστήριο. Ο ουσιώδης χρόνος είναι ο χρόνος θανάτου και τα δεδομένα που ισχύουν κατά το χρόνο αυτό λαμβανομένων υπόψη βεβαίως και των προοπτικών ανέλιξης που θεωρώ στη συγκεκριμένη περίπτωση ότι τέτοιες προοπτικές ανέλιξης τουλάχιστον στο βαθμό του Λοχία και στο βαθμό του Υπαστυνόμου υπήρχαν μετά βεβαιότητας. Ο Βασίλης σύμφωνα με τη μαρτυρία του πατέρα του εκτός από πρωτεύσας στις εξετάσεις "ήταν υγιέστατος, ήταν πολύ εργατικός, ήταν παλικάρι, είχε ύψος 1.86 με αθλητικό κορμί και αθλείτο, δεν κάπνιζε, δεν έπινε και γενικά ήταν ένας καλός οικογενειάρχης". Οι προοπτικές ανέλιξης του τουλάχιστον στο βαθμό του Υπαστυνόμου ήσαν βέβαιες. Αυτό που απομένει να εξεταστεί και να αποφασιστεί είναι ποιος είναι ο κατάλληλος πολλαπλασιαστής ο οποίος θα πρέπει να χρησιμοποιηθεί για σκοπούς υπολογισμού μιας τέτοιας μελλοντικής ζημιάς (απώλεια εξάρτησης) των προσώπων (σύζυγος και θυγατέρα) που θα στερηθούν τα εισοδήματα του αποβιώσαντα. Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα του Φρίξου Νικολαΐδη, Αποζημιώσεις Για Σωματικές Βλάβες, στη σελ.43: "Ο συντελεστής είναι κατά πολύ μικρότερος του πραγματικού αριθμού των ετών της εξάρτησης. ... Ο συντελεστής θα πρέπει να καθορίζεται υπό το φως των ειδικών γεγονότων της υπόθεσης και υπόκειται σε δύο μειωτικούς παράγοντες, την επί του παρόντος αξία των μελλοντικών εισοδημάτων και τις αβεβαιότητες του μέλλοντος. Τα απρόβλεπτα της ζωής όπως οι ασθένειες, η σωματική αναπηρία και η ανεργία λαμβάνονται υπόψη. ... Τα δεδομένα που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη είναι κυρίως η ηλικία του αποβιώσαντος, το επάγγελμα του, η κατάσταση της υγείας του πριν από το δυστύχημα και η ηλικία των εξαρτωμένων." Στην υπόθεση Fysko v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1033, αναφέρεται ότι η ηλικία είναι από τους βασικούς παράγοντες για τον υπολογισμό του πολλαπλασιαστή. Περαιτέρω, στην υπόθεση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 CLR 789, στη σελ. 794, αναφέρονται τα ακόλουθα: "... the multiplier is chosen primarily, but not exclusively, be reference to the age and state of heath of the injured party and to a lesser extent his employment prospects. His age is the first denominator..." Στην υπόθεση Χριστοδούλου ν. Μπίλλη
(1998)1(Α) Α.Α.Δ. 164, γίνεται ανασκόπηση της σχετικής νομολογίας για το ζήτημα πολλαπλασιαστή. Αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι: "Η ίδια η φύση του θέματος δεν παρέχει την δυνατότητα θέσπισης απλών και πρακτικών κανόνων που να παρέχουν ομοιόμορφη πρόκριση του κατάλληλου πολλαπλασιαστή σε κάθε υπόθεση. Βλ. Taylor v. O' Connor [1970] 1 All E.R. 365 (H.L.) και Savva v. Savvides and Another
(1988)1 C.L.R. 682. O αριθμός που προκρίνεται ως ο πιο κατάλληλος θα πρέπει να αντιπροσωπεύει ικανοποιητικά τη σημερινή αξία της μελλοντικής απώλειας. Βλ. Zachariou v. Elmini Lioness Inc and Another
(1983)1 C.L.R. 415. Λόγω της αβεβαιότητας της ζωής από τη μια και του γεγονότος ότι η πληρωμή των μελλοντικών εισοδημάτων μετά την επιδίκαση τους πληρώνονται προκαταβολικά, ο καθορισμός του πολλαπλασιαστή συνήθως είναι μικρότερος του προσδοκόμενου υπόλοιπου χρόνου ζωής του ενάγοντα. ................... .... ο προσδιορισμός του αριθμού που θα αποτελέσει τον πολλαπλασιαστή είναι το αποτέλεσμα της συνεκτίμησης δεδομένων και παραγόντων που αφορούν την κάθε υπόθεση χωριστά. Η διεργασία της συνεκτίμησης θα πρέπει να γίνεται με ρεαλισμό. Αυτό σημαίνει πως τα δεδομένα στοιχεία από τη μια και τα γεγονότα που πιθανολογείται να συμβούν από την άλλη, πρέπει να βρίσκονται σε μια λογικά ρεαλιστική συνάρτηση. Ο χρόνος ζωής του κάθε ανθρώπου είναι το άγνωστο στοιχείο για το οποίο δεν παρέχεται δυνατότητα για ακριβή πρόβλεψη. Όμως ο μέσος όρος ζωής των ανθρώπων και η ικανότητα τους για εργασία ανάλογα με την ηλικία τους είναι στοιχεία που η επιστήμη και η ανθρώπινη πείρα κατατάσσουν και ο προσδιορισμός γίνεται με ρεαλιστική προσέγγιση και με γνώμονα την λογική και την πείρα." Στην υπόθεση Δ. Γεωργίου ν. Κ. Αντωνίου
(2005)1(Α) Α.Α.Δ. 967, χρησιμοποιήθηκε πολλαπλασιαστής 17 ετών για νεαρό άτομο ηλικίας 21 ετών κατά το δυστύχημα και 28 ετών κατά την έκδοση της απόφασης. Στην υπόθεση Πανίκος Παπαμάρκου ν. Ανδρέας Κωνσταντίνου κ.α.
(2008)1 Α.Α.Δ. 568, όπου η αποβιώσασα ήταν ηλικίας 24 ετών, μητέρα 2 θυγατέρων 5 ετών και 7 μηνών κατά τον χρόνο του θανάτου της, το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε ότι "16 έτη εξαγοράς αγγίζει το μέγιστο υπολογισμό που υιοθετεί η νομολογία μας". Στην υπόθεση Β. Σιαμμά κ.α. ν. Α. Βασιλείου
(2005)1(Α) Α.Α.Δ. 1129, υιοθετήθηκε πολλαπλασιαστής 10 ετών για άτομο ηλικίας 44 ετών με γνώμονα την ηλικία του, τις καλές προοπτικές επαγγελματικής ανέλιξης του, την εκτίμηση των εργοδοτών του, καθώς και τους λοιπούς αρνητικούς παράγοντες, όπως τους κινδύνους από αρρώστιες, αιφνίδιο θάνατο, κλπ. Λαμβάνοντας υπόψη της ηλικία, το επάγγελμα, την κατάσταση της υγείας του αποβιώσαντα πριν από το ατύχημα όπως επίσης και την ηλικία των εξαρτωμένων του σε συνάρτηση με τα χρόνια που θα διαρκούσε αυτή η εξάρτηση όπως επίσης και το γεγονός ότι το ποσό της εξάρτησης θα καταβληθεί προκαταβολικά θα υιοθετήσω ως πολλαπλασιαστή τον πολλαπλασιαστή που εισηγήθηκε η κα Τσαγκάρη τον οποίο θεωρώ υπό τις περιστάσεις δίκαιο και είναι τα 18 χρόνια. Ως εκ τούτου οι αποζημιώσεις τις οποίες οι εξαρτώμενοι του αποβιώσαντα δικαιούνται και είναι το 75% των €605.000 (καθαρές ετήσιες απολαβές (€32.500 επί 18 χρόνια) είναι €453.750. Β. Κατά χάριν οικονομική βοήθεια Με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου με αρ. 72361 (Τεκμήριο 4) ημερ. 10.8.2011 (ένα μήνα μετά το τραγικό συμβάν), δόθηκε κατά χάριν οικονομική βοήθεια συνολικού ύψους €190.000 στους δύο εξαρτώμενους του Βασίλη Κρόκου (ήτοι €95.000 στη σύζυγο του Μαριλένα και €95.000 στη θυγατέρα του Δέσποινα). Η κατά χάριν αυτή οικονομική βοήθεια - εισηγήθηκε η κα Τσαγκάρη - δόθηκε στις οικογένειας των θυμάτων γιατί το Υπουργικό Συμβούλιο αντιλαμβάνετο ότι αυτές βρίσκονταν σε ανάγκη και/ή έκτακτη ανάγκη για την κάλυψη επείγουσων αναγκών τους. Είναι η θέση της κας Τσαγκάρη ότι τα ποσά αυτά θα πρέπει να αφαιρεθούν και/ή συνυπολογιστούν στα ποσά των γενικών αποζημιώσεων που οι Ενάγοντες δικαιούνται προς όφελος των εξαρτωμένων του αποβιώσαντα (συζύγου και θυγατέρας), ενώ την αντίθετη θέση εκφράζει ο κ. Δημητρίου. Η θυγατέρα του αποβιώσαντα ήταν ηλικίας 10 μηνών κατά το χρόνο του θανάτου. Κατά συνέπεια τόσο αυτή, όσο και η σύζυγος του αποβιώσαντα (παρότι εργαζόμενη) θα ήταν εξαρτώμενες αυτού σύμφωνα με τα παραδεκτά γεγονότα για όλη την περίοδο των 18 ετών της εξάρτησης. Η θέση της κας Τσαγκάρη να αφαιρεθεί το ποσό της κατά χάριν πληρωμής των €190.000 που παραχωρήθηκε κατά χάριν στους δύο εξαρτώμενους του αποβιώσαντα στηρίζεται στην αυθεντία Κώστας Ιακώβου ν. Αλέξανδρου Παπαδάκη και Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας
(2000)1 Α.Α.Δ. 2079, όπου αποφασίστηκε ότι ποσά που δόθηκαν από τον αδικοπραγήσαντα είναι παράλογο να μην αφαιρούνται από το ποσό που τελικά θα επιδικαστεί υπό μορφή αποζημιώσεων εναντίον του και θα κληθεί να καταβάλει, αφού σε μία τέτοια περίπτωση θα κληθεί ουσιαστικά να καταβάλει για την ίδια αμελή πράξη ή παράλειψη διπλή αποζημίωση. Σύμφωνα με την πιο πάνω αυθεντία Κώστας Ιακώβου (ανωτέρω), αναφέρθηκε ότι το Αγγλικό Κοινοδίκαιο έχει αναγνωρίσει δύο παροχές οι οποίες δεν μπορούν να λαμβάνονται υπ΄ όψιν κατά τον καθορισμό των αποζημιώσεων. Αυτές είναι (α) το προϊόν ασφαλιστικού συμβολαίου αφού ο ίδιος ο Ενάγων τις έχει αγοράσει (βλέπε Parry v. Cleaver
(1970)A.C. 1 (H.L.) (β) και το προϊόν φιλανθρωπίας αφού θα ήταν αηδιαστικό για το αίσθημα δικαιοσύνης του μέσου ανθρώπου και επομένως αντίθετο με τη δημόσια πολιτική να μειωθούν οι αποζημιώσεις του θύματος έτσι ώστε να μην επωφεληθεί τίποτε από τη φιλανθρωπία των φίλων του ή των συγγενών του ή του κοινού εν γένει και ότι ο μόνος που θα ωφεληθεί από μια τέτοια μείωση είναι ο αδικοπραγείσας (βλέπε Nabi v. British Leyland (UK) Ltd
(1980)1 WLR 529. Στην Hussain v. New Taplow Paper Mills Ltd
(1987)1 All E.R. 417 υποδείχθηκε ότι ο κανόνας αποκλεισμού των κατά χάριν πληρωμών (exgratia payments) εφαρμόζεται στις περιπτώσεις όπου υπεύθυνος είναι κάποιος τρίτος και ότι πρέπει να υπάρχει εξαίρεση στο γενικό κανόνα (μη αφαίρεσης τους από τις αποζημιώσεις) στις περιπτώσεις που η κατά χάριν πληρωμή προέρχεται από τον ίδιο τον αδικοπραγούντα. Σύμφωνα με την εισήγηση της κας Τσαγγάρη αφού το κατά χάριν ποσό των €190.000 όσο και το ποσό της αποζημίωσης που θα επιδικαστεί από το Δικαστήριο έχουν κοινή προέλευση (θα καταβληθούν από τον ίδιο τον αδικοπραγήσαντα, δηλαδή το κράτος) το ποσό της κατά χάριν πληρωμής θα πρέπει να αφαιρεθεί από το ποσό της επιδικασθείσας αποζημίωσης. Η θέση της είναι ότι το ποσό των €190.000 που καταβλήθηκε δεν δόθηκε χαριστικά και ανεξάρτητα από οποιαδήποτε άλλη αποζημίωση την οποία δικαιούνται τα εξαρτώμενα πρόσωπα. Ακόμα και αν αυτό αντικριστεί στη βάση των αρχών που καθόρισε η British Transport Commission v. Gourley
(1956)A.C. 185 ως παράπλευρο (συμπληρωματικό) όφελος το Δικαστήριο εξετάζοντας τις πραγματικότητες - σύμφωνα με την εισήγηση της κας Τσαγκάρη - κατά πόσο είναι ή δεν είναι πολύ απομακρυσμένο από τη ζημιά που προκλήθηκε από το ατύχημα θα πρέπει να καταλήξει ότι το ποσό αυτό θα πρέπει να αφαιρεθεί από τις επιδικασθείσες αποζημιώσεις. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 4 (απόσπασμα από τα πρακτικά της συνεδρίας του Υπουργικού Συμβουλίου ημερ. 10.8.2011) παραχωρείται κατά χάριν οικονομική βοήθεια "στις οικογένειες" των θυμάτων της έκρηξης της 11ης Ιουλίου 2011 στη Ναυτική Βάση "Αντιστράτηγος Ευάγγελος Φλωράκης" στο Μαρί και όχι για κάλυψη εκτάκτων αναγκών των "εξαρτωμένων προσώπων" τους όπως ο πιο πάνω ισχυρισμός της κας Τσαγκάρη. Η κατά χάριν αυτή οικονομική βοήθεια δεν προκαταβάλλεται έναντι της μελλοντικά επιδικασθείσας αποζημίωσης προς κάλυψη έκτακτων αναγκών εξαρτωμένων των θυμάτων προσώπων. Είναι γι΄ αυτό το λόγο που η κατά χάριν αυτή οικονομική βοήθεια δίδεται και "στις οικογένειες" των 3 κληρωτών στρατιωτών (θυμάτων) που υπηρετούσαν στις ένοπλες δυνάμεις και προφανώς ήταν οι ίδιοι (ως υπηρετούντες στην Εθνική Φρουρά) εξαρτώμενοι των οικογενειών τους και στο νόμιμο προσωπικό αντιπρόσωπο του πυροσβέστη Θεοφίλου που δεν ήταν νυμφευμένος και δεν ήταν εξαρτώμενος οποιουδήποτε, ούτε ο ίδιος είχε άλλα πρόσωπα ως εξαρτώμενους. Κατά συνέπεια το ποσό αυτό δόθηκε χαριστικά (κατά χάριν) στις οικογένειες των θυμάτων και όχι έναντι της αποζημίωσης την οποία τα εξαρτώμενα πρόσωπα δικαιούνται και σαν τέτοιο αποτελεί φιλανθρωπία του κοινού (του κρατικού ταμείου) το οποίο δεν είναι δυνατόν να αφαιρεθεί από τις αποζημιώσεις των εξαρτωμένων προσώπων το οποίο σκοπεί να διασφαλίσει με την καταβολή του πιο πάνω εφάπαξ ποσού την συνεισφορά του θανόντος για το υπόλοιπο της ζωής τους το οποίον απώλεσαν με το θάνατο του. Δεν υπάρχει ενώπιον μου καμιά μαρτυρία από την Κυπριακή Δημοκρατία ότι το πιο πάνω ποσό των €190.000 δόθηκε έναντι των αποζημιώσεων στις οποίες τα εξαρτώμενα πρόσωπα δικαιούνται από τις μελλοντικές απολαβές του αποβιώσαντα. Ούτε βεβαίως υπάρχει ενώπιον μου μαρτυρία ότι δόθηκε το ποσό αυτό για κάλυψη εκτάκτων αναγκών των εξαρτωμένων προσώπων έναντι της μεταγενέστερα επιδικασθεισόμενης αποζημίωσης από το Δικαστήριο. Το αντίθετο θα έλεγα προκύπτει από την ανάγνωση και ερμηνεία του Τεκμηρίου 4 (απόφαση Υπουργικού Συμβουλίου). Η ΑΗΚ (ανωτέρω) διαφοροποιείται από την παρούσα περίπτωση στο ότι εκεί αποφασίστηκε ότι ωφελήματα τα οποία παραχωρούνται σε τραυματία (και όχι κληρονόμους, οικείους και/ή εξαρτώμενους θανόντα) δυνάμει σχετικής νομοθεσίας θα πρέπει να αφαιρούνται από τις αποζημιώσεις που η περιουσία δικαιούται. Δεν είναι άνευ σημασίας ότι σύμφωνα με το άρθρο 58
(19)του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου δεν αφαιρούνται οποιαδήποτε ωφελήματα παραχωρούνται στους "οικείους" ή "εξαρτώμενους" θανόντα. Η αποζημίωση από τον αδικοπραγήσαντα προς τον τραυματία σκοπεί στην αποκατάσταση της ζημιάς που προκλήθηκε σε αυτόν. Στην περίπτωση θανόντα από αδικοπραξία η αποζημίωση παραχωρείται όχι για αποκατάσταση της ζημιάς αλλά στην περιουσία και τους εξαρτώμενους του αποβιώσαντα. Δεν υπάρχει αποκατάσταση της ζημιάς. Παραθέτω το άρθρου 58
(19)του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου αυτούσιο: "Ωφελήματα τα οποία έχουν περιέλθει ή θα περιέλθουν ή δύνανται να περιέλθουν σε οποιοδήποτε πρόσωπο από την κληρονομιά ή άλλως ως αποτέλεσμα του θανάτου του δεν θα υπολογίζονται σε αγωγή κατά τον υπολογισμό των αποζημιώσεων για το θάνατο του." Θα διαφωνήσω επίσης με την κα Τσαγκάρη ότι στην Hussain (ανωτέρω) αδικοπραγήσας ήταν το κράτος. Στην Hussain στην οποία παρέπεμψε το Δικαστήριο στην Ιακώβου (ανωτέρω) για το γενικό κανόνα ότι οι φιλανθρωπίες λαμβάνονται υπόψη στις αποζημιώσεις όταν προέρχονται από τον αδικοπραγήσαντα, η κατά χάριν πληρωμή έγινε από εργοδότη που είχε ευθύνη για τον τραυματισμό εργοδοτουμένου του και η Hussain αποφασίστηκε στη βάση Δημόσιας Πολιτικής που θα έπρεπε να διέπει το ζήτημα. Γ. Εφάπαξ - φιλοδώρημα Είναι η θέση των Εναγόντων ότι στον αποβιώσαντα θα πρέπει να καταβληθεί εφάπαξ ποσό το οποίο πρέπει να υπολογιστεί μέχρι το χρόνο αφυπηρέτησης του από την δημόσια υπηρεσία. Αντίθετα είναι η θέση του Εναγομένου ότι επιπλέον ποσά που καταβλήθηκαν στο νόμιμο προσωπικό αντιπρόσωπο του αποβιώσαντα θα πρέπει να αφαιρεθούν από τις αποζημιώσεις προς όφελος της περιουσίας του αποβιώσαντα. Η ΜΕ6 Χριστιάνα Χατζηγεωργίου (επιθεωρήτρια λογαριασμών στο Γενικό Λογιστήριο στον τομέα συντάξεων) η οποία κλήθηκε με την επιστολή των δικηγόρων των Εναγόντων (Τεκμήριο 15) και κατάθεσε στο Δικαστήριο το Τεκμήριο 16 (τα εφάπαξ ποσά που καταβάλλονται σε αστυνομικούς-πυροσβέστες, λοχίες, υπαστυνόμους μετά τη συμπλήρωση των συνταξίμων χρόνων υπηρεσίας) ανέφερε στο Δικαστήριο ότι οι συντάξεις στη δημόσια υπηρεσία δίδονται ανάλογα με τα χρόνια υπηρεσίας και τη μισθοδοσία με μέγιστο συντάξιμο χρόνο τους 400 μήνες υπηρεσίας. Στον αποβιώσαντα σύμφωνα με τα χρόνια υπηρεσίας του (2003-2011) υπολογίστηκε και δόθηκε ως εφάπαξ - φιλοδώρημα από το Γενικό Λογιστήριο του κράτους το ποσό των €22.091,16. Το ποσό αυτό αναλογεί σε 17 χρόνια και 5 μήνες συντάξιμων χρόνων υπηρεσίας στην κλίμακα Α8 (που είναι η κλίμακα Λοχία) ήτοι σε 204 μήνες υπηρεσίας. Σύμφωνα με το άρθρο 20 του Ν.97(Ι)/97 (περί Συντάξεως Δημοσίων Υπαλλήλων Νομοθεσία) ο αποβιώσας που είχε λιγότερο από 10 χρόνια συντάξιμης υπηρεσίας (όπως στην προκειμένη περίπτωση ο Βασίλης) λαμβάνει ως εφάπαξ φιλοδώρημα για τα διπλάσια χρόνια υπηρεσίας του. Επιπλέον σύμφωνα με την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου με αρ. 76740 ημερ. 9.4.2014 (Τεκμήριο 20) το Υπουργικό Συμβούλιο για σκοπούς ίσης μεταχείρισης των θυμάτων της έκρηξης της 11ης Ιουλίου 2011 στη Ναυτική Βάση Αντιστράτηγος Ευάγγελος Φλωράκης στο Μαρί ενέκρινε την καταβολή €7.207,72 ως διαφορά φιλοδωρήματος και €37.144,97 ως διαφορά σύνταξης για τον Βασίλη Κρόκο (και άλλα ποσά για άλλα θύματα της έκρηξης πυροσβέστες που τραυματίστηκαν θανάσιμα). Η απόφαση αυτή ελήφθη - σύμφωνα με την ΜΕ6 Χριστιάνα Χατζηγεωργίου - γιατί οι κανονισμοί που ίσχυαν τότε προέβλεπαν διαφορετική μεταχείριση για τους στρατιωτικούς θύματα της έκρηξης (οι οποίοι λάμβαναν ψηλότερα ποσά) και τους πυροσβέστες που έχασαν την ζωή τους κατά την εκτέλεση του καθήκοντος τους. Θα συμφωνήσω εν προκειμένω με την κα Τσαγκάρη ότι το απορρέον εκ του Νόμου δικαίωμα καταβολής απολαβών και ωφελημάτων είναι δικαίωμα άρρηκτα συνδεδεμένο με τη θέση και την υπηρεσιακή κατάσταση του υπαλλήλου και πρόκειται για αναφαίρετο δημόσιο δικαίωμα (βλ. Παπαγιώργη ν. Α.Η.Κ.
(1996)3 Α.Α.Δ. 560) του οποίου η αναγνώριση και ο προσδιορισμός ανάγονται αποκλειστικά στο δημόσιο δίκαιο (βλ. Α.Η.Κ. ν. Φιλιαστίδη
(2003)3 Α.Α.Δ. 342 Επιπρόσθετα, στην υπόθεση Α.Η.Κ. ν. Γεωργιάδη
(2004)3 Α.Α.Δ. 600, κρίθηκε ότι όπου οι αποφάσεις αφορούν συντάξεις και επιδόματα των δημοσίων υπαλλήλων και εμπίπτουν εντός της δικαιοδοσίας του άρθρου 146 του Συντάγματος, το κατά πόσο ο υπάλληλος όταν προβάλλει την απαίτηση, εξακολουθεί να βρίσκεται εν ενεργεία ή όχι, δεν επηρεάζει τη δικαιοδοσία, αφού η αφυπηρέτηση δεν είναι στοιχείο που αλλοιώνει τη φύση της διαφοράς, που ήδη κρίνεται πως αποτελεί θέμα δημοσίου δικαίου. Κατά συνέπεια το παρόν Δικαστήριο είναι αναρμόδιο να επιδικάσει οποιοδήποτε επιπλέον ποσό στα ποσά που δόθηκαν ως εφάπαξ φιλοδώρημα στον προσωπικό αντιπρόσωπο του αποβιώσαντα από το κράτος ούτε βέβαια και να θεωρήσει ότι το κατά χάριν ποσό που δόθηκε με την πιο πάνω απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου στους πυροσβέστες θύματα της έκρηξης για σκοπούς ίσης μεταχείρισης μπορεί να αφαιρεθεί από τις αποζημιώσεις στις οποίες δικαιούται η περιουσία του. Ένας πρόσθετος λόγος που το Δικαστήριο δεν μπορεί να επέμβει είναι ότι μετά από 18 χρόνια από τον θάνατο του αποβιώσαντα (πολλαπλασιαστής που αποφάσισε το Δικαστήριο) και αφού το καταβληθέν εφάπαξ - φιλοδώρημα καλύπτει περίοδο 17 συντάξιμων χρόνων και 5 μηνών υπηρεσίας (το διπλάσιο της χρονικής διάρκειας της εργασίας του) κανένα από τα δύο εξαρτώμενα πρόσωπα δεν θα εξακολουθεί λογικά να είναι εξαρτώμενο, μετά την πάροδο του χρόνου αυτού. Κατά συνέπεια κατά το χρόνο συνταξιοδότησης του Ενάγοντα θεωρείται ότι ο αποβιώσας δεν θα είχε εξαρτώμενα πρόσωπα ούτε ώστε να κατανεμηθεί σε αυτούς μέρος (75%) του εισπραχθησόμενου αυτού ποσού για την εξάρτηση που απώλεσαν. Εάν η περιουσία του αποβιώσαντος διεκδικεί περαιτέρω ποσό ως εφάπαξ θα πρέπει να προσφύγει στο Διοικητικό Δικαστήριο. Στην υπόθεση Α.Η.Κ. ν. Κυριάκου (ανωτέρω), όπου τέθηκε παρόμοιο ζήτημα αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: "... Αφού ούτε η σύζυγος θα ήταν εξαρτώμενη όταν θα καθίστατο πληρωτέο το φιλοδώρημα και, πάντως, θα είχε ήδη παρέλθει η δεκαετία του πολλαπλασιαστή, δεν ήταν νοητό να επιδικαστεί υπέρ της οποιοδήποτε ποσό ως μέρος της εξάρτησης. Το φιλοδώρημα, όπως αυτό θα καθοριζόταν με βάση το χρόνο της αφυπηρέτησης του αποβιώσαντος θα σχετιζόταν μόνο με την περιουσία του αποβιώσαντος και τους κληρονόμους του. Οπότε, κατά τις ρητές διατάξεις του άρθρου 34
(2)(
  1. a)(
  2. ii)του Κεφ. 189 όπως τροποποιήθηκε ειδικά από το Ν.157/85, ως εισόδημα σχετικό με περίοδο μετά το θάνατο, δεν ήταν εισπρακτέο." Δ. Μη Χρηματικές και/ή Παραδειγματικές και/ή τιμωρητικές αποζημιώσεις Οι Ενάγοντες οι οποίοι εγείρουν την παρούσα αγωγή ως προσωπικοί αντιπρόσωποι διαχειριστές της περιουσίας του θανόντος αξιώνουν δυνάμει του άρθρου 58 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, αποζημιώσεις προς όφελος της περιουσίας του η οποία βεβαίως θα καταλήξει στους κληρονόμους και εξαρτώμενους του. Δεν θα συμφωνήσω με την κα Τσαγκάρη ότι η αγωγή δεν έχει ως βάση της και δεν είναι επιδιωκόμενη θεραπεία οι αποζημιώσεις λόγω παραβίασης της θετικής υποχρέωσης του κράτους στο δικαίωμα ζωής του αποβιώσαντα που κατοχυρώνεται με το άρθρο 7 του Συντάγματος και το άρθρο 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) (βλέπε παράγραφο 10 έκθεσης απαίτησης ανωτέρω). Τέτοια θεραπεία επιδιώκεται παρά την κακή διατύπωση των θεραπειών στο αιτητικό της αγωγής και μπορεί να αποδοθούν όχι μόνο στους κληρονόμους και εξαρτώμενους του αλλά σε όλους τους συγγενείς. Έχω ήδη αναφέρει ότι η πεποίθηση αυτή της κας Τσαγκάρη προφανώς προέρχεται από το γεγονός ότι τέτοιες αποζημιώσεις δεν διεκδικούνται επειδή δεν συνενώθηκαν ως Ενάγουσες προσωπικά οι κληρονόμοι εξαρτώμενες και δικαιούχοι σύζυγος και θυγατέρα του αποβιώσαντα. Σε πληθώρα αποφάσεων του το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΔΑΔ) έχει ενδιατρίψει στην ερμηνεία του άρθρου 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και όπου υπάρχει παράλειψη της θετικής υποχρέωσης προστασίας του δικαιώματος ζωής έχει επιδικάσει μη χρηματικές αποζημιώσεις προς όφελος των οικείων και εξαρτωμένων του θύματος τέτοιας παράλειψης (βλέπε Oneryldiz v. Turkey
(2004)ECHR 657 (παρ.69), Dink v. Turkey Appl. No. 2668/07, 6102/08, 30079/08, 7072/09 και 7124/09, Judgment 14.9.2010), Kontrova v. Slovakia (Appl. no. 7510/04, Judgement 31.5.2007). Εκτός από μη χρηματικές αποζημιώσεις όταν η συμπεριφορά του αδικοπραγήσαντα είναι αξιόμεμπτη τότε μπορεί να επιδικαστούν παραδειγματικές και τιμωρητικές αποζημιώσεις. Στην υπόθεση Adrian Holdings Ltd v. Κυπριακής Δημοκρατίας
(1998)1 Α.Α.Δ. 1836 επιβεβαιώθηκε η προσέγγιση που τα Κυπριακά Δικαστήρια ακολούθησαν από την αρχή ότι δηλαδή η επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων επιτρέπεται στις περιπτώσεις εκείνες που η διαγωγή των Εναγομένων είναι τόσο αξιόμεμπτη, ώστε να αρμόζει επιβολή τιμωρίας από πολιτικό Δικαστήριο. Αξιόμεμπτη διαγωγή είναι εκείνη που συνδέεται από έντονα στοιχεία αλαζονείας, θρασύτητας ή αθέμιτου κίνητρου ή όταν τείνει να ταπεινώσει το θύμα του αδικήματος. Σκοπός των αποζημιώσεων αυτών είναι η τιμωρία του αδικοπραγήσαντα και τα κριτήρια που λαμβάνονται υπ΄ όψιν κατά τον υπολογισμό των ζημιών που επιδιώκονται για αποκατάσταση του θύματος. Σημαντικός παράγοντας κατά τον υπολογισμό των αποζημιώσεων αυτών είναι η συμπεριφορά των δύο μερών και τέτοιες αποζημιώσεις επιδικάζονται στον Ενάγοντα σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπου τα αισθήματα και η υπόληψη του έχουν θιγεί. Καθοδηγητική επίσης με επιδίκαση παραδειγματικών και/ή τιμωρητικών αποζημιώσεων για την παραβίαση της θετικής υποχρέωσης προστασίας της ζωής αλλά και μη χρηματικών αποζημιώσεων για παραβίαση του δικαιώματος ζωής είναι η Έφεση με αρ. 44/13 Γενικός Εισαγγελέας ν. Α. Πάλμα κ.α. ημερ. 19.11.15 όπου το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε τα ακόλουθα: "Tο ζήτημα των αποζημιώσεων για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξετάστηκε από την Πλήρη Ολομέλεια στη Γιάλλουρος (ανωτέρω), με ευρεία αναφορά τόσο στην ημεδαπή όσο και στη διεθνή νομολογία. Αναγνωρίστηκε εν πρώτοις ότι η παραβίαση ανθρώπινου δικαιώματος παρέχει δικαίωμα έννομης προστασίας μέσω της δικαστικής οδού, με τις θεραπείες του δικαίου. Αναγνώριση που συνάδει με την αρχή δικαίου ότι όπου υπάρχει αδικοπραξία (wrong) πρέπει να υπάρχει και θεραπεία. Το θύμα επομένως παραβίασης ανθρώπινου δικαιώματος δικαιούται σε αποζημίωση, με προεξάρχουσα την αρχή της δίκαιης αποζημίωσης (equitable compensation) η οποία είναι το μέτρο των αποζημιώσεων τόσο για την υλική όσο και τη μη υλική ζημία, γνωστή ως ηθική ζημία (moral damages). Ζημιά που, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει την ανησυχία, θλίψη, αγωνία, το αίσθημα αδικίας, τον δυσμενή επηρεασμό του τρόπου ζωής, τον πόνο και την οδύνη. Πέραν τούτων αναγνωρίστηκε ότι οι αποζημιώσεις μπορεί να προσλάβουν επιβαρυντικό χαρακτήρα όπου η βλάβη είναι ποικιλοτρόπως βαριά και, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μπορεί να προσλάβουν τιμωρητικό χαρακτήρα προς παραδειγματισμό. Σημειώθηκε ωστόσο ότι μέχρι τότε δεν είχαν εγκριθεί τιμωρητικές αποζημιώσεις για παραβίαση ανθρώπινου δικαιώματος, με την επισήμανση από τη μειοψηφία (Αρτεμίδης, Δ.) ότι με την ερμηνεία και εφαρμογή του άρθρου 30 του Συντάγματος, είναι νομικά αδόκιμος πλέον ο χαρακτηρισμός των αποζημιώσεων ως «τιμωρητικών», «παραδειγματικών» ή «επαυξημένων». Και αυτό αφού ο μοναδικός σκοπός της αποζημίωσης είναι η επανόρθωση, από τον υπαίτιο, της ζημιάς που υπέστη το θύμα από βλάβη που υπέστη ως αποτέλεσμα της παραβίασης του δικαιώματός του. Ειδικά δε για το ζήτημα των «τιμωρητικών» αποζημιώσεων να αναφέρουμε ότι αυτό αποτέλεσε αντικείμενο εξέτασης σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Με θεμελιακή την Papakokkinou and Others v. Kanther
(1982)1 C.L.R. 65, η οποία επιβεβαιώθηκε και από τη μεταγενέστερη νομολογία. Όπως από τις Μήτα ν. Γ. Κ. Σοφοκλέους
(2003)1 Α.Α.Δ. 1952, Είκοσι ν. Γενικού Εισαγγελέα
(2007)1 Α.Α.Δ. 467, Νικολάου ν. Επίσημου Παραλήπτη
(2009)1(Β) Α.Δ.Δ. 1339, Κωνσταντίνου ν. Καραμεσίνη
(2011)1 Α.Α.Δ. 715, Phileleftheros Public Company Ltd κ.α. ν. Χριστοδούλου
(2012)1 Α.Α.Δ. 1763 και Άγγελος Κυριάκου Εκδόσεις Λτδ ν. Κυπριακή Δημοκρατία, Πολ. Εφ. 267/09 ημερ. 9.9.13 και με υιοθέτηση των αρχών που καθορίστηκαν στην Rookes v. Barnard [1964] A.C. 1129. Ό,τι προκύπτει από τη θεώρηση της επί του θέματος νομολογίας είναι ότι οι παραδειγματικές ή τιμωρητικές αποζημιώσεις αποσκοπούν στο να τιμωρήσουν τον εναγόμενο και να τον αποτρέψουν από παρόμοια συμπεριφορά στο μέλλον. Δεν αποσκοπούν όμως στην αποκατάσταση του θύματος όπως είναι οι συνήθεις αποζημιώσεις, αλλά τέτοιες αποζημιώσεις επιδικάζονται όταν διαπιστώνεται βλάβη στα αισθήματα του ενάγοντα λόγω της επίδειξης από τον εναγόμενο στοιχείων ακραίας αλαζονείας ή καταπιεστικής συμπεριφοράς για την οποία επιβάλλεται η τιμωρία του ως ένδειξη της απέχθειας με την οποία ο νόμος αντιμετωπίζει τέτοια συμπεριφορά." Η έκρηξη στην Ναυτική Βάση στο Μαρί είναι το αποτέλεσμα εγκληματικής αμέλειας και/ή παραλείψεων κρατικών αξιωματούχων οι οποίοι μάλιστα έχουν παραπεμφθεί σε δίκη ενώπιον του Κακουργιοδικείου και έχουν καταδικαστεί. Η εγκληματική αμέλεια που επέδειξαν υψηλόβαθμοι κρατικοί αξιωματούχοι οδήγησε στην καταδίκη τους. Φύλασσαν ένα επικίνδυνο φορτίο εκρηκτικών για χρονική περίοδο 29 μηνών σε ακατάλληλο χώρο κατά παράβαση των σχετικών κανονισμών αποθήκευσης του και χωρίς να λάβουν τα απαραίτητα, ούτε καν τα στοιχειώδη και κατ΄ ελάχιστον μέτρα για να προστατεύσουν τις ζωές προσώπων που θα μπορούσαν να τεθούν σε κίνδυνο από το φορτίο. Η συνεχώς αυξανόμενη επικινδυνότητα του φορτίου των εκρηκτικών λόγω της μη κατάλληλης φύλαξης του και της τήρησης των σχετικών κανονισμών φύλαξης τέτοιων επικίνδυνων φορτίων αυξανόταν με την αύξηση των θερμοκρασιών και ήταν το τρίτο ζεστό καλοκαίρι που το φορτίο αφήνετο έκθετο σε τέτοιες ψηλές θερμοκρασίες αυξάνοντας την επικινδυνότητα του. Μεταξύ των προσώπων που προσέτρεξαν μετά την ανάφλεξη ενός από πολλά εμπορευματοκιβώτια για την κατάσβεση της φωτιάς ήταν και ο Πυροσβέστης Βασίλης Κρόκος. Ακόμα και τότε συνεχίστηκε η εγκληματική αμέλεια των υπευθύνων οι οποίοι δεν έλαβαν τα κατάλληλα μέτρα προστασίας των Πυροσβεστών και Εθνοφρουρών που κλήθηκαν για την κατάσβεση της φωτιάς που προκλήθηκε σε ένα από τα εμπορευματοκιβώτια και δεν τήρησαν τους σχετικούς κανονισμούς για την προστασία των προσώπων που διατάχθηκαν χωρίς τη λήψη προστατευτικών μέτρων να κατασβέσουν ανάφλεξη πυρομαχικών (εκρηκτικών υλών). Η Δημοκρατία είναι εκ προστήσεως υπεύθυνη για πράξεις ή παραλείψεις αξιωματούχων της σύμφωνα με τη συνταγματική πρόνοια του άρθρου 172 του Συντάγματος. Είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι η Δημοκρατία επέδειξε εγκληματική αδιαφορία για τη ζωή των προσώπων που κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν την κατάσβεση της φωτιάς ενός εμπορευματοκιβωτίου στις 11.7.2011 στη Ναυτική Βάση Ευάγγελος Φλωράκης μεταξύ των οποίων και ο Βασίλης Κρόκος. Το πρώτο που πρέπει να εξετάσει το Δικαστήριο κατά την ταπεινή μου γνώμη είναι η επιδίκαση μη χρηματικών αποζημιώσεων (μη υλική ζημιά moral damages) για την ανησυχία, τη θλίψη, την αγωνία, το αίσθημα αδικίας, το δυσμενή επηρεασμό της ζωής, τον πόνο και την οδύνη των συγγενών των θυμάτων λόγω της παραβίασης από το κράτος της θετικής υποχρέωσης προστασίας του ανθρώπινου δικαιώματος της ζωής. Το άρθρο 7 του Συντάγματος το οποίο αντιστοιχεί με το άρθρο 2 της Σύμβασης, κατοχυρώνει τα ακόλουθα δικαιώματα: "Το δικαίωμα στη ζωή. 1. Το δικαίωμα εκάστου προσώπου εις την ζωήν προστατεύεται υπό του νόμου. Εις ουδένα δύναται να επιβληθή εκ προθέσεως θάνατος, ειμή εις εκτέλεσιν θανατικής ποινής εκδιδόμενης υπό δικαστηρίου εν περιπτώσει αδικήματος τιμωρουμένου υπό του νόμου διά τοις ποινής ταύτης. 2. Ο θάνατος δεν θεωρείται ως επιβαλλόμενος κατά παράβασιν του άρθρου τούτου, εις τάς περιπτώσεις θα επήρχετο συνεπεία χρήσεως βίας κατάστασης απολύτως αναγκαίας: α) δια την υπεράσπισιν οιουδήποτε προσώπου κατά παρανόμου βίας, β) δια την πραγματοποίησιν νομίμου συλλήψεως ή προς παρεμπόδισιν αποδράσεως προσώπου νομίμως κρατουμένου, γ) δια την καταστολήν, συμφώνως τω νόμω στάσεως ή ανταρσίας." The Article 2 of the Convention,which reads as follows: 1. Everyone΄s right to life shall be protected by law. No one shall be deprived of his life intentionally save in the execution of a sentence of a court following his conviction of a crime for which this penalty is provided by law. 2. Deprivation of life shall not be regarded as inflicted in contravention of this article when it results from the use of force which is no more than absolutely necessary: (
  1. a)in defence of any person from unlawful violence; (
  2. b)in order to effect a lawful arrest or to prevent the escape of a person lawfully detained; (
  3. c)in action lawfully taken for the purpose of quelling a riot or insurrection." Ο πατέρας του Βασίλη Κρόκου (ΜΕ1) Ανδρέας Κρόκος παρουσίασε στη μαρτυρία του τα αισθήματα που βίωσε ο ίδιος τη συγκεκριμένη μέρα στην προσπάθεια του να διακριβώσει την τύχη του Βασίλη που πιθανολογούσε αφού εργαζόταν ότι έλαβε μέρος στην προσπάθεια κατάσβεσης της φωτιάς (που τελικά οδήγησε στην έκρηξη) σε ένα από τα αποθηκευμένα εμπορευματοκιβώτια εκρηκτικών στο Μαρί. Αναφέρει στη γραπτή δήλωση του σχετικά: "Το μαύρο πρωινό της καταστροφής επισκέφθηκα την σκηνή προς αναζήτηση του Βασίλη αφού είχα ενημερωθεί ότι ο Βασίλης με άλλα μέλη της βάρδιας του που εργάζετο είχαν μεταβεί στη σκηνή προς κατάσβεση της φωτιάς. Το τι αντίκρισα και το τι έζησα την ημέρα εκείνη μόνο ο Θεός το ξέρει. Αν μπορώ να το περιγράψω με μια μόνο λέξη θα πω "ΚΟΛΑΣΗ". Από τα 98 εμπορευματοκιβώτια δεν έμεινε βίδα. Ένας μεγάλος κρατήρας είχε ανοίξει στο μέρος που ήταν τοποθετημένα. Τα πάντα ήταν διαλυμένα. Είναι όπως μια θεριστική μηχανή που μπαίνει σε ένα σπερμένο χωράφι και θερίζει και απλώθει. Τα πυροσβεστικά οχήματα ήταν διαλυμένα και τεμάχια των στολών των πυροσβεστών ήταν διάσπαρτα. Ξεσκέπαζα τους νεκρούς που ήταν καλυμμένοι με σεντόνι και αναζητούσα το Βασίλη καθότι κανείς δεν με είχε ενημερώσει για την τύχη του. Όταν όμως είδα την καταστροφή δεν είχα αυταπάτες. Σε κάποια στιγμή με πλησίασε ο Ανώτερος Υπαστυνόμος της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, Ιεζεκιήλ Παπαδόπουλος και εγώ τον ρώτησα "Ιεζεκιήλ θέλω να μου πει πεις όλη την αλήθεια για το Βασίλη, όσο πικρή και να είναι". Αυτός μου είπε "κύριε Ανδρέα, μην ξεσκεπάζεις νεκρούς. Από τους έξι Πυροσβέστες βρήκαμε τέσσερις. Ο Βασίλης δεν είναι μέσα στους νεκρούς." Θέλω να σημειώσω ότι μαζί μου ήταν και ο Υπαστυνόμος Χάρης Χατζηγιασεμή που υπηρετούσε στο γραφείο μου. Ο Χάρης προφανώς για να μου δώσει δύναμη μου είπε "Μη φοβάσαι κύριε Ανδρέα, ο Βασίλης θα είναι μέσα στους τραυματίες". Εγώ του είπα κατά λέξη "Ρε Χάρη, δεν τρέφω αυταπάτες, τον Βασίλη μου έχασα τον". Εν τω μεταξύ είχα επικοινωνήσει με τον Αστυνομικό Διευθυντή Λεμεσού κ. Κουσιουμή και ενημερώθηκα ότι ο Βασίλης δεν ήταν μέσα στους τραυματίες που μεταφέρθηκαν στο Νοσοκομείο Λεμεσού, ούτε και μέσα στους τραυματίες που μεταφέρθηκαν στο Νοσοκομείο Λάρνακας το οποίο είχε επισκεφθεί η γυναίκα μου. Από το σημείο του κρατήρα που ήμουν, όπου πλησίον εκεί βρισκόταν διαλυμένο το μεγάλο όχημα της πυροσβεστικής, ανέβηκα την πλαγιά του λόφου προς την κορυφή όπου βρισκόταν το πυροσβεστικό όχημα του Βασίλη το οποίο επίσης ήταν διαλυμένο και αναποδογυρισμένο. Λίγα μέτρα πιο πίσω από το όχημα είδα ένα νεκρό πυροσβέστη πεσμένο μπρούμυτα και από τα αυτιά του έτρεχε αίμα. Πρέπει να ήταν ο Σπύρος Τταντής, χειριστής της αντλίας απ΄ ότι έμαθα μετά. Πρόσεξα ότι λάστιχα από αντλίες νερού από το όχημα που επέβαινε ο Βασίλης ήσαν τραβηγμένα και έφταναν σε απόσταση μόλις 30-40 μέτρων από τον κρατήρα. Έψαχνα για το Βασίλη και σε κάποια στιγμή είδα ένα ανθρώπινο πόδι κομμένο από το μηρό. Συνεχίσαμε το ψάξιμο και σε λίγα μέτρα απόσταση βρήκαμε τεμάχια ανθρώπινων μελών. Δεν είχα πλέον καμία αμφιβολία για το τι εγίνηκεν ο Βασίλης μου. Με βάση τα στοιχεία και απ΄ ότι πληροφορήθηκα και αργότερα, ο Βασίλης μαζί με τον Αδάμο κρατούσαν την κάνουλα και ήταν σε πολύ μικρή απόσταση από τα εμπορευματοκιβώτια και προσπαθούσαν να κατασβήσουν φωτιά που ξέσπασε σε ξερά χόρτα στην πλαγιά του λόφου. Από την έκρηξη διαμελίστηκαν και τα μέλη τους εκσφενδονίστηκαν μέχρι και 400 μέτρα απόσταση από τον κρατήρα. Κηδέψαμε ό,τι βρέθηκε από το σώμα του παιδιού μας τα οποία ταυτοποιήθηκαν με τη μέθοδο του DNA. Την προηγούμενη της κηδείας αφού έκαμα πέτρα την καρδιά μου επισκέφθηκα το νεκροτομείο του Γενικού Νοσοκομείου στη Λευκωσία και φίλησα το κομμένο χέρι του Βασίλη για να τον αποχαιρετήσω με όσες δυνάμεις μου απέμειναν. Εδώ με πόνο να αναφέρω ότι σκάψαμε τον τάφο του Βασίλη ακόμα δύο φορές για να ενταφιάσουμε άλλα μέλη του σώματος του τα οποία βρέθηκαν και ταυτοποιήθηκαν αργότερα. Πώς να περιγράψω και τι να περιγράψω ότι βρέθηκε από το κεφάλι του Βασίλη; Τεμάχιο γνάθου με 2 δόντια." Η Κυπριακή Δημοκρατία δεν προστάτευσε ως όφειλε την ζωή του Βασίλη. Το κράτος είχε υποχρέωση σύμφωνα με το άρθρο 2 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) να προστατεύσει την ζωή όλων των προσώπων που ενεργούσαν κάτω από τις οδηγίες αξιωματούχων και/ή υπαλλήλων της Κυπριακής Δημοκρατίας για την αντιμετώπιση της φωτιάς που αναφλέγηκε σε ένα από τα εμπορευματοκιβώτια και οδήγησε στην έκρηξη όλου του φορτίου. Η Κυπριακή Δημοκρατία απέτυχε να ανταποκριθεί στην πιο πάνω υποχρέωση της. Σαν συνέπεια οι οικείοι του Βασίλη (η σύζυγος και η θυγατέρα του) εβίωσαν αρχικά με ανησυχία, αγωνία και στη συνέχεια με ανείπωτο πόνο και οδύνη τον θάνατο του, ο οποίος επηρέασε δυσμενέστατα το υπόλοιπο της ζωής τους. Η μικρή Δέσποινα θα μεγαλώσει χωρίς πατέρα και τα βιώματα της απώλειας του θα την συντροφεύουν σε όλη της τη ζωή. Οι μη χρηματικές αποζημιώσεις στις οποίες δικαιούνται οι συγγενείς του θύματος παραβίασης της θετικής υποχρέωσης από το κράτος του ανθρώπινου δικαιώματος της ζωής αποκαλούνται έτσι γιατί δεν μπορεί να αποτιμηθεί με την αξία του χρήματος η αγωνία, ο πόνος και η οδύνη που βιώνουν από τον θάνατο αγαπημένου τους προσώπου οι οικείοι του, ούτε και μπορούν να θεωρηθούν αποζημιώσεις με την έννοια της αποκατάστασης της ζημιάς του θύματος της αδικοπραξίας. Ο θάνατος δεν αποκαθίσταται. Το θύμα δεν επαναφέρεται στη ζωή με την επιδίκαση αποζημιώσεων. Οι μη χρηματικές αποζημιώσεις σκοπό έχουν να αποκαταστήσουν σε κάποιο βαθμό την ηθική βλάβη που έχει προκληθεί στους συγγενείς του θύματος οι οποίοι υπέφεραν και θα εξακολουθούν να υποφέρουν για το υπόλοιπο της ζωής τους και να βιώνουν (τον πόνο και την οδύνη) από το θάνατο του αγαπημένου τους προσώπου. Δικαιούνται σε μη χρηματικές αποζημιώσεις οι οποίες καθορίζονται όσον αφορά τη σύζυγο και τη θυγατέρα του σε €100.000 (€50.000 έκαστη) Τα ποσά αυτά επιδικάζονται ως μη χρηματικές αποζημιώσεις στη σύζυγο και τη θυγατέρα του θανόντος λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των περιστάσεων της παρούσας υπόθεσης, τις συνθήκες που οδήγησαν στο θάνατο του Βασίλη, τη συγγένεια των προσώπων αυτών με τον αποβιώσαντα, την Κυπριακή οικονομική πραγματικότητα και τα όσα οι οικείοι του υπέφεραν και θα εξακολουθήσουν να υποφέρουν και να βιώνουν για το υπόλοιπο της ζωής τους από την απώλεια του αγαπημένου τους προσώπου. Παρά το γεγονός ότι δεν διεκδικούνται μη χρηματικές αποζημιώσεις από τους οικείους του θανόντα και το θέμα όσον αφορά τους Ενάγοντες που εμφανίζονται για τους κληρονόμους και εξαρτωμένους του θανόντα δεν συμπεριλήφθη στην αγόρευση του κ. Δημητρίου, ούτε στην αγόρευση της κας Τσαγκάρη, το Δικαστήριο θεωρεί χωρίς να δεσμεύεται εφόσον τέτοιες αποζημιώσεις διεκδικούνται στην έκθεση απαίτησης, να το εξετάσει. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αλλά και το δικό μας Ανώτατο Δικαστήριο αποδέχθηκε την καταβολή μη χρηματικών αποζημιώσεων προς αυτούς σε περίπτωση παραβίασης της θετικής υποχρέωσης του κράτους για προστασία του ανθρωπίνου δικαιώματος της ζωής (βλέπε την υπόθεση Πάλμα (ανωτέρω) και την υπόθεση Ilbeyi Kemaloglu and Merive Kemaloglu v. Turkey (Appl. no. 19986/09, Judgment 10.4.2012) όπου τέτοιες αποζημιώσεις δόθηκαν σε οικείους του θανόντα. Κατά συνέπεια δυνάμει της Δ.9 θ.2 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διατάξεων και Θεσμών η σύζυγος και η θυγατέρα του αποβιώσαντα είναι αναγκαίοι διάδικοι και θα πρέπει να προστεθούν ως Ενάγοντες. Προς τούτο δίδονται οδηγίες όπως οι αποζημιώσεις αυτές προς τους οικείους του αποβιώσαντα αποδοθούν προς αυτούς μετά τη σύνταξη (drown
  4. up)της απόφασης του Δικαστηρίου. H απόφαση θα συνταχθεί αφού συμπεριληφθούν ως Ενάγοντες η σύζυγος και η θυγατέρα του αποβιώσαντα με την καταχώρηση από τις ίδιες τροποποιημένου κλητηρίου εντάλματος και έκθεσης απαίτησης. Διεκδικούνται επίσης από την Δημοκρατία τιμωρητικές και/ή παραδειγματικές αποζημιώσεις. Έχουν όμως ληφθεί υπόψη και έχουν προσμετρήσει στον καθορισμό των μη χρηματικών αποζημιώσεων που έχουν επιδικαστεί και οι οποίες έχουν επιδικαστεί γιατί η Δημοκρατία δημιούργησε τον κίνδυνο με την αποθήκευση του φορτίου των πυρομαχικών και/ή εκρηκτικών υλών και έχοντας τον πλήρη έλεγχο του με εγκληματική αδιαφορία εξέθεσε τον αποβιώσαντα σε θανάσιμο κίνδυνο (βλέπε Zander v. Sweden A 279-B par. 30-35
(1994)και Simpson v. Attorney General
(1994)3 NZ LR 667. 678). Οι παραδειγματικές ή τιμωρητικές αποζημιώσεις σκοπό έχουν την τιμωρία του αδικοπραγήσαντα και σε περίπτωση παραβίασης της θετικής υποχρέωσης προστασίας του δικαιώματος ζωής είναι συνδεδεμένες με τις μη χρηματικές αποζημιώσεις των οικείων του όπου (όπως στην προκειμένη περίπτωση) θεωρείται δεδομένο ότι η συμπεριφορά του αδικοπραγήσαντα είναι αξιόμεμπτη και η βλάβη ιδιαιτέρως βαριά και οι οποίες προσλαμβάνουν τιμωρητικό χαρακτήρα προς παραδειγματισμό. Κατά συνέπεια δεν θα δοθούν πρόσθετες τιμωρητικές και/ή παραδειγματικές αποζημιώσεις. Εκδίδεται απόφαση ως εκ των ανωτέρω υπέρ των Εναγόντων και εναντίον του Εναγομένου για: Α. €5.000 ως συμφωνηθείσες ειδικές αποζημιώσεις (έξοδα διαχείρισης προς όφελος της περιουσίας του αποβιώσαντα) με νόμιμο τόκο από την ημερομηνία της έκρηξης (11.7.2011). Β. €17.085,90 για απώλεια οικείου (bereavement) προς όφελος της περιουσίας του αποβιώσαντα με νόμιμο τόκο από την ημερομηνία της έκρηξης (11.7.2011). Γ. €453.750 αποζημιώσεις από μελλοντικές απολαβές του αποβιώσαντα προς όφελος των εξαρτωμένων αυτού που θα πρέπει να κατανεμηθεί εξ ημισείας στη σύζυγο και τη θυγατέρα του με νόμιμο τόκο από την μέρα της έκρηξης (11.7.2011). Δ. €100.000 μη χρηματικές αποζημιώσεις για την οδύνη και τον πόνο των εξαρτωμένων προσώπων (€50.000 στη σύζυγο και €50.000 στη θυγατέρα) με νόμιμο τόκο από την ημερομηνία της έκρηξης (11.7.2011). Όλα τα πιο πάνω ποσά θα καταβληθούν στους δικαιούχους Ενάγοντες και την σύζυγο και θυγατέρα του αποβιώσαντα που θα προστεθούν ως Ενάγουσες αφού καταχωρηθεί τροποποιημένο κλητήριο ένταλμα και έκθεση απαίτησης με την προσθήκη ως Εναγουσών της συζύγου και της θυγατέρας του αποβιώσαντα, για να καταστεί δυνατή η σύνταξη της απόφασης. Τα ποσά που αναλογούν στην ανήλικη θυγατέρα του αποβιώσαντα Δέσποινα Κρόκου να κατατεθούν ανά ½ σε δύο τραπεζικά ιδρύματα και σχετικές αποδείξεις για την κατάθεση να παρουσιαστούν στον Πρωτοκολλητή του Δικαστηρίου σε ένα μήνα από την καταβολή τους προς την ανήλικη δικαιούχο από τον Εναγόμενο. Τα έξοδα είναι εις βάρος του Εναγομένου όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ........................... Μ. Παπάμιχαηλ, Π.Ε.Δ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.