Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Ξυλοφάγου ν. Παναγιώτου κ.α., Αρ. Αγωγής: 101-2013, 9/9/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2016:A251 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ξ. Ξενοφώντος, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 101-2013 Μεταξύ: Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Ξυλοφάγου Εναγόντων -και-
- XXXXX Ευαγγέλου Παναγιώτου
- XXXXX Παναγιώτου Ευαγγέλου
- XXXXX Παναγιώτου Ευαγγέλου Εναγομένων Ημερομηνία: 9 Σεπτεμβρίου 2016 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντες: κ. Μ. Σάββα για κ. Σ. Σάββα Για Εναγόμενους: κα. Κ. Αναστασίου για Α. Θ. Μαθηκολώνη ------------------------------------------ Α Π Ο Φ Α Σ Η Α. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ Με την αγωγή αυτή, αξιώνεται εναντίον των Εναγομένων 1 έως 3, αλληλέγγυα και/ή κεχωρισμένα ποσό ύψους €96,833.46, ως οφειλόμενο ποσό δυνάμει σύμβασης πίστωσης και/ή συμβάσεων και/ή συμφωνίας δανείου και/ή συμφωνιών και/ή δανείου και/ή τρεχούμενου λογαριασμού και/ή δυνάμει χρέους. Ζητείται επίσης, όπως έχει περιοριστεί, τόκος προς 7% ετησίως, επί του πιο πάνω ποσού από 1/12/2012 μέχρι εξόφλησης. Ισχυρισμοί των Εναγόντων στην Έκθεση Απαίτησής τους Επειδή είναι παραδεκτοί από τους Εναγόμενους, οι ακόλουθοι ισχυρισμοί της Έκθεσης Απαίτησης των Εναγόντων, παρατίθενται αυτούσιοι: « 1) Οι Ενάγοντες είναι και καθ' όλον τον ουσιώδη προς την παρούσα αγωγή χρόνο ήτο, Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία, δεόντως εγγεγραμμένη στην Κύπρο, σύμφωνα με τον Περί Συνεργατικών Εταιρειών Νόμο, με έδρα την Ξυλοφάγου και ασχολούνται με τραπεζιτικές κσι πιστωτικές διευκολύνσεις, παροχές δανείων, αποδοχές καταθέσεων και άλλες συναφείς εργασίες. 2) Δυνάμει γραπτής Συμφωνίας και/ή Συμφωνιών και/ή Σύμβασης και/ή Συμβάσεων μεταξύ των Εναγόντων και του Εναγομένου 1 που έγινε στην Ξυλοφάγου κατά ή περί την 03/10/2006, οι Ενάγοντες συμφώνησαν να παρέχουν δάνειο ή να συνεχίσουν να παρέχουν δάνειο σε τρεχούμενο ή οποιοδήποτε άλλο λογαριασμό ή και άλλως πως δίδουν πίστωση ή και παρέχουν τραπεζικές διευκολύνσεις ή άλλου είδους πιστωτικές διευκολύνσεις σε αυτόν. 3) Το ποσόν της παραχωρηθείσης πίστωσης και/ή δανείου ανήρχετο στο ποσό των £5,000 Λ.Κ. (€8,543.01 Ευρώ) με συνολικό επιτόκιο 7% από 3/10/2006 μέχρι εξόφλησης.» Περαιτέρω, στην Έκθεση Απαίτησης, οι Ενάγοντες ισχυρίζονται ότι η συμφωνία τους με τον Εναγόμενο 1, περιείχε, μεταξύ άλλων, τους ακόλουθους όρους: Α) Ο τόκος θα υπολογιζόταν σε εμπορικό έτος 360 ημερών Β) Οι Ενάγοντες θα είχαν το δικαίωμα να χρεώνουν το δάνειο κατά την κρίση τους με δικαιώματα παροχής υπηρεσιών και/ή με οποιαδήποτε άλλα έξοδα που θα γνωστοποιούνταν στο χρεώστη. Τα τέλη χαρτοσήμων και άλλα τέλη θα τα επιβαρυνόταν ο χρεώστης Γ) Οι Ενάγοντες θα είχαν το δικαίωμα κεφαλαιοποίησης των χρεώσεων δύο φορές το χρόνο Δ) Θα χρεωνόταν τόκος υπερημερίας σε πληρωτέα ποσά ύψους 2% από την ημέρα που θα καθίσταντο πληρωτέα μέχρι την εξόφληση Ε) Οι Ενάγοντες δικαιούνταν να μεταβάλλουν κατά την κρίση τους και οποτεδήποτε το βασικό επιτόκιο, το περιθώριο, τον τόκο υπερημερίας, τα δικαιώματα παροχής υπηρεσιών και άλλα δικαιώματα και έξοδα κατά την κρίση της αν η συμφωνία δεν προνοεί τέτοιες επιβαρύνσεις και η επιβολή αυτή θα είναι δεσμευτική για το χρεώστη ΣΤ) Μόλις το δάνειο ή μέρος του ήθελε ζητηθεί από τους Ενάγοντες καθίστατο απαιτητό, θα εξοφλείτο αμέσα και o χρεώστης θα όφειλε να καταβάλει προς τους Ενάγοντες κάθε οφειλόμενο ποσό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου, τόκων, δικαιωμάτων, δαπανών και άλλων εξόδων. Παράλειψη του χρεώστη σε άμεση εξόφληση, θα έδιδε το δικαίωμα στους Ενάγοντες να απαιτήσουν δικαστικώς την πληρωμή του χρέους, πλέον τόκους, δικαστικά και άλλα έξοδα Ζ) Οι Ενάγοντες θα είχαν δικαίωμα επίσχεσης επί χρημάτων, τίτλων ή στο ενεργητικό κάθε φύσης του χρεώστη που σε οιαδήποτε στιγμή περιερχόταν στην κατοχή, φύλαξη ή έλεγχό τους Η) Οι Ενάγοντες θα είχαν το δικαιώμα πριν το τερματισμό της λειτουργίας του λογαριασμού να απαιτούν και να δέχονται πληρωμές, άνευ βλάβης των δικαιωμάτων τους Οι Εναγόμενοι 2 και 3 εγγυήθηκαν προσωπικά τον Εναγόμενο 1, δυνάμει σύμβασης εγγύησης που υπεγράφη γύρω στις 3/10/2006 στη Ξυλοφάγου. Δυνάμει της συμφωνίας, οι Ενάγοντες άνοιξαν τρεχούμενο λογαριασμό προς όφελος του Εναγομένου 1 και του παρείχαν πιστώσεις και διευκολύνσεις ύψους 5,000 Λ.Κ. (€8,543.01). Γύρω στις 11/04/11 το υπόλοιπο, συμπεριλαμβανομένων τόκων και άλλων χρεώσεων βάσει της σύμβασης, που όφειλαν ο Εναγόμενος 1 και οι Εναγόμενοι 2 και 3 ως εγγυητές του στους Ενάγοντες ανερχόταν σε €13,541.
- Ο τόκος θα κεφαλαιοπoιούνταν δύο φορές ετησίως και θα χρεωνόταν στο λογαριασμό του πρωτοφειλέτη στις 30/12 έκαστου έτους. Οι Ενάγοντες κάλεσαν επανειλημμένα τους Εναγόμενους όπως συμμορφωθούν με τος όρους της υπογραφείσας συμφωνίας και καταβάλουν προς αυτούς τις καθυστερημένες δόσεις, πλην όμως οι Εναγόμενοι παρέλειψαν να το πράξουν και με επιστολή τους ημερομηνίας 11/4/2011 οι Ενάγοντες τερμάτισαν τη συμφωνία και κάλεσαν τους Εναγόμενους να αποπληρώσουν ολόκληρο το οφειλόμενο υπόλοιπο, αλλιώς θα λαμβάνονταν δικαστικά μέτρα εναντίον τους. Παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις των Εναγόντων προς τους Εναγόμενους, αυτοί δεν ανταποκρίθηκαν σε αυτές, με αποτέλεσμα να οφείλουν κατά την καταχώρηση της Αγωγής ποσό €14,734.80, πλέον τόκο προς 9,50% ετησίως επί του εν λόγω ποσού από 3/5/2011 μέχρι εξόφλησης. Η Υπεράσπιση των Εναγομένων Οι Εναγόμενοι 1-3 παραδέχονται τις παραγράφους 1-3 της Έκθεσης Απαίτησης. Στη συνέχεια προβαίνουν σε γενική άρνηση των ισχυρισμών της Έκθεσης Απαίτησης εκτός του ότι εγγυήθηκαν τις υποχρεώσεις του Ενάγοντα 1 στη συμφωνία. Δεν προβαίνουν σε ειδικούς ισχυρισμούς επί των γεγονότων. Β. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Η διά ζώσης μαρτυρία που δόθηκε στο Δικαστήριο, έχει καταγραφεί στα πρακτικά και λαμβάνεται υπόψη μαζί με τα Τεκμήρια που επίσης κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Έχουν βεβαίως όλα ληφθεί υπόψη συνολικά, αλλά δεν επαναλαμβάνονται πλήρως, στην ολότητά τους (βλ. Liberty Mediterranean Cruises Mouss Ltd v. Haris Zacharia Engineering Co. Ltd και Άλλων
(2007)1 (Β) Α.Α.Δ. 916). Παρατίθενται πιο κάτω, τα κύρια σημεία της μαρτυρίας και γίνεται αναφορά στη μαρτυρία και στα Τεκμήρια όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο. Εκ μέρους των Εναγόντων, κατέθεσε μία μάρτυρας, η κυρία XXXXX Θεοφάνους Κυριάκου (Μ.Ε.1.), εκ Ξυλοφάγου, η οποία και υιοθέτησε το περιεχόμενο γραπτής Δήλωσης / Κατάθεσης, ως μέρος της κυρίως εξέτασης της και κατέθεσε διάφορα έγγραφα ως Τεκμήρια. Η κυρία Κυριάκου είναι υπάλληλος - λειτουργός των Εναγόντων από το
- Κατά την ημερομηνία ακρόασης της υπόθεσης, δήλωσε ότι είναι σε απόσπαση στη Συνεργατική Κεντρική Τράπεζα, μητρική εταιρεία των Εναγόντων, όπου για σκοπούς εποπτείας, παρακολούθησης και διαχείρισης, μεταφέρθηκε η αγωγή αυτή . Οι Ενάγοντες είναι συνεργατικό πιστωτικό ίδρυμα και έχουν μετονομαστεί από τις 24/6/13 σε Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Ξυλοφάγου Λτδ και από τις 11/1/14 κατόπιν συγχώνευσης τους με τη ΣΠΕ Κοκκινοχωρίων Λτδ, τα δικαιώματα τους έχουν μεταφερθεί στη ΣΠΕ Κοκκινοχωρίων Λτδ. Κατατέθηκε ως Τεκμήριο 2 αντίγραφο δημοσίευσης ημερομηνίας 15/01/2014 στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας ημερ.24/01/2014, όπου αναγράφεται η γνωστοποίηση αλλαγής ονομασίας της ΣΠΕ Κοκκινοχωρίων Λτδ και η ακύρωση εγγραφής με διάλυση της ΣΠΕ Ξυλοφάγου Λτδ. Στις 12/9/06, ο Εναγόμενος 1, με γραπτή αίτηση του ζήτησε να του παραχωρηθεί δάνειο ύψους €8.543,01, υπό μορφή πίστωσης με προτεινόμενους εγγυητές τους Εναγόμενους 2 και 3, με σκοπό την ανανέωση τρεχούμενου λογαριασμού. Η παραχώρηση του δανείου έγινε για κάλυψη υπερβάσεων του λογαριασμού του και για ομαλοποίηση του. Η αίτηση δανείου κατατέθηκε ως Τεκμήριο (Τεκμήριο 4). Η επιτροπεία της ΣΠΕ Ξυλοφάγου, στις 21/9/06, ενέκρινε την αίτηση ως φαίνεται στην τελευταία σελίδα του Τεκμηρίου
- Οι όροι της δανειοδότησης διέπονται από σύμβαση πίστωσης ημερομηνίας 3/10/06 η οποία υπεγράφη εκ μέρους του Εναγόμενου 1 και κατατέθηκε ως Τεκμήριο
- Σε σχέση με τους εν λόγω όρους η μάρτυρας ανέφερε τα ακόλουθα: «(Α) Το ποσόν της παραχωρηθείσης πίστωσης και/ή Δανείου ανήρχετο στο ποσό των £5.000,00 Λ.Κ. (€8.543,01 Ευρώ), με συνολικό επιτόκιο 7% από 03/10/2006 μέχρι εξοφλήσεως. (Β) Ο τόκος υπολογίζεται πάνω στα ημερήσια χρεωστικά υπόλοιπα και για τον υπολογισμό του, οι μήνες θα λογαριάζονται προς όσες μέρες έχει ο καθένας αλλά θ λαμβάνεται σαν διαιρέτης το εμπορικό έτος που αποτελείτο από 360 μέρες. Νοείται ότι η Συνεργατική θα δικαιούται να λογίζει και/ή κατανέμει τα ποσά που κατατίθενται κάθε φορά έναντι του δανείου πρώτον προς εξόφληση ή μερική εξόφληση των δεδουλευμένων τόκων μέχρι την ημερομηνία της κατάθεσης, των προμηθειών και δικαιωμάτων και τυχόν παραμένοντος υπολοίπου έναντι του κεφαλαίου. (Γ) Πέραν των πιο πάνω η Συνεργατική θα έχει το δικαίωμα να χρεώνει το δάνειο κατά την κρίση της με δικαιώματα παροχής υπηρεσιών και/ή με οποιαδήποτε άλλα έξοδα και δικαιώματα τα οποία θα γνωστοποιούνται στον πελάτη. (Δ) Η Συνεργατική θα έχει το δικαίωμα να κεφαλαιοποιεί τις πιο πάνω χρεώσεις δύο φορές το χρόνο. (Ε) Αν οποιοδήποτε ποσό που καθίσταται πληρωτέο δυνάμει της παρούσας συμφωνίας, δεν πληρωθεί την ημερομηνία που καθίσταται πληρωτέο (συμπεριλαμβανομένου και οποιουδήποτε ποσού που καθίσταται πληρωτέο δυνάμει της παρούσας παραγράφου), ο πελάτης θα πληρώνει τόκο υπερημερίας προς 2% από την ημερομηνία που το ποσό κατέστη πληρωτέο μέχρι την ημερομηνία εξόφλησης. Το ποσοστό του τόκου υπερημερίας θα είναι ποσοστό ετησίως πέραν του ποσοστού επιτοκίου που κανονικά θα πληρώνεται και θα χρεώνεται. (Στ) Η Συνεργατική δικαιούται να μεταβάλλει (είτε να αυξάνει, είτε να μειώνει) κατά την κρίση της και οποτεδήποτε, το Βασικό Επιτόκιο, το περιθώριο, τον τόκο υπερημερίας, τα δικαιώματα παροχής υπηρεσιών και/ή άλλα τραπεζικά δικαιώματα και/ή έξοδα και/ή να επιβαρύνει τον λογαριασμό με δικαιώματα παροχής υπηρεσιών και/ή άλλα τραπεζικά δικαιώματα και έξοδα κατά την κρίση της αν η σχετική συμφωνία δεν προνοεί τέτοιες επιβαρύνσεις και η αλλαγή και/ή επιβολή αυτή θα είναι δεσμευτική για τον πελάτη, που θα λαμβάνει γνώση με ανακοίνωση στον ημερήσιο τύπο ή ειδοποίηση με τον προσφορότερο κατά την κρίση της Συνεργατικής τρόπο και θα ισχύει από την ημερομηνία που θα καθορίζεται στην ανακοίνωση ή ειδοποίηση. (Ζ) Εφόσον το ρηθέν δάνειο ή πίστωση ή πιστωτική διευκόλυνση ή οποιοδήποτε μέρος τούτου ήθελε ζητηθεί από τη Συνεργατική θα καθίσταται απαιτητό και θα εξοφλείτο αμέσως και ο πελάτης οφείλει να καταβάλει προς τη Συνεργατική κάθε οφειλόμενο ποσό, συμπεριλαμβανομένου του κεφαλαίου, του τόκου του περιθωρίου, του τόκου υπερημερίας, προμήθειας, δικαιωμάτων, δαπανών και άλλων εξόδων. Παράλειψη του πελάτη να προβεί σε άμεση εξόφληση, θα δίδει το δικαίωμα στην Συνεργατική να απαιτήσει δικαστικώς ή άλλως πως την πληρωμή του χρέους πλέον τόκους, πλέον δικαστικά και άλλα έξοδα οποιασδήποτε φύσης μέχρι πλήρους και τελείας εξόφλησης. (Η) Νοείται ότι σε όλη τη διάρκεια των δοσοληψιών με τη Συνεργατική και ως την πλήρη και τέλεια εξόφληση όλων των ποσών που οφείλονται στη Συνεργατική, η Συνεργατική θα έχει εξασφάλιση ή εγγύηση οποιονδήποτε χρημάτων και υποχρεώσεων που οφείλονται σήμερα ή δυνατόν να οφείλονται στο μέλλον από το πελάτη προς τη Συνεργατική ή προς οποιοδήποτε κατάστημα της με οποιαδήποτε μορφή (είτε προσωπικά, είτε μαζί με οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο και με οποιαδήποτε άλλη ονομασία ή επωνυμία και είτε οι υποχρεώσεις αυτές έγιναν ή δυνατό να γίνουν απαιτητές ή είναι άμεσες ή έμμεσες), γενικό δικαίωμα επισχέσεως (General Preferential Lien) πάνω σε κάθε και οποιοδήποτε ποσό χρημάτων, διαπραγματευσίμων τίτλων ή εγγράφων, όπως και πάνω στο ενεργητικό κάθε φύσης, που ανήκουν στο πελάτη, τα οποία σε οποιαδήποτε στιγμή δυνατόν να περιέλθουν στην κατοχή, φύλαξη ή έλεγχο της Συνεργατικής ή εάν διατηρεί καταστήματα, οποιουδήποτε από τα καταστήματα της. (Θ) Ο χρεώστης αναγνωρίζει και αποδέχεται το δικαίωμα της Συνεργατικής για παραπομπή του σε διαιτησία σύμφωνα με τις διατάξεις του Περί Συνεργατικών Εταιρειών Νόμου χωρίς τούτο να υποδηλώνει ότι αποκλείει τη Συνεργατική να επιλέξει αντί διαιτησίας την παραπομπή του στα πολιτικά δικαστήρια.» Ως επιπρόσθετο όρο ο Εναγόμενος 1 παραχώρησε προσωπικές εγγυήσεις. Η σύμβαση εγγύησης υπογράφηκε από τους Εναγόμενους 2 και 3 και κατατέθηκε ως τεκμήριο
- Οι Εναγόμενοι 1 ως 3 για σκοπούς επιπρόσθετης εξασφάλισης του δανείου, εντάχθηκαν σε ομαδική ασφάλεια ζωής των μελών των Εναγόντων και εξουσιοδότησαν τους Ενάγοντες να χρεώνουν το λογαριασμό του δανείου με τα αντίστοιχα ασφάλιστρα. Σύμφωνα με τους όρους της σύμβασης πίστωσης, το δάνειο ανερχόταν σε Λ.Κ.5.000 (€8.543,01), με συνολικό επιτόκιο 7% από 3/10/06 μέχρι εξόφλησης. Ο Εναγόμενος 1 υπέγραψε τη σύμβαση πίστωσης ημερομηνίας 3/10/2006 (Τεκμήριο 5) και οι Εναγόμενοι 2 και 3 τη σύμβαση εγγύησης ημερομηνίας 3/10/2006 (Τεκμήριο 6). Κατά την υπογραφή των συμφωνιών, αντίγραφα δόθηκαν σε όλους του Εναγόμενους ως είναι η πάγια τακτική των Εναγόντων να παραδίνονται τα έγγραφα όσους θα υπογράφουν για ανάγνωση τους και για να τους επεξηγείται το τι υπογράφουν. Όλα τα έγγραφα υπογράφονται στην παρουσία των πελατών και των υπαλλήλων λειτουργών των Εναγόντων, εντός του καταστήματος της ΣΠΕ και αυτό έγινε και στην περίπτωση των Εναγομένων 1, 2 και
- Παραχωρήθηκε δάνειο στον Εναγόμενο 1, σύμφωνα με την αίτηση δανείου, για ανανέωση του τρεχούμενου λογαριασμού του. Στις 3/10/06, ημερομηνία ανανέωσης του τρεχούμενου λογαριασμού, ο λογαριασμός παρουσίαζε υπέρβαση ύψους Λ.Κ.1.414,93 (€2.417,55), συμπεριλαμβανομένου ποσού Λ.Κ.78,23 (€133,66), απόδειξη ενημέρωσης για τον οποίο υπέγραψε ο Εναγόμενος 1 στο ταμείο των Εναγόντων (κατατέθηκε σχετικό Τεκμήριο 8). Ο Εναγόμενος 1 πλήρωσε ποσό Λ.Κ.1.414,93 (€2.417,55) στους Ενάγοντες και με την ανάληψη του ποσού αυτού ο τρεχούμενος λογαριασμός ανανεώθηκε. Κατάσταση του εν λόγω λογαριασμού περιλαμβάνεται στο κατατεθέν Τεκμήριο
- Από την έναρξη λειτουργίας του λογαριασμού, αντίγραφο κατάστασης του λογαριασμού αποστέλλετο με επιστολές στους Εναγόμενους 1 έως 3, στις διευθύνσεις που οι ίδιοι δήλωσαν κατά την υπογραφή των συμφωνιών και δεν περιήλθε στη γνώση της μάρτυρος επιστροφή οποιαδήποτε επιστολής ως μη παραληφθείσας, η οποία σε κάθε περίπτωση θα αρχειοθετούσε στο φάκελο του δανείου των Εναγόντων και θα το διαπίστωνε η ίδια εφ΄ όσον βρισκόταν στην κατοχή της και θα προέβαινε σε νέα έρευνα για εξεύρεση πιθανών νέων διευθύνσεων για την ταχυδρόμηση νέων επιστολών κάτι που δεν χρειάστηκε να πράξει. Η μάρτυρας κατέθεσε κατάσταση λειτουργίας του λογαριασμού, την οποία τύπωσε από τραπεζικό βιβλίο που οι Ενάγοντες διατηρούν στο κατάστημα τους στη Ξυλοφάγου (Τεκμήριο 9). Η ορθή λειτουργία του ηλεκτρονικού υπολογιστή ελεγχόταν καθημερινά από την ίδια και από αντικαταστάτη της αν απουσίαζε και δεν διαπίστωσε διακοπή, αλλοίωση ή παρατυπία η μη ορθή καταγραφή των δεδομένων. Επιπρόσθετα προς αυτό το σκοπό γίνεται έλεγχος ακριβείας από εσωτερικό ελεγκτή, από ελεγκτή της Κεντρικής Τράπεζας Λτδ. Μετά τη συγχώνευση της Σ.Π.Ε. Ξυλοφάγου Λτδ με την Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Παραλιμνίου Λτδ και της μετονομασίας της σε Σ.Π.Ε. Κοκκινοχωρίων Λτδ, ο αριθμός του τρεχούμενου λογαριασμού έχει αλλάξει. Οι καταστάσεις λογαριασμού κατατέθηκαν μαζί με πιστοποιητικό υπογεγραμμένο από την ίδια τη μάρτυρα για το ότι αποτελούν μέρος του αρχείου της Σ.Π.Ε. από την ημερομηνία έναρξης του δανείου μέχρι το τέλος του
- Σε σχέση με την κατάσταση λογαριασμού, η μάρτυρας ανέφερε τα ακόλουθα: (α) Η εκτύπωση έγινε από την ίδια, σε χρόνο που τόσο ο ηλεκτρονικός υπολογιστής όσο και ο εκτυπωτής λειτουργούσαν κανονικά. Σύγκρινε μετά την εκτύπωση την κατάσταση λογαριασμού μαζί με τα πρωτότυπα που φυλάγονται στον ηλεκτρονικό υπολογιστή των Εναγόντων και είναι ταυτόσημα. (β) Οι χρεώσεις και πιστώσεις που φαίνονται στην κατάσταση λογαριασμού είναι το αποτέλεσμα των συναλλαγών σε σχέση με το δάνειο, και καταχωρούνταν στην κατάσταση λογαριασμού μέσω του ηλεκτρονικού υπολογιστή των Εναγόντων, κατά το χρόνο που γινόταν η σχετική συναλλαγή. (γ) Όλες οι καταχωρήσεις εγγράφων όπως χρεώσεων ή πιστώσεων στο αρχείο του ηλεκτρονικού υπολογιστή που αποτελούν την κατάσταση λογαριασμού και είναι μέρος του αρχείου της τράπεζας και τραπεζικό βιβλίο, έγιναν κατά τη συνήθη και κανονική εξαγωγή των εργασιών των Εναγόντων, αφού η διαδικασία που ακολουθείται είναι σταθερή και όλες οι καταχωρήσεις των πράξεων των Εναγόντων γίνονται στα αρχεία του ηλεκτρονικού υπολογιστή με τον ίδιο τρόπο. Ως ανέφερε περαιτέρω, από την κατάσταση λογαριασμού φαίνονται οι δοσοληψίες πιστώσεων και τόκων στον εν λόγω λογαριασμό και το χρεωστικό υπόλοιπο ανέρχεται σε €19,233,
- Σύμφωνα με τους όρους σύμβασης πίστωσης εφόσον τόσο το δάνειο όσο και η πίστωση ή πιστωτική διευκόλυνση ή μέρος του δανείου ήθελε ζητηθεί από τους Ενάγοντες θα είναι απαιτητό και θα εξοφλείται αμέσως. Παράλειψη σε εξόφληση δίδει το δικαίωμα στη Συνεργατική να απαιτήσει δικαστικώς ή άλλως πως την πληρωμή του χρέους, πλέον τόκους, πλέον δικαστικά και άλλα έξοδα οιασδήποτε φύσης, μέχρι πλήρους και τέλειας εξόφλησης. Ως ανέφερε η μάρτυρας, οι Εναγόμενοι δεν τηρούσαν τους όρους της δανειοδότησης παραλείποντας να καταβάλουν τη δόση τους. Γύρω στις 8/10/10, αποστάληκε επιστολή (Τεκμήριο 10) στους Εναγόμενους με την οποία ζητείτο από αυτούς όπως τακτοποιείτο εκκρεμότητα στο λογαριασμό του Εναγομένου 1 λόγω υπέρβασης ύψους €3.507,
- Αναφερόταν επιπλέον ότι το ποσό της υπέρβασης θα χρεωνόταν με τόκο υπερημερίας σύμφωνα με τις πρόνοιες σύμβασης πίστωσης. Παρόμοια επιστολή, αποστάληκε στον πρωτοφειλέτη στις 7/2/11 και στις 7/4/11 (Τεκμήριο 11). Στις 11/4/11 αποστάληκε νέα επιστολή εκ μέρους του δικηγόρου των Εναγόντων με την οποία τερματίστηκε η σύμβαση και κλήθηκαν οι Εναγόμενοι να εξοφλήσουν το χρέος τους (ως Τεκμήριο 12, κατατέθηκαν τρεις επιστολές όμοιου περιεχομένου, προς όλους τους Εναγόμενους). Στην επιστολή προς τον Εναγόμενο 1 αναφέρονταν τα ακόλουθα -κρίνω αναγκαίο να παρατεθεί αυτούσιο το περιεχόμενο της επιστολής-: «ΘΕΜΑ:- (α) Σύμβαση Δανείου υπ΄ αριθμ. XXXXX068-2 ημερομηνίας 03/10/2006 με την Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία (Σ.Π.Ε.) Ξυλοφάγου ύψους £5.000,00 Λ.Κ. (€8.543,01 Ευρώ), πλέον τόκους δυνάμει χρεωστικού δανείου που παραχωρήθηκε σε εσάς. (β) Σύμβαση εγγύησης του πιο πάνω δανείου ίδιας ημερομηνίας. (γ) Ποσόν οφειλόμενο δυνάμει της ανωτέρω σύμβασης δανείου €13.541,88 Ευρώ, πλέον 9,50% τόκος από την πάροδο 21 ημερών από την ημερομηνία της παρούσας επιστολής, μέχρι εξοφλήσεως. Αναφορικά με την πιο πάνω σύμβαση δανείου και κατ΄ εντολήν των πελατών μας Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία (Σ.Π.Ε.) Ξυλοφάγου από 1ης Απριλίου 17, Τ.Κ. 7520, Ξυλοφάγου, σας πληροφορούμε ότι έχει τερματιστεί και δια της παρούσης τερματίζεται. Ως εκ του ανωτέρω τερματισμού το χρέος έχει καταστεί ληξιπρόθεσμο, απαιτητό και πληρωτέο. Εφόσον το χρέος του πρωτοφειλέτη έχει καταστεί ληξιπρόθεσμο, απαιτητό και πληρωτέο και με βάση τη σχετική σας ευθύνη που πηγάζει από την ανωτέρω εγγύηση, σας καλούμε όπως εντός 21 ημερών από σήμερα προβείτε σε πλήρη και τέλεια εξόφληση του χρέους όπως εμφαίνεται πιο πάνω, διαφορετικά θα λάβουμε δικαστικά μέτρα εναντίον σας χωρίς άλλη προειδοποίηση και όλα τα σχετικά έξοδα θα επιβαρύνουν εσάς. Η Σ.Π.Ε. Ξυλοφάγου επιφυλάσσει πλήρως όλα τα δικαιώματα της. Έξοδα παρούσης ειδοποιήσεως €20,00 Ευρώ. Κατ΄ εντολήν, XXXXX Σ. Σάββα Δικηγόρος» Ως πρόσθεσε η μάρτυρας, οι Εναγόμενοι 1 έως 3, δεν υπέβαλαν παράπονο ή διαφωνία στη ΣΠΕ για τις χρεώσεις ή για τους τόκους ή για οτιδήποτε άλλο. Επιπλέον απέρριψε τους ισχυρισμούς της Υπεράσπισης των Εναγομένων, τονίζοντας ότι οι Εναγόμενοι αποδέχθησαν τους όρους των επίδικων συμφωνιών, έλαβαν το προϊόν του δανείου και οι Ενάγοντες ενήργησαν νόμιμα και οι χρεώσεις που έγιναν ήταν νόμιμες. Κατά το χρόνο της επιστολής τερματισμού, ο λογαριασμός παρουσίαζε χρεωστικό υπόλοιπο €13.541,88, δηλαδή καθυστερήσεις ύψους €4.998,87 αφού το αρχικό δάνειο ανέρχετο σε €8.543,
- Αντεξεταζόμενη η μάρτυρας 1, αποδέχτηκε ότι τα έγγραφα είναι τυποποιημένα και ανέφερε ότι το δάνειο που έγινε ήταν σε σχέση με τρεχούμενο λογαριασμό και ότι οι £5.000 είχαν παραχωρηθεί ως σύμβαση πίστωσης, πιστωτική διευκόλυνση. Η μάρτυρας αποδέχθηκε την υποβολή της ευπαίδευτης συνηγόρου των Εναγομένων ότι ο λογαριασμός που κατατέθηκε ως Τεκμήριο 8, σε δέσμη εγγράφων, αφορά τρεχούμενο λογαριασμό και όχι λογαριασμό δανείου. Σε σχέση με τη δόση του δανείου η μάρτυρας ανέφερε ότι αυτή ήταν μία και ήταν στη λήξη του δανείου, και παρέπεμψε στην πρώτη παράγραφο της συμφωνίας και αρνήθηκε την υποβολή ότι δεν είχε καθοριστεί κάποιο ποσό για πληρωμή δόσης. Η μάρτυρας αρνήθηκε την υποβολή της συνηγόρου των Εναγομένων ότι η κατάσταση λογαριασμού που κατέθεσε είναι διαφοροποιημένη από τις καταστάσεις που αποστέλλονταν στον Εναγόμενο (μάλλον εννοείτο ο Εναγόμενος 1). Όσον αφορά τις αυξομειώσεις στο επιτόκιο, καθορίζονταν από την επιτροπή της Σ.Π.Ε. Ξυλοφάγου σύμφωνα με τις οικονομικές συνθήκες στην Κύπρο όμως οι συγκεκριμένοι λογαριασμοί επειδή ήταν γεωργικοί είχαν διαφορετική αντιμετώπιση και οι αυξομειώσεις ήταν πολύ μικρές. Τα τραπεζικά δικαιώματα και έξοδα που αναφέρονταν ήταν για την τήρηση του λογαριασμού και προβλέπονταν στη συμφωνία και για οποιαδήποτε έξοδα ή χρεώσεις, οι πελάτες ενημερώνονταν με ανάρτηση στην πινακίδα της Σ.Π.Ε.. Η μάρτυρας επίσης αρνήθηκε την υποβολή της ευπαίδευτης συνηγόρου των Εναγομένων 1 -3, ότι δεν τους δόθηκε επιστολή για ενημέρωση τους πριν τη σύναψη της σύμβασης. Μπορούσαν πριν την υπογραφή της σύμβασης εγγύησης να διαπραγματευτούν τους όρους της, αλλά κανένας δεν το ζήτησε. Οι όροι της σύμβασης εγγύησης εξηγήθηκαν στους εγγυητές Εναγόμενους 2 και 3 από την ίδια τη μάρτυρα. Επιπλέον, η μάρτυρας αρνήθηκε τις υποβολές ότι το υπόλοιπο που αξιώνεται με την αγωγή είναι λανθασμένο και ότι η κατάσταση λογαριασμού δεν παρουσιάζει την πραγματική εικόνα της συμφωνίας, όπως και το ότι οι Εναγόμενοι δεν έλαβαν οποιαδήποτε επιστολή από τους Ενάγοντες και ότι οι Ενάγοντες δεν τερμάτισαν τη συμφωνία πίστωσης με τους Εναγόμενους. Από πλευράς Εναγομένων 1-3, δεν κατέθεσε κανένας μάρτυρας. Γ. ΤΙΤΛΟΣ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ - ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΕΝΑΓΟΝΤΩΝ ΜΕ ΑΛΛΗ ΝΟΜΙΚΗ ΟΝΤΟΤΗΤΑ Προτού προχωρήσω σε αναλυτική αξιολόγηση μαρτυρίας, οφείλω να εξετάσω καθηκόντως ένα ζήτημα. Αν και δεν έχει εγερθεί από τους Εναγόμενους το εν λόγω ζήτημα, παρατηρώ ότι δεν υπήρξε τροποποίηση του τίτλου της αγωγής και ότι παραμένουν στον τίτλο της αγωγής ως Ενάγοντες , σύμφωνα και με τη μαρτυρία που δόθηκε για τους Ενάγοντες, η Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Ξυλοφάγου Λτδ. Η Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Κοκκινοχωρίων Λτδ δεν είναι μία απλή μετονομασία των Εναγόντων, αλλά μία νέα νομική οντότητα, όπου έχουν συγχωνευθεί διάφορα συνεργατικά πιστωτικά ιδρύματα, που διαλύονται από τις 11/1/2014 (ως φαίνεται στο Τεκμήριο 2). Είχαμε δηλαδή και ύπαρξη μίας νέας οντότητας, στην οποία συγχωνεύθηκε μαζί με άλλα πιστωτικά ιδρύματα η Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Ξυλοφάγου Λτδ, και αλλαγή ονομασίας των Εναγόντων. Δεν έχει δοθεί Ειδοποίηση στο Δικαστήριο (δεν υπάρχει τίποτε εντός του φακέλου της υπόθεσης), σύμφωνα με το άρθρο 49 ΣΤ
(1)του περί Συνεργατικών Εταιρειών Νόμου του 1985 (22/1985), που προβλέπει ότι: « Νοείται ότι, ανεξάρτητα από τις διατάξεις οποιουδήποτε νόμου ή κανονισμού, στις περιπτώσεις που εκκρεμεί οποιαδήποτε δικαστική ή διαιτητική διαδικασία ή διαδικασία ενώπιον επαρχιακού κτηματολογικού γραφείου, η αντικατάσταση της επωνυμίας της μεταφέρουσας εταιρείας με την επωνυμία της αποδεχόμενης εταιρείας, για τους σκοπούς της εκκρεμούσας διαδικασίας, πραγματοποιείται με την καταχώριση από την αποδεχόμενη εταιρεία σχετικής ειδοποίησης προς το οικείο πρωτοκολλητείο ή τον Έφορο ή το επαρχιακό κτηματολογικό γραφείο, αντίστοιχα.» Αυτή η πρόνοια, έπρεπε να εφαρμοστεί σε σχέση με την αλλαγή της επωνυμίας των Εναγόντων, δηλαδή έπρεπε να καταχωρηθεί ειδοποίηση στο Πρωτοκολλητείο του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας. Επιπλέον, όταν υπάρχει αλλαγή διαδίκου, πρέπει να ληφθεί άδεια από το Δικαστήριο για συνέχιση της διαδικασίας, σύμφωνα με τη Διαταγή 12, Θ.4 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας: «Where by reason of death, bankruptcy, or any other event occurring after the commencement of a cause or matter, and causing a change or transmission of interest or liability, or by reason of any person interested coming into existence after the commencement of the cause or matter, it becomes necessary or desirable that any person not already a party should be made a party, or that any person already a party should be made a party in another capacity, an order that the proceedings shall be carried on between the continuing parties, and such new party or parties, may be obtained ex parte on application to the Court or a Judge, upon an allegation of such change, or transmission of interest or liability, or of any such person interested having come into existence». Η δικονομική αυτή επιταγή ισχύει και τυγχάνει εφαρμογής, ανεξάρτητα από τα όσα το άρθρο 48 (ΣΤ)
(1)του Περί Συνεργατικών Εταιρειών Νόμου προβλέπει. Άδεια όμως, δεν λήφθηκε, μετά από μονομερή αίτηση, ως η εν λόγω Διαταγή προβλέπει, για συνέχιση της διαδικασίας. Πρόκειται για δικονομική παρατυπία. Με βάση τη Δ.64 και τα νομολογηθέντα στην Wunderlich Karl Heinz και Άλλοι ν. Eυθύβουλου Παναγιώτου,
(1999)1 Α.Α.Δ. 366 και αφού κρίνω ότι δεν έχουν επηρεαστεί αρνητικά τα δικονομικά δικαιώματα των Εναγομένων, εκδίδω διάταγμα απαλλαγής από την παρατυπία και θεωρείται η διαδικασία ως να συνεχίζεται μεταξύ της Συνεργατικής Πιστωτικής Εταιρείας Κοκκινοχωρίων Λτδ και των Εναγομένων, ακόμη και εάν δεν ζητήθηκε προς τούτο άδεια, ως προβλέπεται στη Δ.12, Θ.
- Σε αυτό καταλήγω, υπό το φως του ότι δεν εγέρθηκε από τους Εναγόμενους τέτοιο ζήτημα, αλλά και ούτε οιοσδήποτε δυσμενής επηρεασμός των δικαιωμάτων τους φαίνεται να υπάρχει από το ότι δε λήφθηκε η σχετική, προβλεπόμενη στους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας άδεια. Όσον αφορά την παράλειψη καταχώρησης ειδοποίησης για την επωνυμία, είναι εμφανές ότι πρόκειται για διάταξη νόμου. Δεν τυγχάνει εφαρμογής η Διαταγή
- Έχω βεβαίως υπόψη μου την υπόθεση Earlsfield Steel Ltd ν. Joint Stock Company Elecgrometallurgical Steel Works Dneprospetsstal for AN Kyjmin,
(2009)1 Α.Α.Δ. 1350, όπου τονίστηκε ότι παραβάσεις νομοθετικών διατάξεων δεν διορθώνονται από τη Δ.64 των Θεσμών. Η παρούσα όμως περίπτωση θεωρώ ότι σαφώς διακρίνεται από την περίπτωση που κρίθηκε στην Earlsfield, όπου δεν είχε γίνει μετάφραση επιδοθέντων εγγράφων, όπως επιβαλλόταν δυνάμει του Άρθρου 3 του Κυρωτικού Νόμου 8(ΙΙΙ)/05 και θεωρήθηκε ότι επειδή η επίδοση έγινε κατά παράβαση Νόμου, δεν μπορούσε να θεραπευθεί η ελαττωματικότητά της και ακυρώθηκε. Η εν λόγω προϋπόθεση ήταν αυτονόητο ότι συνδεόταν εκεί με την εγκυρότητα της επίδοσης. Στην παρούσα περίπτωση όμως, πρόκειται για μία Ειδοποίηση σε σχέση με μετονομασία που προβλέπεται από νομοθετική διάταξη, η οποία όμως μετονομασία, έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας και τέθηκε άμεσα με την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας από τη μάρτυρα των Εναγόντων ενώπιον του Δικαστηρίου. Υπάρχει όμως δικαστική γνώση για την αλλαγή της επωνυμίας, εφόσον το άρθρο 7 του Περί Ερμηνείας Νόμου Κεφάλαιο 7 προνοεί ότι: « Κάθε Νόμος και κάθε δημόσιο έγγραφο, που γίνεται ή εκδίδεται με βάση το Νόμο αυτό ή άλλη νόμιμη εξουσία και που έχει νομοθετική ισχύ θα πρέπει να δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας και, εκτός αν προβλέπεται σε αυτόν διαφορετικά, θα ισχύει και θα τίθεται σε ισχύ κατά την ημερομηνία της δημοσίευσης και θα είναι δικαστικά γνωστός (judicially noticed).» και το άρθρο 2 του ίδιου Νόμου ορίζει δημόσιο έγγραφο ως διάταγμα Υπουργικού Συμβουλίου, διάταγμα, διακήρυξη, κανονισμούς, κανόνες, διατάξεις, ειδοποίηση, ή μητρώο που έγινε, εκδόθηκε ή τηρήθηκε με βάση εξουσία Νόμου. Το διάταγμα που αναφέρεται στο Τεκμήριο 2 έλαβε χώρα δυνάμει του άρθρου 49(Δ) του Περί Συνεργατικών Εταιρειών Νόμου. Ο Νόμος δεν προβλέπει τις συνέπειες της παράλειψης καταχώρησης μίας τέτοιας Ειδοποίησης. Δεν προβλέπει ότι μία αγωγή εμποδίζεται να συνεχιστεί ή ότι απορρίπτεται εάν δεν καταχωρηθεί αυτή η ειδοποίηση. Αναφέρεται στο άρθρο 49(ΣΤ)
(1)απλώς ο τρόπος με τον οποίο γίνεται αλλαγή επωνυμίας. Θα ήταν υπέρμετρα τυπολατρικό εκ μέρους μου εάν απέρριπτα την αγωγή λόγω του ότι δεν έλαβε χώρα η καταχώρηση της σχετικής Ειδοποίησης. Λαμβάνω επίσης υπόψη την αναπτυσσόμενη νομολογιακή τάση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με βάση την οποία ο φορμαλισμός είναι ανεπιθύμητος, μη πρακτικός και παραβιάζων το δικαίωμα ενός διαδίκου σε δίκαιη δίκη ( βλ. Perez de Rada Cavanilles v. Spain, par. 49; Miragall Escolano v. Spain, par. 38; Société anonyme Sotiris and Nikos Koutras ATTEE v. Greece, par. 20; Beles and others v. Czech Republic, par. 50; RTBF v. Belgium, paras. 71, 72, 74). Ως δικαστές έχουμε καθήκον να εφαρμόζουμε το νόμο και αυτό κάνουμε (Φυλακτού Αλέξανδρος και άλλος ν. Κυπριακής Δημοκρατίας,
(2013)3 Α.Α.Δ. 565). Επιπλέον έχουμε και ένα άλλο συνταγματικά επιτασσόμενο καθήκον, από το άρθρο 35 του Συντάγματος, το οποίο επιβάλλει σε εμάς να διασφαλίζουμε την εφαρμογή του Μέρους ΙΙ του Συντάγματος (Ατομικά Δικαιώματα), στο οποίο περιλαμβάνεται και το άρθρο 30 του Συντάγματος, το οποίο και περιέχει μεταξύ άλλων το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη. Το δικαίωμα πρόσβασης στο Δικαστήριο υπόκειται βεβαίως σε διάφορους περιορισμούς. Στην Παντελή Γιωργάλλα ν. Σούλλας Χριστοδούλου, Νομικό Ερώτημα 346, ημερ. 20/12/2000, με αναφορά στην Yiannis Fekkas v. The Electricity Authority of Cyprus
(1968)1 C.L.R. 173, αναφέρθηκε ότι το δικαίωμα πρόσβασης στη δικαιοσύνη υπόκειται σε περιορισμούς όπως π.χ. οι προθεσμίες. Το ίδιο εννοείται ότι ισχύει και σε σχέση με δικονομικές διατάξεις, είτε αυτές προβλέπονται σε Διαδικαστικούς Κανονισμούς, είτε ακόμα και σε ουσιαστικές διατάξεις Νόμου. Όμως, οι περιορισμοί πρέπει να ερμηνεύονται στενά και να μην εφαρμόζονται για άλλο σκοπό από αυτόν που θεσπίστηκαν (άρθρο 33
(2)του Συντάγματος). Στη Fina Cyprus Ltd ν. The Republic , 4 R.S.C.C. 26, αναφέρθηκε ότι σε νομοθεσία που συνεπάγεται επέμβαση σε συνταγματικά θεμελιωμένα δικαιώματα και ελευθερίες, η ερμηνεία αυτών των διατάξεων πρέπει σε περίπτωση αμφιβολίας να καταλήγει υπέρ των δικαιωμάτων και των ελευθεριών. Ο Νόμος προβλέπει βεβαίως την καταχώρηση Ειδοποίησης. Δεν θα απορρίψω την αγωγή, αλλά εννοείται ότι δεν θα παραβλέψω τη νομοθετική διάταξη, την οποίαν καθηκόντως θα ερμηνεύσω και θα εφαρμόσω κατά τρόπο που να συνάδει με το άρθρο 30 του Συντάγματος. Θα εκδώσω, εάν βεβαίως κρίνω στη συνέχεια ότι η αγωγή επιτυγχάνει, διαταγή, για καταχώρηση της αναγκαίας Ειδοποίησης ως όρο έκδοσης της απόφασης. Παρόμοιοι όροι επιβλήθηκαν στην Βαθούλλα Δημήτρη Δημτριάδη προσωπικά και υπό την ιδιότητά της ως διαχειρίστριας της περιουσίας του Δημήτρη Ανδρέα Δημητριάδη, αποβιώσαντος εκ Λεμεσού ν. Alexander Kravchenko, Πολιτική Έφεση Αρ. 57/2010, απόφαση ημερομηνίας 31/5/2013, όπου το Ανώτατο Δικαστήριο διέταξε, μετά από απόφαση όπου κατ'έφεση επικύρωνε την πρωτόδικη απόφαση ότι, ως όρος για την έκδοση απόφασης, τίθετο ότι θα καταχωρείτο εντός κάποιας προθεσμίας Τροποποιημένο Κλητήριο Ένταλμα όπου οι 2 Εναγόμενοι θα αναφέρονταν ξεχωριστά. Δ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΜΑΡΤΥΡΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΕΝΑΓΟΝΤΕΣ- ΕΥΡΗΜΑΤΑ Αρχές που διέπουν γενικά την αξιολόγηση μαρτυρίας Ως αναφέρεται στο σύγγραμμα Τ. Ηλιάδη και Ν.Γ. Σάντη «Το Δίκαιο της Απόδειξης: Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές - Λευκωσία 2014, σελ. 135: « Η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν περιορίζεται αποκλειστικώς στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας κάθε μάρτυρα ξεχωριστά (Rana και Άλλου ν. Δημοκρατίας
(2004)2 ΑΑΔ 489) αλλά αντιπαραβάλλεται και διρευνάται στο σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται και από τις δύο πλευρές (Φώτσιου ν. Ηροδότου
(2010)1(Β) ΑΑΔ 1172). Τα ευρήματα αξιοπιστίας είναι αλληλένδετα με τη συνολική εκτίμηση της μαρτυρίας και των προεκτάσεών της και συναρτάται με την αντικειμενική όψη των πραγμάτων (Βασιλείου ν. Αστυνομίας Ποιν. Εφ. 159/09, ημ. 4.5.12).» Στην υπόθεση Demil Imports Exports v. Ζήνων Κωνσταντινίδης
(2011)1Α Α.Α.Δ. 462, αναφέρθηκαν τα πιο κάτω: «Στις αστικές υποθέσεις όπως η παρούσα, η απόδειξη κρίνεται με βάση το ισοζύγιο των πιθανοτήτων, ενώ το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους των εναγόντων, να αποδείξουν τους ισχυρισμούς τους για την αξίωση τους. Η απόσειση του βάρους αυτού, συναρτάται αποκλειστικά με την μαρτυρία η οποία κρίνεται αποδεκτή και αξιόπιστη. Στην υπόθεση Μαρσέλ (πιο πάνω) λέχθηκε ότι «Το κριτήριο δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι η πιο πιθανή παρά ή αντίθετη, εκείνη δηλαδή, του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και εάν η θέση του ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά η αντίθετη, εκείνη δηλαδή του αντιδίκου του. (Βλέπε μεταξύ άλλων Phipson on Evidence, 14th Edition, par.4-38 και Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. 614.)» Στην υπόθεση Αθηνής Σωτήρης ν. Δημοκρατίας,
(2008)2 Α.Α.Δ. 256, τονίστηκε ότι: « Ο δικάζων, επομένως, δικαστής βρίσκεται στην πλεονεκτική θέση να παρακολουθεί τη ζωντανή διαδικασία και να κρίνει από το σύνολο της συμπεριφοράς του μάρτυρα την έμφυτη κλίση του προς την φιλαλήθεια ή το ψεύδος. Όταν βεβαίως αναφερόμαστε σε συμπεριφορά του μάρτυρος δεν εννοούμε το ύφος με το οποίο εξωτερικεύει τη μαρτυρία του, γιατί μπορεί π.χ. να έχει υποκριτικές ικανότητες ή αντίθετα κάποια εγγενή αδυναμία στην εκφορά του λόγου. Εννοούμε, κατά κύριο λόγο, το περιεχόμενο της μαρτυρίας το οποίο ελέγχεται με τη βάσανο της λογικής και την ανθρώπινη εμπειρία ως προς την αναμενόμενη φυσιολογική εξέλιξη των πραγμάτων της ζωής. Ασφαλώς στην αξιολόγηση όλων των πιο πάνω κυρίαρχο ρόλο έχει ο δικαστής που χρησιμοποιεί εκτός από τις νομικές του γνώσεις και την εμπειρία και κοινή λογική. Με αυτά τα κριτήρια, και στη βάση του συνόλου της συμπεριφοράς του μάρτυρα, κρίνει για την αξιοπιστία ενός μάρτυρα.». Η συνάδελφος Δικαστής κα Στέφη Βασιλείου-Λουκίδου, Ε.Δ., στην Αγωγή Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας, Μαρίνος Κυναιγήρου ν. Μιράντα Σιδερά, Αρ. Αγωγής: 525/2007, 29/3/2013 ανέφερε τα ακόλουθα σε σχέση με την αξιολόγηση μαρτυρίας, τα οποία και υιοθετώ: « Θα πρέπει επίσης να λεχθεί ότι η παρούσα υπόθεση ως πολιτική κρίνεται επί του ισοζυγίου των πιθανοτήτων και ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός είτε εξ' ολοκλήρου είτε μερικώς (Βλ. Αγαπίου ν. Παναγιώτου
(1988)1 ΑΑΔ 263 και Γενικός Εισαγγελέας ν. Μανώλη
(1995)2 ΑΑΔ 207). Λέχθηκε, επίσης, ότι η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα δεν είναι επιλήψιμη (Βλ. Χάρης Χρίστου ν. Ευγενία Khoreva
(2002)1 ΑΑΔ 454).» Αξιολόγηση μαρτυρίας - Ευρήματα Η Μ.Ε. 1 μου έκανε θετική εντύπωση. Ήταν άμεση στις απαντήσεις της και ήταν γενικά ειλικρινής. Δεν παραβλέπω βεβαίως ότι περιέπεσε σε αντιφάσεις και συγκεκριμένα αναφέρομαι σε αναφορές της στη Γραπτή Δήλωση που αντίφασκαν προς έγγραφα που κατέθετε, όπως ότι δεν καταβάλλονταν δόσεις σε σχέση με το δάνειο (ενώ στη συμφωνία δεν προβλέπονταν δόσεις) ή την αναφορά της ότι αποστέλλονταν επιστολές στους Εναγόμενους στη διεύθυνση που δηλωνόταν στη συμφωνία πίστωσης, κάτι που δεν ισχύει αφού σε κατάσταση λογαριασμού ημερομηνίας 13/10/2014 (αποτελεί μέρος του Τεκμηρίου 8) - ως στις προειδοποιητικές επιστολές από τους Ενάγοντες και στην επιστολή τερματισμού της συμφωνίας από το δικηγόρο τους εκ μέρους τους- η διεύθυνση ήταν διαφορετική από αυτή των συμφωνιών . Είμαι πεπεισμένος όμως ότι γενικά και επί των βασικών σημείων που αφορούν την υπόθεση, είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο για τα όσα ανέφερε και κρίνω θετικά την αξιοπιστία της. Επιπλέον, δεν παραλείπω να σημειώσω ότι το πεδίο αντεξέτασής της από την ευπαίδευτη συνήγορο που εμφανίστηκε για τους Εναγόμενους ήταν περιορισμένο. Σε σημεία επί των οποίων η μάρτυρας δεν έχει αντεξεταστεί, θεωρώ ότι τυγχάνουν εφαρμογής τα νομολογηθέντα στη Μοσχάτου v. Μοσχάτου
(1999)1 Α.Α.Δ. 785: « .. Στην απουσία δέουσας εξήγησης της παράλειψης (αντεξέτασης) το Δικαστήριο μπορεί εύλογα να μη λάβει υπόψιν τους ισχυρισμούς επί γεγονότων που διατυπώθηκαν στους μάρτυρες της άλλης πλευράς λόγω του ότι δεν δόθηκε η ευκαιρία στον αντίδικο να αντικρούσει με μαρτυρία τους ισχυρισμούς αυτούς. Στην απουσία μιας τέτοιας αντιπαράθεσης το Δικαστήριο μένει μόνο με την μια πλευρά της ιστορίας και μπορεί για το λόγο αυτό να την απορρίψει ως μονόπλευρη και ασύμβατη με το δικαίωμα της άλλης πλευράς να έχει την κατάλληλη ευκαιρία να παρουσιάσει την υπόθεση της επί του σημείου. Κατά κανόνα ο διάδικος θα πρέπει να θέσει στους μάρτυρες της άλλης πλευράς το μέρος της υπόθεσης του που αφορά το συγκεκριμένο μάρτυρα. Αν κατά την αντεξέταση δεν υποβάλει οποιεσδήποτε ερωτήσεις, γενικά θεωρείται ότι αποδέχεται την εκδοχή που θέτει ο μάρτυρας (Browne -v- Dunn [1894] 6 R.67 (HL) και R. -v- Hart [1932] Cr.App. R.202). Στην Αγγλία δεν επιτρέπεται στο διάδικο αυτό να επιτεθεί κατά την τελική του αγόρευση ή να προωθήσει εξηγήσεις, στα σημεία όπου παρέλειψε να αντεξετάσει σχετικούς μάρτυρες επί του σημείου (βλέπε επίσης Phipson on Evidence, 13η έκδοση, παραγρ. 33-69).» Κρίνω ότι μπορώ γενικά να βασιστώ στη μαρτυρία της, εφόσον μάλιστα στηρίζεται και από έγγραφα που κατατέθηκαν ως Τεκμήρια. Σε συνδυασμό με τα γεγονότα που γίνονται παραδεκτά από τους Εναγόμενους στην Υπεράσπισή τους και τα όσα η μάρτυρας κατέθεσε χωρίς να αντεξετασθεί επί αυτών, θεωρώ ότι έχουν αποδείξει την υπόθεσή τους οι Ενάγοντες. Είναι παραδεκτό από τα δικόγραφα ότι οι Ενάγοντες είναι -και καθ' όλο τον ουσιώδη προς την παρούσα αγωγή χρόνο ήταν- Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία, δεόντως εγγεγραμμένη στην Κύπρο, σύμφωνα με τον Περί Συνεργατικών Εταιρειών Νόμο και ασχολούνται με τραπεζιτικές και πιστωτικές διευκολύνσεις, παροχές δανείων, αποδοχές καταθέσεων και άλλες συναφείς εργασίες.. Δυνάμει γραπτής συμφωνίας μεταξύ των Εναγόντων και του Εναγομένου 1 στη Ξυλοφάγου γύρω στις 3/10/2006, οι Ενάγοντες συμφώνησαν να παρέχουν δάνειο σε τρεχούμενο λογαριασμό παρέχοντας πιστωτικές διευκολύνσεις στον Εναγόμενο 1, ύψους £5,000 Λ.Κ. (€8,543.01 Ευρώ) με συνολικό επιτόκιο 7% από 3/10/2006 μέχρι εξόφλησης. Οι Εναγόμενοι 2 και 3 εγγυήθηκαν τις υποχρεώσεις του Εναγόμενου 1 όπως πήγαζαν από τη συμφωνία. Αναφέρθηκε, χωρίς να αμφισβητηθεί κατά την αντεξέταση της Μ.Ε.
- , ότι οι Ενάγοντες συγχωνεύθηκαν με άλλες Συνεργατικές Πιστωτικές Εταιρείας με την ΣΠΕ Παραλιμνίου Λτδ στη Σ.Π.Ε. Κοκκινοχωρίων Λτδ, η οποία έχει διαδεχτεί εξ' ολοκλήρου τη Σ.Π.Ε. Ξυλοφάγου Λτδ, η οποία δεν υφίσταται πλέον, στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της. Στις 12/9/06 ο Εναγόμενος 1 αιτήθηκε δάνειο με προσωπικές εγγυήσεις υποβάλλοντας σχετική Αίτηση στους Ενάγοντες (Τεκμήριο 4) και βάση αυτής, ως προαναφέρθηκε, στις 3/10/2006 συνομολογήθηκε μεταξύ Εναγόντων- Εναγομένου σύμβαση πιστώσεως (δανείου) σε τρεχούμενο λογαριασμό μέχρι ποσού 5,000 Λ.Κ (Τεκμήριο 5). Κρίνω σημαντικό να παραθέσω 3 όρους από την συμφωνία, λόγω ισχυρισμών των Εναγομένων για ύπαρξη καταχρηστικών ρητρών σε αυτήν -θα παρατεθεί σε άλλο σημείο της απόφασης ο σχολιασμός και η κρίση μου επί αυτής της θέσης-. Στην παράγραφο 1 του Τεκμηρίου 5 αναφέρεται ότι: «Η Συνεργατική με την παρούσα χορηγεί στον πελάτη δάνειο και/ή πίστωση και/ή άλλου είδους πιστωτικές διευκολύνσεις μέχρι ποσού 5,000 = λίρες μόνο (ΛΚ Πέντε χιλιάδες) σε τρεχούμενο λογαριασμό για την περίοδο που αρχίζει από σήμερα και λήγει 30/09/2013 οπότε οποιοδήποτε χρεωστικό υπόλοιπο του εν λόγω λογαριασμού καθίσταται απαιτητό και πληρωτέο αμέσως.» Στις παράγραφους 3 και 4 του ίδιου Τεκμηρίου αναφέρεται ότι: «
- Νοείται πάντοτε ότι, ανεξάρτητα από οποιαδήποτε άλλη αναφορά ή πρόνοια που περιέχει η συμφωνία αυτή, η Συνεργατική θα έχει το δικαίωμα να τερματίζει τη λειτουργία του λογαριασμού και/ή να απαιτήσει σε οποιαδήποτε στιγμή εξόφληση του χρεωστικού υπολοίπου του λογαριασμού, πλέον τόκους, δικαιώματα, δαπάνες και άλλα έξοδα μέχρι την ημέρα της πληρωμής, οπότε το πιο πάνω δάνειο ή οποιοδήποτε υπόλοιπό του, καθίσταται αμέσως πληρωτέο και απαιτητό.
- Εφόσον το ρηθέν δάνειο ή πίστωση ή πιστωτική διευκόλυνση ή οποιοδήποτε μέρος τούτου ήθελε ζητηθεί από τη Συνεργατική θα καθίσταται απαιτητό και θα εξοφλείται αμέσως και ο πελάτης οφείλει να πληρώσει προς τη Συνεργατική κάθε οφειλόμενο ποσό, συμπεριλαμβανομένων του κεφαλαίου, του τόκου, τόκου υπερημερίας, προμήθειας, δικαιωμάτων, δαπανών και άλλων εξόδων. Παράλειψη του πελάτη να προβεί σε άμεση εξόφληση, θα δίδει το δικαίωμα στη Συνεργατική να απαιτήσει δικαστικώς ή άλλως πως την πληρωμή του χρέους, πλέον δικαστικά και άλλα έξοδα οποιασδήποτε φύσης μέχρι πλήρους και τέλειας εξόφλησης.» Δεν αμφισβητήθηκε ουσιαστικά κατά την αντεξέταση ότι ο λογαριασμός του οποίου παρουσιάστηκε η κατάσταση Τεκμήριο 8 και Τεκμήριο 9, αφορούσε το δάνειο που αφορά η αγωγή -και το οποίο οι Εναγόμενοι έκαναν, ως προαναφέρθηκε, παραδεκτό-. Συνεπώς, θεωρώ ότι έχει αποδειχθεί οι καταστάσεις λογαριασμού Τεκμήριο 8 και 9, αφορούν το δάνειο σε τρεχούμενο λογαριασμό βάσει της συμφωνίας 3/10/
- Πάντως πρέπει να επισημάνω ότι στο Τεκμήριο 8, δύο καταστάσεις Λογαριασμού περιέχουν διαφορετικές διευθύνσεις και ότι υπάρχουν διαφορετικές διευθύνσεις στις επιστολές που στάληκαν στους Εναγόμενους από τις αναφερόμενες στη συμφωνία δανείου. Δεν μπορώ να γνωρίζω το γιατί άλλαξε η διεύθυνση αλληλογραφίας των Εναγομένων σε κάποιο χρονικό σημείο κι έπειτα. Θεωρώ όμως ότι η αναφορά της μάρτυρος, ότι δεν επεστράφη καμία επιστολή στους Ενάγοντες -με δεδομένη την αρχή ότι όταν ταχυδρομηθείσα επιστολή δεν επιστρέφεται υπάρχει τεκμήριο παραλαβής της-, είναι αρκετή για να με πείσει ότι οι επιστολές που αποστέλλονταν στους Εναγόμενους, είτε προειδοποιητικές, είτε τερματισμού, είτε ως καταστάσεις λογαριασμού λαμβάνονταν από εκείνους, εφόσον δεν έχουν επιστραφεί στους Ενάγοντες. Στην Πιττάκα Χριστόδουλος ν. Γ. Β. Χατζηδημοσθένους Λτδ.,
(2004)1 Α.Α.Δ. 1895 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: « Σύμφωνα με τη Νομολογία υφίσταται τεκμήριο ότι επιστολή η οποία έχει αποδειχθεί ότι έχει ταχυδρομηθεί και δεν έχει επιστραφεί από το Ταχυδρομείο αποτελεί εκ πρώτης όψεως απόδειξη για την παράδοση της στο πρόσωπο στο οποίο απευθυνόταν (βλ. Theodorou v. Abbot of Kykko Monastery
(1965)1 C.L.R. 9, 18: "There is a presumption that a letter shown to have been posted, and not returned by the post office, is prima facie evidence of its delivery to the person to whom it is addressed ..").» Όσον αφορά άλλες χρεώσεις, όπως φαίνεται και από τη συμφωνία των μερών, μπορούσαν να χρεώνονται δικαιώματα παροχής υπηρεσιών και άλλα έξοδα (παρ. 2(β) του Τεκμηρίου 5), κάτι που φαίνεται και στην κατάσταση λογαριασμού. Στις καταστάσεις λογαριασμού, καταγράφονται έξοδα για ασφάλεια ζωής, έξοδα τήρησης λογαριασμού και κάποια άλλα έξοδα. Τόκος φαίνεται από την κατάσταση λογαριασμού να επιβάλλεται μία φορά ετησίως στο τέλος κάθε έτους. Είμαι ικανοποιημένος επίσης από τα όσα η μάρτυρας ανέφερε ότι τύπωσε την κατάσταση λογαριασμού Τεκμήριο 9 από το τραπεζικό βιβλίο που οι Ενάγοντες τηρούσαν στο κατάστημά τους στη Ξυλοφάγου και ότι έχει ελεγχθεί η ακριβής λειτουργία του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή και ότι η εκτύπωση έγινε σε χρόνο που και ο ηλεκτρονικός υπολογιστής και ο εκτυπωτής λειτουργούσαν κανονικά. Θεωρώ ότι το Πιστοποιητικό ημερομηνίας 22/10/2015, υπογεγραμμένο από τη μάρτυρα, το οποίο δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση, είναι αρκετό για την απόδειξη ότι αποτελούσε μέρος του αρχείου των Εναγόντων (35
(3)του Περί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ. 9). Ικανοποιούμαι επίσης ότι οι καταστάσεις λογαριασμού που παρουσιάστηκαν στο Δικαστήριο αποτελούν αντίγραφο καταχωρήσεων στα τραπεζικά βιβλία των Εναγόντων. Η κατάσταση λογαριασμού είναι σε αντιστοιχία και σε συνέπεια προς τα υπόλοιπα που αναφέρονται στις επιστολές που αποστάληκαν στους Εναγόμενους, ημερομηνίας 8/10/2010 (αφού από τις 16/2/2010 μέχρι και τις 12/10/2010 το υπόλοιπο είχε διαμορφωθεί σε -12,051.
- Παρόμοια αντιστοιχία με τα υπόλοιπα της κατάστασης στο δοσμένο χρόνο, υπήρχε και σε σχέση με τις προειδοποιητικές επιστολές 7/2/2011 και 7/4/
- Από τις 22/02/2011, μετά τη χρέωση του λογαριασμού με το ποσό €470 για ασφάλεια ζωής για το 2011 και μέχρι τις 13/4/2011 φαίνεται στην κατάσταση λογαριασμού ότι υπήρχε υπόλοιπο €13,541.
- Αυτό αντιστοιχεί με το ποσό που αναφέρεται σε επιστολές 11/4/2011 απευθυνόμενες προς τους Εναγόμενους, κύριο οφειλέτη και εγγυητές , ως οφειλόμενο δυνάμει της σύμβασης. Οι επιστολές Τεκμήριο 10-12 που στάληκαν στους Εναγόμενους και δεν επιστράφηκαν , τεκμαίρεται ότι παραλήφθηκαν (με βάση την πιο πάνω αναφερθείσα νομολογία) . Επιπλέον, δε φαίνεται μετά την παραλαβή τους, να υπήρξε οιαδήποτε αμφισβήτηση εκ μέρους της με οιεσδήποτε παραστάσεις. Κανένας εκ των Εναγόμενων δεν απάντησε στην επιστολή που του αποστάληκε, δεν προέβηκε σε οιεσδήποτε παραστάσεις, δεν αμφισβήτησε με τη λήψη των επιστολών, είτε την ύπαρξη της συμφωνίας, είτε το υπόλοιπο, είτε το αναφερόμενο επιτόκιο. Στην Galatariotis Telecommunications Ltd ν. Σωτήρη Βασιλείου,
(2003)1 Α.Α.Δ. 318, με αναφορά στην κλασσική κυπριακή υπόθεση για την έμμεση παραδοχή μέσω σιωπής, Theodora Vassiliou ν. Soterios Demetriou
(1971)1 C.L.R. 429 και σε αγγλική νομολογία, παρατέθηκαν τα ακόλουθα: «Η σιωπή του εφεσίβλητου σήμαινε παραδοχή ότι η κατηγορία ήταν αληθινή. Ο δικηγόρος της εφεσείουσας παρέπεμψε στην απόφαση Theodora Vassiliou ν. Soterios Demetriou
(1971)1 C.L.R. 429, που υιοθετεί τον κανόνα, όπως διατυπώνεται στην Wiedemann v. Walpole [1891] 2 Q.B. 534 στη σελ. 539: "Silence is not evidence of admission, unless there are circumstances which render it more reasonably probable that a man would answer the charge made against him than that he would not." Σε μετάφραση: «Η σιωπή δεν είναι μαρτυρία παραδοχής, εκτός αν υπάρχουν περιστάσεις που το καθιστούν πιο λογικά πιθανό ότι ένα πρόσωπο θα απαντούσε την κατηγορία που του προσάπτεται παρά ότι δε θα την απαντούσε.» .................. Η γενική αρχή του δικαίου της απόδειξης είναι ότι σε περίπτωση που διατυπώνεται κατηγορία εκτός δικαστηρίου κατά διαδίκου, η απάντηση του, είτε προφορική είτε διά συμπεριφοράς, δυνατό να αποτελεί παραδοχή στο βαθμό που αποτελεί αναγνώριση ολόκληρης της κατηγορίας ή μέρους της. Η σιωπή μπορεί να εκληφθεί ως παραδοχή αν οι περιστάσεις είναι τέτοιες που λογικά αναμένεται κάποια εξήγηση ή ακόμη και άρνηση (βλ. Adrian Keane "The Modern Law of Evidence", 5η έκδοση, σελ. 313). Το παρακάτω απόσπασμα από τον I.H. Denis "The Law of Evidence" έκδ.1999, εξηγεί πως το δικαστήριο προσεγγίζει τέτοια μαρτυρία. Υπογραμμίζουμε ό,τι ιδιαίτερα αφορά αυτή την υπόθεση: «It is clear that the Lords intended this principle, of the possible acceptance of accusing statements by demeanour, to apply equally to whatever form a defendant's reaction took. Denials, physical conduct and silence all seem to have been thought capable of interpretation as an informal admission of the truth of the statement. In relation to silence, in the form of a failure to deny the accusation, it became clear that an inference of acceptance could be drawn where a denial could reasonably be expected if the accusation were untrue. A critical factor in deciding this issue is whether the parties were on equal terms; if they were, it would prima facie be reasonable to expect the accused to deny a false accusation. Parties are generally on even terms in informal settings where one is not a position of authority over the other." Ακολουθεί η μετάφραση της περικοπής αυτής: «Είναι σαφές ότι το δικαστήριο της Βουλής των Λόρδων είχε την πρόθεση όπως η αρχή αυτή, της πιθανής αποδοχής των δηλώσεων που εμπερικλείουν κατηγορία διά συμπεριφοράς, ισχύει εξίσου οποιαδήποτε μορφή και αν παίρνει η αντίδραση του κατηγορούμενου. Αρνήσεις, φυσική διαγωγή και σιωπή όλα θεωρήθηκαν ότι μπορούσαν να ερμηνευθούν ως ανεπίσημη παραδοχή της αλήθειας τέτοιων δηλώσεων. Σε σχέση με τη σιωπή, που παίρνει τη μορφή παράλειψης να αρνηθεί ένας την κατηγορία, κατέστη σαφές ότι το συμπέρασμα παραδοχής θα μπορούσε να συναχθεί όπου λογικά θα αναμενόταν η διάψευση αν η κατηγορία δεν ήταν αληθής. Ένας ζωτικός παράγων για να αποφασισθεί το θέμα είναι κατά πόσο οι διάδικοι λειτουργούσαν επί ίσοις όροις. αν πράγματι έτσι είχαν τα πράγματα, θα ήταν εκ πρώτης όψεως λογικό να αναμένεται ο κατηγορούμενος να αρνηθεί μια ψευδή καταγγελία. Αυτή η ισότητα γενικά υφίσταται όπου ο περίγυρος είναι ανεπίσημος όπου ο ένας δε βρίσκεται σε θέση εξουσίας ή υπεροχής έναντι στον άλλο.» Στις υποσημειώσεις για το παραπάνω σχόλιο γίνεται αναφορά στη Wiedemann, ανωτέρω, και στην επίσης κλασσική επί του θέματος προηγούμενη υπόθεση Bessela v. Stern [1877] 2 C.P.D. 265. Στο σύγγραμμα του Keane, ανωτέρω, πάλιν στη σελ. 313, απαριθμούνται οι γενικοί παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη για την αξιολόγηση των ανεπίσημων παραδοχών. Μεταξύ αυτών είναι evidence adduced by its maker at the trial with a view to explaining it away (μαρτυρία που προσάγει στη δίκη ο δηλώσας που σκοπό έχει να δώσει ικανοποιητική εξήγηση γιαυτή). Το σχόλιο αυτό γίνεται σε σχέση με το Άρθρο 4 της Civil Evidence Act 1995, αλλά δεν υπάρχει λόγος να αγνοηθεί εδώ η παραπάνω σοφή παρατήρηση.» Συνεπώς, κρίνω ότι τα υπόλοιπα που αναφέρονται στην Κατάσταση Λογαριασμού Τεκμήριο 8 και 9 και που σχετίζονται με τη συμφωνία δανείου ως είχαν τόσο ως αναφέρονται στις Καταστάσεις Λογαριασμού που τέθηκαν ενώπιόν μου όσο και στην επιστολή των Εναγόντων (Τεκμήρια 10-12) είναι ορθά. Έγιναν επιπλέον αποδεκτά από τους Εναγόμενους, οι οποίοι δεν αμφισβήτησαν την ορθότητά τους ως αυτά διατυπώνονταν, όταν τους αποστάληκαν οι επιστολές Τεκμήρια 10 και 12. Υιοθετώ τα αναφερθέντα στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος (Κύπρου) Λτδ ν. Γιώργος Οικονόμου, ECLI:CY:AD:2014:A786, Πολιτική Έφεση 335/2009 ημερομηνίας 17.10.2014 και συγκεκριμένα τα εξής: « Με τα στοιχεία που τέθηκαν από την ΜΕ1, η αποδοχή από το Δικαστήριο του Τεκμηρίου 21 ως αντιγράφου τραπεζικού βιβλίου και η διαπίστωσή του ότι «τεκμηριώνει εκ πρώτης όψεως την υπόθεση της ενάγουσας και θα αποδεικνύει τούτη εκτός στην έκταση που ανατρέπεται από άλλη μαρτυρία που ικανοποιεί το Δικαστήριο ότι αυτή ανταποκρίνεται στην αλήθεια των πραγμάτων» είναι ορθή. Αυτό προκύπτει ευθέως από το άρθρο 22 του Κεφ. 9. Το Τεκμήριο 21 καλύπτεται επίσης από το Bankers´ Books Evidence Act 1879, το οποίο εφαρμόζεται στην Κύπρο, με βάση το άρθρο 3 του Κεφ. 9. (Attorney General of the Republic v. Theocharides and others
(1973)2 CLR 75, Williams & Clyn´s Bank v. Ship Maria
(1992)1A ΑΑΔ 309 και Σιάτης v. Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος
(2000)1Γ ΑΑΔ 1598). Η χρέωση του ποσού των ΛΚ6.376,88 δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση, όπως άλλωστε δεν αμφισβητήθηκε οποιαδήποτε χρέωση που περιλαμβάνεται στο εν λόγω Τεκμήριο. Ο εφεσίβλητος στην υπεράσπισή του, πέραν της γενικής άρνησης ως προς το οφειλόμενο ποσό, δεν αμφισβήτησε συγκεκριμένες χρεώσεις του εν λόγω λογαριασμού. Με αυτά τα δεδομένα, θεωρούμε ότι δεν ήταν επιτρεπτό για το Δικαστήριο να υπεισέλθει σε λεπτομερή έλεγχο της απαίτησης και να προβεί σε λογιστικούς και μαθηματικούς υπολογισμούς ως προς το οφειλόμενο υπόλοιπο, ενώ ουδεμία καταχώρηση του Τεκμηρίου 21 είχε αμφισβητηθεί από την υπεράσπιση και ουδεμία αντεξέταση έγινε στη ΜΕ1 επί του περιεχομένου του εν λόγω Τεκμηρίου. Η Τράπεζα φέρει το βάρος απόδειξης του ύψους της απαίτησής της. Σε περίπτωση που ικανοποιήσει το Δικαστήριο ότι η εκδοχή της ήταν πιο πιθανή παρά όχι, τότε δικαιούται σε απόφαση (Μπούλος Μαρσέλ κ.ά. ν. Λαικής Κυπριακής Τράπεζας Λτδ
(2001)1 ΑΑΔ 1858). Σε περίπτωση όπου υπάρχει μόνο μία εκδοχή ως προς τα γεγονότα, τότε συνήθως αυτό που απομένει να εξεταστεί, εκτός αν υπάρχουν εγγενείς δυσκολίες σε σχέση με το μάρτυρα και την αξιοπιστία του, είναι αν τα γεγονότα, όπως βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου είναι αρκετά για να αποδείξουν την υπόθεση στο αναγκαίο επίπεδο (Barry Wynne v. David Costaki Mavronicola ως διαχειριστή της περιουσίας του Κωστάκη Δαυίδ Μαυρονικόλα
(2009)1Β ΑΑΔ 1138). Συνήθως τέτοια θέματα εγείρονται σε υποθέσεις όπου δεν εμφανίζεται ο αντίδικος, όπως ήταν και τα γεγονότα στην υπόθεση Barry Wynne (πιο πάνω). Στην προκείμενη όμως περίπτωση, ο εφεσίβλητος έλαβε μέρος στη διαδικασία. Αρχικά με δικηγόρο και στην πορεία, μετά την απόσυρση του δικηγόρου του, αφού ολοκληρώθηκε η μαρτυρία της Τράπεζας, αυτοπροσώπως, χωρίς όμως να δώσει μαρτυρία ή να κλητεύσει άλλο μάρτυρα. Αποτέλεσμα τούτου ήταν να παραμείνει μόνο μία εκδοχή ενώπιον του Δικαστηρίου. Η κατάθεση του Τεκμηρίου 21, το οποίο αποτελούσε μέρος του τραπεζικού βιβλίου και περιείχε όλες τις καταγραφές των πράξεων που έγιναν σε σχέση με τον επίδικο λογαριασμό, δεν άφηνε περιθώριο στο Δικαστήριο να προβεί σε δική του λογιστική έρευνα για επιβεβαίωση των διαφόρων ποσών που περιλαμβάνονταν σ΄ αυτόν.» Επισημαίνω ότι ως φαίνεται στην Κατάσταση Λογαριασμού Τεκμήριο 9, στις 30/12/2011, με τον τόκο που αναλογούσε στο αντίστοιχο έτος
(2011)ο λογαριασμός είχε υπόλοιπο -€14,734.80. Θα εξετάσω σε αυτό το σημείο, με βάση και τα πιο πάνω ευρήματά μου περί των γεγονότων, τον ισχυρισμό των Εναγομένων ότι τα άρθρα 3 και 4 της συμφωνίας δανείου ήταν καταχρηστικές ρήτρες, επειδή επέτρεπαν στο πιστωτικό ίδρυμα να τερματίζει τη συμφωνία δανείου κατά την απόλυτη κρίση του και να απαιτεί ολόκληρο το ποσό οποτεδήποτε η ίδια ήθελε αποφασίσει. Κρίνω σκόπιμο να αναφερθώ στο άρθρο 5
(4)του περί Καταχρηστικών Ρητρών σε Καταναλωτικές Συμβάσεις Νόμου, στο οποίο εισήχθηκε μόλις πρόσφατα, με το Ν. 49(Ι)/2016πρόνοια, με την οποία προστίθεται η ακόλουθη περίπτωση στον ενδεικτικό (υπογραμμίζω) κατάλογο καταχρηστικών ρητρών: « ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ (Άρθρο 5
(4)) ΡΗΤΡΕΣ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΘΕΩΡΗΘΟΥΝ ΩΣ ΚΑΤΑΧΡΗΣΤΙΚΕΣ 1.Ρήτρες που έχουν σκοπό ή αποτέλεσμα- ........... (ιη) να επιτρέπουν σε πιστωτικό ίδρυμα να απαιτεί μονομερώς άμεση εξόφληση πιστωτικής διευκόλυνσης χωρίς οποιεσδήποτε συγκεκριμένες προϋποθέσεις που καθορίζονται στη σύμβαση πιστωτικής διευκόλυνσης και/ή σε οποιαδήποτε νομοθεσία: Νοείται ότι εξαιρούνται όλες οι συμβάσεις πιστωτικής διευκόλυνσης που προνοούν όρια υπερανάληψης, αφού δοθεί προειδοποίηση τριάντα
(30)ημερών: » (υπογράμμιση δική μου) Κατά το χρόνο σύναψης της συμφωνίας η εν λόγω πρόνοια δεν τύγχανε εφαρμογής. Κατά το χρόνο που ενεργοποιήθηκαν οι εν λόγω όροι πάλι δεν τύγχανε εφαρμογής. Αμφίβολο είναι επίσης αν ισχύουν ο εν λόγω Νόμος καλύπτει την υπό εξέταση περίπτωση, γιατί η αναφορά που έγινε στο Δικαστήριο ήταν ότι ο λογαριασμός δανείου ήταν τρεχούμενος γεωργικός. Σε κάθε περίπτωση όμως, ακόμα και με τα όσα ισχύουν σήμερα, ακόμα και να εφαρμόζεται γενικά ο Νόμος περί Καταχρηστικών Ρητρών σε Καταναλωτικές Συμβάσεις Νόμου στην υπό εξέταση σύμβαση, δεν περιλαμβάνονται στις ενδεικτικές καταχρηστικές ρήτρες (αντίθετα αποκλείονται) οι όροι των παραγράφων 3 και 4 του Τεκμηρίου 5, αφού οι Ενάγοντες, σύμφωνα με τα Τεκμήρια 10 και 11 έδωσαν αρκετές φορές προειδοποίηση 30 ημερών για εξόφληση. Ούτε κρίνω ότι δημιουργήθηκε εις βάρος του Εναγομένου 1 ή των Εναγομένων γενικά «σημαντική ανισότητα ανάμεσα στα δικαιώματα και στις υποχρεώσεις των μερών που απορρέουν από τη σύμβαση» (άρθρο 5
(1)του Νόμου) Ούτε το γεγονός ότι η σύμβαση ήταν τυποποιημένη, όπως και η Μ.Ε.1 παραδέχτηκε, διαφοροποιεί αυτή την κρίση μου ή αποδεικνύει δυσμενή θέση των Εναγομένων. Η σύμβαση καταρτίστηκε μετά από αίτηση του Εναγομένου 1. Υπέγραψαν, χωρίς να έχω μαρτυρία ή ισχυρισμό περί του αντιθέτου, οι Εναγόμενοι 1-3, χωρίς να φέρουν ένσταση σε αυτά που υπέγραφαν. Ούτε υπέβαλαν δικογραφικά ή κατά την αντεξέταση ότι υπήρξαν θύματα κάποιας εξαπάτησης ή κάποιου εξαναγκασμού. Το ότι τα έγγραφα ήταν τυποποιημένα, δεν αλλάζει οτιδήποτε. Αποτελεί δικαστική γνώση ότι οι συμφωνίες δανείου από τραπεζικά ιδρύματα, είναι σε μεγάλο βαθμό τυποποιημένες, κάτι που σχετίζεται και με την εποπτεία των τραπεζικών ιδρυμάτων. Αυτό δεν σημαίνει ότι μία τυποποιημένη συμφωνία, είναι δίχως άλλο καταχρηστική. Συνεπώς, οι Ενάγοντες επιτυγχάνουν στην αξίωσή τους και θεωρώ ότι δικαιούνται το ποσό που ως αναφέρεται στην κατάσταση Λογαριασμού Τεκμήριο 9, ίσχυε κατά το τέλος του 2011 και που ζητείται με την απαίτηση, δηλαδή €14,734.80, πλέον τόκο 7% (ως περιορίστηκε), από την 1/1/2012 (αφού το ποσό €14,734.80 περιλαμβάνει τον τόκο μέχρι το τέλος του 2011). Δεν θεωρώ όμως ότι οι Ενάγοντες δικαιούνται κεφαλαιοποίηση τόκων δύο φορές ετησίως, παρά τα προβλεπόμενα στη συμφωνία, γιατί από ό,τι φαίνεται στις καταστάσεις λογαριασμού ποτέ δεν άσκησαν στην πράξη αυτό το δικαίωμά τους πριν ή ακόμα και μετά τον τερματισμό. Χρέωναν τόκο στο λογαριασμό μόνο μία φορά ετησίως. Ε. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Με βάση τα πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ των Εναγόντων και εναντίον των Εναγομένων 1-3 αλληλέγγυα και/ή κεχωρισμένα για ποσό €14,734.80, πλέον τόκο 7% από την 1/1/2012 μέχρι τελικής και πλήρους εξόφλησης. Τα έξοδα της αγωγής, ως θα υπολογιστούν από τον/την Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ των Εναγόντων και εναντίον των Εναγομένων 1- 3 αλληλέγγυα και/ή κεχωρισμένα, με νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. Ως όρος για έκδοση της απόφασης, τίθεται ότι εντός 15 ημερών από σήμερα, θα καταχωρηθεί από τους Ενάγοντες μέσω του δικηγόρου τους στο Πρωτοκολλητείο (Τμήμα Πολιτικών Υποθέσεων) του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας, Ειδοποίηση με βάση το άρθρο 49(ΣΤ)
(1)του Περί Συνεργατικών Εταιρειών Νόμου 22/1985 ως τροποποιήθηκε, για την αντικατάσταση της επωνυμίας της μεταφέρουσας εταιρείας (Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Ξυλοφάγου Λτδ) με την επωνυμία της μετονομασθείσας αποδεχόμενης εταιρείας (Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Κοκκινοχωρίων Λτδ). Εάν καταχωρηθεί Ειδοποίηση, ο τίτλος της συνταχθείσας απόφασης, θα τροποποιηθεί αυτόματα με σχετική αντικατάσταση του ονόματος των Εναγόντων (το οποίο θα γίνει Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Κοκκινοχωρίων Λτδ). (Υπ.) ............... Ξ. Ξενοφώντος, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο