Β.Τ., ανηλίκου διά των πλησιέστερων συγγενών και φίλων, γονέων του Τ.Τ. και Σ. Τ. ν. Γ.Α., Αρ. Αγωγής: 2970/13, 31/10/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2016:A258 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ξ. Ξενοφώντος, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2970/13 Μεταξύ: Β.Τ., ανηλίκου διά των πλησιέστερων συγγενών και φίλων, γονέων του Τ.Τ. και Σ. Τ., Εναγόντων -και- Γ.Α. Εναγομένου Ημερομηνία: 31 Οκτωβρίου 2016 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντες: κ. Γ.Φούλιας για Δρ Ανδρέας Ποιητής και Σία Για Εναγόμενους: κ. Ν.Χατζηιωάννου με κ. Θ. Παυλήμπεη ------------------------------------------ Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την υπό κρίση Αγωγή, ο Ενάγοντας, Β.Τ. μέσω των γονέων του Τ.Τ. και Σ.Τ., αιτείται γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες που υπέστηκε στις 23/2/2013 λόγω ισχυριζόμενης αμέλειας και παράβασης νόμιμου καθήκοντος οδήγησης του Εναγομένου, οδηγού του αυτοκινήτου XXXXX13, στο Λεωφόρο Μακαρίου στο Κίτι της Επαρχίας Λάρνακας. ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΑΙΤΗΣΗΣ Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης, γύρω στις 23/2/2013 στη Λεωφόρο Μακαρίου στο Κίτι, ο Εναγόμενος οδηγούσε το αυτοκίνητό με αρ. εγγραφής XXXXX13, ενώ κατευθυνόταν από το Μενεού προς τα Περβόλια, αμελώς και κατά παράβαση νόμιμου καθήκοντος, ώστε να επιπέσει επί του τότε 7χρονου Ενάγοντα ενώ ο τελευταίος διασταύρωνε το δρόμο και να προκαλέσει σε αυτόν σωματικές βλάβες. Ως Λεπτομέρειες Αμέλειας παρατίθενται οι ακόλουθες σε σχέση με τον Εναγόμενο: «(α) Οδηγούσε με υπερβολική ταχύτητα υπό τις περιστάσεις (β) Οδηγούσε στη λανθασμένη πλευρά της οδού (γ) Δεν εχρησιμοποίησε τα φρένα του επαρκώς ή και εγκαίρως ή και καθόλου ή και οδηγούσε με ελαττωματικά φρένα (δ) Δεν αντελήφθη τον ενάγοντα καθόλου ή και εγκαίρως ή και δεν τον έλαβε υπόψιν (ε) Δεν προέβη σ' οποιοδήποτε ή στο σωστό ελιγμό προς αποφυγή της συγκρούσεως (στ) Δεν έλαβε υπόψη ότι ο δρόμος είχε ή και μπορούσε να είχε κίνηση (ζ) Δεν προσπάθησε να αποφύγει τον ενάγοντα ή και δεν έλαβε τα σωστά μέτρα προς αποφυγή της συγκρούσεως (η) Επέπεσε επί του ενάγοντος (θ) Δεν έλαβε υπόψιν την κίνηση της οδού καθόλου ή δεόντως (ι) Γενικώς οδηγούσε αμελώς » Ως Λεπτομέρειες Γενικών Ζημιών του Ενάγοντα αναφέρονται οι ακόλουθες: «(α) Ανοικτό κάταγμα α' βαθμού κνήμης και σύνοδα εγκαύματα τριβής άκρου ποδός αριστερού κάτω άκρου. (β) Κάταγμα κάτω τριτημορίου κνήμης και περόνης. (γ) Σημείο επίσταξης από τον αριστερό μυκτήρα (ρουθούνι) (δ) Αξονική τομογραφία (ε) Κυστικό μόρφωμα στην εγκεφαλο-αυχενική μοίρα. Για το κυστικό μόρφωμα παρακολουθείται συνεχώς από ειδικούς στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. (στ) Ανάταξη υπό γενική νάρκωση των καταγμάτων της κνήμης και τοποθέτηση συστήματος εξωτερικής οστεοσύνθεσης τύπου Hofmann. (ζ) Το κάταγμα της περόνης αντιμετωπίστηκε συντηρητικά. (η) Παρέμεινε στο Νοσοκομείο μέχρι τις 5.3.2013 και έκτοτε παρακολουθείται ως εξωτερικός ασθενής. (θ) Εξωτερική οστεοσύνθεση αφαιρέθηκε στις 26.6.
- (ι) Επί του παρόντος δεν φορτίζει το άκρο του έως τη στιγμή που θα διαπιστωθεί επαρκής ακτινολογική πώρωση του κατάγματος. (ια) Απώλεια δύο μηνών από τα μαθήματά του, με αποτέλεσμα να επηρεασθεί τόσον η μάθηση όσο και η ψυχική του ισορροπία. (ιβ) Σοκ, πόνος και αγωνία» Ο Ενάγοντας αιτείται Γενικών Αποζημιώσεων. Επιπλέον, ο Ενάγοντας αιτείται ειδικές αποζημιώσεις ύψους €
- ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ Στην Υπεράσπισή του, ο Εναγόμενος αρνείται σχεδόν όλους τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα, πλην του ότι ο Εναγόμενος οδηγούσε γύρω στις 23.02.2013 το όχημα με αριθμό εγγραφής XXXXX
- Ισχυρίζεται επίσης, ότι σε περίπτωση που αποδειχθεί ότι επισυνέβηκε οιοδήποτε δυστύχημα και/ή σύγκρουση μεταξύ του Ενάγοντα και του οχήματος με αριθμό εγγραφής XXXXX13 που οδηγούσε ο Εναγόμενος, ο τελευταίος δε φέρει καμία ευθύνη και οι συνθήκες έχουν ως ακολούθως: « 6.
- Kατά ή περί την 23.2.2013 o Εναγόμενος οδηγούσε νομίμως και επιμελώς το όχημα του με αριθμούς εγγραφής XXXXX13 επί της οδού Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' στο Κίτι της επαρχίας Λαρνακας, σε δρόμο διπλής κατεύθυνσης με πορεία κατεύθυνσης από το χωριό Μενεού προς το χωριό Περβόλια. 6.
- Κατά τον ίδιο πιο πόνω χρόνο σε κάποιο σημείο του δρόμου και ενώ ο Εναγόμενος οδηγούσε με χαμηλή ταχύτητα και τηρώντας τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας, 0 Ενάγοντας, ξαφνικά και/ή απροσδόκητα και/ή αιφνίδια και/ή απότομα και/ή χωρίς να είναι λογικό αναμενόμενο και/ή χωρίς προειδοποίηση, εισήλθε, από την αριστερή πλευρό της οδού, τρέχοντας και/ή με γοργό βηματισμό στην οδό Αρχ. Μακαρίου (dashed into the street) με σκοπό να την διασταυρώσει και με αποτέλεσμα να επιπέσει στο όχημα του εναγοµένου. 6.
- Ο Εναγόμενος αντιλήφθηκε τον Ενάγοντα σε πολύ κοντινή απόσταση από το όχημα το οποίο οδηγούσε, να τρέχει και/ή με γρήγορο βηματισμό να εισέρχεται στο δρόμο. Αμέσως μόλις ο Εναγόμενος αντιλήφθηκε τον ενάγοντα και/ή στην προσπάθεια του ο Εναγόμενος να αποφύγει και/ή να αποτρέψει την σύγκρουση έκανε απότομο ελιγμό προς τα δεξιά και/ή παρέκκλινε της πορείας του, χωρίς όμως να καταφέρει να αποφύγει την σύγκρουση του ενάγοντα επί του οχήματος του. 6.
- Ήταν αδύνατο για τον Εναγόμενο να αποφύγει το δυστύχημά και/ή την σύγκρουση του ενάγοντα επί του οχήματος του. 6.
- Ο εναγόμενος, άνευ βλάβης των υπόλοιπων ισχυρισμών του, ισχυρίζεται ότι το ατύχημα προκλήθηκε εξαιτίας της συµπεριφοράς και/ή των πράξεων και/ή παραλείψεων του ενάγοντα και/ή των κηδεμόνων του και/ή των γονέων του και/ή των πλησιέστερων συγγενών και φίλων του. 6.
- Ως εκ τούτου ο εναγόμενος ισχυρίζεται ότι λόγω της συµπεριφοράς και/ή των πράξεων ή παραλείψεων του ενάγοντα το ατύχημα ήταν αναπόφευκτο (inevitable accident).» Περαιτέρω ισχυρίζεται ότι « το ισχυριζόµενο δυστύχημα και/ή ατύχημα προκλήθηκε αποκλειστικά και/ή µμερικώς εξαιτίας της αμέλειας και/ή της παράβασης των εκ του νόμου και κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων και/ή υποχρεώσεων του ενάγοντα» και παραθέτει τις ακόλουθες Λεπτομέρειες Αμέλειας του Ενάγοντα: « Λεπτομέρειες αμέλειας και/ή παράβασης των εκ του νόμου και κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων και/ή υποχρεώσεων του ενάγοντα α. Διέσχισε και/ή διασταύρωσε την οδό Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στο Κίτι από μη ελεγχόμενη διασταύρωση. β. Διέσχισε και/ή διασταύρωσε την οδό Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στο Κίτι ξαφνικά και/ή απροσδόκητα και/ή αιφνίδια και/ή απότομα και/ή χωρίς να ειναι λογικό αναμενόμενο και/ή χωρίς προειδοποίηση, τρέχοντας και/ή με γοργό βηματισμό (dashed into the street) με αποτέλεσμα να επιπέσει στο σχήμα του εναγόμενου και/ή να ανακόψει την πορεία του οχήματος του εναγόμενου που δεν είχε χρόνο να αντιδράσει προς αποφυγή της σύγκρουσης. γ. Παρέλειψε να προβεί σε έλεγχο της οδού Αρχ. Μακαρίου προς όλες τις κατευθύνσεις προτού να εισέλθει σε αυτήν με σκοπό να διαπιστώσει ότι ήταν ελεύθερη από διερχόμενα οχήματα ή άλλους κινδύνους. δ. Εξέθεσε τον εαυτό του και/ή τον εναγόµενο σε κίνδυνο. ε. Όλως αμελώς και/ή ενώ όφειλε να δει και/ή να αντιληφθεί το όχημα του Εναγόμενου το οποίο βρισκόταν νομίμως και δεόντως επί της οδου Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στο Κίτι με κατεύθυνση από το Μενεου προς Περβόλια, διασταύρωσε και/ή διέσχισε τον δρόμο και/ή οδο τρεχοντας με αποτέλεσμα να επιπέσει στο όχημα του Εναγόμενου και να τραυματιστεί. ζ. Παρέλειψε να τηρεί την δέουσα επισκόπηση του δρόμου ( proper look out0 πριν τον διασχίσει και/ή διασταυρώσει. η. Παρέλειψε να χρησιμοποιήσει ενδεδειγμένη διάβαση πεζών. θ.. Παρέλειψε να επιδείξει την απαιτούμενη προσοχή και/ή σωφροσύνη που αναμένεται από ένα μέσο λογικό άνθρωπο και/ή να ασκήσει την δέουσα εποπτεία και/ή έλεγχο επί της τροχαίας κίνησης του δρόµου τον οποίο επρόκειτο να διασταυρώσει. ι. Ο ενάγοντας παρέλειψε να ασκήσει την δέουσα παρατηρητικότητα στο δρόμο ούτως ώστε να επιβεβαιώνει την ασφάλεια του καθώς διασταύρωνε τον δρόμο. κ. Απέκοψε την νόµιμη πορεία του εναγοµένου. λ. Ξέφυγε από την επιτήρηση των γονέων του και/ή δεν τήρησε και/ή παρέβηκε τις εντολές και/ή προειδοποιήσεις των γονέων του. μ. Παρέλειψε να λάβει τα δέοντα μέτρα για να αποφύγει την σύγκρουση του με το όχημα το εναγομένου. ν. Εισήλθε στην οδό Αρχ. Μακαρίου τρέχοντας και/ή με γοργό βηματισμό πίσω και/ή μπροστά από σταθµευμένο όχηµα με αποτέλεσμα να μην είναι ορατός και/ή αντιληπτός από τα διερχόµενα οχήµατα και/ή από τον εναγόμενο. ξ. Διασταύρωσε την οδό Αρχ. Μακαρίου διαγώνια με αποτέλεσµα να εκθέσει τον εαυτό του σε µεγαλύτερο κίνδυνο. ο. Παραβίασε τον κώδικα οδικής κυκλοφορίας και/ή τους κανονισμούς για τους πεζούς. π. Γενικώς ενήργησε αμελώς» ΠΑΡΑΔΕΚΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ Από το δικόγραφο της Υπεράσπισης είναι παραδεκτό ότι ο Εναγόμενος οδηγούσε στις 23/02/2013 το όχημα με αριθμό εγγραφής XXXXX
- Έγινε επίσης παραδεκτό γεγονός ότι καταβλήθηκαν από τον Ενάγοντα ποσό €47,84 για έκδοση ιατρικού πιστοποιητικού και €85 για ετοιμασία αστυνομικής έκθεσης. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Τα λεχθέντα ενώπιον του Δικαστηρίου, έχουν καταγραφεί στα πρακτικά και λαμβάνονται υπόψη μαζί με τα Τεκμήρια που επίσης κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Έχουν βεβαίως ληφθεί υπόψη συνολικά, αλλά δεν επαναλαμβάνονται πλήρως, στην ολότητά τους (βλ. Liberty Mediterranean Cruises Mouss Ltd v. Haris Zacharia Engineering Co. Ltd και Άλλων
(2007)1 (Β) Α.Α.Δ. 916). Είναι νομολογημένο ότι αρκεί η σύνοψη της μαρτυρίας. Στην Καννάουρου κ.α. ν. Σταδιώτη κ.α.,
(1990)1 Α.Α.Δ. 35 αναφέρθηκε ότι: « Ότι απαιτείται είναι ο ορθός προσδιορισμός των επίδικων θεμάτων, η σύνοψη του ουσιώδους μέρους της μαρτυρίας, ο συσχετισμός της με τα ευρήματα και συμπεράσματα καθώς και η συνάρτηση της ετυμηγορίας με τα επίδικα θέματα και τα ευρήματα του δικαστηρίου. (Βλ. μεταξύ άλλων Theodora Ioannidou v. Charilaos Dikeos
(1969)1 C.L.R. 235 και Pioneer Candy Ltd v .Tryfon & Sons
(1981)1 C.L.R. 540)» Έδωσαν μαρτυρία για την πλευρά του Ενάγοντα 3 πρόσωπα, ο Δρ. XXXXX Σταματάκης (Μ.Ε.1) η Αστυφύλακας XXXXX Χατζηκωνσταντίνου (Μ.Ε.2.) και ο ίδιος ο Ενάγοντας Β.Τ. Εκ μέρους του Εναγόμενου Γ.Α., κατέθεσε ο ίδιος. Κατατέθηκε επίσης αριθμός Τεκμηρίων, στον οποίο περιλαμβάνονται και καταθέσεις 3 άλλων προσώπων τα οποία δεν έδωσαν όμως μαρτυρία στο Δικαστήριο. ΟΙ ΜΑΡΤΥΡΕΣ ΤΟΥ ΕΝΑΓΟΝΤΑ O M.E.1 XXXXX Σταματάκης, σπούδασε Ιατρική στη Ρουμανία κι έκανε την ειδικότητά του στην Αθήνα. Είναι ορθοπεδικός στην ειδικότητα κι εργάζεται στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, Ιατρικός Λειτουργός Α' τάξης. Ετοίμασε ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 17/07/2013, το οποίο κατατέθηκε ως Τεκμήριο 1 και του οποίου υιοθέτησε το περιεχόμενο. Το Τεκμήριο 1, κρίνεται αναγκαίο να παρατεθεί επί λέξει: « Ο ανωτέρω προσήλθε στο ΤΑΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας στις 23/02/13 γύρω στις 11:00 π.μ. Οι συγγενείς του (γονείς) ανέφεραν τραυματισμό του παιδιού τους (ηλικία ασθενούς 8 ετών) κατόπιν παράσυρσης από διερχόμενο αυτοκίνητο στην προσπάθεια διαστάυρωσης δρόμου. Ο ασθενής κλινικά έφερε ανοικτό κάταγμα α' βαθμού κνήμης και σύνοδα εγκαύματα τριβής άκρου ποδός (Αρ.) κάτω άκρου. Ο ακτινολογικός έλεγχος ανέδειξε κάταγμα α' βαθμού κνήμης και σύνοδα εγκάυματα τριβής άκρου ποδός (Αρ.) κάτω άκρου. Ο ακτινολογικός έλεγχος έδειξε κάταγμα κάτω τριμορίου κνήμης και περόνης. Σημειώνεται ότι επίσης ανευρέθηκε σημείο επίσταξης από τον (Αρ.) μυκτήρα (ρουθούνι). Ο μηχανισμός της κάκωσης επέβαλε την αναγκαιότητα περαιτέρω διερεύνησης με αξονική τομογραφία εγκεφάλου- αυχενικής μοίρας, η οποία ανέδειξε παρουσία κυστικού μορφώματος στον εγκέφαλο, για το οποίο έκτοτε παρακολουθείται από ειδικούς στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Την ίδια ημέρα υπό γενική νάρκωση έγινε ανάταξη των καταγμάτων της κνήμης και τοποθέτηση συστήματος εξωτερικής οστεοσύνθεσης τύπου Hofmann. Το κάταγμα της περόνης αντιμετωπίστηκε συντηρητικά. Ο ασθενής παρέμεινε στο νοσοκομείο έως την 05/03/13, όπου και απελύθη. Έκτοτε παρακολουθείται ως εξωτερικός ασθενής. Την 26/06/13 αφαιρέθηκε η εξωτερική οστεοσύνθεση. Επί του παρόντος ο ασθενής δεν φορτίζει το άκρο του έως τη στιγμή που θα διαπιστωθεί επαρκής ακτινολογική πώρωση του κατάγματος.» Ο Μ.Ε.1 αναγνώρισε τον Ενάγοντα. Ανέφερε περαιτέρω ότι το ανοικτό κάταγμα το οποίο υπέστη ο Ενάγοντας ουσιαστικά σημαίνει ότι το οστούν δεν καλύπτεται από δέρμα και υπάρχει οστική αποκάλυψη, δηλαδή το οστούν επικοινωνεί με το περιβάλλον. Ανοικτό κάταγμα ήταν το οστούν της κνήμης ενώ της περόνης ήταν κλειστό κάταγμα. Το κάταγμα κνήμης ήταν πρώτου βαθμού. Αν και κάθε κάταγμα είναι σοβαρό, το εν λόγω κάταγμα στην κνήμη ήταν πρώτου βαθμού. Τόσο το οστούν της κνήμης όσο και της περόνης ήταν σπασμένα. Ο Ενάγοντας με γενική νάρκωση οδηγήθηκε σε χειρουργείο, όπου χειρουργήθηκε και έγινε καθαρισμός τραύματος και άμεση οστεοσύνθεση με την τοποθέτηση ενός συστήματος εξωτερικής οστεοσύνθεσης η οποία αφαιρείται χωρίς μεγάλες διαδικασίες. Άνωθεν και κάτωθεν της εστίας κατάγματος τοποθετήθηκαν βίδες μέσα στο κόκαλο, που πλαισιώνονται από μία μεταλλική γέφυρα εντός του δέρματος. Τοποθετήθηκαν 2 βίδες στην κνήμη , άλλες βίδες κάτω από την εστία κατάγματος και σταθεροποιήθηκε το κάταγμα με ένα μεταλλικό σύστημα (συνολικές βίδες: 4). Αφαιρέθηκαν στις 26/6/2013, χωρίς να χρειαστεί γενική νάρκωση. Κατά την περίοδο εκείνη ο Ενάγοντας απαγορευόταν να περπατά και να πατά το πόδι του, μέχρι να υπάρξει πλήρης πώρωση του κατάγματος της κνήμης. Ο Μ.Ε.1 εξέτασε αρκετές φορές τον ασθενή μετά την αφαίρεση της οστεοσύνθεσης στις 26/6/
- Ο Eνάγοντας ταλαιπωρήθηκε για αρκετό καιρό μετά, ακολουθώντας μεγάλο πρόγραμμα φυσιοθεραπείας για να λυθεί η δυσκαμψία που είχε δημιουργηθεί στην ποδοκνημική άρθρωση κάτω από το κάταγμα στον αστράγαλο. Μέχρι την πώρωση του κατάγματος, απαγορευόταν να κινείται όλο το άκρο. Το κάταγμα επουλώθηκε το τέλος του
- Ο Ενάγοντας έλαβε ενδοφλέβια αντιβίωση όταν παρέμεινε στο νοσοκομείο . Κατατέθηκαν επίσης ως Τεκμήριο 2 ακτινογραφίες ημερομηνίας 21/10/2015, όπου παρατηρήθηκε πλήρης επούλωση των τραυμάτων. Δεν παρατηρήθηκε τον Οκτώβριο του 2015, τελευταία μέρα που εξέτασε τον Ενάγοντα, πρόβλημα στη βάδιση του ασθενούς, ούτε πρόβλημα στη βάδισή του, ούτε πρόβλημα στην ποδοκνημική άρθρωση, αλλά ο ασθενής ανέφερε ότι όταν επιδίδεται σε έντονη αθλητική δραστηριότητα αισθάνεται μία κόπωση και αδυναμία στην περιοχή. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι το παράπονο του Ενάγοντα για κόπωση μετά από αθλητική δραστηριότητα είναι και για πόνο, κάτι που υπερτερεί σε ένα τραυματισμένο άκρο από ό,τι σε ένα φυσιολογικό ανθρώπινο οργανισμό. Το κάταγμα άργησε να επουλωθεί λόγω της φύσης του. Το κυστικό μόρφωμα δεν είχε σχέση με τον τραυματισμό. Η Μ.Ε.2 Αστυφύλακας XXXXX Χατζηκωνσταντίνου υιοθέτησε κατάθεση την οποία φαίνεται ότι είχε ετοιμάσει κατά τη διερεύνηση του ατυχήματος, την οποίαν υιοθέτησε και κατέθεσε ως Τεκμήριο
- Παρατίθενται πιο κάτω τα κυριότερα σημεία αυτής: - Στις 23/2/2013 και ώρα 9:20 λήφθηκε πληροφορία στον Αστυνομικό Σταθμό Κιτίου ότι στη Λεωφόρο Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στο Κίτι συνέβηκε τροχαίο δυστύχημα με τραυματία πεζό - Γύρω στις 9:30 μετέβηκε μαζί με άλλη αστυφύλακα τη σκηνή του δυστυχήματος, όπου κατά την άφιξή τους εντόπισαν το ενεχόμενο όχημα XXXXX13 στην τελική του θέση και παρόντα τον οδηγό του (Εναγόμενο), ενώ ο Ενάγοντας σχεδόν 8 χρονών βρισκόταν καθισμένος αριστερά στο πεζοδρόμιο. - Από εξετάσεις στις οποίες προέβηκε διαπίστωσε ότι ο Εναγόμενος, ενώ οδηγούσε το αυτοκίνητό του στη Λεωφ. Αρχ. Μακαρίου στο Κίτι Λάρνακας με κατεύθυνση από Μενεού προς Περβόλια, σε κάποιο σημείο δεν αντιλήφθηκε τον Ενάγοντα ο οποίος προσπαθούσε να διασταυρώσει το δρόμο, με αποτέλεσμα να τον χτυπήσει με το αυτοκίνητό του και να τον τραυματίσει. Σε έλεγχο αλκοόλης που έγινε στον Εναγόμενο η ένδειξη ήταν μηδενική. - Ο Ενάγοντας στις 9:40 το πρωί της ίδιας μέρας ανέφερε ότι δεν θυμόταν πως έγινε το δυστύχημα. - Ο Εναγόμενος ανέφερε αρχικά ότι ενώ οδηγούσε με χαμηλή ταχύτητα είδε ένα παιδί να εισέρχεται εντός του δρόμου τρέχοντας. Αργότερα της ανέφερε ότι όταν αντιλήφθηκε το θύμα στο δρόμο, το θύμα ήταν ήδη στη μέση του δρόμου, χωρίς να μπορεί να προσδιορίσει σε πόση απόσταση τον αντιλήφθηκε ενώ αμέσως έκανε ελιγμό προς τα δεξιά για να τον αποφύγει με αποτέλεσμα να τον κτυπήσει. - Την ίδια μέρα και ώρα στις 9:35 στην παρουσία του Εναγόμενου έλαβε τα αναγκαία μέτρα, ετοίμασε πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος και τοποθέτησε με το γράμμα Χ το σημείο σύγκρουσης το οποίο της υπέδειξε ο Εναγόμενος. Ακολούθως του παρουσίασε το πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής, του το εξήγησε κι εκείνος συμφώνησε. - Στη σκηνή διαπιστώθηκε μεταξύ άλλων ότι το σημείο όπου επισυνέβη το ατύχημα ήταν εντός κατοικημένης περιοχής και το όριο ταχύτητας ήταν 50 χιλιόμετρα ανά ώρα. - Στη λεωφόρο σύμφωνα με την πορεία του κατηγορουμένου βρισκόταν σταθμευμένο ένα όχημα το οποίο όμως δεν επηρέαζε την ορατότητα του κατηγορουμένου - Το σημείο σύγκρουσης το οποίο υπέδειξε ο οδηγός σημειώθηκε στο σχεδιαγράφημα με το γράμμα Χ. Εκεί βρίσκονταν και κομμάτια από πλαστικά που έδειχναν το σημείο σύγκρουσης με τον πεζό. Δεν υπήρχαν ίχνη τροχοπέδησης ή πλαγιολίσθησης - Η ορατότητα ήταν πέραν των 100 μέτρων, ο καιρός αίθριος και το οδόστρωμα στεγνό και καθαρό. - Την ίδια μέρα λήφθηκε ανακριτική κατάθεση, η οποία διαβάστηκε στον κατηγορούμενο, απάντησε εκείνος ότι είναι ορθή και την υπέγραψε στην παρουσία της Μ.Ε.
- . Κατηγορήθηκε γραπτώς και απάντησε «Εγώ οδηγούσα σωστά και ούτε έτρεχα. Έτρεχε ο μικρός για να περάσει απέναντι και προσπάθησα να τον αποφύγω. Όλα έγιναν σε κλάσματα δευτερολέπτων.» - Από εξετάσεις που έγιναν στη σκηνή εξασφαλίστηκε μαρτυρία από κάποιον XXXXX Στεριώπουλο, ο οποίος βρισκόταν εντός ενός οχήματος σταθμευμένο απέναντι, σε κοντινή απόσταση από το δυστύχημα, ο οποίος σε γραπτή του κατάθεση αναφέρει ότι είδε ένα παιδί να βγαίνει από το περίπτερο "So Easy" να κοιτά μόνο αριστερά και ακολούθως να τρέχει στη μέση του δρόμου διαγωνίως. Αμέσως, αυτοκίνητο το οποίο κατευθυνόταν από το Μενεού προς τα Περβόλια, δηλαδή προς το μέρος του, έκανε απότομο ελιγμό δεξιά σύμφωνα με την πορεία του στην προσπάθειά του να αποφύγει το παιδί, χωρίς όμως να τα καταφέρει και με αποτέλεσμα να το κτυπήσει. - Στις 23/3/2013 (σημείωση δική μου: ένα μήνα μετά το ατύχημα), σε συνομιλία που είχε η μάρτυρας με το XXXXX, του ανέφερε ότι στις 23/2/2013 και ώρα 9 περίπου μετέβηκε στο περίπτερο So Easy για να αγοράσει καραμέλες εν αγνοία της μητέρας του και ότι όταν επέστρεφε, στην προσπάθειά του να διασταυρώσει το δρόμο, εισερχόμενος στον κύριο δρόμο δεν θυμάται κατά πόσο έλεγξε την τροχαία κίνηση. Επίσης ότι εισήλθε εντός του δρόμου τρέχοντας και ελάττωσε ταχύτητα σχεδόν στη μέση, έχοντας σκοπό να ελέγξει την τροχαία κίνηση. - Στις 19/04/2013 σύμφωνα με το πρόχειρο σχεδιαγράφημα, ετοιμάστηκε συμμετρικό σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος. Η Μ.Ε. 2 κατέθεσε επίσης ως Τεκμήριο 4 την κατάθεση που έλαβε από τον Εναγόμενο στις 23/2/
- Κατέθεσε επίσης ως Τεκμήριο 5 Σχεδιαγράφημα της Σκηνής του ατυχήματος και το επεξήγησε στο Δικαστήριο. Ως ανέφερε, σε αυτό δεν αποτύπωσε άλλα καταστήματα εκτός από αυτά που φαίνονται σε αυτό. Δεν εντοπίστηκαν ίχνη τροχοπέδησης. Συνήθως ο λόγος είναι ότι δεν κινείται κάποιος με μεγάλη ταχύτητα για να σημειωθούν ίχνη στο έδαφος. Το όχημα βρέθηκε στην τελική του θέση, περίπου 17 μέτρα από το σημείο όπου χτυπήθηκε ο πεζός. Αναγνώρισε τον Ενάγοντα και ανέφερε ότι όταν τον βρήκε στη σκηνή έκλαιγε, ζητούσε τη μητέρα του και ένιωθε έντονο πόνο. Δεν υπήρχε οτιδήποτε είτε στο δρόμο είτε στο πεζοδρόμιο που να παρεμποδίζει την ορατότητα. Αντεξεταζόμενη η μάρτυρας ανέφερε ότι είχε στην κατοχή της και κατέθεσε ακόμη 3 καταθέσεις, των XXXXX Στεριώπουλου, XXXXX Georgieva Taneva και XXXXX Daneva ως Τεκμήρια 5-
- Δεν είχε στοιχεία για το που ήταν παρκαρισμένο δεύτερο όχημα ώστε να το σημείωνε στο σχεδιαγράφημα, αφού ο XXXXX Στεριώπουλος ο οποίος της το ανάφερε δεν θυμόταν τη θέση του. Ο Εναγόμενος ήταν αρκετά χαμηλός και χαμηλότερος από το ύψος οχήματος. Δίδοντας μαρτυρία ο Ενάγοντας, ανήλικος, ηλικίας 10 περίπου χρονών κατά την ακρόαση, ανέφερε ότι πήγε στο περίπτερο και αγόρασε καραμέλες. Κοίταξε αριστερά δεξιά και μετά έτρεξε να διασταυρώσει και επισυνέβη το ατύχημα. Κοίταξε πρώτα δεξιά και μετά αριστερά. Ήταν στο πεζοδρόμιο όταν άρχισε να τρέχει. Δεν θυμάται αν είδε αυτοκίνητο να κινείται στο δρόμο, αλλά υπήρχε αυτοκίνητο παρκαρισμένο στα δεξιά (έδειξε με τα χέρια του στα δεξιά, παρότι σε κάποιο σημείο ανέφερε ότι το όχημα ήταν σταθμευμένο στα αριστερά). Δεν θυμάται τι έγινε όταν μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο. Επισκεπτόταν το Δρ Σταματάκη και έκανε πολλές φορές φυσιοθεραπεία. Τον καιρό μετά το δυστύχημα ένιωθε πόνο στο πόδι. Συνέχισε Δεκέμβρη να πηγαίνει στο σχολείο (η δικογραφημένη θέση του όμως είναι ότι μόνο για δύο μήνες έλειψε από το σχολείο). Όταν υπέστη το ατύχημα πήγαινε νομίζει στη Γ' τάξη του σχολείου. Δεν θυμάται τι χρώμα ήταν το αυτοκίνητο που τον χτύπησε. Δεν είχε ξαναπάει στο περίπτερο So Easy. Το σπίτι του ήταν κοντά από το περίπτερο. Μετά την τοποθέτηση του συστήματος οστεοσύνθεσης (του αναφέρθηκε ως «τύλιγμα» στο πόδι) ήταν περιορισμένος στην καρέκλα και δεν μπορούσε να περπατήσει. Όταν του αφαιρέθηκε η οστεοσύνθεση (του αναφέρθηκαν ως «σίδερα») περπατούσε στραβά. Έκανε μπάνιο με τη βοήθεια της μητέρας του και τον μετέφερε με καροτσάκι στο αποχωρητήριο. Τώρα που αντιλαμβάνεται τι έγινε, νιώθει λίγο φοβισμένος. Ανέφερε ότι βλέποντας αυτοκίνητα να περνούν νιώθει φοβισμένος, όπως και ένιωσε φοβισμένος όταν ακούει αυτοκίνητα το βράδυ. Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι οι γονείς του του έμαθαν να διασταυρώνει ένα δρόμο και ανέφερε αρχικά κάποια αβεβαιότητα για το αν κοίταξε και αριστερά πριν να διασταυρώσει για να δεχθεί στη συνέχεια ότι δεν θυμάται. Δέχθηκε ότι σήμερα παίζει ποδόσφαιρο (μπάλα). Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΝΑΓΟΜΕΝΟ Ο Εναγόμενος υιοθέτησε Γραπτή Δήλωση στην οποίαν αναφέρονται τα ακόλουθα: "
- Είμαι o εναγόμενος στην υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο αγωγή. Είμαι κάτοικος ΑΘηαίνου και συνταξιούχος.
- Την 23.02.2013 και περί την 09:00 π.µ. οδηγούσα το όχημά µου µε αριθμό εγγραφής XXXXX13 μάρκας Chevrolet τύπου pick up με κυβισμό 14990 cc με κατεύθυνση από το Χωριό Κίτι προς το χωριό Περβόλια. Ενώ βρισκόμουν στην Λεωφόρο Μακαρίου στο Κίτι, η οποία είναι κύρια οδός, με κατεύθυνση προς Περβόλια και ενώ οδηγούσα το όχημα μου με ταχύτητα περίπου 40 χιλιομετρα την ώρα και εντός του ορίου ταχύτητας, μόλις πέρασα το περίπτερο «So easy» ξαφνικά πετάχτηκε ένα παιδί μπροστά µου το οποίο διασταύρωνε τον δρόμο τρέχοντας από την πλευρά του περιπτέρου προς την απέναντι πλευρά του δρόμου δηλαδή από αριστερά προς δεξιά σε ,σχέση με την κατεύθυνση μου. Όπως εξακρίβωσα μετά το ατύχημά, το παιδί ξεκίνησε να διασταυρώνει τον δρόμο δια μέσου δύο σταθμευμένων, στην αριστερή πλευρά του δρόμου, οχημάτων. Λόγω του γεγονότος αυτού και περαιτέρω, του γεγονότος ότι το παιδί έτρεχε κατά την προσπάθεια του να διασταυρώσει τον δρόμο, όταν αντιλήφθηκα για πρώτη φορά το παιδί, αυτό βρισκόταν μέσα σε κλάσματα ,του δευτερολέπτου ήδη εντός της λωρίδας κυκλοφορίας την οποία χρησιμοποιούσα και σχεδόν στην μέση του δρόμου. Αμέσως έκανα προσπάθεια να αποφύγω το παιδί με ελιγμό του οχήματος μου προς τα δεξιά αλλά δεν τα κατάφερα αφού το παιδί χτύπησε στην αριστερή, μπροστινή πλευρά του οχήματος μου. Ταυτόχρονα εφάρμοσα και τα φρένα µου και ακινητοποίησα το σχήμα µου. Όλα έγιναν αστραπιαία αφού το παιδί εμφανίστηκε απότομα και αιφνίδια μέσα στον δρόμο και μου ήταν αδύνατο να αποφύγω την σύγκρουση αφού η απόσταση του οχήματός μου από το παιδί την στιγμή που για πρώτη φορά αντιλήφθηκα το παιδί ήταν πάρα πολύ μικρή. Η σύγκρουση ήταν αναπόφευκτη.
- Μετά την σύγκρουση είδα το παιδί που έπεσε κάτω και αμέσως σηκώθηκε και πήγε και έκατσε στο πεζοδρόμιο.
- Το εν λόγω παιδί αργότερα έμαθα ότι ήταν ο ανήλικος Β.Τ. ήτοι ο ενάγοντας.
- Στο σημείο που διασταύρωσε ο Ενάγοντας δεν υπήρχε διασταύρωση πεζών και ως εκ τούτου δεν είχε προτεραιότητα διάβασης ο ενάγοντας. Δεν περίμενα και δεν ήταν λογικό και αναμενόμενο ότι θα μπορούσε ένας λογικός άνθρωπος να εισέλθει στον δρόμο και στην πορεία του οχήματος μου με τον τρόπο που το έκανε o ενάγοντας. Ο ενάγοντας ανέκοψε την πορεία του οχήματός μου και προφανώς δεν έλεγξε πριν να εισέλθει στην οδό, ως όφειλε, εάν ο δρόμος ήταν καθαρός για να διασταυρώσει. Περαιτέρω και προφανώς ο ενάγοντας παρέβηκε τις εντολές των γονέων του αφού θα ήταν πραγματικά άκρως επικίνδυνο εάν οι γονείς του ενάγοντα του επέτρεψαν σε ηλικία 7 ετών να διασταυρώνει µόνος και χωρίς επιτήρηση κύριους δρόμους.
- Μακάρι να είχα την δυνατότητα να αποφύγω την σύγκρουση µε τον ενάγοντα. Τρομοκρατήθηκα αμέσως μετά την σύγκρουση και λυπήθηκα πολύ για τον τραυματισμό του ενάγοντα αλλά ήταν κάτι για το οποίο δεν ευθυνόμουν και κάτι το οποίο προσπάθησα να αποφύγω αλλά εκ των πραγμάτων δεν μπορούσα να αποφύγω.
- Ως των ανωτέρω δηλώνω ότι δεν ευθύνομαι για το ατύχημα ούτε για τους τραυματισμούς του ενάγοντα. Το ατύχημα ήταν αναπόφευκτο. Αξιώνω απόρριψη της αγωγής µε έξοδα εναντίον του ενάγοντα.» Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι το αυτοκίνητο που οδηγούσε ήταν τύπου πικάπ, κανονικού ύψους και είχε σύστημα φρένων ABS. Είναι συνταξιούχος, απόφοιτος λυκείου και την γραπτή του δήλωση την συνέταξε ο ίδιος. Υιοθέτησε την κατάθεση που έδωσε ως Τεκμήριο
- Η μέρα του ατυχήματος ήταν Σάββατο και στο περίπτερο So Easy κοντά στη σκηνή του δυστυχήματος, υπήρχε αρκετός κόσμος. Ως ανέφερε μαρτυρώντας στο Δικαστήριο, ο Ενάγοντας πέρασε μέσω δύο αυτοκινήτων. Αυτό όμως όπως του επισημάνθηκε δεν αναφερόταν ούτε στην κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία μετά το δυστύχημα, ούτε στο σχεδιάγραμμα της Αστυνομίας (Τεκμήριο 5)που ο ίδιος δέχθηκε ότι συμφώνησε με εκείνο. Παρέπεμψε όμως στην κατάθεση του Γ.Στεριώπουλου. Ανέφερε ότι ο λόγος για τον οποίον ο ίδιος δεν αναφέρθηκε στο ότι υπήρχαν τα αυτοκίνητα ήταν γιατί ήταν συγχυσμένος γιατί είχε λυπηθεί για το Β.Τ. Ο δρόμος ήταν καθαρός και δέχθηκε ο Εναγόμενος ότι έβλεπε εκατοντάδες μέτρα μακριά. Επέμενε ότι όταν έγινε το δυστύχημα έβλεπε το δρόμο και όχι τους πελάτες του περιπτέρου So Easy. Καλούμενος να εξηγήσει γιατί στην κατάθεσή του ανέφερε ότι είδε για πρώτη φορά τον Ενάγοντα στη μέση του δρόμου στη 2η σελίδα της κατάθεσής του, διαφοροποίησε την εκδοχή του, αναφέροντας ότι είδε το παιδί να τρέχει, έστριψε τιμόνι δεξιά να τον αποφύγει όταν τον είδε από απόσταση 2-3 μέτρων και ο Ενάγοντας χτύπησε πάνω στο αυτοκίνητο. Δεν αποδέχθηκε ότι το αυτοκίνητο σταμάτησε 17 μέτρα μετά το σημείο όπου κτύπησε τον Ενάγοντα. Τα φρένα του αυτοκινήτου τα πάτησε όταν είδε τον ανήλικο. Έστριψε δεξιά και εκεί που χτύπησε τον Ενάγοντα, εκεί και σταμάτησε το όχημα. Ισχυρίστηκε ότι κατά τη σύνταξη του σχεδιαγράμματος της Αστυνομίας, ο ίδιος υπέδειξε το σημείο όπου βρισκόταν το όχημά του, ως το σημείο όπου είχε κτυπηθεί ο Ενάγοντας. Καλούμενος να εξηγήσει γιατί δεν ανέφερε ότι ο Ενάγοντας έτρεχε, ανέφερε ότι «δεν έτυχε» να το πει. Ως ανέφερε κατά την επανεξέταση, όταν συντασσόταν το σχεδιάγραμμα, το ένα από τα δύο οχήματα είχε φύγει. ΚΑΤΑΤΕΘΕΝΤΑ ΤΕΚΜΗΡΙΑ Κατατέθηκαν επίσης ως Τεκμήρια τα ακόλουθα: Τεκμήριο 1: Ιατρικό Πιστοποιητικό ημερομηνίας 17/7/2013 υπογεγραμμένο από το Δρ Ε.Σταματάκη, όπου αναφέρονται επί λέξει τα εξής: Τεκμήριο 2: 2 ακτινογραφίες του Ενάγοντα το 2015 Τεκμήριο 3: Κατάθεση της Αστυνομικού Xρ. Κωνσταντίνου, Μ.Ε.2 Τεκμήριο 4: Γραπτή Κατάθεση που δόθηκε από τον Εναγόμενο. Μεταξύ άλλων αναφέρεται στο εν λόγω Τεκμήριο (επί λέξει) ότι: «Eνώ κατά τις 0912 οδηγούσα στην Λεωφόρο Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στο Κίτι, μόλις πέρασα το περίπτερο So Easy και κινούμουν με χαμηλή ταχύτητα ευθεία προς τα Περβόλια μεταξύ του Φούρνου Ζορπά και του περιπτέρου SoEasy ακριβώς μπροστά που ένα κατάστημα με παπούτσια μέσα στη μέση του δρόμου αντιλήφθηκα ένα μωρό το οποίο μόλις το είδα προσπάθησα να το αποφύγω με ελιγμό που έκαμα αλλά δεν τα κατάφερα. Το μωρό το κτύπησα το είδα που έπεσε και μονομιάς εσηκώθηκε και πήγε και έκατσε στο πεζοδρόμιο. Το μωρό ήταν ήδη μέσα στη μέση του δρόμου. Προσήλθε η Αστυνομία και έκαμε σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος το οποίο μου εξηγήθηκε και συμφώνησα με αυτό και το υπόγραψα. Συμφωνώ με το σημείο σύγκρουσης που έκαμε στο σχέδιο η αστυνομικός.» Τεκμήριο 5: Τελικό σχέδιο σκηνής το οποίο έκανε η μάρτυρας. Από αυτό φαίνεται ότι το σημείο σύγκρουσης ήταν σχεδόν στη μέση του δρόμου, ότι ένα όχημα ήταν παρκαρισμένο μετά τη σύγκρουση, ότι η τελική θέση του αυτοκινήτου ήταν 17,70 μ μετά το σημείο σύγκρουσης και ότι ο πεζός διασταύρωσε διαγώνια. Τεκμήριο 6: Κατάθεση XXXXX Στεριώπουλου ημερομηνίας 24/03/
- Αναφέρει μεταξύ άλλων αναφέρει ότι δεν γνωρίζει ούτε τον Ενάγοντα ούτε τον Εναγόμενο. Τρόμαξε σε κάποια στιγμή όταν είδε ένα μικρό παιδί να κινείται απερίσκεπτα μέσα στο δρόμο, να κοιτάει μόνο από αριστερά και στη συνέχεια να τρέχει μέσα στη μέση του δρόμου διαγώνια. Είδε ένα οδηγό να κάνει αμέσως ελιγμό δεξιά για να μην κτυπήσει το παιδί, αλλά αυτός δεν τα κατάφερε και το κτύπησε με το μπροστινό αριστερό πλευρό του αυτοκινήτου του. Όλα έγιναν τόσο γρήγορα που δεν πρόλαβε να αντιδράσει ο οδηγός του αυτοκινήτου. Στην περιοχή υπήρχαν και άλλα οχήματα σταθμευμένα, δύο μόνο, από τα οποία το ένα έφυγε σχεδόν αμέσως. Τεκμήρια 7-8: Τεκμήριο 7: Κατάθεση της μητέρας του Ενάγοντα S.T., λίγες μέρες μετά το ατύχημα. Τεκμήριο 8: κατάθεση της G.D. Kαμία από τις δύο δεν ήταν αυτόπτης μάρτυρας. Σημειώνω όμως ότι η μητέρα του V., ανέφερε ότι ο V., όποτε τον ρωτούσε για το ατύχημα της έλεγε ότι έφταιγε για όλα και ότι η G.D. ανέφερε ότι ο V. μετά το ατύχημα της ανέφερε ότι δεν είδε το αυτοκίνητο. Τεκμήριο 9 (κατατέθηκε εκ συμφώνου): Επιστολή με την οποία αναφέρεται από τον Εγκεκριμένο Ερευνητή XXXXX Ιωαννίδη ότι δεν ήταν δυνατή η εξεύρεση του XXXXX Στεργιόπουλου, ο οποίος φέρεται να βρίσκεται σε φυλακή στην Ελλάδα. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ - ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ Ως αναφέρεται στο σύγγραμμα Τ. Ηλιάδη και Ν.Γ. Σάντη «Το Δίκαιο της Απόδειξης: Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές - Λευκωσία 2014, σελ. 135: « Η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν περιορίζεται αποκλειστικώς στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας κάθε μάρτυρα ξεχωριστά (Rana και Άλλου ν. Δημοκρατίας
(2004)2 ΑΑΔ 489) αλλά αντιπαραβάλλεται και διρευνάται στο σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται και από τις δύο πλευρές (Φώτσιου ν. Ηροδότου
(2010)1(Β) ΑΑΔ 1172). Τα ευρήματα αξιοπιστίας είναι αλληλένδετα με τη συνολική εκτίμηση της μαρτυρίας και των προεκτάσεών της και συναρτάται με την αντικειμενική όψη των πραγμάτων (Βασιλείου ν. Αστυνομίας Ποιν. Εφ. 159/09, ημ. 4.5.12).» Στην υπόθεση Demil Imports Exports v. Ζήνων Κωνσταντινίδης
(2011)1Α Α.Α.Δ. 462, αναφέρθηκαν τα πιο κάτω: «Στις αστικές υποθέσεις όπως η παρούσα, η απόδειξη κρίνεται με βάση το ισοζύγιο των πιθανοτήτων, ενώ το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους των εναγόντων, να αποδείξουν τους ισχυρισμούς τους για την αξίωση τους. Η απόσειση του βάρους αυτού, συναρτάται αποκλειστικά με την μαρτυρία η οποία κρίνεται αποδεκτή και αξιόπιστη. Στην υπόθεση Μαρσέλ (πιο πάνω) λέχθηκε ότι «Το κριτήριο δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι η πιο πιθανή παρά ή αντίθετη, εκείνη δηλαδή, του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και εάν η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά η αντίθετη, εκείνη δηλαδή του αντιδίκου του. (Βλέπε μεταξύ άλλων Phipson on Evidence, 14th Edition, par.4-38 και Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. 614.)» Στην υπόθεση Αθηνής Σωτήρης ν. Δημοκρατίας,
(2008)2 Α.Α.Δ. 256, τονίστηκε ότι: « Ο δικάζων, επομένως, δικαστής βρίσκεται στην πλεονεκτική θέση να παρακολουθεί τη ζωντανή διαδικασία και να κρίνει από το σύνολο της συμπεριφοράς του μάρτυρα την έμφυτη κλίση του προς την φιλαλήθεια ή το ψεύδος. Όταν βεβαίως αναφερόμαστε σε συμπεριφορά του μάρτυρος δεν εννοούμε το ύφος με το οποίο εξωτερικεύει τη μαρτυρία του, γιατί μπορεί π.χ. να έχει υποκριτικές ικανότητες ή αντίθετα κάποια εγγενή αδυναμία στην εκφορά του λόγου. Εννοούμε, κατά κύριο λόγο, το περιεχόμενο της μαρτυρίας το οποίο ελέγχεται με τη βάσανο της λογικής και την ανθρώπινη εμπειρία ως προς την αναμενόμενη φυσιολογική εξέλιξη των πραγμάτων της ζωής. Ασφαλώς στην αξιολόγηση όλων των πιο πάνω κυρίαρχο ρόλο έχει ο δικαστής που χρησιμοποιεί εκτός από τις νομικές του γνώσεις και την εμπειρία και κοινή λογική. Με αυτά τα κριτήρια, και στη βάση του συνόλου της συμπεριφοράς του μάρτυρα, κρίνει για την αξιοπιστία ενός μάρτυρα.». Η συνάδελφος Δικαστής κα Στέφη Βασιλείου-Λουκίδου, Ε.Δ., στην Αγωγή Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας, Μαρίνος Κυναιγήρου ν. Μιράντα Σιδερά, Αρ. Αγωγής: 525/2007, 29/3/2013 ανέφερε τα ακόλουθα σε σχέση με την αξιολόγηση μαρτυρίας, τα οποία και υιοθετώ: « Θα πρέπει επίσης να λεχθεί ότι η παρούσα υπόθεση ως πολιτική κρίνεται επί του ισοζυγίου των πιθανοτήτων και ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός είτε εξ' ολοκλήρου είτε μερικώς (Βλ. Αγαπίου ν. Παναγιώτου
(1988)1 ΑΑΔ 263 και Γενικός Εισαγγελέας ν. Μανώλη
(1995)2 ΑΑΔ 207). Λέχθηκε, επίσης, ότι η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα δεν είναι επιλήψιμη (Βλ. Χάρης Χρίστου ν. Ευγενία Khoreva
(2002)1 ΑΑΔ 454).» Σε σχέση με την παράλειψη αντεξέτασης κάποιου μάρτυρα επί ουσιώδους μέρους της μαρτυρίας του, στην Philippou General Bonded Warehouse Ltd ν. Κώστα Νικολαΐδη,
(2006)1 Α.Α.Δ. 1057 αναφέρθηκε ότι: «Σύμφωνα με τη νομολογία (βλ., μεταξύ άλλων, A.C.T. Textiles v. Zodhiatis
(1986)1 C.L.R. 89 και Adidas v. Jonitexo Ltd
(1987)1 C.L.R. 383), εκεί που ένας μάρτυρας δεν αντεξετάζεται σε ουσιώδες μέρος της μαρτυρίας του παρέχει στο δικαστήριο διακριτική ευχέρεια να θεωρήσει την παράλειψη αυτή ως αποδοχή των ισχυρισμών του στο σημείο που δεν αντεξετάστηκε.» Το Δικαστήριο μπορεί να έχει δικαστική γνώση, με βάση την αρχή ότι το Δικαστήριο έχει δικαστική γνώση, την οποίαν αποκομίζει από «καθημερινές ανθρώπινες εμπειρίες» (βλ. Τ. Ηλιάδη και Ν. Γ. Σάντη «Το Δικαιο της Απόδειξης: Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές - Λευκωσία 2014 σελ. 257). Ο Μ.Ε.1 Δρ Σταματάκης μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Τοποθετήθηκε ξεκάθαρα επί των όσων γνώριζε ή εκτιμούσε. Σε μεγάλο βαθμό δεν αμφισβητήθηκε η μαρτυρία του από την πλευρά του Ενάγοντα. Η μαρτυρία του είναι ανεξάρτητη, αφού είναι γιατρός στο δημόσιο νοσοκομείο όπου μεταφέρθηκε ο Ενάγοντας μετά το ατύχημα. Δεν έχω κανένα δισταγμό να αποδεχθώ ως αξιόπιστη τη μαρτυρία του και ιδιαίτερα τα όσα αφορούν την κατάσταση της υγείας του Ενάγοντα. Η Μ.Ε.2 επίσης μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Και αυτής βεβαίως η μαρτυρία σε πολύ μικρό βαθμό αμφισβητήθηκε από τον Εναγόμενο και η αντεξέτασή της ήταν περιορισμένη. Λαμβάνω δε υπόψη ότι το Σχεδιαγράφημα που ετοίμασε, βασίστηκε σε υποδείξεις του Εναγομένου. Και αυτή η μαρτυρία (εννοώ βεβαίως την πρωτογενή μαρτυρία και όχι την εξ' ακοής που περιέχεται στα Τεκμήρια που η μάρτυρας κατέθεσε), που τονίζω ότι είναι ανεξάρτητη μαρτυρία, θα γίνει δεκτή ως αξιόπιστη από το Δικαστήριο. O Ενάγοντας μου έκανε καλή εντύπωση. Πρόκειται για ένα παιδί 10-11 χρονών, που κατά το ατύχημα ήταν 8 χρονών σχεδόν. Φάνηκε να τελεί υπό σύγχυση για κάποια θέματα, όπως π.χ. για την θέση αριστερά και δεξιά. Είναι λογικό επίσης λόγω του νεαρού της ηλικίας του να έχει κάποια κενά η μαρτυρία του και να μην θυμάται κάποια πράγματα. Παραδέχθηκε όμως τόσο ότι έτρεξε στο δρόμο όσο και το ότι δεν θυμάται καλά αν κοίταξε δεξιά και αριστερά -. Θα δεχθώ όμως τη μαρτυρία του ως αξιόπιστη, με αρκετή όμως επιφύλαξη και στο βαθμό που αυτό είναι δυνατόν λόγω της σύγχυσης των κατευθύνσεων, και λόγω του ότι το περιστατικό συνέβη όταν ο Ενάγοντας ήταν 8 χρονών και φαίνεται ότι δεν θυμάται κάποια πράγματα ως και λόγω γενικά της ηλικίας του Ενάγοντα όταν έδωσε μαρτυρία και εκτιμώντας την στο πλαίσιο της συνολικής μαρτυρίας που δόθηκε. Τέθηκε και ενώπιόν μου κι εξ' ακοής μαρτυρία, στην οποία όμως θα αποδώσω περιορισμένη βαρύτητα, εφόσον δεν προσήλθαν οι μάρτυρες οι οποίοι έδωσαν τις καταθέσεις Τεκμήρια 6,7 και 8 να δώσουν μαρτυρία στο Δικαστήριο. Αξιολογείται η κατάθεσή τους όπως και οποιαδήποτε εξ' ακοής μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου κατά την ακρόαση, στα πλαίσια της γενικότερης μαρτυρίας και σε συνάρτηση με αυτήν και με βάση τα κριτήρια που αναφέρονται στο άρθρο 27 του Περί Αποδείξεως Νόμου. Αναφορά σε αυτήν θα προβώ, μόνο όπου το κρίνω αναγκαίο. Ο Εναγόμενος δεν μου έκανε καλή εντύπωση και ήταν φανερό από τις πολύ ουσιώδεις αντιφάσεις που εντοπίζω στη μαρτυρία του ότι δεν ήθελε να πει την αλήθεια στο Δικαστήριο. Ενώ στην κατάθεσή του στην Αστυνομία Τεκμήριο 4, δεν ανέφερε ότι είδε τον Ενάγοντα να τρέχει, αλλά τον αντιλήφθηκε μέσα στη μέση του δρόμου και προσπάθησε να τον αποφύγει, ισχυρίστηκε το αντίθετο στο Δικαστήριο. Δεν μου διαφεύγει η αναφορά στο Τεκμήριο 3 κατάθεση της Μ.Ε. 2 ότι της είπε ο Εναγόμενος ότι είδε ξαφνικά να εισέρχεται ένα παιδί εντός του δρόμου τρέχοντας (σελ. 1) ή η αναφορά στο ίδιο Τεκμήριο ότι ο Εναγόμενος δήλωσε στη Μ.Ε.2 ότι «Έτρεχε ο μικρός απέναντι και προσπαθούσα να τον αποφύγω. Όλα έγιναν σε κλάσματα δευτερολέπτων.» Στη Γραπτή του Κατάθεση στην Αστυνομία μετά το δυστύχημα, Τεκμήριο 4 όμως, ανέφερε και μάλιστα 2 φορές το αντίθετο, ότι δηλαδή ο Ενάγοντας βρισκόταν ήδη στη μέση του δρόμου όταν τον αντιλήφθηκε. Ουσιωδέστατη αντίφαση στη μαρτυρία του ήταν το ότι επέμενε ότι σταμάτησε το όχημά του εκεί ακριβώς όπου χτύπησε τον Εναγόμενο. Όμως ήταν ο ίδιος που επέδειξε το σημείο της σύγκρουσης στη Μ.Ε.2 και είχε δεχθεί το πρόχειρο σχεδιάγραμμα βάσει του οποίου καταρτίστηκε το Τεκμήριο 5, όπου και υπήρχε απόσταση 17 μέτρων του οχήματος σε σχέση με το σημείο σύγκρουσης. Είναι προφανές ότι προσπαθούσε να κρύψει ο Ενάγοντας στο Δικαστήριο, όχι απαραίτητα το ότι έτρεχε, γιατί δεν μπορώ να συνάξω (ελλείψει σχετικής μαρτυρίας προς τούτο) τέτοιο συμπέρασμα για την ταχύτητά του, αλλά το ότι είδε τον Ενάγοντα μόνο την υστάτη, όταν ο Ενάγοντας ήταν στη μέση του δρόμου. Ανέφερε επίσης ότι «όπως εξακρίβωσε μετά το ατύχημα» ότι ο Βασίλ διαστάυρωσε εν μέσω δύο αυτοκινήτων που ήταν σταθμευμένα. Ο ίδιος όμως δέχτηκε το πρόχειρο σχεδιαγράφημα με το οποίο συμφωνεί, όπου δεν φαίνεται οιοδήποτε όχημα να έχει σταθμεύσει πριν το σημείο σύγκρουσής του οχήματός του με τον Ενάγοντα και δεν υπάρχει οποιαδήποτε μαρτυρία ότι η ορατότητά του ήταν περιορισμένη από κάποιο σταθμευμένο αυτοκίνητο. Επιπλέον, η δικαιολογία που έδωσε όταν ερωτήθηκε γιατί δεν ανέφερε στην Αστυνομία κατά την κατάθεσή του για την ύπαρξη οχήματος που περιόριζε την ορατότητα και η οποία ήταν ότι συγχύστηκε γιατί λυπήθηκε τον ανήλικο, δεν είναι πειστική, γιατί πολλά άλλα τα είχε αναφέρει και αναμενόταν αν ήταν ουσιαστικό για τις συνθήκες του δυστυχήματος να το ανέφερε και αυτό. Αντιθέτως, 2 φορές μάλιστα, ανέφερε στην κατάθεσή του ότι πρωτοείδε τον Ενάγοντα στη μέση του δρόμου. Με βάση την ενώπιόν μου μαρτυρία καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα γεγονότων:
- Στις 23/2/2013, Σάββατο πρωί, επεσυνέβη τροχαίο δυστύχημα στη λεωφόρο Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στο Κίτι, όταν ο οδηγός Γ.Α., χτύπησε με το αυτοκίνητο επί του οποίου επέβαινε (με το αριστερό μπροστινό μέρος) το μικρό ανήλικο Β.Τ., τότε ήταν ήδη 8 ετών καθώς ο δεύτερος διασταύρωνε το δρόμο. Ο δρόμος ήταν πλατύς μήκους 11,60 μ. και ο Ενάγοντας χτυπήθηκε σχεδόν στη μέση του δρόμου.
- Από το δυστύχημα, ο ανήλικος τραυματίστηκε αφού προσέκρουσε πάνω του το αριστερό μέρος του αυτοκινήτου που οδηγούσε ο Ενάγοντας.
- Από το ατύχημα ο Εναγόμενος υπέστη ανοικτό κάταγμα α' βαθμού κνήμης και σύνοδα εγκάυματα τριβής άκρου ποδός κάτω άκρου και κάταγμα κάτω τριμορίου κνήμης και περόνης. Ο ανήλικος χειρουργήθηκε και ταλαιπωρήθηκε για αρκετούς μήνες μετά, μένοντας καθηλωμένος και χρειαζόμενος τη βοήθεια της μητέρας του για σκοπούς αποχωρητηρίου και μπάνιου. Από ό,τι μπορώ να συμπεράνω αναγκάστηκε να λείψει και από το σχολείο και τα μαθήματά του. Τα κατάγματα έχουν πωρωθεί (επουλωθεί) και υποβλήθηκε σε σειρά φυσιοθεραπειών ο Ενάγοντας. Δεν φαίνεται σήμερα να αντιμετωπίζει ιδιαίτερο μόνιμο κατάλοιπο και πρόβλημα εκτός από ενόχληση και πόνο μετά από άσκηση. Μπορεί όμως να παίζει ποδόσφαιρο. Νιώθει επίσης φοβισμένος από αυτοκίνητα που βλέπει ή ακούει.
- Ο ανήλικος B.T. εισήλθε στο δρόμο τρέχοντας χωρίς να κοιτάξει δεξιά αλλά κοιτώντας μόνο προς τα αριστερά (συμπέρασμα στο οποίο καταλήγω από τη μαρτυρία του Ενάγοντα την οποία δεν δέχομαι ως προς τις κατευθύνσεις γιατί ο Ενάγοντας τελούσε υπό σύγχυση σε σχέση με αυτές, σε συνδυασμό με την ίδια την υποβολή του δικηγόρου του Εναγομένου και σε συνάρτηση με τη μαρτυρία Στεριώπουλου ο οποίος αναφέρει αυτό στην κατάθεσή του). Καταλήγω σε αυτό επίσης, γιατί δεν έχει αποδειχθεί ότι ήταν περιορισμένη η ορατότητα του Ενάγοντα προς τα δεξιά και συνεπώς εάν είχε κοιτάξει στα δεξιά του δρόμου θα είχε διαπιστώσει ότι ερχόταν ένα όχημα από εκείνη την κατεύθυνση.
- Ο Εναγόμενος δεν αντιλήφθηκε έγκαιρα τον Ενάγοντα. Όταν τον είδε ήταν στη μέση του δρόμου και παρά το ότι προσπάθησε να ελιχθεί και να αποφύγει τη σύγκρουση, σταμάτησε το αυτοκίνητό του 17 μέτρα μετά το σημείο σύγκρουσης. Δεν σημαίνει αυτό απαραίτητα ότι έτρεχε πέραν του ορίου των 50 χιλιομέτρων ή πέραν της ταχύτητας 30-40 χιλιόμετρα που ανέφερε, αλλά προφανώς δεν επέδειξε τη δέουσα προσοχή. Εάν τον είχε αντιληφθεί έγκαιρα και όχι όταν ήδη βρισκόταν στη μέση του δρόμου, θα μπορούσε πιθανότατα να αποφύγει τη σύγκρουση. Ο ίδιος ανέφερε ότι και παρατήρησε ότι έξω από το περίπτερο So Easy υπήρχε αρκετός κόσμος. Από ό,τι φαίνεται δεν κοιτούσε μπροστά του στο δρόμο ως όφειλε.
- Ο Ενάγοντας είχε σταματήσει ή ελαττώσει ταχύτητα σχεδόν στη μέση του δρόμου. Αυτό αναφέρεται στην κατάθεση Τεκμήριο 3 της Μ.Ε.
- ότι της λέχθηκε και παρά το ότι θα πρόκειτο για περιορισμένης βαρύτητας εξ' ακοής μαρτυρία, προκύπτει ένα τέτοιο συμπέρασμα από την παραδοχή του Εναγόμενου ότι όταν είχε δει τον Ενάγοντα, ο Ενάγοντας ήταν ήδη στη μέση του δρόμου (συνεπώς πρέπει να είχε σταματήσει ή ελαττώσει σημαντικά για να θεαθεί για πρώτη φορά σε εκείνο το σημείο )
- Η ορατότητα για τον οδηγό ήταν πέραν των 100 μέτρων. Δεν υπήρχαν σταθμευμένα οχήματα κατά τρόπο που να εμποδίζουν την ορατότητα του πεζού από τον οδηγό ή το αντίθετο. ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΓΕΓΟΝΟΤΩΝ ΥΠΟ ΤΟ ΦΩΣ ΤΩΝ ΙΣΧΥΟΥΣΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ ΑΡΧΩΝ Ο συνάδελφός μου Δικαστής Ν. Γεωργιάδης, Ε.Δ., στην απόφασή του στην Αγωγή 3543/2008 Μαρίας Προκοπίου ν. Μαριάνθης Συμεού, ημερομηνίας 15/5/2015, προέβη σε εκτενή ανάλυση των αρχών που διέπουν το αστικό αδίκημα της αμέλειας, αναφέροντας τα ακόλουθα: « Στην Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 ΑΑΔ 475, 483, κρίθηκε ότι η αμέλεια ως πραγματικό γεγονός συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Γενικά, εφόσον η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι εύλογα εμφανής, η παράλειψη λήψης μέτρων προφύλαξης συνιστά αμέλεια. Η συμπεριφορά ενός οδηγού εξετάζεται και κρίνεται με βάση το επίπεδο του μέσου συνετού ανθρώπου και όχι του οδηγού που ενέχεται (βλ. Markantonis v Demakis
(1989)1 CLR 387, 392 [1]) και ο προσδιορισμός του καθήκοντος ενός εκάστου ποικίλλει ανάλογα με τα αντικειμενικά δεδομένα που επικρατούν στη σκηνή. Το καθήκον για τη λήψη μέτρων προφύλαξης μορφοποιείται ενόψει κινδύνου ο οποίος διαφαίνεται κατά λογική πρόβλεψη (βλ. Βίκης v Νεοφύτου
(1990)1 ΑΑΔ 345, 350) Στην υπόθεση Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη
(1996)1 ΑΑΔ 420, ο Πικής Π. προσδιόρισε το καθήκον επιμέλειας ως ακολούθως (σελ 425 - 426): «Το καθήκον για επιμέλεια γεννάται αφότου η διακίνηση άλλων προσώπων καθιστά εξ αντικειμένου μέριμνα του προσώπου που χρησιμοποιεί το δρόμο τη λήψη προφυλακτικών μέτρων για την προστασία της ασφάλειάς τους. Το κριτήριο για τον καθορισμό της αμέλειας είναι καθολικό και απρόσωπο. Η αμέλεια κρίνεται αντικειμενικά με γνώμονα τις αντιδράσεις ενός συνετού οδηγού, ο οποίος χρησιμοποιεί το δρόμο λελογισμένα και με συναίσθηση ευθύνης για την ασφάλεια των άλλων που χρησιμοποιούν το δρόμο. ............ Ο επιμερισμός της ευθύνης συναρτάται με δύο παράγοντες: Το μεμπτό της διαγωγής (blameworthiness), κρινόμενο υπό το πρίσμα του καθήκοντος επιμέλειας, και την αιτιώδη σχέση μεταξύ της παραβίασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ζημίας η οποία προκύπτει (causative potency). Δυνητικά, η αμέλεια του οδηγού αυτοκινήτου έχει μεγαλύτερες επιπτώσεις από την αμέλεια του πεζού ή του ποδηλατιστή. Ενώ η ευθύνη του οδηγού αυτοκινήτου και του πεζού μπορεί να είναι ίση σε έκταση, η δυνατότητα πρόκλησης ζημίας είναι πολύ μεγαλύτερη στην περίπτωση του αυτοκινητιστή. Η κατανομή της ευθύνης γίνεται κάτω από ευρεία σκοπιά, με γνώμονα τη λογική και την κοινή εμπειρία (βλ. Charalambous ν. Kassapis
(1988)1 C.L.R. 25). .....» Ως προς τη νομική πτυχή της εξέτασης και διακρίβωσης αμέλειας, συντρέχουσας αμέλειας και του καθορισμού ευθύνης μεταξύ των διαδίκων, το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος του εναγομένου. Εάν η απόφαση είναι καταφατική τότε εξετάζει με βάση το άρθρο 57 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, αν ο ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ του εναγομένου, από τη μια και του ενάγοντα από την άλλη και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα (βλ. Μαυρίδης ν. Dharaghji
(1990)1 AAΔ 1013, 1023). Η ευθύνη επιμερίζεται κάτω από το πρίσμα της κοινής λογικής και της καθημερινής εμπειρίας. Οι εκατέρωθεν παραλείψεις συνεκτιμούνται όχι μικροσκοπικά αλλά από την πλατιά γωνία του μέσου συνετού πολίτη (βλ. Χριστοδούλου ν. Γρηγορίου
(1989)1(Ε) ΑΑΔ 178, 184 με αναφορά στην Charalambous v. Kassapis
(1988)1 CLR 25 και Polykarpou v. Adamou
(1988)1 CLR 727).» Ως προς το αν μπορεί να αποδοθεί αστική ευθύνη για αμέλεια-συντρέχουσα αμέλεια σε ένα ανήλικο 8 χρονών -όπως στην υπό εξέταση περίπτωση ο Ενάγοντας- και κάτι το οποίο υποβάλλει η πλευρά του Ενάγοντα μέσω της Γραπτής της Αγόρευσης με παραπομπή σε αγγλικές αυθεντίες, έχω υπόψη μου την υπόθεση Aλεξάνδρου Άδωνης, ανήλικος διά της μητρός του και πλησιεστέρας φίλης Mαρίας Aλεξάνδρου και Άλλης ν. Άντρης Σωτηρίου Λεβέντη και Άλλου
(1996)1 ΑΑΔ 420, όπου και αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: « Ο εφεσείων εισηγήθηκε ότι η ηλικία του εφεσείοντα, αφεαυτής, καθιστούσε αδύνατη την απόδοση ευθύνης σ' αυτόν για το δυστύχημα. Το εύρημα του Δικαστηρίου, ότι ο εφεσείων είχε, όπως αναφέρεται στην απόφαση, "road sense", δεν αμφισβητείται. Ο ίδιος ο εφεσείων κατέθεσε ότι είχε αίσθηση του κινδύνου, σύμφωνα με όσα διδάχθηκε για την προστασία της ασφάλειάς του. Η ηλικία του όμως, εισηγήθηκε ο δικηγόρος του, δεν του επέτρεπε να εκτιμήσει αυτό τον κίνδυνο, και για το λόγο αυτό δεν έπρεπε να αποδοθεί οποιαδήποτε ευθύνη στον εφεσείοντα. Επικαλέσθηκε, κατά κύριο λόγο, τη Jones v. Lawrence [1969] 3 All E.R. 267, στην οποία δεν αποδόθηκε ευθύνη σε ανήλικο ηλικίας 7 χρονών και 3 μηνών, ο οποίος διασταύρωσε το δρόμο παρά την παρουσία επερχόμενου οχήματος, με το οποίο συγκρούσθηκε, με το αιτιολογικό ότι παιδιά εκείνης της ηλικίας εύκολα αφαιρούνται και παραγνωρίζουν κινδύνους για την ασφάλειά τους. Η Jones, ανωτέρω, δεν καθιερώνει αρχή δικαίου ότι παιδιά της ηλικίας του ανηλίκου, σ' εκείνη την περίπτωση, και ακόμα λιγότερο, της ηλικίας του εφεσείοντα, δεν είναι γενικά ικανά να μεριμνήσουν για την ασφάλειά τους στο δρόμο, ή ότι η απόδοση αμέλειας ή συντρέχουσας αμέλειας σ' αυτά δεν μπορεί, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες, να δικαιολογηθεί.» Ο Ενάγοντας παραδέχθηκε κατά τη μαρτυρία του ότι ήξερε να διασταυρώνει το δρόμο και του είχαν μάθει οι γονείς του να διασταυρώνει ένα δρόμο. Ήταν σχεδόν 8 χρονών. Οπότε θεωρώ ότι μπορεί να του επιμεριστεί ευθύνη για συντρέχουσα αμέλεια -εάν βεβαίως πρώτα βρεθεί ότι ο Εναγόμενος έφερε ευθύνη για το δυστύχημα-. Όσον αφορά στον επιμερισμό ευθύνης, στην υπόθεση Λάμπη Ελένη, ανήλικη, διά του πλησιεστέρου αυτής συγγενούς και φίλου και φυσικού κηδεμόνος του πατρός της Αρίσταρχου Λάμπη ν. Δόμνας Μιλτιάδους,
(2007)1 Α.Α.Δ. 725 έγινε αναλυτική παράθεση νομολογίας σχετικής με καταμερισμό ευθύνης σε σχέση με παιδιά που διασταύρωναν το δρόμο. Αναφέρθηκαν τα πιο κάτω: «Στη Νικoδήμου ν. Ανδρέου
(1997)1(Γ) Α.Α.Δ. 1369 υπήρχε μαρτυρία ότι ο εφεσείων (που του επιμερίστηκε 70% ευθύνης), είχε δει τον ανήλικο (11χρονο) από απόσταση 100 μέτρων ότι στεκόταν στην άκρη του δρόμου με πρόθεση να προσπαθήσει να διασταυρώσει το δρόμο και δεν έλαβε τα ενδεδειγμένα μέτρα προφύλαξης με αποτέλεσμα να κτυπήσει το παιδί όταν τούτο προσπάθησε να διασταυρώσει το δρόμο. Στην Κυριακίδης ν. Στυλιανού κ.ά.
(1997)1(Α) Α.Α.Δ. 68 το δυστύχημα έγινε σε δρόμο όπου υπήρχαν σχολεία (Δημοτικό και Γυμνάσιο) και ο δρόμος διασταυρώνετο από παιδιά που πήγαιναν σε αυτά ώστε το ενδεχόμενο διασταύρωσης του δρόμου από παιδιά έπρεπε να αναμένεται από τους οδηγούς. Έτσι ο εφεσείων (οδηγός του οχήματος) κρίθηκε κατά 70% υπεύθυνος γιατί ενώ είχε δει την ανήλικη που στεκόταν με άλλο παιδί μέσα στο δρόμο με σκοπό να διασταυρώσει, αφού ήταν η ώρα που πήγαιναν στο σχολείο, δεν έλαβε τη δέουσα προσοχή. Στην Αλεξάνδρου κ.ά. ν. Λεβέντη κ.ά.
(1996)1 Α.Α.Δ. 420 ο εφεσείων-ενάγων (8 ετών), κτυπήθηκε από αυτοκίνητο που οδηγούσε η εφεσίβλητη ενώ ο πρώτος διασταύρωνε δρόμο πλάτους 23 ποδών και είχε διανύσει τα 3/4 της απόστασης. Η ορατότητα ήταν 100 περίπου μέτρα και προς τις δύο κατευθύνσεις. Η ταχύτητα του αυτοκινήτου ήταν μέσα στα επιτρεπτά όρια των 30 μ.α.ω.. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιμέρισε ευθύνη 25% στον πεζό (ανήλικο) και 75% στην οδηγό του αυτοκινήτου, εφεσίβλητη, ο οποίος επιμερισμός κρίθηκε ορθός από το Εφετείο. Στην Λόης κ.ά. ν. Παύλου
(1998)1(Γ) Α.Α.Δ. 1662 ο εφεσείων (οδηγός αυτοκινήτου) κτύπησε βίαια την εφεσίβλητη που διασταύρωνε τη λεωφόρο Ελευθερίας στην Ανθούπολη. Η λεωφόρος είχε πλάτος 24,6 πόδια και η εφεσίβλητη κάλυψε μια απόσταση 18,4 πόδια προτού κτυπηθεί. Στο μέρος υπήρχε σχολείο με σχετική προειδοποιητική πινακίδα. Η ταχύτητα του εφεσείοντα ήταν 39 μαω αντί 30 που ήταν το επιτρεπόμενο όριο. Ο οδικός φωτισμός ήταν χαμηλός και η εφεσίβλητη φορούσε σκούρα ρούχα. Το πρωτόδικο δικαστήριο καταμέρισε 60% της ευθύνης στον οδηγό και 40% στην εφεσίβλητη (πεζή) και το εφετείο έκρινε ορθό τον καταμερισμό αυτό. Τέλος η υπόθεση Δημητρίου ν. Δημητριάδη
(2000)1(Γ) Α.Α.Δ. 1654, αφορούσε και πάλιν περίπτωση διασταύρωσης του δρόμου από πεζό (παιδί 7 ετών) που έγινε το μεσημέρι σε ώρα που σχόλαναν τα παιδιά. Το παιδί (εφεσίβλητος) κτυπήθηκε από το αυτοκίνητο της εφεσείουσας που ερχόταν από τα αριστερά του. Είχε δει ο μικρός το αυτοκίνητο αλλά ήταν μακρυά και υπολόγισε πως μπορούσε να προχωρήσει με ασφάλεια. Το πρωτόδικο δικαστήριο έκρινε ένοχη την εφεσείουσα κατά 75% και το παιδί κατά 25%. Ο ανήλικος διασταύρωσε κάπου 10 μέτρα μετά από την υπάρχουσα διάβαση πεζών. Η έφεση απορρίφθηκε για το λόγο ότι το γεγονός ότι το παιδί δε διασταύρωσε από τη διάβαση πεζών αλλά 10 μέτρα μακρυά, εφόσο τούτο έγινε μετά και όχι πριν τη διασταύρωση πεζών σύμφωνα με την πορεία της εφεσείουσας, δεν μετέβαλλε την κατάσταση. Τονίστηκε ότι η ταχύτητα οδηγών σε περιπτώσεις όπου υπάρχει διασταύρωση δρόμου από πεζούς πρέπει να είναι τέτοια που να τους επιτρέπει να αντιδράσουν έγκαιρα και αποτελεσματικά αν ο πεζός επιχειρήσει να διασταυρώσει.» Κρίνω κατ' αρχήν, ότι ο Εναγόμενος ήταν αμελής. Δεν έδωσε την απαραίτητη προσοχή στο δρόμο και είδε τον Ενάγοντα όταν ήταν ήδη αργά και ήταν εκείνος στη μέση του δρόμου. Γι' αυτό και σταμάτησε το αυτοκίνητο σε απόσταση 17 μέτρων από το σημείο σύγκρουσης, παρά το ότι ο Εναγόμενος οδηγούσε με χαμηλή ταχύτητα. Όσο και αν ο Εναγόμενος προσπάθησε να αντιδράσει και μάλιστα σχεδόν να είχε αποφύγει και τη σύγκρουση -αφού χτυπήθηκε ο Ενάγων από το αριστερό μέρος του αυτοκινήτου του Εναγομένου-, γεγονός παραμένει ότι σε δρόμο όπου υπήρχε ορατότητα, αντιλήφθηκε τον Ενάγοντα, μόνο όταν ο Ενάγοντας ήταν στη μέση του δρόμου και συνεπώς υπήρξε αμελής. Ο Ενάγοντας όμως φέρει κι εκείνος ίσο μερίδιο ευθύνης για το ατύχημα, με τον Εναγόμενο. Εισήλθε στο δρόμο απότομα, τρέχοντας, χωρίς να παρατηρήσει δεόντως και προς τα δεξιά και βρισκόταν στη μέση του δρόμου. Βεβαίως η περίπτωση που εξετάζουμε είναι μεν περίπτωση που πεζός εισήλθε στο δρόμο τρέχοντας και χωρίς να κοιτάξει, αλλά δεν φέρει εκείνος την αποκλειστική ευθύνη για το δυστύχημα, αφού χτυπήθηκε ενώ βρισκόταν σχεδόν στη μέση του δρόμου, έχοντας ελαττώσει ταχύτητα σε εκείνο το σημείο και ο οδηγός δεν τον είχε προσέξει έγκαιρα. Υπό τας περιστάσεις, με δεδομένο ότι τόσο ο Εναγόμενος αντιλήφθηκε τον Ενάγοντα όταν ήταν σχεδόν στη μέση του δρόμου και προσπάθησε να αποφύγει το ατύχημα και με δεδομένο ότι ο Ενάγοντας έτρεξε στο δρόμο χωρίς να κοιτάξει δεξιά αλλά είχε ήδη ελαττώσει ταχύτητα στη μέση του δρόμου, κρίνω ότι η ευθύνη πρέπει να επιμεριστεί στο 50% εναντίον του πεζού και στο 50% εναντίον του οδηγού. ΥΨΟΣ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΩΝ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Στη σχετικά πρόσφατη υπόθεση Φίλιππος Γιαπάτος ν. Μαρίας Σάββα και Άλλης
(2010)1 Α.Α.Δ. 1324, κρίθηκε ως ικανοποιητικό ποσό αποζημιώσεων για σωματικές βλάβες το ποσό των €40,000. Πρόκειτο για περίπτωση ενός άντρα 33 ετών, που είχε υποστεί κάταγμα σκαφοειδούς του αριστερού καρπού και συντριπτικό κάταγμα κάτω κάτω τριτομορίου δεξιάς κνήμης και περόνης με γραμμοειδή επέκταση στην ποδοκνημική άρθρωση, ο οποίος είχε υποβληθεί και σε δεύτερη χειρουργική επέμβαση και παρέμεινε με μυϊκή ατροφία ως μόνιμο κατάλοιπο και με την πιθανότητα μετατραυματικής αρθρίτιδας. Στην υπόθεση Harmsworth June και Άλλες ν. Salamis Glory και Άλλων
(2003)1 ΑΑΔ 1617, η Ενάγουσα 76 χρονών είχε υποστεί ανοικτό κάταγμα του κάτω κάτω τριτημορίου της δεξιάς κνήμης και περόνης. έφερε επίσης τραύμα μήκους 25 εκ. στην πρόσθια και εξωτερική περιοχή της δεξιάς κνήμης και λόγω του τραυματισμού της, μπορούσε να περπατά μόνο με τη βοήθεια πλαισίου. Η κινητικότητα της είχε περιοριστεί, αντιμετώπιζε μεγάλη δυσκολία να χρησιμοποιεί μεταφορικά μέσα και είχε επηρεαστεί δραματικά η ζωή της. Επιδικάστηκαν υπέρ της τότε 15,000 Λ.Κ. Στην παρούσα υπόθεσή, φαίνεται ότι δεν έχουν παραμείνει οποιαδήποτε σοβαρά κατάλοιπα στον Ενάγοντα. Ο Ενάγων είχε ταλαιπωρηθεί ιδιαίτερα για μήνες μετά το ατύχημα και έλειψε από το σχολείο. Νιώθει ακόμη φοβισμένος και αισθάνεται κόπωση και πόνο σε έντονη αθλητική δραστηριότητα. Μπορεί όμως να παίζει ποδόσφαιρο και αυτό λέει πολλά. Τα κατάγματά του έχουν όμως πωρωθεί πλήρως. Κρίνω υπό τας περιστάσεις ότι ένα χρηματικό ποσό του ύψους των €25,000 είναι επαρκές ως γενικές αποζημιώσεις. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Έχει γίνει αποδεκτό ότι ο Ενάγων οφείλει €900 για φυσιοθεραπείες που έχουν συμφωνηθεί ενώπιον του Δικαστηρίου και συνεπώς θα επιδικαστούν. Είναι επίσης παραδεκτό γεγονός ότι καταβλήθηκαν €85 για Αστυνομική Έκθεση και €47,84 για ετοιμασία ιατρικού πιστοποιητικού. Τα έξοδα αυτά κρίνονται αιτιολογημένα και θα αποδοθούν. Συνολικά πρόκειται για ποσό €1032.84. ΜΕΙΩΣΗ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΩΝ ΣΤΟ 50% ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ Εννοείται ότι τα επιδικασθέντα ποσά μειώνονται στο ½ αυτών ένεκα του ότι υπάρχει συντρέχουσα αμέλεια του Ενάγοντα, ο οποίος ευθύνεται σε ποσοστό 50% για το ατύχημα. Επιδικάζονται συνεπώς υπέρ του Ενάγοντα ποσό €12,500 για γενικές αποζημιώσεις και ποσό €516.42, ως ειδικές αποζημιώσεις. ΤΟΚΟΣ Όσον αφορά το θέμα των τόκων, με βάση το άρθρο 58Α του Κεφ. 148, όπως έχει τροποποιηθεί από τον Ν.82
(1)/2008 και με βάση τη νομολογία (βλ. Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 ΑΑΔ 475 και Λεριός ν. Αλεξίου κ.α.
(2000)1 ΑΑΔ 1195) επί των γενικών αποζημιώσεων επί των γενικών αποζημιώσεων επιδικάζεται τόκος από την ημέρα του ατυχήματος, εκτός αν υπάρχει αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής. Η αγωγή καταχωρήθηκε στις 2/8/2013, λιγότερο από 6 μήνες από το ατύχημα και θεωρώ ότι δεν υπήρξε κάποια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στο να προωθηθεί η αγωγή, οπότε ο τόκος θα υπολογίζεται από την ημέρα πρόκλησης του δυστυχήματος. Σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις, επιδικάζεται τόκος από την ημέρα του ατυχήματος, αλλά μειωμένος κατά το ήμισυ μέχρι την απόφαση, εφόσον δεν προέκυψε όλη η ζημία από την αρχή (βλ. Αποζημιώσεις για Σωματικές Βλάβες, Φρ. Νικολαΐδη, 1996, σελ. 32, παρ. 1-26). ΚΑΤΑΛΗΞΗ Με βάση όλα τα ανωτέρω, εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγόμενου για τα ακόλουθα ποσά: (Α) €12,500 ως γενικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από τις 23/2/2013 μέχρι εξόφλησης. (Β) €516.42 ως ειδικές αποζημιώσεις με τόκο επί του εν λόγω ποσού υπολογιζόμενο σε 2.75% ετησίως από τις 23/2/2013 μέχρι 31/12/2014, 2% από 1/1/2015 μέχρι σήμερα και με τον ισχύοντα νόμιμο τόκο από σήμερα μέχρι εξόφλησης. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα, ως θα υπολογιστούν στην κλίμακα €10,000 - €50,000 από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............... Ξ.Ξενοφώντος Επαρχιακός Δικαστής Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής [1] "the test concerns the mind of a reasonable man and not of the driver involved" cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο