Πέτρος Γεωργίου ν. Συμβούλιο Αποχετεύσεως Πάφου, Αγ. Αρ. 3785/2010, 28/6/2016

(2008)1 Α.Α.Δ. 676, Σάντης v. Χατζηβασιλείου κ.α.

(2009)1 Α.Α.Δ. 288 και Αθανασίου κ.α. v. Κουνούνη

(1997)1 Α.Α.Δ. 614.). Eπίσης, παραπέμπω στην Χάρης Χρίστου v. Ευγενείας Khoreva

(2002)1A A.A.Δ. 454 στην οποία αναφέρεται ότι η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας του μάρτυρος δεν είναι επιλήψιμη αρκεί αυτό να δικαιολογείται και να επεξηγείται (βλ. επίσης Kades v. Nicolaou and Another

(1986)1 C.L.R.212,216, Agapiou v. Panayiotou

(1988)1 C.L.R. 257, 263 και Ιωάννου ν. Κουννίδη

(1998)1 Α.Α.Δ. 1215). O ενάγοντας κατέθεσε προφορικά στο Δικαστήριο και έχω διεξέλθει της μαρτυρίας του λαμβάνοντας υπόψη μου και τα τεκμήρια που τέθηκαν ενώπιον μου αλλά και την υπόλοιπη μαρτυρία. Ο ενάγοντας κατέθεσε γραπτή δήλωση στο Δικαστήριο το οποίο αποτέλεσε μέρος της κυρίως του εξέτασης στην οποία ουσιαστικά επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς της Έκθεσης Απαίτησης του παραθέτοντας διαζευκτικά γεγονότα που ισχυρίζεται ότι έλαβαν χώρα παρά να εξηγήσει με σαφήνεια το τί πραγματικά έλαβε χώρα κατά την εκτέλεση των έργων του αποχετευτικού συστήματος μπροστά από το τεμάχιο του και ποιά χρονική περίοδο αφορούσε. Επίσης, πέραν της γενικής αναφοράς του στην εν λόγω δήλωση για τις ζημιές που υπέστη, παραπέμποντας ουσιαστικά στην Έκθεση του Εκτιμητή του, κανένα άλλο στοιχείο παράθεσε που να αποκαλύπτει μια τέτοια ζημιά που ισχυρίστηκε ότι προκλήθηκε στο περιβόλι του από τις σκόνες, που κατά τη θέση του προκαλούνταν στην περιοχή από τα χώματα που υπήρχαν στο δρόμο λόγω των εργασιών που διεξήγαγαν οι εναγόμενοι ή αντιπρόσωποι τους για λογαριασμό αυτών. Συγκριμένα, στην παράγραφο 3 της εν λόγω γραπτής δήλωσης του αναφέρει ότι οι εναγόμενοι είχαν την αρμοδιότητα για την τοποθέτηση και/ή εγκατάσταση αποχετευτικών σωλήνων και/ή άλλους μηχανισμούς και/ή μεθόδους αποχέτευσης για την περίοδο Ιουνίου του 2010 και/ή μέχρι Σεπτέμβριο του 2010 και/ή σε οποιοδήποτε ενδιάμεσο διάστημα σε δρόμο μήκους 100 μέτρων που συνορεύει με το τεμάχιο του ενώ πιο κάτω στην παράγραφο 4 της εν λόγω δήλωσης του αναφέρεται ότι τα εν λόγω έργα γίνονταν για περίοδο 2 μηνών και συγκεκριμένα από τον Ιούνιο του 2010 μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2010. Ήταν η θέση του ότι κατά την εν λόγω περίοδο γίνονταν επιχωματώσεις και αποχωματώσεις και δημιουργούνταν σκόνες, τόσο από τη διακίνηση των βαρέων οχημάτων που εκτελούσαν τις εργασίες όσο και από άλλα διερχόμενα οχήματα που περνούσαν πάνω από τα χώματα. Όπως χαρακτηριστικά είπε δημιουργείτο «νέφος» από σκόνη η οποία επικάθετο στη φυτεία του και στα δένδρα του περιβολιού του. Η πιο πάνω θέση του θα πρέπει να αξιολογηθεί με βάση τα γεγονότα τα οποία προκύπτουν να αποτελούν κοινό έδαφος των διαδίκων αναφορικά με τις εργασίες που γίνονταν στην περιοχή. Αποτελεί αναντίλεκτο γεγονός ότι ο ενάγοντας παραπονείται για τις εργασίες που έλαβαν χώρα στην πρόσοψη του τεμαχίου του, στην αντίθετη πλευρά του δρόμου από αυτή που συνορεύει με το τεμάχιο του. Αποτελεί αναντίλεκτο γεγονός επίσης ότι το χωράφι του έχει περισσότερα μέτρα πρόσοψης προς τον δρόμο από το σημείο που γίνονταν οι εργασίες και ότι αυτό εκτείνεται προς τα μέσα - βόρεια και είναι έκτασης 3 δεκάρια και 324 τ.μ.. Παρόλο που ο μάρτυρας αυτός δεν έτυχε έντονης αντεξέτασης για την ύπαρξη σκόνης και την ένταση αυτής που επικρατούσε στην περιοχή κατά την εκτέλεση των εργασιών, εντούτοις φαίνεται η θέση του περί ύπαρξης σκόνης να αμφισβητείται με την Έκθεση Υπεράσπισης του, ο μάρτυρας να ρωτήθηκε περί τούτου κατά την αντεξέταση του καθώς επίσης προσκομίστηκε και μαρτυρία από πλευράς εναγομένων για να εξηγηθεί ο τρόπος που εκτελούσε τις εργασίες η εταιρεία με την οποία συμβλήθηκαν οι εναγόμενοι και ουσιαστικά ότι το επίπεδο σκόνης δεν θα μπορούσε να είναι αυτό που ανέφερε ο ενάγοντας. Επίσης, του υποβλήθηκε η θέση ότι η εργοληπτική εταιρεία λάμβανε όλα τα απαραίτητα μέτρα έτσι ώστε να μην προκαλείται ζημιά στην φυτεία του. Να σημειωθεί επίσης, ότι η μόνη μαρτυρία γι αυτό το ζήτημα προέρχεται από τον ίδιο τον ενάγοντα, αφού ο εκτιμητής του όπως θα διαφανεί και κατωτέρω, επισκέφθηκε το ακίνητο του μόνο μια φορά και αυτή ήταν την δεύτερη μέρα, σύμφωνα με τα λεγόμενα του ενάγοντα, που άρχισαν οι εργασίες. Επομένως, θεωρώ ότι ο ενάγοντας, θα έπρεπε να επεξηγήσει τη θέση του περί «νέφος» σκόνης που δημιουργείτο στην περιοχή λόγω των εργασιών που γίνονταν και να δώσει επαρκή στοιχεία που να υποστηρίζουν τη θέση του αυτή, κάτι που δεν έπραξε στην παρούσα περίπτωση. Η μόνη γενική αναφορά του σε σκόνη που προκαλείτο από τις εργασίες αυτές και μάλιστα στο βαθμό που ανέφερε και ότι επικάλυπτε όλη την φυτεία του, δεν θεωρώ ότι είναι αρκετή έτσι ώστε να μπορεί το Δικαστήριο, με τα δεδομένα όπως τέθηκαν ενώπιον του, να την κάνει αποδεχτή. Ο ίδιος παραδέχτηκε αντεξεταζόμενος ότι ο δρόμος στον οποίο γίνονταν τα έργα αποτελεί μια κεντρική οδική αρτηρία η οποία ήταν και είναι ασφαλτοστρωμένη και η οποία δεν δημιουργούσε πρόβλημα με τη σκόνη πριν την έναρξη των εν λόγω εργασιών αλλά και μετά που αυτά ολοκληρώθηκαν. Ο δρόμος αυτός κατά την εκτέλεση των εργασιών δεν επηρεάστηκε ολόκληρος, αλλά τα έργα προκύπτει να γίνονταν στην άκρη αυτού στην αντίθετη πλευρά με αυτή που συνορεύει με το δρόμο το τεμάχιο του ενάγοντα. Δεδομένων αυτών, ο ενάγοντας όφειλε να επεξηγήσει τον τρόπο που προέκυπταν αυτά τα επίπεδα σκόνης. Πόσοι όγκοι χώματος τοποθετούνταν στο δρόμο αν τοποθετούνταν, ποιό μέρος αυτού καταλάμβαναν, πώς ήταν το χώμα αυτό και πώς δημιουργείτο αυτό το «νέφος» σκόνης που περιέγραψε και μάλιστα αυτό να κάλυπτε ολόκληρη την έκταση του χωραφιού του το οποίο εκτεινόταν σε κάποια απόσταση βόρεια των εργασιών. Η πιο πάνω θέση του δεν τεκμηριώνεται, δεν επεξηγείται, ουδεμία άλλη μαρτυρία προσκομίστηκε που να την επεξηγεί αλλά ιδιαίτερα φαίνεται να μην μπορεί να σταθεί και στη λογική και εξηγώ. Ο μάρτυρας είπε αντεξεταζόμενος ότι η επιζήμια επίδραση που προκλήθηκε στη φυτεία του, άρχισε από την πρώτη ημέρα των εργασιών. Δηλαδή, ισχυρίστηκε ότι αυτό το νέφος σκόνης το οποίο επικάλυπτε ολόκληρη την φυτεία του γινόταν από την πρώτη μέρα των εργασιών και πρόβλεψε ότι θα πάθαινε ζημιά. Πώς είναι λογικό αυτό να γινόταν από την πρώτη μέρα χωρίς να δοθούν περαιτέρω στοιχεία σε σχέση με την απόσταση που σκάφτηκε, τον τρόπο που αυτό γινόταν, τον όγκο των χωμάτων που τοποθετήθηκαν στο δρόμο και ποιά έκταση του δρόμου αυτά καταλάμβαναν; Προκύπτει επίσης από τη μαρτυρία του ότι κανένα παράπονο υπέβαλε στους εναγομένους σε σχέση με αυτή την κατάσταση η οποία δημιουργήθηκε κατά τη θέση του στην περιοχή. Ενώ αρχικά είπε ότι τα έργα γίνονταν από τους εναγομένους και στην περιοχή είχε αυτοκίνητα που εργάζονταν και έφεραν το όνομα των εναγομένων, στην πορεία συμφώνησε ότι εκεί τα έργα γίνονταν από μια εταιρεία. Το παράπονο του το έκανε σε αυτούς είπε προφορικά και μάλιστα από την πρώτη μέρα και τους προειδοποίησε χωρίς να του δώσουν οποιαδήποτε απάντηση. Εκείνο το οποίο αναδεικνύεται από τη μαρτυρία του ενάγοντα σε σχέση με τη σκόνη που δημιουργείτο στην περιοχή και την ένταση αυτής, είναι ότι αυτή είναι μια γενική τοποθέτηση χωρίς την παράθεση άλλων στοιχείων που να δίνει τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να την αποδεχτεί. Ουσιαστικά η σκόνη δημιουργείτο είπε από τα βαρέα μηχανήματα που κινούνταν στην περιοχή και από άλλα οχήματα που περνούσαν από το δρόμο. Ο δρόμος δηλαδή ήταν ανοικτός για την κυκλοφορία με βάση τα πιο πάνω και επομένως θεωρώ ότι ο ενάγοντας θα έπρεπε να δώσει περαιτέρω στοιχεία για την κατάσταση που επικρατούσε σε αυτόν κατά την εκτέλεση των εργασιών σε σχέση με τα χώματα που ισχυρίστηκε ότι υπήρχαν και ότι αυτά προκαλούσαν την σκόνη. Πέραν τούτου, ο μάρτυρας εξέφρασε τη θέση ότι έπρεπε ο δρόμος να ραντιζόταν δύο φόρες τη μέρα για να αποφευγόταν το φαινόμενο αυτό και ενώ αυτό έγινε μια φορά, μετά σταμάτησε. Το ποιά μέτρα έπρεπε να είχαν ληφθεί έτσι ώστε το φαινόμενο της σκόνης να αποφευγόταν ή να περιοριζόταν σε μεγάλο βαθμό υπό τις περιστάσεις, θεωρώ ότι ο ενάγοντας δεν είναι σε θέση να αναφέρει καθότι δεν έχει οποιεσδήποτε εξειδικευμένες γνώσεις γι αυτό αλλά ούτε και στον τρόπο που θα πρέπει να αντιμετωπίζονται οι συνέπειες από την διενέργεια τέτοιων έργων. Ο ίδιος είπε, αναγκάστηκε 3 φορές να ξεπλύνει το δρόμο με το λάστιχο το δικό του από νερό του φράκτη και σε αυτές τις περιπτώσεις δεν είχε σκόνες. Δηλαδή, με ένα ξέπλυμα, όπως ισχυρίζεται ο ενάγοντας ότι έκανε του δρόμου το πρόβλημα λύθηκε και θα λυόταν αν γινόταν αυτό; Χωρίς οποιαδήποτε άλλα στοιχεία ή μαρτυρία εξειδικευμένη γι αυτό το ζήτημα πώς μπορεί το Δικαστήριο να αποδεχτεί τη θέση του ενάγοντα ότι εκείνοι που ασχολούνταν με τις εργασίες στο σημείο έπρεπε να λάβουν αυτά τα μέτρα; Όσον αφορά τα μέτρα που ο ίδιος έλαβε γι αυτό το φαινόμενο και με σκοπό να περισώσει την περιουσία του και αυτή η θέση του δεν μπορεί να γίνει αποδεχτή. Στην γραπτή του δήλωση αναφέρει ότι αναγκάστηκε να προβεί σε ψεκασμό για καθαρισμό της σκόνης 10 φορές. Κατά την προφορική του μαρτυρία είπε ή άφησε να νοηθεί ότι ψέκαζε κάθε μέρα με νερό και ξέπλυνε τα φυτά του αλλά αυτό δεν ήταν αρκετό για να μην υποστεί ζημιά. Στην προσπάθεια του να πείσει ότι έλαβε όλα τα αναγκαία μέτρα, αντεξεταζόμενος κατά πόσο συμβουλεύτηκε και ανθρώπους που πουλούν φυτοφάρμακα, είπε ότι το έπραξε και του είπαν ότι θα πρέπει να ψεκάζει με το «τάδε και τάδε» φάρμακο χωρίς να δώσει άλλα στοιχεία. Δηλαδή, ο μάρτυρας ψέκαζε πέραν από το νερό και με φάρμακα χωρίς όμως να παρουσιάσει οποιαδήποτε άλλα στοιχεία περί τούτου. Περιορίζεται στην αναφορά του στην γραπτή του δήλωση για έξοδα ύψους €50 που είχε για τους ψεκασμούς που προφανώς αυτά αφορούν το νερό. Επίσης, είπε ότι ο Μ.Ε.2 τον συμβούλευσε πρώτα να ξεπλένει τα φυτά με νερό και μετά να κάνει ψεκασμούς κάτι το οποίο έπραξε. Όπως θα διαφανεί κατωτέρω, κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του Μ.Ε.2, ο τελευταίος είπε ότι ουδέποτε του έδωσε τέτοια συμβουλή καθότι αν ψέκαζε με φάρμακο θα δηλητηρίαζε κόσμο. Αξιοσημείωτο από τη μαρτυρία του επίσης, παρουσιάζει η θέση του σε σχέση με τις ζημιές που υπέστη. Ανέφερε ότι αυτές τις πρόβλεψε από την πρώτη μέρα των εργασιών και εισηγήθηκε το ράντισμα του δρόμου χωρίς να εισακουστεί και έτσι τη δεύτερη μέρα αναγκάστηκε και έφερε γεωπόνο ο οποίος του είπε ότι θα πρέπει να ραντίζετε ο δρόμος και από εκεί και πέρα ότι θα πρέπει ο ίδιος να ξεπλένει τα δένδρα του και να φεύγουν οι σκόνες και να ακολουθεί ψεκασμός. Συμφώνησε ότι οι ζημιές και οι ασθένειες του βοτρύτη, της στάχτης και ακάραια στα φυτά δεν εμφανίζονται από τη δεύτερη μέρα αλλά, κατά τη θέση του, μετά από δέκα μέρες. Πιο κάτω όμως, είπε ότι ο γεωπόνος του προέβλεψε από την πρώτη μέρα τις ζημιές και ασθένειες που θα είχαν τα φυτά του και έκοψε και πήρε μαζί του σταφύλια και μήλα με σκόνες. Δεν χρειαζόταν όμως να γίνει οποιαδήποτε καλλιέργεια για να διαπιστωθούν αυτές οι ασθένειες καθότι φαίνονται με γυμνό μάτι. Τότε γιατί χρειάστηκε να πάρει μαζί του δείγματα; Όπως θα διαφανεί και κατωτέρω κατά την αξιολόγηση του γεωπόνου του ενάγοντα, αυτός είπε ότι δεν πήρε οτιδήποτε μαζί του ούτε έκανε οποιεσδήποτε άλλες εξετάσεις. Εκείνο το οποίο προκύπτει από τις αναφορές του μάρτυρα είναι ότι αυτός είπε αυτά που γνώριζε για τον τρόπο γενικά αντιμετώπισης διαφόρων ασθενειών οι οποίες προκαλούνται από τις σκόνες και δεν έχω πειστεί ότι προέβηκε σε αυτές τις ενέργειες στην παρούσα περίπτωση ή στην έκταση και στο βαθμό που ανέφερε τουλάχιστον και συγκεκριμένα σε όλη την έκταση της παραγωγής του. Δεν έχω πειστεί επίσης ότι ένεκα της σκόνης που επικρατούσε στην περιοχή ο ενάγοντας υπέστη οποιεσδήποτε ζημιές ή τουλάχιστον στην έκταση που αυτός προσπάθησε να παρουσιάσει στο Δικαστήριο. Ισχυρίστηκε ότι απώλεσε το 50% της παραγωγής του χωρίς όμως να μπορεί να το επεξηγήσει στο Δικαστήριο ενώ σε κάποια σημεία της μαρτυρίας του υπάρχουν αντιφάσεις σε σχέση με το ζήτημα αυτό. Συγκεκριμένα, σε σχέση με το σταφύλι ανέφερε ότι αυτό ήταν ποικιλία superior και ότι η περίοδος συγκομιδής του είναι περί τα τέλη Ιουλίου. Ερωτούμενος να πει πότε το μάζεψε απάντησε ως εξής: «Τι μάζεψα. Αφού το παραπάνω καταστράφηκε.» Πιο κάτω είπε ότι «Αν είχαν γλιτώσαν φρούτα, τα μάζεψα την κατάλληλη περίοδο». Είναι προφανές από τα πιο πάνω ότι δεν μπορούσε να προσδιορίσει τη ζημιά που υπέστη, να αναφέρει και να παρουσιάσει στοιχεία αναφορικά με την ποσότητα συγκομιδής σταφυλιών και φρούτων. Περαιτέρω, φάνηκε ότι ενώ αρχικά προσπάθησε να αναφερθεί με λεπτομέρεια στις ενέργειες τις οποίες έκανε για να περισώσει το 50% της παραγωγής του, όπως ισχυρίστηκε, στη συνέχεια και όταν ερωτάται για τη συγκομιδή αυτής, δεν είναι σε θέση να απαντήσει ή προβάλει θέσεις που συγκρούονται με τα πιο πάνω και αφήνει να νοηθεί ότι η καταστροφή του ήταν ολοκληρωτική. Πέραν των πιο πάνω, δεν ήταν σε θέση να πει πόση παραγωγή διέθεσε και ούτε παρουσίασε οποιοδήποτε στοιχείο. Ανέφερε ότι την παραγωγή του τη δίνει σε έμπορα και ότι αυτός δεν του λέει τιμή την ώρα που τη παραδίδει αλλά αργότερα έρχεται και του καθορίζει μια τιμή. Επίσης, είπε ότι έχει διπλότυπα που συμπληρώνει κατά την παράδοση των προϊόντων του. Παρά ταύτα ουδέν στοιχείο είχε να παρουσιάσει που να καταδεικνύει τις ποσότητες αλλά και τις τιμές που εξασφάλισε για τα προϊόντα που πούλησε κατά τον ουσιώδη χρόνο λέγοντας ότι κάποτε φυλάσσει τα εν λόγω έγγραφα κάποτε όχι. Όταν ρωτήθηκε κατά πόσο έχει τα διπλότυπα της συγκεκριμένης χρονιάς είπε «να ψάξουμε» ενώ πιο κάτω είπε ότι ο γεωπόνος του τα έλαβε υπόψη του για να κάνει την εκτίμηση του. Όλα τα πιο πάνω, η αδυναμία του να αναφέρει τις ποσότητες της παραγωγής του που διέθεσε τη συγκεκριμένη χρονιά και τις τιμές που εξασφάλισε σε συνδυασμό με την ανυπαρξία ή η μη παρουσίαση οποιοδήποτε τεκμηρίων σε σχέση με τα πιο πάνω, όχι μόνο δεν αποδεικνύουν την όποια ενδεχόμενη ζημιά ο ενάγοντας είχε κατά τον ουσιώδη χρόνο αλλά στερούν και από το Δικαστήριο να κάνει πιστευτή την εκδοχή του ότι πράγματι υπέστη οποιαδήποτε ζημιά. Να σημειωθεί ότι ο γεωπόνος του ενάγοντα (Μ.Ε.2) ανέφερε ότι δεν πήρε τέτοια στοιχεία από τον ενάγοντα. Συνεκτιμώντας τα πιο πάνω, κρίνω ότι η μαρτυρία του ενάγοντα δεν μπορεί να αποτελέσει ασφαλή βάση για την εξαγωγή συμπερασμάτων και πραγματικών γεγονότων από το Δικαστήριο. Αυτή παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες, είναι γενική σε σχέση με την πρόκληση σκόνης στην περιοχή ένεκα της διεξαγωγής των έργων και την ένταση αυτής καθώς επίσης αντιφατική και αλληλοσυγκρουόμενη αναφορικά με την ύπαρξη ζημιών και ποιάς έκτασης ήταν αυτές. Πέραν του γεγονότος ότι δεν παρατέθηκε οποιοδήποτε στοιχείο που να καταδεικνύει την ενδεχόμενη ακριβή ζημιά και μείωση της παραγωγής του ενάγοντα και την τιμή που εξασφάλισε κατά τον ουσιώδη χρόνο. Ως εκ τούτου, η μαρτυρία του απορρίπτεται στην ολότητα της, τόσο για λόγους που αφορούν την αξιοπιστία του μάρτυρα αυτού όσο και για λόγους επάρκειας. Ο Μ.Ε.2 κατέθεσε ως γεωπόνος ο οποίος ισχυρίστηκε ότι κατόπιν παράκλησης του ενάγοντα επισκέφθηκε το τεμάχιο γης του όπου επιθεώρησε την φυτεία του και ετοίμασε σχετική Έκθεση αναφορικά με την κατάσταση των φυτών και τις ζημιές που προκλήθηκαν κατά αυτόν από τις σκόνες. Επίσης, αναφέρθηκε στην μείωση της παραγωγής του ενάγοντα και προσδιόρισε την ζημιά του (βλ. τεκμήριο 3 το οποίο αποτελεί τη χειρόγραφη Έκθεση Εκτίμησης του). Έχω παρακολουθήσει το μάρτυρα αυτό με πολλή προσοχή και έλαβα υπόψη μου το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους. Ανέφερε τα προσόντα του τα οποία δεν έτυχαν αμφισβήτησης από την υπεράσπιση και τα αποδέχομαι και με βάση αυτά θεωρώ ότι μπορεί να δεχθώ ότι αυτός είναι γεωπόνος και μπορεί να αναφερθεί σε ζητήματα που αφορούν την γεωπονία και ζημιές σε φυτείες (βλ. Κωνσταντίνα Σιακόλα v. Aστυνομίας Ποιν. Εφεση Αρ. 53/11, Ημερομηνίας 24/01/2013, Θεοσκέπαστη Φαρμ v. Κυπριακής Δημοκρατίας

(1990)1 Α.Α.Δ. 534, Evagelou & Another v. Ambizas & Another

(1982)1 C.L.R. 41, Φιλίππου v. Οδυσσέως

(1989)1 Α.Α.Δ. 1 και Μάριος Νικολάου v. Αστυνομίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 841). Παραπέμπω επίσης, στην Κayat Trading Limited v. Genzyme Corporation, Πολ. Έφ. Αρ. 316/2010, ημερ. 21/02/2013 όπου έγινε αναφορά σε σχέση με μαρτυρία εμπειρογνώμονα. Εκείνο το οποίο μπορεί να λεχθεί σε σχέση με τη μαρτυρία του μάρτυρα αυτού είναι ότι αυτή εγείρει σοβαρά ερωτηματικά, τόσο αναφορικά με την επίσκεψη του μάρτυρα στο επίδικο τεμάχιο του ενάγοντα και το τί ο ίδιος διαπίστωσε όσο και σε σχέση με την ύπαρξη και το ύψος της ζημιών που αναφέρει. Επίσης, φαίνεται η έκθεση του να είναι ελλιπής και να μην έδωσε στο Δικαστήριο όλα εκείνα τα εχέγγυα που απαιτούνται έτσι ώστε το ίδιο το Δικαστήριο να μπορεί να βασιστεί σε αυτή και να εξάξει τα δικά του ασφαλή ευρήματα. Κατ' αρχή ο αριθμός των δένδρων και η έκταση του σταφυλιού που υπήρχε στο τεμάχιο του ενάγοντα κατά τον ουσιώδη χρόνο αλλά και η ποσότητα παραγωγής τους δεν αμφισβητούνται από την υπεράσπιση και από τον εμπειρογνώμονα τους (Μ.Υ.1). Ούτε το γεγονός ότι η σκόνη γενικά επηρεάζει τη λειτουργία των φυτών και προκαλεί μείωση της παραγωγής και την ανάπτυξη δευτερογενών ασθενειών. Εκείνο το οποίο θα πρέπει να κριθεί από τη μαρτυρία του μάρτυρα αυτού είναι κατά πόσο πράγματι στη συγκεκριμένη περίπτωση υπήρχαν σκόνες σε τέτοιο βαθμό οι οποίες προκάλεσαν τις ζημιές στη φυτεία του ενάγοντα όπως ο μάρτυρας τις καταγράφει και περιγράφει στην εκτίμηση του. Επί τούτου, ο μάρτυρας δεν έπεισε αρχικά για την εκδοχή του περί επίσκεψης και διαπίστωσης σκονών στο βαθμό που τις περιέγραψε στο Δικαστήριο και κατά δεύτερο τις συνέπειες αυτών και τις ισχυριζόμενες ζημιές που προκάλεσαν. Επισκέφθηκε το ακίνητο του ενάγοντα την 01ην/07/2010 είπε και με βάση τα στοιχεία που έλαβε την ημερομηνία εκείνη ετοίμασε την έκθεση του. Δεν επισκέφθηκε άλλη φορά το ακίνητο του ενάγοντα για σκοπούς ετοιμασίας της έκθεσης του. Σε αυτή, παρόλο που αναφέρει στην αρχή την ημερομηνία 01ην/07/2010 ανάφερε ότι δεν την ετοίμασε εκείνη την ημερομηνία αλλά μεταγενέστερα χωρίς να θυμάται πότε αλλά περίπου 20 μέρες μετά ή γενικά μέσα στον μήνα Ιούλιο του

1. Παρά την πιο πάνω τοποθέτηση του αναφέρει ότι το φαινόμενο της σκόνης διήρκεσε για περίοδο δύο μηνών χωρίς να είναι σε θέση να καθορίσει αυτή την περίοδο. Να σημειωθεί ότι ο ενάγοντας δικογραφεί ότι τις ζημιές τις υπέστη κατά την περίοδο Ιουνίου - Σεπτεμβρίου του 2010, χρόνος που καθόρισε ότι γίνονταν τα έργα και ότι κάλεσε τον μάρτυρα αυτό για να επιθεωρήσει τη φυτεία και τις ζημιές του από την 2ην μέρα έναρξης των εργασιών. Επίσης, προκύπτει από όλη την ενώπιον μου τεθείσα μαρτυρία, τόσο από αυτή του ενάγοντα αλλά ιδιαίτερα του Μ.Υ.1 ότι οι μυκητολογικές ασθένειες που αναπτύσσονται από τις σκόνες είναι το επακόλουθο της σκόνης και χρειάζεται κάποιος χρόνος για να επισυμβεί αυτό. Το ερώτημα που προκύπτει, είναι πώς είναι δυνατό ο μάρτυρας αυτός να διαπιστώνει τέτοιες ζημιές κατά τις αρχές Ιουλίου, από την 1ην και μοναδική του επίσκεψη, τη στιγμή μάλιστα που έδωσε οδηγίες στον ενάγοντα για να ξεπλένει τα φυτά του; Πώς μπορεί να γνωρίζει το αποτέλεσμα αυτών των ενεργειών του ενάγοντα χωρίς να επισκεφθεί εκ νέου τη φυτεία του και πώς είναι δυνατό από την 1ην του επίσκεψη να διαπιστώνει την ανάπτυξη βοτρύτη στο σταφύλι και άλλων μυκητολογικών ασθενειών; Αναφορικά με τις ζημιές, αναφέρει στην Έκθεση του, ότι το σταφύλι του ενάγοντα είχε υποστεί ζημιά κατά 50% και μείωση της ποιότητας του. Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι η συγκομιδή του σταφυλιού γίνεται περί τον Ιούλιο (στην παρούσα περίπτωση) και όταν του ζητείται να εξηγήσει πώς και κατέληξε ότι είχε υποστεί ζημιά το 50% της παραγωγής είπε ότι κανονικά ήταν όλη η παραγωγή άχρηστη και επειδή συμβούλευσε το ενάγοντα να ψεκάζει με νερό, ουσιαστικά γλίτωσε το 50% της παραγωγής ενώ το άλλο 50% προσβλήθηκε από βοτρύτη. Είπε επίσης ότι τον συμβούλευσε να πωλήσει έστω και μέρος της παραγωγής του. Δηλαδή, ο μάρτυρας ισχυρίζεται ότι επισκέφθηκε μια φορά το ακίνητο και τη φυτεία του ενάγοντα και ενώ του έδωσε οδηγίες να ψεκάζει με νερό το σταφύλι, αυτός δεν επισκέφθηκε εκ νέου τη φυτεία για να διαπιστώσει τα αποτελέσματα αυτών των ψεκασμών και με βάση αυτή την μοναδική του επίσκεψη διαπίστωσε ότι το 50% της παραγωγής είχε προσβληθεί από βοτρύτη. Πώς μπορεί να το γνωρίζει αυτό και πώς μπορεί αυτό το συμπέρασμα του να προκύπτει από τα στοιχεία που ο ίδιος έλαβε από το τεμάχιο του ενάγοντα και είδε κατά την μοναδική του επίσκεψη; Στην προσπάθεια του να επεξηγήσει τα πιο πάνω, αντεξεταζόμενος αναίρεσε την αρχική του θέση ότι την έκθεση του την ετοίμασε με τα στοιχεία που έλαβε κατά την επίσκεψη του την 01ην/07/2010 και είπε ότι πήγαινε τακτικά και έβλεπε τί γινόταν και ότι ο ενάγοντας του πήρε μερικά σταφύλια τα οποία ήταν πέραν από το μισό καταστρεμμένα και αισθανόταν άσχημα που δεν υπολόγισε τη ζημιά του εξ' ολοκλήρου. Τα πιο πάνω που αναφέρει είναι αντιφατικά, δεν πείθουν και γεννιέται τελικά το ερώτημα κατά πόσο ολόκληρη η παραγωγή του σταφυλιού είχε καταστραφεί ή μόνο το 50% αυτής. Πέραν των πιο πάνω, ούτε και για το θέμα του υπολογισμού της ζημιάς έπεισε το Δικαστήριο και δεν έδωσε τα αναγκαία εχέγγυα για να μπορεί να βασιστεί στις αναφορές του και να εξάξει ασφαλές συμπεράσματα. Ενώ παραδέχτηκε σε κάποιο στάδιο της μαρτυρίας του ότι εκείνο το οποίο υπολογίζεται και λαμβάνεται υπόψη είναι ο μέσος όρος της τιμής που υπήρχε στην αγορά, ο ίδιος φαίνεται να μην έλαβε υπόψη του οποιαδήποτε στοιχεία για να καθορίσει αυτή την τιμή. Για να καθορίσει τη χρηματική ζημιά του σταφυλιού, αναφέρει στην Έκθεση του ότι μειώθηκε η παραγωγή κατά 50%, δηλαδή στην προκειμένη αντί ο ενάγοντας να πουλήσει 270 κιλά πούλησε 135 κιλά ενώ όπως φαίνεται να αναφέρει μειώθηκε και η ποιότητα αυτών των κιλών που πούλησε. Αντί να τα πουλήσει λέει €2 - €2,50 το κιλό τα πούλησε προς €1 το κιλό και υπολογίζει μια ζημιά της τάξης των €
2. Παρά τις πιο πάνω γενικές τοποθετήσεις του στην έκθεση του, δεν ήταν σε θέση στο Δικαστήριο να δώσει επαρκείς εξηγήσεις για τον τρόπο που καταλήγει στις πιο πάνω τιμές. Ο ίδιος δεν έλαβε οποιαδήποτε στοιχεία υπόψη του για τις τρέχουσες τιμές της εποχής και να βγάλει τον μέσο όρο. Ούτε οποιαδήποτε στοιχεία από τον ενάγοντα έλαβε είπε σε αντίθεση με τα όσα ο ενάγοντας είπε και ότι του έδωσε τέτοια στοιχεία. Αναφέρθηκε γενικά σε ένα βιβλίο του Υπουργείο Γεωργίας που προφανώς αναφέρεται στον τρόπο καθορισμού των εκροών και εισροών, χωρίς εν πάσει περιπτώσει να παρουσιάσει άλλα στοιχεία. Πέραν τούτου, αναφέρθηκε και σε μείωση της ποιότητας της εναπομείνασας παραγωγής χωρίς να εξηγήσει τι εννοεί αλλά πολύ περισσότερο χωρίς να δώσει άλλα στοιχεία και λεπτομέρειες για τον τρόπο που καθόρισε την μειωμένη τιμή δηλαδή το €1 ανά κιλό αντί €2 το κιλό που είπε ότι ήταν η τρέχουσα τιμή. Το ίδιο ισχύει και για τα όσα ανάφερε για τις τιμές διάθεσης των καρπών των δένδρων. Να αναφερθεί επίσης, ότι λαμβάνει υπόψη στους υπολογισμούς του εδώ το καθαρό κέρδος που θα αποκόμιζε ο ενάγοντας από την παραγωγή του χωρίς να επεξηγεί με ποιο τρόπο καταλήγει σε αυτό. Εκείνο που ο μάρτυρας είπε σε σχέση με τον τρόπο υπολογισμού των τιμών, ήταν ότι λήφθηκαν υπόψη οι τιμές βάση της λογικής και του δικαίου. Αυτή η αναφορά και μόνο δεν είναι αρκετή για το Δικαστήριο για να αποδεχτεί τα όσα ο μάρτυρας καταγράφει και υπολογίζει στην έκθεση του. Πέραν των πιο πάνω, θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο ενάγοντας κανένα στοιχείο παρουσίασε αναφορικά με τις ποσότητες από την παραγωγή του που πούλησε αλλά και για τα έσοδα του από αυτές, ούτε ο μάρτυρας αυτός έλαβε τέτοια στοιχεία υπόψη του, παρά τη θέση του ενάγοντα ότι του έδωσε στοιχεία γι αυτά. Επίσης, ο ενάγοντας είπε ότι ψέκαζε και με φάρμακο πέραν από νερό ενώ ο μάρτυρας αυτός είπε ότι του απαγόρευσε να ψεκάζει με φάρμακο διότι θα δηλητηρίαζε κόσμο. Τα πιο πάνω, τα αναφέρω για να καταδείξω τις αντικρουόμενες θέσεις που ο ενάγοντας και ο μάρτυρας αυτός παρουσίασαν στο Δικαστήριο. Αξιοσημείωτο επίσης είναι και το γεγονός ότι ο μάρτυρας αυτός είπε ότι συνήθως ενεργούσε για λογαριασμό των εναγομένων των οποίων ετοίμαζε εκτιμήσεις αλλά στην παρούσα περίπτωση ενέργησε για λογαριασμό του ενάγοντα κάτι το οποίο κατά τη θέση του δεν υποδηλεί και σύγκρουση συμφερόντων. Κατά τη μαρτυρία του όμως είπε ουσιαστικά ότι έπρεπε να εκτιμήσει ότι καταστράφηκε ολόκληρη η παραγωγή του ενάγοντα αλλά αυτός εκτίμησε μόνο το 50%, κάτι με το οποίο δεν συμφωνούσε ο ενάγοντας και ότι την έκθεση του την έδωσε σε υπάλληλο των εναγομένων λόγω της γνωριμίας του με αυτό. Τι μπορεί να προκύπτει από αυτές τις αναφορές του; Ότι βασικά η παραγωγή του ενάγοντα ήταν ολοκληρωτικά καταστραμμένη και αυτός εκτίμησε μόνο το 50%; Και αν είναι έτσι τότε γιατί το έκανε αυτό; Μήπως διότι ήταν και οι εναγόμενοι ήταν πελάτες του; Δεν παρέχεται περιθώριο αποδοχής της μαρτυρίας του μάρτυρα αυτού, τόσο για λόγους που αφορούν την αξιοπιστία του όσο και για λόγους επάρκειας της έκθεσης του και των όσων ανέφερε στο Δικαστήριο στην προσπάθεια του να δικαιολογήσει τα συμπεράσματα του σε σχέση με το ύψος της ζημιάς. Απορρίπτεται στην ολότητα της. Ο Μ.Υ.1 κατέθεσε και αυτός ως γεωπόνος ο οποίος επισκέφθηκε το τεμάχιο του ενάγοντα πολύ αργότερα από την επίδικη περίοδο και συγκεκριμένα κατά τις 02/04/
3. Κατέθεσε στο Δικαστήριο σχετική έκθεση που ετοίμασε ως τεκμήριο 5 και ουσιαστικά σε αυτή σχολιάζει τις αναφορές του Μ.Ε.2 στην δική του έκθεση. Ο μάρτυρας αυτός δεν είχε γνώση τόσο για το κατά πόσο προκαλούνταν σκόνες στην περιοχή οι οποίες επικάθονταν στη φυτεία του ενάγοντα όσο και για την έκταση ενδεχόμενης ζημιάς. Συμφώνησε με τη φυτεία που υπήρχε στο τεμάχιο του ενάγοντα και τον αριθμό των δένδρων καθώς επίσης και με την υπολογιζόμενη παραγωγή τους ανά έτος. Εκείνο με το οποίο ουσιαστικά ο μάρτυρας αυτός διαφώνησε, ήταν στον τρόπο υπολογισμού της τιμής διάθεσης των προϊόντων του ενάγοντα όπως αναφέρεται στην έκθεση του Μ.Ε.
4. Χρειάζεται τιμολόγια είπε για να καθοριστεί η τιμή πώλησης και στην περίπτωση των δένδρων θα έπρεπε να αναφέρεται και το κόστος παραγωγής για να φαίνεται πώς προκύπτει το καθαρό κέρδος που αναφέρει στην εκτίμηση του ο Μ.Ε.
5. Ο μάρτυρας κατά την εξέταση του εξήγησε ότι τα τιμολόγια καταδεικνύουν την ακριβή ποσότητα που πουλήθηκε στην αγορά. Επίσης, είπε ότι η τιμή πώλησης περιλαμβάνει και το κέρδος. Σε αυτή περιλαμβάνεται το κόστος παραγωγής το οποίο επεξήγησε και ότι στην παρούσα περίπτωση μπορεί κάποιες δουλείες να μην έγιναν και οι οποίες θα πρέπει να αφαιρούνται όπως π.χ. το κόστος συγκομιδής κάτι που φαίνεται να μην λήφθηκε υπόψη στην έκθεση του Μ.Ε.
6. Τα πιο πάνω που ο μάρτυρας ανάφερε σε σχέση με τον τρόπο υπολογισμού της τιμής και της ζημιάς δεν έτυχαν αμφισβήτησης και δεν υπάρχει κάτι μεμπτό στις αναφορές του αυτές έτσι ώστε να μην τις αποδεχτώ. Όσο αφορά το πρόβλημα του βοτρύτη, ο μάρτυρας αυτός κρίνω ότι έδωσε επαρκείς εξηγήσεις στο Δικαστήριο αναφορικά με τον τρόπο που αυτή η ασθένεια εκδηλώνεται. Εξήγησε ότι πρόκειται για δευτερογενή πάθηση η οποία προέρχεται αφού παρουσιαστεί η ευδεμίδα. Η ευδεμίδα είναι ένα έντομο που γεννά τα αυγά του στο σταφύλι από τα οποία εκκολάπτεται μικρό σκουληκάκι το οποίο τρυπά τη ρόγα του σταφυλιού η οποία στάζει και αναπτύσσεται ο βοτρύτης που λιώνει στο σταφύλι. Χρειάζεται συνεχής υγρασία είπε για να αναπτυχθεί βοτρύτης. Η σκόνη αυτή καθεαυτή είπε δεν προκαλεί βοτρύτη χωρίς να μηδενίζει το πρόβλημα που αυτή προκαλεί. Ανάφερε επίσης ότι στην παρούσα περίπτωση αν γίνονταν όλοι αυτοί οι ψεκασμοί που αναφέρθηκαν και δεδομένου ότι ήταν καλοκαιρινοί μήνες και το νερό εξατμιζόταν και στέγνωνε εύκολα δεν θα μπορούσε το νερό να αποτελούσε αιτία πρόκλησης βοτρύτη. Αναφέρθηκε και στο θέμα της σκόνης ο μάρτυρας αυτός για να πεί ότι στην περίπτωση που φυσούσε ο αέρας προς τη μεριά του τεμαχίου του ενάγοντα, είναι δυνατό να μεταφερόταν σκόνη προς το τεμάχιο του αλλά στα πρώτα δένδρα αυτού και όχι σε όλη την έκταση του. Η θέση αυτή του μάρτυρα αποτελεί δική του γνώμη και άποψη και χωρίς οποιοδήποτε άλλο υπόβαθρο για την κατάσταση που επικρατούσε στην περιοχή κατά τον ουσιώδη χρόνο και άλλες γνώσεις περί τούτου και κρίνω ότι δεν μπορώ να δώσω βαρύτητα στα όσα ανάφερε για το ζήτημα αυτό. Έχοντας υπόψη μου τα πιο πάνω κρίνω ότι μπορώ να βασιστώ στη μαρτυρία του μάρτυρα αυτού στο βαθμό που αυτή είναι βοηθητική και να εξάξω ασφαλή συμπεράσματα και ως εκ τούτου την αποδέχομαι εκτός από τα μόλις πιο πάνω στα οποία έκανε αναφορά σε σχέση με τις σκόνες, για τους λόγους που ανέφερα. Ο Μ.Υ.2 κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου ως Τεχνικός στο Τμήμα Κατασκευών του ΣΑΠΑ ο οποίος κατά τον ουσιώδη χρόνο επίβλεπε τις εργασίες των οικιακών συνδέσεων στις περιοχές Έμπα, Κονιά και Αναβαργός. Στα καθήκοντα του επίσης ήταν και η διερεύνηση παραπόνων και προβλημάτων για τη διευκόλυνση του κοινού. Κατέθεσε στο Δικαστήριο ως τεκμήριο 6 το Γενικό Σχέδιο Κατασκευής του Αποχετευτικού της περιοχής που βρίσκεται το τεμάχιο του ενάγοντα (βλ. τεκμήριο 6) και υπέδειξε τα φρεάτια του ΣΑΠΑ και τη γραμμή - σωλήνες αποχέτευσης που τοποθετήθηκαν. Εξήγησε ότι οι σωλήνες τοποθετήθηκαν για να ενωθούν τα σημεία ΜΗ-Εmb-277 - MH-Emb-
7. H γραμμή αυτή δεν είναι εξ' ολοκλήρου μπροστά από το τεμάχιο του ενάγοντα αλλά καλύπτει μια άκρη αυτού που σχηματίζει τρίγωνο, όπως φαίνεται στο σχέδιο, και καλύπτει μια απόσταση μήκους 70 μέτρων. Όλα τα πιο πάνω που ανέφερε ο μάρτυρας δεν έτυχαν αμφισβήτησης από την υπεράσπιση κατά την αντεξέταση του και δεν διακρίνω οποιοδήποτε λόγο γιατί να μην τα αποδεκτώ και τα αποδέχομαι. Αντεξετάστηκε επίσης στο κατά πόσο ο ενάγοντας είχε υποβάλει οποιοδήποτε παράπονο στους εναγομένους για να πεί ότι ο ίδιος δεν είχε λάβει οποιοδήποτε παράπονο και εξήγησε τον τρόπο που τέτοια παράπονα κατάληγαν κοντά του. Η θέση αυτή του μάρτυρα δεν αντικρούεται από άλλη μαρτυρία αφού και ο ενάγοντας ουδέποτε είπε ότι υπέβαλε παράπονο στους εναγομένους και ως εκ τούτου την αποδέχομαι. Πέραν από τα πιο πάνω, ο μάρτυρας εξήγησε τη διαδικασία εκσκαφής που ακολουθούσε η εταιρεία με ειδικό μηχάνημα το οποίο έβρεχε τα χώματα, μετά τα μετακινούσε με φορτηγό και ακολούθως τοποθετούνταν οι σωλήνες και καλύπτονταν με ειδικό υλικό τύπου κράσιερα. Εξήγησε επίσης, ότι η απόσταση αυτή για να γίνει η εκσκαφή της, να τοποθετηθούν οι σωλήνες και να καλυφθούν χρειάστηκε γύρω στην μια εβδομάδα χωρίς όμως να γνωρίζει πότε έγινε η ασφαλτόστρωση. Είπε επίσης, ότι ο εργολάβος είχε υδροφόρες και ράντιζε τα χώματα κάθε δεύτερη μέρα. Παραδέχτηκε ότι αναπόφευκτα κάποια σκόνη θα δημιουργείτο αλλά όχι της έντασης και έκτασης που αναφέρθηκε από τον ενάγοντα. Πάρα τις πιο πάνω θέσεις του, εκείνο το οποίο προκύπτει είναι ότι ο μάρτυρας αναφέρθηκε γενικά στη διαδικασία που ακολουθούσε ο εργολάβος για την εκσκαφή και στον χρόνο που χρειαζόταν για να ολοκληρωθεί το συγκεκριμένο έργο βασιζόμενο στην έκταση του. Εκείνο το οποίο έχω διαπιστώσει από το μέρος αυτό της μαρτυρίας του μάρτυρα αυτού, είναι ότι αναφερόταν γενικά στη διαδικασία και υποχρεώσεις που είχε ο εργολάβος του έργου χωρίς να δώσει κάποια συγκεκριμένα στοιχεία για την παρούσα υπόθεση και ότι αυτά ακολουθήθηκαν και στην παρούσα περίπτωση. Παρόλο που ανέφερε επισκεπτόταν καθημερινά το έργο, εντούτοις δεν έδωσε περαιτέρω στοιχεία αναφορικά με τον τρόπο που εκτελέστηκαν οι εν λόγω εργασίες. Ως εκ τούτου, θεωρώ ότι δεν μπορώ να δώσω βαρύτητα σε αυτές τις αναφορές του ούτε να αποδεχτώ αυτό το μέρος της μαρτυρίας του. Ούτε στη γενική του θέση του ότι αναπόφευκτα θα πρέπει να δημιουργείτο κάποια σκόνη στην περιοχή. Ο ίδιος φάνηκε να μην γνώριζε ακριβώς τι έγινε στη συγκεκριμένη περίπτωση, παρά όπως ανέφερα είπε ότι επισκεπτόταν καθημερινά το συγκεκριμένο εργοτάξιο. Γενικά κρίνω ότι μπορώ να αποδεχτώ το μέρος της μαρτυρίας του μάρτυρα αυτού ως αναφέρθηκε ανωτέρω και ουσιαστικά αυτό που αποτέλεσε ουσιαστικά παραδεκτό από την πλευρά του ενάγοντα. Οποιεσδήποτε άλλες αναφορές του μάρτυρα που αφορούν τον τρόπο και χρόνο κατασκευής του συγκεκριμένου έργου απορρίπτεται. Έχοντας υπόψη την πιο πάνω αξιολόγηση της μαρτυρίας, τη μαρτυρία η οποία παρέμεινε αναντίλεκτη και/ή αποτέλεσε κοινό έδαφος των διαδίκων, τα κάτωθι αποτελούν τα πραγματικά γεγονότα της παρούσας υπόθεσης: Ο ενάγοντας κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν γεωργός και ιδιοκτήτης του τεμαχίου αρ. 130, ΦΥΛ/ΣΧ. 45/51W2, αρ. εγγραφής 3/130 το οποίο βρίσκεται στην τοποθεσία «Άσπρα Χώματα» του χωριού Έμπα της Επαρχίας Πάφου, εκτάσεως 3 δεκαρίων και 324 τ.μ. Στο εν λόγω τεμάχιο υπήρχαν 8 δένδρα πορτοκαλιές, 2 λεμονιές, 1 καρυδιά, 7 χρυσομηλιές, 4 φορμοζιές, 4 μηλιές, ένα πόμελο και 4 ροδακινιές ηλικίας 10 - 12 ετών. Υπήρχαν επίσης δύο δένδρα πόμελα ηλικίας 5 ετών και 2 ροδακινιές ηλικίας 2 ετών. Περαιτέρω, υπήρχαν 20 φυτά ντομάτες και επιτραπέζια σταφύλια (σουπίριορ) κρεβατίνες 108 τ.μ. Οι εναγόμενοι είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου το οποίο είχε την εξουσία και αρμοδιότητα εγκαθίδρυσης, συντήρησης και λειτουργία του συστήματος αποχετεύσεων λυμάτων της Πάφου. Κατά τον ουσιώδη χρόνο η Κοινοπραξία «Εργοληπτική Εταιρεία Χ.Π.Θ. Αλεξάνδρου Λτδ & Loizos Iordanou Constructions Ltd J.V. εκτελούσε εργασίες για το αποχετευτικό σύστημα στην περιοχή Έμπας της Επαρχίας Πάφου και συγκεκριμένα στην οδό Χαράλαμπου Παπαθεοχάρους η οποία εφάπτεται με το τεμάχιο του ενάγοντα για λογαριασμό των εναγομένων. Οι εργασίες αυτές αφορούσαν την εκσκαφή σημείου του δρόμου στην αντίθετη πλευρά του από αυτή που εφάπτεται με το τεμάχιο του ενάγοντα και την τοποθέτηση σωλήνων οι οποίες ένωναν τα δύο φρεάτια των εναγομένων και ακολούθως τη σύνδεση τους για οικιακή χρήση. Η έκταση και το μήκος αυτών των εργασιών μπροστά από το τεμάχιο του ενάγοντα ήταν 70 μέτρα. Οι εργασίες αυτές απαιτούσαν να γίνει εκσκαφή και τοποθέτηση σωλήνων και ακολούθως να καλυφθούν με κράσιερα. Η χρονική διάρκεια ολοκλήρωσης όλων των εργασιών δεν έχει προκύψει. Ο δρόμος στο σημείο ήταν ασφαλτοστρωμένος και αποτελούσε κύρια οδική αρτηρία. Στην περίπτωση ύπαρξης σκόνης η οποία επικάθεται στα φυτά, αυτή επηρεάζει τις λειτουργίες των φυτών και την ποιότητα και ποσότητα της παραγωγής. Στην παρούσα περίπτωση αν ο ενάγοντας έπλενε καθημερινά μετά την ολοκλήρωση των εργασιών κατασκευής του δρόμου, θα βοηθούσε στον περιορισμό στο ελάχιστο της ζημιάς που θα επέφεραν οι σκόνες. Ο βοτρύτης είναι δευτερογενής πάθηση και δεν θα μπορούσε να προκληθεί από το ξέπλυμα του σταφυλιού, στην παρούσα περίπτωση. Δεν έχει επίσης προκύψει ότι ο ενάγοντας προέβαινε σε ψεκασμούς με νερό και φάρμακα τη φυτεία του και για ποιά χρονική περίοδο. Ούτε έχει προκύψει ως πραγματικό γεγονός κατά πόσο δημιουργείτο οποιαδήποτε σκόνης, ποιάς έντασης ήταν και κατά πόσο οι εργολάβοι του έργου λάμβαναν οποιοδήποτε μέτρο για αποφυγή ή περιορισμό της. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ: Το άρθρο 46 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου αναφέρει τα ακόλουθα: «Ιδιωτική οχληρία συνίσταται στο ότι πρόσωπο επιδεικνύει συµπεριφορά ή διεξάγει τις εργασίες του ή χρησιµοποιεί ακίνητη ιδιοκτησία που ανήκει σε αυτό κατά κυριότητα ή κατέχεται από αυτό, µε τρόπο ώστε κατά συνήθεια να παρεµβαίνει στην εύλογη χρήση και απόλαυση, αφού ληφθούν υπόψη η θέση και η φύση αυτής, της ακίνητης ιδιοκτησίας οποιουδήποτε άλλου προσώπου: Νοείται ότι ο ενάγοντας δεν τυγχάνει αποζηµίωσης σε σχέση µε ιδιωτική οχληρία εκτός αν εξαιτίας αυτής υπέστη ζηµιά: Νοείται περαιτέρω ότι οι διατάξεις του άρθρου αυτού δεν εφαρµόζονται καθόσον αφορά παρέµβαση στο φως.» Σύμφωνα με το πιο πάνω άρθρο και τη νομολογία ο σκοπός του συγκεκριμένου αστικού αδικήματος είναι η προστασία της εύλογης χρήσης και απόλαυσης ακίνητης ιδιοκτησίας. Όπως έχει λεχθεί στην Σταυρούλλα Χριστοδουλίδου v.
8. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας
9. Κοινοτικού Συμβούλιου Μοσφιλωτής

(2008)1Β Α.Α.Δ. 746, αν η χρήση της γης ή της ιδιοκτησίας είναι παράλογη, ο γείτονας και ιδιοκτήτης ακίνητης ιδιοκτησίας έχει δύο θεραπείες, αυτή των αποζημιώσεων για την ζημιά που υπέστη και η δεύτερη και πιο σημαντική, την έκδοση διατάγματος ώστε να σταματήσει η συνέχιση της οχληρίας ή όπου είναι δυνατό, την άρση της. Στην περίπτωση διεκδίκησης αποζημιώσεων, η έμφαση είναι στη διακρίβωση της υπαίτιας συμπεριφοράς (fault) του εναγομένου γι αυτό οι ενέργειες του εναγομένου αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Υπάρχουν περιπτώσεις όμως που είναι δυνατόν οι πράξεις του εναγομένου να μην δικαιολογούν εύρημα για αμέλεια επειδή ο εναγόμενος έλαβε όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα για αποφυγή πρόκλησης ζημιάς. Όμως η ίδια πράξη μπορεί να οδηγήσει σε εύρημα για ύπαρξη οχληρίας. Στην Medcon Constructions Ltd v. Ευαγγέλου

(1997)1 Α.Α.Δ. 565 λέχθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με την ιδιωτική οχληρία: «Η ιδιωτική οχληρία συνίσταται σε παράνομη επέμβαση στη χρήση ή απόλαυση ακίνητης ιδιοκτησίας κάποιου προσώπου, ή κάποιου δικαιώματος επί ή σε σχέση με αυτή. Αναφορικά με τις προεκτάσεις της έννοιας του όρου "παράνομη", στο σύγγραμμα Textbook on Torts, Michael A. Jones, 1986, στη σελ. 140 αναφέρονται τα ακόλουθα: "The word "unlawful" is crucial to this definition because it indicates that not all interferences with another's enjoyment of land will be actionable. It is applied in an ex post facto manner, however, since the interference normally derives its unlawful nature from the fact that it is held to be a nuisance. Most of the activities that give rise to claims in nuisance are, in themselves, perfectly lawful. It is only when the activity interferes with another's enjoyment of land to such a degree as to be an unreasonable interference that it will be regarded as a nuisance, and thereby 'unlawful'". Η έννοια της μη εύλογης επέμβασης που θα καθιστούσε την πράξη οχληρία σχολιάζεται ως εξής στο ίδιο σύγγραμμα στη σελ. 139: "'Reasonableness' is a term that crops up frequently in relation to both private and public nuisance, but the word is not necessarily used in the same sense as it is used in the tort of negligence. In private nuisance, for example, the issue is not whether the defendant's conduct has fallen below the standard of the reasonable man, but whether the interference with the plaintiff's enjoyment of land is unreasonable bearing in mind the nature of the defendant's activity. This can be translated into the question: was the defendant's use of land reasonable? The focus shifts from the quality of the defendant's act, in negligence (was it careless?), to the nature of the plaintiff's damage and the reasonableness of the defendant's activity, in nuisance (although the distinction between activities and acts may be difficult to draw at times). Carelessness may be relevant to the reasonableness of the defendant's activity, but not necessarily so. An activity which is carried on with all reasonable precautions to prevent harm to others may nonetheless interfere unreasonably with the plaintiff's rights." Στις περιπτώσεις όπου η επέμβαση αφορά την απόλαυση της ακίνητης ιδιοκτησίας, η θέση της είναι ουσιαστικής σημασίας. Τούτο όμως δεν ισχύει σε περίπτωση όπου έχει προκληθεί φυσική ζημιά στο ακίνητο. Ο Μ. Jones στο ίδιο σύγγραμμα στη σελ. 141 αναφέρει τα ακόλουθα: "Where the nuisance causes physical damage to property, however, the nature of the locality is irrelevant. An occupier is entitled to expect protection from physical damage no matter where he lives. This suggests that almost any amount of physical damage will suffice for liability in nuisance, subject to the de minimis principle. The balancing exercise which is undertaken for the purpose of determining whether the defendant's user of land was reasonable simply does not take place where the damage is physical. Alternatively, the existence of physical damage normally tips the balance irretrievably in the plaintiff's favour (see Ogus and Richardson [1977] CLJ 284, 297)." Η γενική αρχή είναι ότι το γεγονός ότι ο εναγόμενος έχει ενεργήσει με όλη την εύλογη φροντίδα και επιμέλεια δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι η χρήση της γης ήταν εύλογη. Αν η επέμβαση στην ιδιοκτησία του ενάγοντα είναι τέτοια ώστε να ισοδυναμεί με οχληρία παρόλη την άσκηση επιμέλειας εκ μέρους του εναγόμενου τότε η χρήση θεωρείται ως μη εύλογη. (Rapier ν. London Tramways Co. [1893] 2 Ch. 588, 590). Αναφορικά με το επίπεδο ευθύνης έχει λεχθεί σε αγγλικές αποφάσεις ότι, γενικά, παρόλον ότι η αμέλεια με τη στενή της έννοια δεν είναι αναγκαίο στοιχείο, εντούτοις κάποιου είδους υπαιτιότητα (fault) είναι αναγκαία και η υπαιτιότητα αυτή έγκειται στην ύπαρξη των συγκεκριμένων ενεργειών που προκαλούν την ζημιά παρά το προβλεπτό των συνεπειών των πράξεων του εναγόμενου. Σε κάθε περίπτωση για να μπορεί να εξεταστεί η ευθύνη του εναγομένου και κατά πόσο αυτός είναι ένοχος της διάπραξης του αστικού αδικήματος της ιδιωτικής οχληρίας θα πρέπει να αποδειχθεί η ύπαρξη ζημιάς. Όσον αφορά τα αστικό αδίκημα της αμέλειας αυτό συνοψίζεται στο άρθρο 51

(1)του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148 το οποίο έχει ως ακολούθως: 51. Αµέλεια συνίσταται— (α) στην τέλεση πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις δεν θα τελούσε λογικό συνετό πρόσωπο ή στην παράλειψη τέλεσης πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις τέτοιο πρόσωπο θα τελούσε· ή (β) στην παράλειψη καταβολής τέτοιας δεξιότητας ή επιµέλειας για την άσκηση επαγγέλµατος, επιτηδεύµατος ή ασχολίας όπως ένα λογικό συνετό πρόσωπο, που έχει τα προσόντα για την άσκηση του επαγγέλµατος αυτού, επιτηδεύµατος ή ασχολίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στην πρόκληση ζηµιάς εξαιτίας αυτής: Νοείται ότι για αυτή δύναται να τύχει αποζηµίωσης µόνο το πρόσωπο έναντι του οποίου ο υπαίτιος της αµέλειας υπείχε υποχρέωση, υπό τις περιστάσεις, να µην επιδείξει αµέλεια. Όπως προκύπτει από τα πιο πάνω, για να στοιχειοθετηθεί το αδίκημα της αμέλειας απαιτείται η απόδειξη από τον ενάγοντα της ύπαρξης καθήκοντος επιμέλειας του εναγομένου προς αυτόν, της παράβασης αυτής της υποχρέωσης και/ή καθήκοντος από τον εναγόμενο και την πρόκληση ζημιάς στον ενάγοντα συνεπεία αυτής της παράβασης. Ο βαθμός επιμέλειας που πρέπει να επιδεικνύεται στις περιπτώσεις που υπάρχει ένα τέτοιο καθήκον κρίνεται αντικειμενικά και το κριτήριο είναι ο μέσος συνετός άνθρωπος. Λαμβάνονται υπόψη οι περιστάσεις της κάθε υπόθεσης και εξετάζεται κατά πόσο από τις πράξεις ή παραλείψεις του εναγομένου ήταν εύλογο και αναμενόμενο ότι ο ενάγοντας θα υποστεί ζημιά (βλ. Στρατμαρκο Λτδ v. Μιχαήλ

(1989)1Ε Α.Α.Δ. 453, 458 και Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας v. 1. Ελευθερίας Ζιπιτη κ.α.

(2003)1Β Α.Α.Δ. 749). Στην Aρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου κ.α. v. Rawnsello Trading Company Ltd

(2003)1Γ Α.Α.Δ. 1570 λέχθηκε ότι το καθήκον επιμέλειας όπως και το αστικό αδίκημα της αμέλειας δεν εξετάζονται αφηρημένα αλλά σε συνάρτηση προς το συγκεκριμένο πρόσωπο που την επικαλείται και με αναφορά στην πράξη ή παράλειψη που κατ' ισχυρισμό προκάλεσε τη ζημιά Βλ. Λαππάς v. Παφίτης κ.α.

(1995)1 Α.Α.Δ.

1. ΚΑΤΑΛΗΞΗ: Προκύπτει από τα πιο πάνω ευρήματα του Δικαστηρίου, ότι οι εργασίες για εγκατάσταση του αποχετευτικού συστήματος που διεξάγονταν εντός του δρόμου που εφαπτόταν με το τεμάχιο του ενάγοντα, ήταν ευθύνη και υποχρέωση των εναγομένων δια Νόμου (βλ. το Μέρος ΙΙΙ, άρθρα 12 - 21 του Περί Αποχετευτικών Συστημάτων Νόμου του 1971 όπως τροποποιήθηκε), οι οποίοι εργοδότησαν εργοληπτική εταιρεία για να τις διεκπεραιώσει. Επίσης, έχει προκύψει ότι οι εργασίες αυτές επιβλέπονταν από τεχνικό των εναγομένων και συγκεκριμένα τον Μ.Υ.
2. Επομένως, με τα στοιχεία όπως έχουν προκύψει οι εναγόμενοι φέρουν ευθύνη για πράξεις ή παραλήψεις του εργολάβου που εκτελούσε για λογαριασμό τους τις επίδικες εργασίες (βλ. Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου κ.α. v. Rawnsello Trading Company Ltd κ.α.

(2003)1Γ Α.Α.Δ. 1570). Αυτές θα έπρεπε να γίνουν με επιμελή τρόπο έτσι ώστε να μην επηρεαστεί η χρήση και απόλαυση της ιδιοκτησίας και του τεμαχίου του ενάγοντα ή να υποστεί οποιαδήποτε ζημιά. Δηλαδή, οι εργολάβοι και κατ' επέκταση οι εναγόμενοι είχαν ευθύνη για τα πιο πάνω έναντι του ενάγοντα, λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι το τεμάχιο του εφάπτεται επί του επίδικου δρόμου (βλ. Clerk & Lindsell on Torts, Twentieth Edition, para.6-56 - 6-64 αναφορικά με την ευθύνη εργοδότη που προσλαμβάνει ανεξάρτητο εργολάβο για να φέρει εις πέρας υποχρέωση του που πηγάζει από το Νόμο καθώς και πότε αυτός μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνος για τις πράξεις ή παραλήψεις του ανεξάρτητου εργολάβου δυνάμει των αρχών του κοινοδικαίου). Εκείνο που θα πρέπει να εξεταστεί είναι κατά πόσο ο συγκεκριμένος εργολάβος κατά την διεξαγωγή των εργασιών εγκατάστασης του αποχετευτικού συστήματος παρέβηκε την πιο πάνω υποχρέωση που είχε έναντι του ενάγοντα, εκτέλεσε τις εργασίες πλημμελώς και κατά τέτοιο τρόπο έτσι ώστε να προκαλείται σκόνη η οποία επικάθετο στη φυτεία του ενάγοντα με αποτέλεσμα να του προκαλέσει ζημιές. Με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου δεν έχει προκύψει ότι κατά την διεξαγωγή των πιο πάνω εργασιών δημιουργείτο σκόνη ή τέτοιας έκτασης και έντασης σκόνη η οποία συστηματικά και καθημερινά και για περίοδο δύο μηνών, όπως ήταν η εκδοχή του ενάγοντα, επικάθετο σε ολόκληρη τη φυτεία του. Κατά αρχή δεν έχει προκύψει πόση ήταν η διάρκεια των εν λόγω εργασιών, με ποιο τρόπο αυτές εκτελούνταν, κατά πόσο παρέμεναν στο δρόμο οποιαδήποτε χώματα, σε ποιο σημείο αυτού και κατά πόσο αυτές ήταν μεγάλες ποσότητες ή όχι. Εκείνο το οποίο έχει προκύψει είναι ότι οι εργασίες τοποθέτησης σωλήνων και σύνδεσης του αποχετευτικού αφορούσαν μια απόσταση 70 μέτρων μπροστά από το τεμάχιο του ενάγοντα, στην άκρη αυτού όπου σχηματίζεται ένα τρίγωνο χωρίς οποιοδήποτε άλλο εύρημα ή μαρτυρία σε σχέση με τις εργασίες αυτές που να καταδεικνύουν και να υποστηρίζουν ότι δημιουργείτο σκόνη ή τέτοιας έκτασης και έντασης σκόνη που να κατευθυνόταν και να επικάθετο σε ολόκληρη τη φυτεία του ενάγοντα. Να σημειωθεί επίσης ότι το τεμάχιο του ενάγοντα είναι εκτάσεως 3 δεκαρίων και 324 τ.μ. και δεν έχει περαιτέρω επεξηγηθεί πώς μπορούσε η σκόνη να καλύπτει όλη αυτήν έκταση και να προκαλούσε τέτοια ζημιά που ισχυρίστηκε. Η θέση του ενάγοντα περί «νέφους» σκόνης έχει απορριφθεί από το Δικαστήριο για τους λόγους που εξηγούνται ανωτέρω κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του. Επομένως, κρίνω ότι δεν έχει αποδειχθεί ότι κατά την εκτέλεση των εν λόγω εργασιών προκαλείτο σκόνη ή τέτοιας έκτασης και έντασης. Η απουσία ευρήματος για πρόκληση σκόνης κατά τη διεξαγωγή των συγκεκριμένων εργασιών σφραγίζει και την τύχη της παρούσας υπόθεσης. Ο ενάγοντας ο οποίος φέρει το βάρος απόδειξης αυτού του γεγονότος απέτυχε να το αποδείξει με επαρκή και αξιόπιστη μαρτυρία. Επομένως, δεν τίθεται θέμα εξέτασης κατά πόσο οι εργολάβοι των εναγομένων υπήρξαν αμελείς κατά την εκτέλεση των εν λόγω εργασιών ή ένοχοι του αστικού αδικήματος της οχληρίας. Περαιτέρω, δεν έχουν προκύψει και οποιαδήποτε ευρήματα περί ζημιάς στη φυτεία του ενάγοντα ένεκα των πράξεων ή παραλείψεων του συγκεκριμένου εργολάβου. Ακόμη όμως και να δεχόμουν ότι από τις εργασίες αυτές δημιουργείτο τέτοια σκόνη η οποία προκάλεσε ζημιά στη φυτεία του ενάγοντα, δεν έχει καταδειχθεί με αξιόπιστη και επαρκή μαρτυρία το ύψος αυτής της ζημιάς και ότι αυτή συνδέεται με τη σκόνη. Δηλαδή, ακόμη και να αποδεχόμουν τη μαρτυρία του ενάγοντα περί ύπαρξης τέτοιας σκόνης η οποία προκάλεσε ζημιά στη φυτεία του, το Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να στηριχθεί στην Έκθεση Εκτίμησης και μαρτυρία του γεωπόνου του ενάγοντα και να καταλήξει σε ανάλογα συμπεράσματα σε σχέση με το ύψος της ζημιάς αυτής. Ο δε ενάγοντας δεν έδωσε οποιαδήποτε στοιχεία από τα οποία να μπορεί να εξαχθεί το ύψος της ισχυριζόμενης ζημιάς του. Επομένως, ακόμη και σε αυτή την περίπτωση, η αγωγή του ενάγοντα δεν θα μπορούσε να είχε επιτύχει ή να του αποδοθούν οι θεραπείες που ζητά. Λαμβάνοντας υπόψη μου όλα τα πιο πάνω, η κατάληξη είναι ότι ο ενάγοντας απέτυχε να αποδείξει τα συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος της ιδιωτικής οχληρίας ή της αμέλειας επί των οποίων εδράζεται το αγώγιμο του δικαίωμα και ως εκ τούτου η αγωγή του υπόκειται σε απόρριψη. Επομένως, η αγωγή απορρίπτεται με έξοδα υπέρ των εναγομένων και εναντίον του ενάγοντα όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Πιστόν Αντίγραφον (Υπ.)............ Πρωτοκολλητής Χρ. Χριστοδούλου, Ε.Δ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο