Παναγιώτης Μάρκου Χαραλάμπους ν. Μ & Α Αναστασίου Μεταφορές Λτδ, Αρ. Αγωγής: 936/10, 13/9/2016 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2016:A199 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Π. Μιχαηλίδη, Ε. Δ. Αρ. Αγωγής: 936/10 Μεταξύ: Παναγιώτης Μάρκου Χαραλάμπους, από την Πάφο Ενάγων και Μ & Α Αναστασίου Μεταφορές Λτδ, από την Πάφο Εναγόμενου Ημερομηνία: 13.9.16 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κα Ν. Παπούτσα Για την Εναγόμενη εταιρεία: κ. Ν. Νικολάου για κ. Λ. Γ. Γεωργίου Α Π Ο Φ Α Σ Η Αφορμή για την καταχώρηση της παρούσας αγωγής αποτέλεσε ατύχημα που επισυνέβη στις 27.6.09 σε εργοτάξιο που βρίσκεται στην περιοχή Χα - Ποτάμι της επαρχίας Πάφου. Σύμφωνα με την τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης, από τώρα και στο εξής «η Έκθεση Απαίτησης», κατά τον ουσιώδη χρόνο ο Ενάγων ήταν υπάλληλος και εργοδοτούμενος της Εναγόμενης εταιρείας, από τώρα και στο εξής «η Εναγόμενη», η οποία είναι εταιρεία μεταφοράς χωματουργικών υλικών. Το επίδικο ατύχημα επισυνέβη στα πλαίσια της εργοδότησης του και συνεπεία τούτου ο Ενάγων υπέστη σωματικές βλάβες. Συγκεκριμένα το επίδικο ατύχημα επισυνέβη ενώ ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του και ασχολείτο με το τύλιγμα του σκέπαστρου. Πριν ανέβει στην κάσια ο Ενάγων είχε ασφαλίσει τα φρένα πλην όμως είχε αφήσει την μηχανή του φορτηγού αναμμένη. Την στιγμή εκείνη άλλος υπάλληλος/οδηγός της Εναγόμενης εισήλθε μέσα στο φορτηγό του Ενάγοντα με σκοπό να το μετακινήσει. Κατά την κίνηση του φορτηγού ο Ενάγων έχασε την ισορροπία του και έπεσε κάτω. Ο Ενάγων μετέβη στο εργοτάξιο με οδηγίες της Εναγόμενης για να μεταφέρει χωματουργικά υλικά. Με την αγωγή αποδίδεται στην Εναγόμενη αμέλεια και/ή παράβαση των εκ του Νόμου και Κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων της ως εργοδότης του Ενάγοντα. Συναφώς οι «Λεπτομέρειες Αμέλειας και/ή παράβασης των εκ του Νόμου και Κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων» της Εναγόμενης αναφέρονται σε παράλειψη παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας στον Ενάγοντα, έκθεση του Ενάγοντα σε περιττό κίνδυνο και γενικά παράλειψη λήψης των ενδεικνυόμενων μέτρων που θα εξασφάλιζαν την εκτέλεση των καθηκόντων του Ενάγοντα υπό συνθήκες ασφάλειας. Ο Ενάγων αξιώνει αποζημιώσεις για πόνο, ταλαιπωρία και μείωση της εισοδηματικής του ικανότητας, γενικές αποζημιώσεις για μελλοντικές θεραπείες, το ποσό των Ευρώ 36.395,68 σεντ ως ειδικές αποζημιώσεις (απώλεια εισοδήματος, ιατρικά έξοδα και έξοδα για ιατρικά πιστοποιητικά), τόκο, έξοδα και ΦΠΑ. Με την Υπεράσπιση της η Εναγόμενη αρνείται τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα οι οποίοι εκτίθενται στην Έκθεση Απαίτησης. Παραδέχεται μόνο τα ακόλουθα: ο Ενάγων κατά τον ουσιώδη χρόνο εργοδοτείτο από την Εναγόμενη η Εναγόμενη είναι εταιρεία μεταφοράς χωματουργικών υλικών στις 27.6.09 ο Ενάγων μετέβη σε εργοτάξιο στο Χα - Ποτάμι με φορτηγό το οποίο ανήκει στην Εναγόμενη. Αφού το ακινητοποίησε το άφησε ξεκινημένο με σκοπό να μετακινήσει το προστατευτικό κάλυμα. Αφού ο Ενάγων ανέβηκε στο φορτηγό και ενώ βρισκόταν στο πάνω μέρος του φορτηγού κάποιος Χρήστος Πασχόπουλος με δική του πρωτοβουλία μπήκε στο φορτηγό το οποίο ήταν υπό τον έλεγχο του Ενάγοντα και το μετακίνησε. Ως αποτέλεσμα ο Ενάγων έχασε την ισορροπία του και έπεσε στο έδαφος. Η Εναγόμενη αρνείται ότι ήταν αμελής ή ότι παρέβη τα εκ του Νόμου και των Κανονισμών απορρέοντα καθήκοντά της και επιρρίπτει την ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος αποδίδοντας αμέλεια στον Ενάγοντα και στον Χρήστο Πασχόπουλο. Αρνείται, επίσης, ότι συνεπεία του επίδικου ατυχήματος ο Ενάγων υπέστη σωματικές βλάβες ή οποιαδήποτε ζημία και διαζευκτικά ισχυρίζεται ότι οι υπό του Ενάγοντα ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες είναι «υπερβολικές και/ή διογκωμένες και/ή εκτός πραγματικότητας και/ή αβάσιμες και/ή ανύπαρκτες και/ή μη αναγκαίες και/ή αδικαιολόγητες και/ή φανταστικές». Εξαιτείται δε την απόρριψη της αγωγής με έξοδα υπέρ της Εναγόμενης και εναντίον του Ενάγοντα. Για την πλευρά της Ενάγουσας κατέθεσαν, μεταξύ άλλων, ο Ενάγων (ΜΕ 1) και ο Ανδρέας Αργακιώτης (ΜΕ 5). Για την πλευρά της Εναγόμενης κατέθεσαν, μεταξύ άλλων, ο Χρήστος Πασχόπουλος (ΜΥ 1), ο Ματθαίος Αναστάση (ΜΥ 3) και ο Γιώργος Κατσονούρης (ΜΥ 4). Παρακολούθησα με μεγάλη προσοχή τους πιο πάνω μάρτυρες ενόσω έδιναν μαρτυρία ενώπιόν μου και είχα την ευκαιρία να παρατηρήσω τόσο τον τρόπο με τον οποίο αυτοί απάντησαν στις διάφορες ερωτήσεις που τους τέθηκαν όσο και την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Κατ' αρχή, θα πρέπει να λεχθεί ότι η παρούσα υπόθεση ως πολιτική τοιαύτη κρίνεται επί του ισοζυγίου των πιθανοτήτων και ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός είτε εξ' ολοκλήρου είτε μερικώς (Βλ. Αγαπίου ν. Παναγιώτου
(1988)1 ΑΑΔ 263 και Γενικός Εισαγγελέας ν. Μανώλη
(1995)2 ΑΑΔ 207). Λέχθηκε, επίσης, ότι η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα δεν είναι επιλήψιμη (Βλ. Χάρης Χρίστου ν. Ευγενία Khoreva
(2002)1 ΑΑΔ 454). Πρώτος μάρτυρας κατέθεσε ο Ενάγων. Στα πλαίσια της κυρίως εξέτασής του ο Ενάγων κατέθεσε γραπτή δήλωση - Τεκμήριο Α - ως μέρος της κυρίως εξέτασής του σύμφωνα με την δυνατότητα που παρέχεται προς αυτή την κατεύθυνση από το άρθρο 25 του Κεφ. 9, όπως τροποποιήθηκε. Έδωσε, επίσης, προφορική μαρτυρία στα πλαίσια της οποίας κατέθεσε αριθμό εγγράφων τα οποία σημειώθηκαν από το Δικαστήριο ως Τεκμήρια 1-
- Τα εν λόγω τεκμήρια είναι σχετικά με το μέρος εκείνο της μαρτυρίας του Ενάγοντα που άπτεται των σωματικών βλαβών. Εν τέλει αντεξετάσθηκε από τον ευπαίδευτο συνήγορο της Υπεράσπισης. Στο Τεκμήριο Α ο Ενάγων αναφέρει επιγραμματικά, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα. Κατά τον ουσιώδη χρόνο εργαζόταν ως οδηγός φορτηγού στην Εναγόμενη η οποία ασχολείτο με μεταφορές χωματουργικών υλικών. Στις 27.6.09 με οδηγίες του εργοδότη του μετέβη σε εργοτάξιο στην περιοχή Χα-Ποτάμι με σκοπό να μεταφέρει χωματουργικά υλικά. Της άφιξής του στο εργοτάξιο είχε προηγηθεί η άφιξη άλλου φορτηγού της Εναγόμενης. Ο Ενάγων σταμάτησε το φορτηγό του στο σημείο που του υποδείχθηκε για να ξεφορτώσει, ασφάλισε τα φρένα του φορτηγού του και ακολούθως ανέβηκε στην κάσια του φορτηγού για να μετακινήσει το κάλυμα της κάσιας που ήταν από μουσιαμμά και το οποίο πάντα τοποθετείται όταν το φορτηγό κινείται σε δημόσιους δρόμους. Δεν έσβησε, όμως, την μηχανή του φορτηγού. Την στιγμή που ο Ενάγων βρισκόταν στην κάσια του φορτηγού του κατέφθασε στο εργοτάξιο και τρίτο φορτηγό. Τότε ο οδηγός του πρώτου φορτηγού, από τώρα και στο εξής «ο πρώτος οδηγός», μπήκε στην θέση του οδηγού του φορτηγού του Ενάγοντα για να το μετακινήσει χωρίς την άδειά του και χωρίς οποιαδήποτε προηγούμενη προειδοποίηση είτε από μέρους του οδηγού αυτού είτε από οποιονδήποτε άλλο. Ο Ενάγων έχασε την ισορροπία του όταν το φορτηγό του άρχισε να κινείται και έπεσε στο έδαφος παρά την προσπάθειά του να κρατηθεί με αποτέλεσμα να υποστεί σωματικές βλάβες. Ο Ενάγων δεν γνώριζε ότι το φορτηγό μετακινήθηκε ένεκα της παρέμβασης τρίτου αφού από το σημείο που βρισκόταν δεν μπορούσε να δει την καμπίνα του φορτηγού και αν στην θέση του οδηγού βρισκόταν κάποιος, γι' αυτό και υπέθεσε ότι το φορτηγό κινήθηκε από μόνο του λόγω κάποιου μηχανικού προβλήματος. Στα πλαίσια της κυρίως εξέτασής του ο Ενάγων ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα. Ο πρώτος οδηγός ήταν κι' αυτός υπάλληλος της Εναγόμενης. Στον χώρο δεν υπήρχε επιστάτης για να επιβλέπει. Όταν προσλήφθηκε στην Εναγόμενη δεν του είχαν δοθεί οδηγίες ασφάλειας αναφορικά με τον τρόπο που θα εργαζόταν. Αντεξεταζόμενος ο Ενάγων ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα. Κατά την επίδικη ημέρα είχε λάβει οδηγίες από την Εναγόμενη να μεταβεί στο Χα-Ποτάμι για να μεταφέρει κράσιερα. Τα κράσσιερα είναι χώμα με τσακίλι και είχαν φορτωθεί από τις αποθήκες της Εναγόμενης που βρίσκονταν στην Γεροσκήπου. Τις ίδιες οδηγίες είχαν λάβει την ίδια ημέρα και άλλα τρία φορτηγά. Το φορτηγό του όπως και τα άλλα 3 ήταν με 12 τροχούς και ήταν τύπου «όκταπους». Πρώτος είχε ξεκινήσει άλλος οδηγός, του οποίου το όνομα δεν θυμόταν, και ο Ενάγων ήταν δεύτερος στην σειρά. Δεύτερος έφθασε και στο εργοτάξιο. Στον δρόμο δεν ακολουθούσε τον πρώτο οδηγό καθότι ο πρώτος οδηγός είχε ξεκινήσει από την Γεροσκήπου 10 με 15 λεπτά ενωρίτερα. Ο τρίτος οδηγός έφθασε στο εργοτάξιο 15 λεπτά περίπου μετά από τον Ενάγοντα. Ο Ενάγων είδε τον τρίτο οδηγό την ώρα που έπεσε από το φορτηγό. Πριν πέσει κάτω ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του και τύλιγε τον μουσιαμά ο οποίος χρησίμευε ως σκέπαστρο για να μην δημιουργείται ρύπανση στο περιβάλλον από την σκόνη. Περιγράφοντας την διαδικασία του διπλώματος του μουσιαμά ο Ενάγων υπέδειξε τα ακόλουθα. Πρώτα ξέδεσε τα σχοινιά που συνδέουν το σκέπαστρο με το φορτηγό και, ακολούθως, ανέβηκε πάνω στην κάσια του φορτηγού. Το τύλιγμα αρχίζει από το πίσω μέρος της κάσιας και καταλήγει στο μπροστινό που είναι πλησίον της καμπίνας του οδηγού. Τύλιξε το σκέπαστρο σταδιακά και με τρόπο που να δημιουργούνται κάθε φορά ορθογώνια τμήματα. Κατά την διαδικασία του τυλίγματος ο Ενάγων δεν πατούσε πάνω στον μουσιαμά αλλά βρισκόταν πίσω από αυτόν και πατούσε πάνω στο χώμα. Φθάνοντας στο μπροστινό μέρος της κάσιας και για να στερεώσει τον διπλωμένο μουσιαμά έδεσε το ένα σχοινί του μουσιαμά πάνω σε λαμαρίνα. Ενώ βρισκόταν στην διαδικασία να δέσει και το άλλο σχοινί αισθάνθηκε το φορτηγό του να κινείται απότομα. Τότε έπεσε κάτω και έσπασε το πόδι του. Την στιγμή εκείνη στεκόταν στην αριστερή μπροστινή πλευρά της κάσιας, πίσω από την καμπίνα του οδηγού, στην πλευρά του συνοδηγού. Κατεβαίνοντας στο σημείο που του υποδείχθηκε να σταματήσει άφησε το φορτηγό του ξεκινημένο αλλά ασφάλισε τα φρένα τραβώντας τα αερόφρενο. Το αερόφρενο είναι το αντίστοιχο χειρόφρενο στα σαλούν αυτοκίνητα. Δεν ήταν σωστό να σβήσει το φορτηγό για να μην προκληθεί βλάβη στην μηχανή. Δεν είχε οδηγίες από τον εργοδότη του να μην σβήνει το φορτηγό. Το αερόφρενο όταν το τραβάς προς τα πάνω κάνει ένα χαρακτηριστικό ήχο. Όταν το κατεβάζεις δεν κάνει θόρυβο. Το πρόσωπο που υπέδειξε στον Ενάγοντα να σταματήσει στο σημείο που εν τέλει σταμάτησε ήταν ο πρώτος οδηγός. Συγκεκριμένα ο πρώτος οδηγός υπέδειξε στον Ενάγοντα να σταματήσει στο εν λόγω σημείο - καθότι δεν εμπόδιζε - για να ξεσκεπάσει την κάσια από το σκέπαστρο και ακολούθως να ξεφορτώσει σε άλλο σημείο το οποίο, επίσης, είχε υποδείξει στον Ενάγοντα. Στον πρώτο οδηγό είχε υποδείξει το σημείο εκφόρτωσης ο επιστάτης του εργοταξίου ο οποίος κατά τον ουσιώδη χρόνο είχε σχολάσει όπως, επίσης, είχε αναφέρει στον Ενάγοντα ο πρώτος οδηγός. Όπως είχε αναφέρει στον Ενάγοντα ο πρώτος οδηγός ο επιστάτης του εργοταξίου έδωσε στον πρώτο οδηγό οδηγίες να πει και στους άλλους οδηγούς πρώτα να σταματούν σε σημείο που δεν εμποδίζουν και από εκεί να αφαιρούν το σκέπαστρο και ακολούθως να μεταβαίνουν στο σημείο της εκφόρτωσης. Ήταν η πρώτη φορά που ο Ενάγων είχε λάβει οδηγίες από τον πρώτο οδηγό καθότι εκείνη ήταν και η πρώτη φορά που συνέπεσε να συνεργασθεί με τον πρώτο οδηγό. Το σημείο στο οποίο ο Ενάγων σταμάτησε το φορτηγό του δεν ήταν ούτε ανήφορο, ούτε κατήφορο. Ήταν «ισιοτόπι». Ο πρώτος οδηγός δεν είχε ξεφορτώσει όταν ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του. Ο Ενάγων δεν θα ξεφόρτωνε στο σημείο που του είχε υποδειχθεί να σταματήσει. Στο σημείο που σταμάτησε το φορτηγό του δεν εμπόδιζε όπως του είχε υποδείξει και ο πρώτος οδηγός. Οι οδηγοί δεν δικαιούνται και έχουν ρητή εντολή να μην οδηγούν τα φορτηγά άλλων οδηγών και κάθε οδηγός έχει την ευθύνη του δικού του φορτηγού. Ο οδηγός που προσπάθησε να μετακινήσει και που εκκίνησε το φορτηγό του Ενάγοντα ήταν ο πρώτος οδηγός, του οποίου, όμως, το όνομα δεν θυμόταν. Μπορεί, όμως, να τον αναγνωρίσει. Ήταν και εκείνος υπάλληλος της Εναγόμενης. Σημειώνεται ότι στις 9.6.15 και μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας των μαρτύρων Υπεράσπισης δηλώθηκε από κοινού ως παραδεκτό γεγονός ότι ο ΜΥ 1 κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν υπάλληλος και εργοδοτούμενος της Εναγόμενης. Σύμφωνα με την μαρτυρία του ΜΥ 1 αυτός ήταν το πρόσωπο που μετακίνησε το φορτηγό του Ενάγοντα. Ο Ενάγων δεν είχε δει τον πρώτο οδηγό την ώρα που ο τελευταίος οδήγησε το φορτηγό του στην προσπάθειά του να το μετακινήσει και δεν είχε αντιληφθεί καν ότι τρίτο πρόσωπο είχε μπει μέσα στο φορτηγό του. Γι' αυτό και όταν αισθάνθηκε το φορτηγό του να κινείται θεώρησε ότι κάποιο πρόβλημα υπήρχε με το αερόφρενο και ότι το φορτηγό είχε μετακινηθεί προς τα πίσω λόγω του φορτίου του. Αναγνώρισε δε ότι σε μια τέτοια περίπτωση η κίνηση του φορτηγού δεν είναι απότομη. Τον είδε μετά το συμβάν όταν ο πρώτος οδηγός του ζήτησε συγνώμη για την πράξη του να προσπαθήσει να μετακινήσει το φορτηγό χωρίς προηγουμένως να τον ειδοποιήσει. Δεν γνωρίζει τον λόγο που ο πρώτος οδηγός μπήκε στο φορτηγό του και προσπάθησε να το μετακινήσει. Εν πάση περιπτώσει αυτός είχε μπει στο φορτηγό του χωρίς την άδειά του και χωρίς να τον ειδοποιήσει. Ο πρώτος οδηγός έβαλε την όπισθεν και το φορτηγό του Ενάγοντα κινήθηκε απότομα προς τα πίσω. Όταν μπαίνει ταχύτητα ακούγεται ένας χαρακτηριστικός θόρυβος. Πάνω, όμως, στην κάσια που βρισκόταν ο Ενάγων δεν άκουσε τον θόρυβο της ταχύτητας. Άλλωστε, ο θόρυβος της ταχύτητας ακούγεται πολύ λίγο. Με το που κινήθηκε το φορτηγό προς τα πίσω ο Ενάγων έχασε την ισορροπία του και έπεσε απότομα κάτω παρά το ότι έκανε προσπάθεια να κρατηθεί και να πιαστεί από το σκέπαστρο. Πριν την πτώση του ο Ενάγων μόλις που κατάφερε να αγγίξει την λαμαρίνα με το δεξί του χέρι. Δεν κατάφερε, όμως, να κρατηθεί και έπεσε κατακόρυφα προς τα κάτω. Πέφτοντας το πρόσωπό του έβλεπε προς τα μπροστά. Το εργοτάξιο ήταν χώρος μεγάλος και χωματόστρωτος. Το επίδικο δυστύχημα έγινε γύρω στις 15:
- Την ίδια ημέρα ο Ενάγων είχε κουβαλήσει χώμα ξανά στο ίδιο εργοτάξιο. Συγκεκριμένα τα φορτηγά της Εναγόμενης είχαν αρχίσει να κουβαλούνε χώμα την ημέρα εκείνη στο εργοτάξιο από η ώρα 7:00 το πρωί. Η ίδια διαδικασία ακολουθήθηκε και κατά τις άλλες εκφορτώσεις που έλαβαν χώρα την ίδια ημέρα στο ίδιο εργοτάξιο. Δηλαδή ο Ενάγων να σταθμεύει πρώτα το αυτοκίνητό του όχι στο σημείο εκφόρτωσης αλλά σε άλλο σημείο του εργοταξίου που δεν εμπόδιζε και από εκεί να μετακινεί το κάλυμα της κάσιας και σε άλλο σημείο να εκφορτώνει. Εντός δε της ίδιας ημέρας είχε ξεφορτώσει όπως και άλλοι οδηγοί της Εναγόμενης σε διάφορα σημεία του εργοταξίου. Τόσο ο Ενάγων όσο και οι άλλοι οδηγοί της Εναγόμενης λάμβαναν οδηγίες καθημερινά αναφορικά με το πού θα πήγαιναν κάθε φορά για εκφόρτωση. Για το τι θα έκαναν, όμως, η Εναγόμενη δεν τους έδινε οδηγίες. Πριν το επίδικο ατύχημα ο Ενάγων ασκούσε το επάγγελμα του οδηγού φορτηγού για 10 χρόνια. Δεν υπήρχε κάτι με το οποίο η Εναγόμενη έπρεπε να τον προμηθεύσει και δεν τον προμήθευσε. Δεν έλεγξε αν ο πρώτος οδηγός είχε άδεια να το μετακινήσει καθότι γνώριζε ότι κανένας οδηγός δεν εδικαιούτο να μπει στο φορτηγό άλλου οδηγού και να το οδηγήσει ή να το μετακινήσει. Στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου τον μετέφερε η σύζυγός του στην οποία είχε τηλεωνήσει μετά το επίδικο ατύχημα. Η σύζυγός του ήταν νοσοκόμα και το σπίτι τους ήταν κοντά στο εργοτάξιο, στην Τίμη. Στην Εναγόμενη τηλεφώνησε μετά την μεταφορά του στο Νοσοκομείο. Του είπαν ότι είχαν στείλει άλλο άτομο στο εργοτάξιο να μεταφέρει το φορτηγό του πίσω στα υποστατικά της Εναγόμενης. Από το Νοσοκομείο ειδοποίησε και το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας. Το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας το επισκέφθηκε σε μεταγενέστερο στάδιο. Τον είχαν μεταφέρει εκεί γιατί δεν μπορούσε να οδηγήσει. Κατά την επανεξέταση ανέφερε ότι κατά τον χρόνο του επίδικου ατυχήματος το φορτηγό του πρώτου οδηγού ήταν ξεκινημένο. Μέσα από την συμπεριφορά του στο εδώλιο του μάρτυρα, τον τρόπο και το ύφος με το οποίο απαντούσε στις διάφορες ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν ο Ενάγων μου έκανε γενικά καλή εντύπωση. Ήταν σαφής, θετικός και σταθερός στην μαρτυρία του. Ήταν, επίσης, αυθόρμητος και δεν υπολόγιζε τις απαντήσεις του. Η Υπεράσπιση δεν αμφισβήτησε σοβαρά την μαρτυρία του, μάλιστα, μέσω της Υπεράσπισης είναι παραδεκτά καίρια σημεία της εκδοχής του, όπως το ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο εργοδοτούνταν από την Εναγόμενη καθώς και το μέρος της μαρτυρίας του που αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο επισυνέβη το επίδικο ατύχημα. Συγκεκριμένα ότι αυτό επισυνέβη καθ' ον χρόνο ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του και όταν ο ΜΥ 1 με δική του πρωτοβουλία μπήκε στο φορτηγό του Ενάγοντα και το μετακίνησε με αποτέλεσμα ο Ενάγων να χάσει την ισορροπία του και να πέσει στο έδαφος. Επίσης η Υπεράσπιση δεν αμφισβήτησε τον ισχυρισμό του Ενάγοντα ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ο πρώτος οδηγός ήταν εργοδοτούμενος της Εναγόμενης. Αυτό, επίσης, δηλώθηκε από κοινού ως παραδεκτό γεγονός. Μάλιστα, προς την ίδια κατεύθυνση ήταν και η μαρτυρία του ΜΥ
- Η θέση του Ενάγοντα ότι ανεβαίνοντας πάνω στην κάσια του φορτηγού του δεν έπρεπε να σβήσει την μηχανή για να μην προκληθεί βλάβη στην μηχανή συνάδει απόλυτα με την ανάλογη θέση η οποία διατυπώθηκε από τον ΜΥ 3 αλλά και τον ΜΕ
- Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί ότι η ενέργεια του Ενάγοντα να ανεβεί στην κάσια του φορτηγού του με αναμμένη την μηχανή ήταν εντός των πλαισίων άσκησης των καθηκόντων του σύμφωνα με τον ΜΥ 3 αφού ο Ενάγων είχε προηγουμένως ασφαλίσει τα φρένα του φορτηγού του τραβώντας το αερόφρενο. Σημειώνεται, επίσης, ότι ο ΜΥ 3 δέχθηκε κατά την αντεξέταση ότι ο Ενάγων ενεργώντας όπως ενήργησε ενήργησε εντός των πλαισίων των καθηκόντων του. Ο Ενάγων υποστήριξε ότι στο εργοτάξιο μετέφερε κράσσιερα κατά την επίδικη ημέρα. Από την άλλη, ο ΜΥ 3 υποστήριξε ότι το υλικό που μεταφέρθηκε στο εργοτάξιο από τον Ενάγοντα κατά την επίδικη ημέρα δεν ήταν κράσσιερα, αλλά άμμος. Εξήγησε δε τι είναι τα κράσσιερα και πού αυτά χρησιμοποιούνται. Θεωρώ ότι ο Ενάγων αφ' ης στιγμής ήταν το πρόσωπο που έκανε την μεταφορά ήταν σε καλύτερη θέση από τον ΜΥ 3 να γνωρίζει τι υλικό ήταν αυτό που μετέφερε κατά τον ουσιώδη χρόνο. Συν τοις άλλοις ο ΜΥ 3 σύμφωνα με την μαρτυρία του δεν ήταν το πρόσωπο που κατά την επίδικη ημέρα είχε δώσει οδηγίες στον Ενάγοντα να μεταβεί στο εργοτάξιο. Το πρόσωπο αυτό ήταν ο επιστάτης της Εναγόμενης σύμφωνα με τον ΜΥ
- Επίσης, ο ΜΥ 3 δεν υποστήριξε ότι ήταν παρών στα υποστατικά της Εναγόμενης όταν είχαν δοθεί στον Ενάγοντα οι οδηγίες από τον επιστάτη της Εναγόμενης και γενικότερα μέσα από την μαρτυρία του δεν προκύπτει ότι είχε αναμιχθεί στην εκτέλεση ή την διεκπεραίωση της εργασίας κατά την επίδικη ημέρα. Επίσης, δεν καταδείχθηκε από τον ΜΥ 3 ότι η φύση των εργασιών που εκτελούνταν στο εργοτάξιο απέκλειε την ανάγκη για μεταφορά και χρήση κράσσιερων. Ο ΜΥ 3 υπέδειξε ότι τα κράσσιερα χρησιμοποιούνται στην κατασκευή δρόμων και γενικά σε επιχωματώσεις και ότι στο εργοτάξιο ανεγείρονταν οικοδομές. Δεν έδωσε, όμως, λεπτομέρειες του έργου που εκτελούνταν και δεν υποστήριξε ρητά ότι το έργο δεν περιλάμβανε την κατασκευή δρόμων ή επιχωματώσεων. Και ούτε κάτι τέτοιο μπορεί να συναχθεί από την μαρτυρία του με ασφάλεια. Υπό το φως όλων των πιο πάνω ο υπό συζήτηση ισχυρισμός του Ενάγοντα είναι αποδεκτός. Η Υπεράσπιση προσπάθησε να κλονίσει τον ισχυρισμό του Ενάγοντα ότι η κίνηση του φορτηγού του προς τα πίσω ήταν απότομη επικαλούμενη τον δικογραφημένο του ισχυρισμό ότι η πτώση έλαβε χώρα όταν το φορτηγό «άρχισε να μετακινείται» και θεωρώντας ότι η πιο πάνω φράση δεν αντανακλά τον υπό συζήτηση ισχυρισμό. Θεωρώ ότι η φράση «άρχισε να μετακινείται» δεν είναι δηλωτική του είδους της κίνησης αλλά του γεγονότος αυτής καθ' εαυτής της κίνησης. Η φράση απλά υποδηλοί το γεγονός της εκκίνησης και όχι το αν η εκκίνηση ήταν ομαλή ή απότομη. Και, επομένως, δεν θεωρώ ότι υπάρχει αναντιστοιχία ή αντίφαση μεταξύ αυτής και της διά ζώσης μαρτυρίας του Ενάγοντα. Σημειώνεται, επίσης, ότι σύμφωνα με τον ΜΕ 5 το αν ένα φορτηγό που είναι φορτωμένο με φορτίο θα εκκινήσει απότομα ή σιγά εξαρτάται από το πόσο απότομα ο οδηγός του θα αφήσει τον συμπλέκτη. Ισχυρισμός ο οποίος κρίνεται λογικός. Ο ισχυρισμός του Ενάγοντα ότι η κίνηση του φορτηγού του προς τα πίσω ήταν απότομη είναι αποδεκτός. Ο Ενάγων ισχυρίσθηκε, επίσης, ότι όταν τραβάς το αερόφρενο του φορτηγού τύπου όκταπους προς τα πάνω παράγεται ένας χαρακτηριστικός ήχος. Όταν, όμως, το κατεβάζεις δεν παράγεται ήχος. Σε αντίθεση με τον ΜΥ 3 ο οποίος υποστήριξε ότι θόρυβος ακούγεται και στις δύο περιπτώσεις. Οι ισχυρισμοί του Ενάγοντα συνάδουν με την μαρτυρία που δόθηκε επί του προκειμένου από τον ΜΕ 5 και είναι αποδεκτοί. Ισχυρίσθηκε ακόμα ότι όταν μπαίνει η όπισθεν ακούγεται ένας χαρακτηριστικός θόρυβος ο οποίος δεν είναι μεγάλος. Σε αντίθεση με την μαρτυρία του ΜΥ 3 σύμφωνα με την οποία όταν μπαίνει η όπισθεν δεν ακούγεται θόρυβος. Ο ισχυρισμός του Ενάγοντα συνάδει με την μαρτυρία που δόθηκε επί του προκειμένου από τον ΜΕ 5 και είναι αποδεκτός. Δεν μου διαφεύγουν κάποιες αντιφάσεις που παρατηρούνται μεταξύ της μαρτυρίας του Ενάγοντα και των δικογραφημένων ισχυρισμών του. Αναφέρομαι στον δικογραφημένο ισχυρισμό ότι το σημείο στο οποίο ακινητοποίησε το φορτηγό του και στο οποίο εν τέλει επισυνέβη το επίδικο ατύχημα ήταν το σημείο στο οποίο ο Ενάγων θα εκφόρτωνε το φορτίο του. Κάτι το οποίο ο Ενάγων υποστήριξε με την γραπτή του δήλωση - Τεκμήριο Α - όχι, όμως, με την διά ζώσης μαρτυρία του. Αφ' ης στιγμής η διά ζώσης μαρτυρία του Ενάγοντα επί του προκειμένου ζητήματος δεν συνάδει με τις δικογραφημένες του θέσεις αυτή δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Κρίνω δε ότι η γραπτή του δήλωση αντανακλά την αλήθεια επί του προκειμένου. Συναφώς έλαβα υπόψη μου ότι ό,τι επί του προκειμένου ο Ενάγων ανέφερε στην γραπτή του δήλωση το υπέδειξε και στα πλαίσια συνέντευξης που του λήφθηκε από τον ΜΥ 5 λίγες μέρες μετά το επίδικο ατύχημα και συγκεκριμένα στις 6.7.09 και ενώ τα γεγονότα ήταν ακόμα φρέσκα στο μυαλό του. Σημειώνεται ότι ο ΜΥ 5 είναι το πρόσωπο που διερεύνησε το επίδικο ατύχημα εκ μέρους του Γραφείου Επιθεώρησης Εργασίας και το πρόσωπο που ήταν επιφορτισμένο με το καθήκον να διερευνήσει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες επισυνέβη το επίδικο ατύχημα. Επίσης, δεν κρίνω ασφαλές να δεχθώ και δεν δέχομαι και τα όσα άλλα συναφή ο Ενάγων υπέδειξε με την διά ζώσης μαρτυρία του. Συγκεκριμένα δεν δέχομαι ότι υπεδείχθη από τον πρώτο οδηγό στον Ενάγοντα να σταθμεύσει το φορτηγό του στο σημείο που εν τέλει ο Ενάγων το στάθμευσε, ότι ο πρώτος οδηγός υπέδειξε στον Ενάγοντα να αφαιρέσει το σκέπαστρο και να το αφαιρέσει από εκείνο το σημείο, ότι ο πρώτος οδηγός υπέδειξε στον Ενάγοντα να εκφορτώσει σε άλλο σημείο και ότι ο πρώτος οδηγός ανέφερε στον Ενάγοντα ότι είχε λάβει οδηγίες από τον επιστάτη του εργοταξίου να υποδείξει και στους άλλους οδηγούς αλλού να σταθμεύουν για να αφαιρούν το κάλυμα και αλλού να εκφορτώνουν. Σημειώνεται ότι τίποτα από όσα πιο πάνω δεν δέχθηκα και που υποστήριξε διά ζώσης ο Ενάγων δεν προώθησε με την γραπτή του δήλωση. Μια άλλη αντίφαση που παρατηρείται μεταξύ της διά ζώσης μαρτυρίας του Ενάγοντα και των δικογραφημένων ισχυρισμών του είναι αυτή που άπτεται του φορτίου του πρώτου φορτηγού κατά τον ουσιώδη χρόνο. Στην Έκθεση Απαίτησης δικογραφείται ότι το πρώτο φορτηγό είχε ήδη εκφορτώσει κατά τον χρόνο που επισυνέβη το επίδικο ατύχημα. Στην διά ζώσης μαρτυρία του ο Ενάγων υποστήριξε το αντίθετο. Ο επί του προκειμένου διά ζώσης προβληθείς ισχυρισμός του Ενάγοντα δεν είναι αποδεκτός. Σύμφωνα με τον ΜΥ 5 στα πλαίσια της συνέντευξης που λήφθηκε από τον Ενάγοντα από τον εν λόγω μάρτυρα ο Ενάγων είχε υποδείξει ακριβώς το αντίθετο. Συγκεκριμένα ο Ενάγων ανέφερε στον ΜΥ 5 ότι το φορτηγό που μετέβη πρώτο στο εργοτάξιο κατά την επίδικη ημέρα ξεφόρτωσε το υλικό που μετέφερε και στην συνέχεια ο οδηγός του το μετακίνησε και το στάθμευσε σε άλλο παρακείμενο σημείο. Το επίδικο ατύχημα έλαβε χώρα στην συνέχεια. Θεωρώ ότι η αλήθεια επί του προκειμένου βρίσκεται στα όσα ο Ενάγων υπέδειξε στον ΜΥ 5 και σε χρόνο που τα γεγονότα ήταν ακόμα φρέσκα στο μυαλό του. Κρίνω, όμως, ότι οι πιο πάνω διαστάσεις που παρατηρούνται μεταξύ της διά ζώσης μαρτυρίας του Ενάγοντα, από την μια, και των δικογραφημένων του θέσεων, από την άλλη, δεν είναι ουσιώδεις ώστε να είναι ικανές να κλονίσουν την εν γένει αξιοπιστία του και την καλή εντύπωση που μου έκανε ο Ενάγων ως μάρτυρας της αλήθειας. Από την μαρτυρία του Ενάγοντα δεν είναι, επίσης, αποδεκτά τα ακόλουθα: ότι ο Ενάγων δεν είχε οδηγίες από τον εργοδότη του να μην σβήνει το φορτηγό όταν αυτό στάθμευε. Ο ΜΥ 3 ήταν κατηγορηματικός για το αντίθετο. Ήταν η θέση του ότι πάντα έδινε οδηγίες στους οδηγούς της Εναγόμενης να μην σβήνουν την μηχανή των φορτηγών όταν αυτά σταματούσαν. Συγκεκριμένα υπέδειξε ότι πάντα μετά από ένα ταξίδι το φορτηγό χρειάζεται ένα 10λεπτο για να ρυθμίσει την μηχανή του. Όταν η μηχανή είναι ζεστή δεν επιτρέπεται το φορτηγό να σβήνει. Μάλιστα, οι οδηγίες του ΜΥ 3 προς τους οδηγούς της Εναγόμενης ήταν ότι όταν έφθαναν στο εργοτάξιο έπρεπε να ξεφορτώσουν και να αποχωρήσουν από το εργοτάξιο χωρίς να σβήσουν την μηχανή των φορτηγών τους. Στην βάση του ότι απόκλιση από τα πιο πάνω ενείχε κίνδυνο ζημίας για την μηχανή των φορτηγών και, κατ' επέκταση, οικονομική ζημία στην Εναγόμενη θεωρώ αληθή τον ισχυρισμό του ΜΥ 3 και μη πειστικό τον αντίστοιχο ισχυρισμό του Ενάγοντα. Βεβαίως, δεν μου διαφεύγει ότι ο Ενάγων με την πολύχρονη του πείρα ως επαγγελματίας οδηγός δεν είχε ανάγκη να λάβει τέτοια συμβουλή από τον ΜΥ 3 ή άλλο αρμόδιο πρόσωπο από την Εναγόμενη. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η Εναγόμενη δεν έδινε οδηγίες σαν και την υπό συζήτηση στους οδηγούς υπαλλήλους της ότι κανένας οδηγός δεν δικαιούνταν να οδηγήσει το φορτηγό άλλου οδηγού με ρητή εντολή εκ μέρους της Εναγόμενης. Αντίθετη ήταν η θέση του ΜΥ 3 επί του προκειμένου. Κατά την μαρτυρία του ΜΥ 3 διεφάνηκαν τα ακόλουθα. Κάθε οδηγός είχε την ευθύνη του φορτηγού που παραλάμβανε κάθε πρωί από τα υποστατικά της Εναγόμενης και που ως επί το πλείστον οδηγούσε κάθε μέρα μεταφέροντας στα διάφορα εργοτάξια χωματουργικά υλικά. Αυτό, όμως, δεν απέκλειε την δυνατότητα σε ένα οδηγό να οδηγήσει το φορτηγό άλλου οδηγού όταν η περίπτωση ή η ανάγκη το επέβαλλε. Ο ΜΥ 3 έδωσε και χαρακτηριστικά παραδείγματα. Ενδεικτικά υπέδειξε ότι ένας οδηγός που έχει ξεφορτώσει το φορτίο του και επιστρέφει στα υποστατικά της Εναγόμενης μπορεί να ανταλλάξει το φορτηγό του με το φορτηγό άλλου οδηγού που οδεύει προς το εργοτάξιο για να εκφορτώσει και τον οποίο συναντά στην διαδρομή με αποτέλεσμα οι οδηγοί στο τέλος της ημέρας να τυγχαίνει κάποτε να επιστρέφουν στα υποστατικά της Εναγόμενης με το φορτηγό άλλου οδηγού. Υπέδειξε, επίσης, ότι μπορεί ένας οδηγός να μετακινήσει εντός του εργοταξίου το φορτηγό άλλου οδηγού όταν αυτό εμποδίζει και όταν ο οδηγός του δεν εντοπίζεται στο εργοτάξιο. Υπό το φως της πιο πάνω μαρτυρίας του ΜΥ 3 η οποία συν τοις άλλοις κρίνεται και λογική αφού αντανακλά τις ανάγκες της εργασίας ο υπό συζήτηση άκαμπτος, θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί, ισχυρισμός του Ενάγοντα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός. Βεβαίως τα πιο πάνω δεν αφαιρούν από την συμπεριφορά που επέδειξε ο ΜΥ 1 το στοιχείο του μεμπτού. Η ενέργεια του ΜΥ 1 να οδηγήσει το φορτηγό του Ενάγοντα ενώ ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του και χωρίς να τον προειδοποιήσει για την προτιθέμενη ενέργειά του ήταν άκρως επικίνδυνη. Την στιγμή, μάλιστα, που ο ΜΥ 1 γνώριζε ότι ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του αφού σύμφωνα με τον ίδιο τον ΜΥ 1 ο τελευταίος πριν προβεί στις ενέργειες στις οποίες προέβη είχε δει ότι ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του ότι το φορτηγό του δεν εμπόδιζε την δίοδο κανενός στο σημείο που το στάθμευσε. Δέχομαι ότι αυτό ίσχυε κατά τον χρόνο που αρχικά ο Ενάγων στάθμευσε το φορτηγό του στο σημείο που το στάθμευσε. Με την έλευση, όμως, του τρίτου φορτηγού στο εργοτάξιο το φορτηγό του Ενάγοντα εμπόδιζε πλέον. Αυτό είναι ό,τι ευκρινώς συνάγεται από την γραπτή του δήλωση. Προς την ίδια κατεύθυνση ήταν και η μαρτυρία του ΜΥ
- Σύμφωνα με τον ΜΥ 1 ο λόγος που ο τελευταίος εισήλθε εντός του φορτηγού του Ενάγοντα με πρόθεση να το μετακινήσει από την θέση του ήταν γιατί αυτό εμπόδιζε ότι την στιγμή που βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του δεν είχε αντιληφθεί την έλευση του τρίτου φορτηγού. Αντιλήφθηκε την παρουσία του τρίτου φορτηγού όταν έπεσε στο έδαφος. Ο ισχυρισμός του, όμως, αυτός έρχεται σε αντίθεση με την γραπτή του δήλωση σύμφωνα με την οποία την στιγμή που βρισκόταν στην κάσια του φορτηγού του είχε καταφθάσει στο εργοτάξιο και τρίτο φορτηγό. Πώς μπορεί ο Ενάγων να ισχυρίζεται ότι το τρίτο φορτηγό είχε φθάσει στο εργοτάξιο αν δεν είχε αντιληφθεί την παρουσία του; Επίσης, ο υπό συζήτηση ισχυρισμός του δεν καλύπτεται από τις δικογραφημένες του θέσεις σύμφωνα με τις οποίες «την ίδια χρονική στιγμή, προσέγγισε το σημείο που θα ξεφορτώνονταν το υλικό και το τρίτο φορτηγό των εναγομένων». Υπό το φως όλων των πιο πάνω ο διά ζώσης ισχυρισμός του Ενάγοντα ότι δεν είχε αντιληφθεί την έλευση και παρουσία του τρίτου φορτηγού ενώ βρισκόταν στην κάσια του φορτηγού του και ότι την αντιλήφθηκε όταν έπεσε στο έδαφος δεν είναι αποδεκτός. Κατ' επέκταση μη αποδεκτός είναι και ο ισχυρισμός του ότι δεν αντιλήφθηκε για ποιο λόγο ο πρώτος οδηγός είχε εισέλθει εντός του φορτηγού του επιχειρώντας να το μετακινήσει. Εκτός από τα σημεία εκείνα από την μαρτυρία του Ενάγοντα που δεν αποδέχομαι η υπόλοιπη μαρτυρία του είναι αποδεκτή. Ο Ανδρέας Αργακιώτης κατέθεσε ως πέμπτος μάρτυρας για την πλευρά του Ενάγοντα. Ο εν λόγω μάρτυρας είναι απόφοιτος του Αγγλικού Πανεπιστημίου Wolverhampton στην Μηχανολογία (Engineering). Από το 2012, ότε και αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο, ασκεί το επάγγελμα του τεχνίτη οχημάτων περιλαμβανομένων βαρέων οχημάτων, φορτηγών, λεωφορείων κλπ. σε οικογενειακή επιχείρηση η οποία λειτουργεί εδώ και 51 χρόνια. Έχει, επίσης, δικό του κέντρο κατάρτισης οδηγών εγκεκριμένο από το Τμήμα Μεταφορών του Υπουργείου Συγκοινωνιών και Έργων όπου και παραδίδει ως εκπαιδευτής, μεταξύ άλλων, μαθήματα ασφάλειας και υγείας σε επαγγελματίες οδηγούς και παραχωρεί πιστοποιητικά επαγγελματικής ικανότητας. Στα πλαίσια της κυρίως εξέτασής του και προς απόδειξη των προσόντων και της επαγγελματικής του κατάρτισης ο μάρτυρας κατέθεσε τέσσερα έγγραφα χωρίς ένσταση από την Υπεράσπιση τα οποία σημειώθηκαν από το Δικαστήριο ως Τεκμήρια 14-
- Επίσης, αναφέρθηκε στις διάφορες υποχρεώσεις που βαρύνουν τον εργοδότη γενικά έναντι των εργοδοτουμένων του προς προστασία των τελευταίων έναντι πιθανών κινδύνων σύμφωνα και με τον Περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμο, Ν. 89(Ι)/96, όπως τροποποιήθηκε, καθώς και την Κανονιστική Διοικητική Πράξη 173/
- Υποστήριξε ότι στην προκειμένη περίπτωση η Εναγόμενη όφειλε να προμηθεύσει τον Ενάγοντα με προστατευτικό κράνος, κίτρινο γιλέκο, παπούτσια ασφαλείας, προστατευτικά των αγκώνων και προστατευτικά των γονάτων (επιγονατίδες) καθότι η άσκηση των καθηκόντων τους περιλαμβάνει τον κίνδυνο πτώσης από ύψος αφού οι οδηγοί καθημερινά ανεβαίνουν στην κάσια των φορτηγών για να ξεσκεπάσουν το σκέπαστρο. Υπέδειξε, επίσης, σε συμφωνία με τον ΜΥ 3 αλλά και τον Ενάγοντα ότι η μηχανή ενός φορτηγού δεν πρέπει να σβήνει αμέσως όταν αυτό σταματά ή σταθμεύει κάπου αλλά θα πρέπει να αφήνεται αναμμένη για ένα μικρό χρονικό διάστημα ώστε να «πιάσει» την θερμοκρασία του περιβάλλοντος για να μην υπάρξουν στο μέλλον μηχανικές βλάβες. Υπέδειξε, επίσης, τα ακόλουθα: (α) η μηχανή του φορτηγού τύπου όκταπους είναι θορυβώδης, (β) όταν κατεβαίνει το αερόφρενο στο φορτηγό τύπου όκταπους δεν κάνει θόρυβο και (γ) το αερόφρενο κάνει θόρυβο όταν το ανεβάζει κάποιος. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα. Μεταξύ των διάφορων οχημάτων και φορτηγών που επισκευάζει στο συνεργείο του είναι και τα φορτηγά τύπου όκταπους. Ένα φορτηγό τύπου όκταπους όταν οδηγείται μπορεί να γίνει αντιληπτό από τον θόρυβο που κάνει η μηχανή του και από απόσταση 150 μέτρων όταν είναι ησυχία. Όταν μπαίνει η όπισθεν σε φορτηγό τύπου όκταπους παράγεται κάποιος ήχος - ηχητική σήμανση - τον οποίο μπορεί να ακούσει κάποιος που βρίσκεται πάνω στην κάσια του εκτός αν ο θόρυβος από το περιβάλλον είναι μεγάλος. Το αν ένα φορτηγό τύπου όκταπους που είναι φορτωμένο με φορτίο θα εκκινήσει απότομα ή σιγά εξαρτάται από το πόσο απότομα ο οδηγός του θα αφήσει τον συμπλέκτη. Ο Ενάγων θα μπορούσε να γνωστοποιήσει την παρουσία του στην κάσια του φορτηγού με διάφορους τρόπους όπως με το να ανάψει τα φώτα κινδύνου ή με το να ενεργοποιήσει το alarm ή τον δείκτη (traffigator). Οι οδηγοί πρέπει να εκπαιδεύονται ώστε, αφενός, να γνωρίζουν ότι μπορούν να πράξουν τα πιο πάνω στην κατάλληλη περίπτωση, αφετέρου, να είναι ευαισθητοποιημένοι ώστε να μπορούν να δέχονται και να αντιλαμβάνονται τέτοιες ενδείξεις από αυτούς που τις κάνουν. Τα παπούτσια ασφαλείας παρέχουν προστασία έναντι του κινδύνου πτώσης αντικειμένου πάνω στο πόδι και έναντι του κινδύνου ολίσθησης σε περιπτώσεις που η επιφάνεια είναι λεία. Προστατεύουν, όμως, μόνο τα δάκτυλα του ποδιού και όχι το υπόλοιπο μέρος καθότι φέρουν προστατευτικό σίδερο μόνο στο μέρος των δακτύλων. Από τα προστατευτικά μέσα που ανέφερε στην μαρτυρία του κανένα δεν προστατεύει το πόδι. Ο ίδιος συμβουλεύει τους οδηγούς να μην εισέρχονται και να οδηγούν το φορτηγό άλλου οδηγού όταν ο οδηγός του δεν βρίσκεται στην καμπίνα του οδηγού και το οποίο είναι σταθμευμένο και με αναμμένη την μηχανή ακόμα και όταν αυτό φράσσει την δίοδο άλλου φορτηγού. Ένας τρόπος να τραβήξεις την προσοχή του οδηγού ενός φορτηγού το οποίο είναι ξεκινημένο και ο οποίος δεν βρίσκεται στην καμπίνα του οδηγού είναι να ηχήσεις την σειρήνα του. Ο ίδιος θα συμβούλευε έναν οδηγό που βρίσκεται πάνω στην κάσια ενός φορτηγού και που προηγουμένως είχε τραβήξει το αερόφρενο να τοποθετήσει «αντρόσχια» στους τροχούς ώστε το φορτηγό να μην μπορεί να μετακινηθεί σε καμία περίπτωση. Υπό το φως των προσόντων και της επαγγελματικής του κατάρτισης - τα οποία και δεν αμφισβητήθηκαν από την Υπεράσπιση - κρίνω ότι ο μάρτυρας ήταν σε θέση να καταθέσει ως ειδικός γι' αυτά που κατέθεσε. Τα όσα δε γενικά ανέφερε περί υποχρέωσης του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας στον εργοδοτούμενό του είναι αποδεκτά. Συνάδουν τόσο με την σχετική Νομοθεσία όσο και με την Νομολογία. Σε σχέση με τα προστατευτικά μέσα με τα οποία η Εναγόμενη θα έπρεπε ως υπέδειξε στην μαρτυρία του να είχε εφοδιάσει τον Ενάγοντα αναφέρονται τα ακόλουθα. Η υποχρέωση της Εναγόμενης να εφοδιάσει τον Ενάγοντα με τα πιο πάνω προστατευτικά μέσα δεν θα πρέπει να κριθεί in abstracto αλλά στην βάση των περιστατικών και γεγονότων της υπόθεσης. Θεωρώ σημασίας για το υπό συζήτηση ζήτημα ότι ο Ενάγων δεν τραυματίσθηκε ούτε στο κεφάλι, ούτε στα γόνατα, ούτε στις αγκώνες. Ούτε και στα δάκτυλα του ποδιού. Επομένως, τα όσα επί του προκειμένου ο μάρτυρας υπέδειξε είναι θεωρητικής και μόνο σημασίας και δεν θα με απασχολήσουν. Όσον δε αφορά στα παπούτσια ασφαλείας τα οποία σύμφωνα με τον μάρτυρα εκτός του ότι προστατεύουν από πτώση αντικειμένου πάνω στα δάκτυλα του ποδιού παρέχουν και προστασία έναντι του κινδύνου ολίσθησης υποδεικνύεται ως υποδείχθηκε και στα πλαίσια της αξιολόγησης της μαρτυρίας του ΜΥ 3 ότι ο λόγος που ο Ενάγων έπεσε από την κάσια του φορτηγού δεν ήταν γιατί ολίσθησε πάνω στο υλικό που βρισκόταν εντός της κάσιας, αλλά γιατί απώλεσε την ισορροπία του όταν το φορτηγό του μετακινήθηκε προς τα πίσω. Συναφώς ο μάρτυρας υπέδειξε ρητά ότι κανένα από τα προστατευτικά μέσα που ανέφερε στην μαρτυρία του δεν παρέχουν προστασία στο πόδι, ο δε Ενάγων στην δική του μαρτυρία υποστήριξε ενδεικτικά ότι η Εναγόμενη δεν παρέλειψε να τον εφοδιάσει με κάποιο προστατευτικό μέσο ή εξάρτημα. Όσον αφορά στο γιλέκο ο μάρτυρας υπέδειξε ότι αυτό παραχωρείται στους εργάτες για να είναι ορατοί. Εκτός του ότι στην κρινόμενη περίπτωση το επίδικο ατύχημα επισυνέβη περί τις 15:00 και, κατ' επέκταση, σε ώρα που δεν ήταν σκοτάδι ή που το φως ήταν λίγο ο Ενάγων είχε γίνει αντιληπτός από τον ΜΥ 1 πριν ο τελευταίος εισέλθει εντός της καμπίνας του οδηγού του φορτηγού του Ενάγοντα κατ' ομολογία του ίδιου του ΜΥ
- Επομένως, ο ισχυρισμός του μάρτυρα περί υποχρέωσης της Εναγόμενης να εφοδιάσει τον Ενάγοντα με γιλέκο είναι κι' αυτός θεωρητικής σημασίας και μόνο. Θεωρητικής σημασίας είναι και τα όσα ο μάρτυρας υπέδειξε αναφορικά με (α) τους διάφορους τρόπους με τους οποίους ως εισηγήθηκε ο Ενάγων θα μπορούσε να γνωστοποιήσει την παρουσία του σε τρίτους, όπως με το να ανάψει τα φώτα κινδύνου ή με το να ενεργοποιήσει το alarm ή τον δείκτη (traffigator), (β) τα όσα περί αναγκαιότητας υπέδειξε για εκπαίδευση των οδηγών στον τομέα αυτό και (γ) τα όσα υπέδειξε για το τι θα μπορούσε να πράξει ο ΜΥ 1 για να τραβήξει την προσοχή του Ενάγοντα, όπως το να ηχούσε την σειρήνα του φορτηγού του Ενάγοντα. Ο μάρτυρας ισχυρίσθηκε ότι δεν θα συμβούλευε τους οδηγούς να εισέρχονται και να οδηγούν το φορτηγό άλλου οδηγού όταν αυτό είναι σταθμευμένο και με αναμμένη την μηχανή ακόμα και όταν αυτό φράσσει την δίοδο άλλου φορτηγού όταν ο οδηγός του δεν βρίσκεται στην καμπίνα του οδηγού. Θεωρώ ότι η πιο πάνω θέση δεν αντανακλά τις ανάγκες της πραγματικότητας τις οποίες υπέδειξε με την μαρτυρία του ο ΜΥ 3 σύμφωνα με την οποία όταν η ανάγκη το επιβάλλει μπορεί ένας οδηγός να οδηγεί το φορτηγό άλλου οδηγού. Με την λογική του μάρτυρα η εργασία στο εργοτάξιο δεν θα πρέπει να ολοκληρωθεί στην περίπτωση, για παράδειγμα, που ο οδηγός ενός φορτηγού υποστεί κάποιο πρόβλημα υγείας το οποίο δεν του επιτρέπει να ολοκληρώσει την εργασία του στο εργοτάξιο μια συγκεκριμένη ημέρα. Βεβαίως, πρόβλημα δεν θα δημιουργηθεί μόνο στην πιο πάνω περίπτωση, αλλά σε κάθε περίπτωση που ένας οδηγός για κάποιο λόγο δεν εντοπίζεται και είναι ανάγκη να μετακινηθεί το φορτηγό του. Και δεν θεωρώ ότι το κριτήριο θα πρέπει να είναι ο λόγος της απουσίας του οδηγού από το σημείο στο οποίο λαμβάνεται η απόφαση το φορτηγό του να οδηγηθεί από άλλο οδηγό, αλλά οι ανάγκες της εργασίας και τι αυτές επιβάλλουν κάθε φορά. Σε σχέση με τον ισχυρισμό του μάρτυρα ότι ο Ενάγων θα μπορούσε να εμποδίσει την μετακίνηση του φορτηγού του προς τα πίσω σε κάθε περίπτωση με το να τοποθετήσει «αντρόσχια» αναφέρονται τα ακόλουθα. Η πλευρά της Ενάγουσας δεν προώθησε την πιο πάνω θέση παρά την προβολή της από τον μάρτυρα. Συναφώς δεν αντεξέτασε τον ΜΥ 3 επί του προκειμένου με αποτέλεσμα να μην καταστεί καν ορατό αν η Εναγόμενη είχε εφοδιάσει ή όχι τον Ενάγοντα με τέτοιο εξοπλισμό. Και, κατ' επέκταση, σε περίπτωση που τον είχε εφοδιάσει αν ο Ενάγων δεν τον είχε χρησιμοποιήσει. Σημειώνεται ότι από την μαρτυρία του ΜΥ 3 δεν προκύπτει κάτι τέτοιο. Ό,τι από αυτήν προκύπτει είναι ότι η Εναγόμενη δεν εφοδίασε τον Ενάγοντα με τα προστατευτικά σώματος που ο μάρτυρας υπέδειξε με την μαρτυρία του και όχι με τον υπό συζήτηση εξοπλισμό. Καμία νίξη δεν έγινε στην μαρτυρία του ΜΥ 3 για «αντρόσχια», είτε στην κυρίως εξέταση, είτε στην αντεξέταση. Αλλά ούτε και ο Ενάγων στην δική του μαρτυρία υπέδειξε κάτι τέτοιο. Μάλιστα, στην μαρτυρία του ο Ενάγων υποστήριξε ότι η Εναγόμενη δεν παρέλειψε να τον εφοδιάσει με οτιδήποτε που θα μπορούσε να αποτρέψει τον τραυματισμό του. Υπό το φως των πιο πάνω και αφ' ης στιγμής δεν καταδείχθηκε ότι η Εναγόμενη δεν εφοδίασε τον Ενάγοντα με τον πιο πάνω εξοπλισμό η θέση του μάρτυρα δεν χρήζει περαιτέρω συζήτησης. Σημειώνεται ότι και αν ακόμα καταδεικνύονταν ότι η Εναγόμενη δεν είχε εφοδιάσει τον Ενάγοντα με τον πιο πάνω εξοπλισμό για τους λόγους που θα διαφανούν σε μεταγενέστερο στάδιο της απόφασης δεν θεωρώ ότι η Εναγόμενη ήταν αμελής που δεν έπραξε κάτι τέτοιο. Εκτός από τα σημεία εκείνα από την μαρτυρία του μάρτυρα που δεν αποδέχομαι η υπόλοιπη μαρτυρία του είναι αποδεκτή. Πρώτος μάρτυρας Υπεράσπισης κατέθεσε ο Χρήστος Πασχόπουλος. Θα αρκεσθώ στην παράθεση των πιο ουσιωδών ισχυρισμών του μάρτυρα και δεν θα προβώ σε λεπτομερή καταγραφή της μαρτυρίας του. Ισχυρισμοί του μάρτυρα οι οποίοι δεν κρίθηκαν σκόπιμο να παρατεθούν και δεν είναι αποδεκτοί επισημαίνονται στα πλαίσια της αξιολόγησης της μαρτυρίας του. Κατά την κυρίως εξέτασή του ο μάρτυρας ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα. Είναι απόφοιτος Δημοτικού και είναι οδηγός φορτηγών. Στην Εναγόμενη προσλήφθηκε το έτος 2004 και σταμάτησε να εργάζεται 2 περίπου μήνες πριν καταθέσει στο Δικαστήριο. Κατά τον ουσιώδη χρόνο ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του και αφαιρούσε το κάλυμα. Την ίδια στιγμή ανέμεναν 2 με 3 άλλα φορτηγά για να περάσουν από το ίδιο σημείο και το φορτηγό του Ενάγοντα εμπόδιζε. Μεταξύ των φορτηγών αυτών ήταν και το δικό του. Έτσι, ο μάρτυρας μπήκε μέσα στο φορτηγό του Ενάγοντα για να το μετακινήσει. Τότε ο Ενάγων τρόμαξε και πήδηξε από την κάσια. Ο μάρτυρας είχε δει ότι ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του πλην όμως δεν τον είχε ειδοποιήσει ότι είχε πρόθεση να μετακινήσει το φορτηγό του. Ανέβασε, όμως, τις στροφές του φορτηγού, «πάλαρε» στην καθομιλουμένη, πατώνας το πετάλ του πετρελαίου έτσι ώστε ο Ενάγων να αντιληφθεί ότι κάποιος βρισκόταν μέσα στο φορτηγό του. Όταν μπήκε μέσα στο φορτηγό του Ενάγοντα η μηχανή του φορτηγού ήταν αναμμένη. Ο μάρτυρας μετακίνησε το φορτηγό 2 μέτρα προς τα μπροστά και αριστερά. Ακολούθως, πάρκαρε το φορτηγό, τράβηξε χειρόφρενο και κατέβηκε. Ο Ενάγων του είπε ότι εξ' όσων νόμισε το φορτηγό είχε μετακινηθεί από μόνο του γι' αυτό και πήδηξε. Ήταν δική του μάρτυρα η πρωτοβουλία να μετακινήσει το φορτηγό του Ενάγοντα. Δεν έδωσε οποιεσδήποτε οδηγίες στον Ενάγοντα αναφορικά με το πού θα στάθμευε το φορτηγό του. Κατά τον ουσιώδη χρόνο δεν βρισκόταν επιστάτης από την Εναγόμενη στο εργοτάξιο. Δεν είχαν δοθεί οδηγίες από την Εναγόμενη οι οδηγοί να μην σβήνουν την μηχανή των φορτηγών κατά την εκφόρτωση. Την ημέρα που έγινε το επίδικο συμβάν τα φορτηγά της Εναγόμενης φόρτωναν υλικό από το εργοτάξιο. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα. Είναι επαγγελματίας οδηγός και κατέχει άδεια η οποία είναι σε ισχύ. Για να αποκτήσει την άδεια πέρασε τεστ οδήγησης και κάποια τεστ μηχανολογίας. Η πλευρά της Ενάγουσας δεν αμφισβήτησε ότι ο μάρτυρας είναι κάτοχος επαγγελματικής άδειας οδηγού. Κατά την πρόσληψή του δεν του γνωστοποιήθηκε οποιαδήποτε μέθοδος οργάνωσης της εργασίας του. Ούτε και δίνονταν οδηγίες από την Εναγόμενη σχετικά με τον ασφαλή τρόπο διεξαγωγής της εργασίας των οδηγών. Άλλωστε, ο τρόπος διεξαγωγής της εργασίας των οδηγών είναι γνωστός στους οδηγούς από την εμπειρία τους. Από την Εναγόμενη οι μόνες οδηγίες που λάμβαναν οι οδηγοί ήταν κάθε φορά οι πληροφορίες για τον προορισμό τους. Δεν θυμάται να υπήρχαν κανόνες ασφαλείας τους οποίους οι οδηγοί έπρεπε να ακολουθούν. Το μεγαλύτερο μέρος της μαρτυρίας του μάρτυρα διαπνέεται από ανακρίβειες. Κάτι το οποίο προκύπτει μετά από σύγκριση της μαρτυρίας του με την μαρτυρία του Ενάγοντα και του ΜΥ 3 αλλά και από το γεγονός ότι ο μάρτυρας με την ίδια του την μαρτυρία συνεχώς αναιρούσε ισχυρισμούς που είχε προβάλει σε ενωρίτερα στάδια. Διαπιστώνεται, επίσης, έκδηλα μια ελαφρότητα και προχειρότητα στην μαρτυρία του μάρτυρα η οποία θεωρώ πως είναι ενδεικτική του μορφωτικού του επιπέδου. Υπό το φως όλων των πιο πάνω ο μάρτυρας δεν μου ενέπνευσε την πεποίθηση ότι είπε όλη την αλήθεια στο Δικαστήριο. Κατ' επέκταση, δεν μπορώ να στηριχθώ στην μαρτυρία του για να εξάξω ασφαλή ευρήματα. Από την μαρτυρία του μάρτυρα δεν δέχομαι τα ακόλουθα: ότι κατά την επίδικη ημέρα τα φορτηγά της Εναγόμενης φόρτωναν από το εργοτάξιο. Σύμφωνα με τον Ενάγοντα ο τελευταίος είχε φθάσει στο εργοτάξιο για να ξεφορτώσει υλικά στο εργοτάξιο και όχι για να φορτώσει από αυτό. Εξ' ου και είχε ανέβει πάνω στην κάσια του φορτηγού. Για να αφαιρέσει το σκέπαστρο πριν ξεφορτώσει. Επίσης, από την Εναγόμενη είχαν δοθεί ίδιες οδηγίες σε άλλα 3 φορτηγά τύπου όκταπους σε εκείνο το στάδιο της ημέρας. Όταν δε υποβλήθηκε στον μάρτυρα από την πλευρά της Υπεράσπισης ότι κατά την επίδικη ημέρα δεν πήγε στο εργοτάξιο για να φορτώσει αλλά για να ξεφορτώσει ο μάρτυρας κλονίσθηκε αναλογιζόμενος ότι ο Ενάγων κατά τον ουσιώδη χρόνο μπορεί να μην σκέπαζε αλλά να ξεσκέπαζε την κάσια του φορτηγού του ότι το φορτηγό του Ενάγοντα επιστράφηκε στα υποστατικά της Εναγόμενης από τον ίδιο τον Ενάγοντα. Ο Ενάγων δεν υποστήριξε κάτι τέτοιο με την μαρτυρία του. Τουναντίον, ό,τι αυτός υποστήριξε ήταν ότι μετά το επίδικο ατύχημα μεταφέρθηκε από το εργοτάξιο στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου από την σύζυγό του η οποία είχε καταφθάσει στο εργοτάξιο εντός ολίγου. Το φορτηγό του μεταφέρθηκε στα υποστατικά της Εναγόμενης από άλλο άτομο που είχε στείλει η Εναγόμενη στο εργοτάξιο γι' αυτό τον σκοπό όπως τον είχαν ενημερώσει από την Εναγόμενη τηλεφωνικώς. Επίσης, ενώ σε μεταγενέστερο στάδιο της αντεξέτασης ο μάρτυρας δήλωσε ότι θυμόταν ότι τα πράγματα είχαν όπως τα είχε αρχικά αναφέρει σε άλλο στάδιο και όταν ρωτήθηκε ευθέως αν είχε ο ίδιος προσωπικά δει τον Ενάγοντα να φεύγει από το εργοτάξιο οδηγώντας το φορτηγό του ανέφερε ότι δεν θυμόταν ότι την στιγμή που ο μάρτυρας μπήκε μέσα στο φορτηγό του Ενάγοντα για να το μετακινήσει ανέμεναν 2 με 3 άλλα φορτηγά για να περάσουν από το ίδιο σημείο. Η μαρτυρία του Ενάγοντα κατέδειξε ότι το φορτηγό του Ενάγοντα εμπόδιζε εν τέλει την δίοδο μόνο ενός φορτηγού και όχι περισσοτέρων, του τρίτου φορτηγού σύμφωνα με την μαρτυρία του Ενάγοντα και όταν αυτό πλέον είχε φθάσει στο εργοτάξιο στο σημείο που βρισκόταν σταθμευμένο το φορτηγό του Ενάγοντα ότι ανάμεσα στα φορτηγά που ανέμεναν να περάσουν από το σημείο στο οποίο ο Ενάγων είχε σταθμεύσει το δικό του φορτηγό και των οποίων η δίοδος εμποδιζόταν από το φορτηγό του Ενάγοντα ήταν και το φορτηγό του μάρτυρα. Κατά την αντεξέταση ο μάρτυρας υπέδειξε ότι είχε φθάσει στο εργοτάξιο μετά τον Ενάγοντα και ότι το σημείο στο οποίο ο Ενάγων στάθμευσε το φορτηγό του εμπόδιζε τον μάρτυρα να σταθμεύσει το δικό του φορτηγό για να φορτώσει. Σύμφωνα, όμως, με τον Ενάγοντα ο μάρτυρας είχε φθάσει στο εργοτάξιο πριν από τον Ενάγοντα. Αφού είχε ξεκινήσει πρώτος από τα υποστατικά της Εναγόμενης και με χρονική διαφορά 15 περίπου λεπτών από τον Ενάγοντα. Μάλιστα, κατά την διαδρομή προς το εργοτάξιο ο Ενάγων υπέδειξε ενδεικτικά ότι δεν ακολουθούσε τον πρώτο οδηγό και δεν τον είχε συναντήσει στην πορεία του. Τον συνάντησε φθάνοντας στο εργοτάξιο. Επίσης, ότι το φορτηγό του Ενάγοντα εμπόδιζε τον μάρτυρα δεν είναι δικογραφημένο. Από την παράγραφο 6 της Υπεράσπισης προκύπτει ότι το άλλο φορτηγό του οποίου την δίοδο εμπόδιζε το φορτηγό του Ενάγοντα ήταν άλλο από το φορτηγό του μάρτυρα. Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι όταν υποβλήθηκε στον μάρτυρα από την πλευρά του Ενάγοντα ότι πρώτος έφθασε στο εργοτάξιο ο μάρτυρας και μετά ο Ενάγων ο μάρτυρας ανέφερε ότι δεν θυμόταν ποια ακριβώς ήταν η σειρά. Το ίδιο επανέλαβε και σε μεταγενέστερο στάδιο της αντεξέτασης. Συγκεκριμένα ότι δεν θυμόταν αν ο ίδιος προπορεύονταν του Ενάγοντα ή αν ακολουθούσε τον Ενάγοντα κατά την διαδρομή. Για το μόνο που ήταν σίγουρος ήταν ότι ήταν και οι δύο στο εργοτάξιο ότι οδηγώντας ο μάρτυρας το φορτηγό του Ενάγοντα αυτό μετακινήθηκε προς τα μπροστά. Σύμφωνα με τον Ενάγοντα ο πρώτος οδηγός οδηγώντας το φορτηγό του Ενάγοντα το μετακίνησε προς τα πίσω. Όταν δε υποβλήθηκε στον μάρτυρα από την πλευρά του Ενάγοντα ότι ο μάρτυρας δεν είχε μετακινήσει το φορτηγό του Ενάγοντα προς τα μπροστά αλλά προς τα πίσω η απάντηση του μάρτυρα ήταν ότι δεν θυμόταν ότι ο Ενάγων έπεσε στο έδαφος καθότι με την σκέψη ότι το φορτηγό του είχε μετακινηθεί από μόνο του τρόμαξε και πήδηξε. Ο Ενάγων που είναι και το μοναδικό πρόσωπο που γνωρίζει πώς έγινε η πτώση του από το φορτηγό υποστήριξε την δικογραφημένη του θέση ότι ο λόγος της πτώσης του ήταν η απώλεια της ισορροπίας του ένεκα της απότομης κίνησης του φορτηγού. Ο Ενάγων έγινε πιστευτός. Υπό το φως των πιο πάνω δεν δέχομαι ότι ο λόγος της πτώσης του Ενάγοντα ήταν αυτός που υπέδειξε ο μάρτυρας. Ούτε και δέχομαι ότι αυτό ήταν που είπε στον μάρτυρα ο Ενάγων στην σκηνή. Χώρια που ο ισχυρισμός του μάρτυρα δεν καλύπτεται από τις έγγραφες προτάσεις της Εναγόμενης. Με την Υπεράσπιση είναι παραδεκτό ότι με την κίνηση του φορτηγού ο Ενάγων απώλεσε την ισορροπία του με αποτέλεσμα να πέσει στο έδαφος. Δεν είναι δικογραφημένη θέση της Εναγόμενης ότι ο Ενάγων πήδηξε από την κάσια του φορτηγού και ότι πήδηξε γιατί τρόμαξε ότι δεν είχαν δοθεί οδηγίες από την Εναγόμενη οι οδηγοί να μην σβήνουν την μηχανή των φορτηγών κατά την εκφόρτωση. Η μαρτυρία του ΜΥ 3 επί του προκειμένου σημείου ήταν διάφορη όπως και ενωρίτερα επισημάνθηκε ότι ο μάρτυρας προσελήφθη στην Εναγόμενη αμέσως ως οδηγός. Η μαρτυρία του ΜΥ 3 επί του προκειμένου σημείου ήταν διάφορη. Σύμφωνα με τον ΜΥ 3 ο μάρτυρας είχε αρχικά προσληφθεί στην Εναγόμενη ως αποθηκάριος. Αργότερα εξελίχθηκε σε οδηγό ότι επιστάτης της Εναγόμενης ήταν ο ΜΥ
- Σύμφωνα με τον ΜΥ 3 επιστάτης της Εναγόμενης ήταν άλλος τον οποίο και ο ΜΥ 3 κατονόμασε ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ο μάρτυρας εργαζόταν στην εταιρεία με την ονομασία Μ & Α Αναστασίου Υλικά Οικοδομής Λτδ. Είναι παραδεκτό γεγονός ότι ο μάρτυρας κατά τον ουσιώδη χρόνο εργαζόταν στην Εναγόμενη ερωτηθείς αν ο ίδιος είχε ενημερώσει οποιονδήποτε για το επίδικο συμβάν ο μάρτυρας απάντησε αρνητικά. Σύμφωνα, όμως, με την μαρτυρία του ΜΥ 3 ο τελευταίος είχε ενημερωθεί για το επίδικο συμβάν τηλεφωνικώς την ίδια ημέρα από τον μάρτυρα. Εκτός από τα σημεία εκείνα από την μαρτυρία του μάρτυρα που δεν αποδέχομαι η υπόλοιπη μαρτυρία του είναι αποδεκτή. Συμπεριλαμβανομένου και του ισχυρισμού του, ο οποίος δεν αμφισβητήθηκε από την πλευρά του Ενάγοντα, ότι πριν οδηγήσει το φορτηγό του Ενάγοντα ο μάρτυρας είχε δει ότι ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του. Αναφορικά με τον ισχυρισμό του μάρτυρα ότι πριν εκκινήσει το φορτηγό είχε «παλάρει» σημειώνεται ότι η αλήθεια του εν λόγω ισχυρισμού ενισχύεται από την μαρτυρία του ΜΥ 3 σύμφωνα με την οποία κατά την εκκίνηση του φορτηγού ο οδηγός πρέπει να «παλάρει», ήτοι να διοχετεύσει πετρέλαιο στην μηχανή, διαφορετικά το φορτηγό θα σβήσει. Αποδεκτοί είναι, επίσης, οι ισχυρισμοί του μάρτυρα ότι η Εναγόμενη δεν γνωστοποίησε οποιαδήποτε μέθοδο οργάνωσης της εργασίας του και δεν έδινε οδηγίες σχετικά με τον ασφαλή τρόπο διεξαγωγής της εργασίας των οδηγών αφού αυτοί επιβεβαιώνονται ως προς την αλήθεια τους από τον ίδιο τον ΜΥ
- Σημειώνεται, όμως, ότι σύμφωνα με τον ΜΥ 3 η Εναγόμενη έδινε οδηγίες στους οδηγούς/υπαλλήλους της σε σχέση με το τι οι οδηγοί θα πρέπει να προσέχουν αναφορικά με μια ασφαλή εκφόρτωση. Και ότι με την πρόσληψη των υπαλλήλων της η Εναγόμενη έδινε οδηγίες σε αυτούς σε σχέση με την ασφάλεια του φορτηγού κάθε φορά πριν αυτό εκκινήσει για αποστολή. Και συγκεκριμένα με μηχανικό έλεγχο του φορτηγού. Στον βαθμό που η μαρτυρία του μάρτυρα αντίκειται προς τους πιο πάνω ισχυρισμούς του ΜΥ 3 αυτή δεν είναι αποδεκτή. Εκτός από τα σημεία εκείνα από την μαρτυρία του μάρτυρα που δεν αποδέχομαι η υπόλοιπη μαρτυρία του είναι αποδεκτή. Τρίτος μάρτυρας Υπεράσπισης κατέθεσε ο Ματθαίος Αναστάση. Ο μάρτυρας είναι απόφοιτος Λυκείου και σήμερα επιχειρηματίας. Ξεκίνησε σαν μηχανοδηγός και σήμερα έχει δύο εταιρείες, την Εναγόμενη και μια δεύτερη. Είναι ο μοναδικός Διευθυντής της Εναγόμενης. Επίσης, στην Εναγόμενη ο μάρτυρας είναι κάτοχος του 50% των μετοχών. Κατέχει επαγγελματική άδεια μηχανοδηγού από τα 21 του και μέχρι σήμερα εκτελεί καθήκοντα μηχανοδηγού. Η επαγγελματική άδεια που κατέχει είναι για όλα τα οχήματα, όπως φορτηγά, λεωφορεία, trailers, excavators, diggers. Έχει, επίσης, άδεια χειριστή η οποία απαιτείται για τους τρεις τελευταίους τύπους οχημάτων. Τον Ενάγοντα τον γνωρίζει γιατί για κάποιο διάστημα διετέλεσε υπάλληλος στην Εναγόμενη. Συγκεκριμένα απασχολείτο ως οδηγός φορτηγού τύπου όκταπους. Το φορτηγό αυτό είχε ταχύτητες και συμπλέκτη, κοινώς γνωστό ως «κλατς». Οι οδηγίες που είχε δώσει στον Ενάγοντα με την πρόσληψή του ήταν σε σχέση με την ασφάλεια του φορτηγού του κάθε φορά πριν αυτό εκκινήσει για αποστολή. Και συγκεκριμένα με μηχανικό έλεγχο του φορτηγού. Οι εργασίες της Εναγόμενης δεν εκτελούνταν σε συγκεκριμένο χώρο. Εκτελούνταν σε διάφορους χώρους στην επαρχία Πάφου αλλά και εκτός επαρχίας Πάφου. Αναφορικά με τον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας των οδηγών φορτηγών η Εναγόμενη δεν έδινε οδηγίες στους οδηγούς καθότι οι οδηγοί ήταν γνώστες των καθηκόντων τους. Την επίδικη ημέρα ο Ενάγων έπρεπε να μεταφέρει άμμο σε εργοτάξιο στο Χα-Ποτάμι. Για το επίδικο ατύχημα ο μάρτυρας ενημερώθηκε τηλεφωνικώς από τον ΜΥ
- Κατά τον ΜΥ 1 ο τελευταίος μπήκε μέσα στο φορτηγό του Ενάγοντα για να το μετακινήσει προς τα μπροστά. Ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του και όταν το φορτηγό μετακινήθηκε από τον ΜΥ 1 ο Ενάγων φοβήθηκε και πήδηξε από την κάσια εξ' όσων θυμόταν να του είχε πει ο ΜΥ 1 με αποτέλεσμα ο Ενάγων να τραυματισθεί. Κατά τον ουσιώδη χρόνο ο επιστάτης της Εναγόμενης δεν βρισκόταν στο εργοτάξιο αλλά στην αποθήκη της Εναγόμενης η οποία βρισκόταν στην Γεροσκήπου. Τα καθήκοντά του ήταν να αναθέτει αποστολές στους οδηγούς της Εναγόμενης από τα υποστατικά της Εναγόμενης. Ο επιστάτης του εργοταξίου ήταν της εταιρείας η οποία θα παραλάμβανε τα υλικά και το εργοτάξιο ήταν της εταιρείας αυτής. Αρμοδιότητα για το πού θα εκφόρτωναν τα υλικά οι υπάλληλοι της Εναγόμενης εντός του εργοταξίου είχε ο επιστάτης του εργοταξίου ή κάποιος άλλος υπεύθυνος στον χώρο του εργοταξίου. Οι οδηγοί έπρεπε να σβήσουν τα φορτηγά τους μόνο στην περίπτωση που δεν υπήρχε χώρος στο εργοτάξιο να ξεφορτώσουν και ανέμεναν από τον επιστάτη του εργοταξίου να τους υποδείξει το κατάλληλο μέρος. Στις άλλες περιπτώσεις τα φορτηγά δεν έπρεπε να σβήνουν. Έφθαναν στο εργοτάξιο, ξεφόρτωναν και αποχωρούσαν από το εργοτάξιο χωρίς οι οδηγοί να σβήνουν την μηχανή. Προηγείτο η συνάντηση με τον επιστάτη του εργοταξίου, η παράδοση στον επιστάτη τιμολογίου ή way bill, η υπόδειξη από τον επιστάτη του εργοταξίου στον οδηγό του φορτηγού του σημείου εκφόρτωσης και η μετακίνηση του σκέπαστρου από το φορτηγό. Ο μάρτυρας είχε δώσει οδηγίες στους οδηγούς του να μην σβήνουν την μηχανή των φορτηγών τους αμέσως μετά που σταματούν για οποιοδήποτε σκοπό. Καθότι πάντα μετά από ένα ταξίδι το φορτηγό χρειάζεται ένα 10λεπτο για να ρυθμίσει την μηχανή του. Όταν η μηχανή είναι ζεστή δεν επιτρέπεται το φορτηγό να σβήνει. Επίσης, τους επέτρεπε να ανεβαίνουν πάνω στην κάσια του φορτηγού για να μετακινούν το σκέπαστρο με αναμμένη την μηχανή νοουμένου ότι ο οδηγός τραβούσε το χειρόφρενο. Κατά την αντεξέταση δέχθηκε ότι ο Ενάγων ενεργώντας όπως ενήργησε ενήργησε εντός των πλαισίων των καθηκόντων του. Δεν θεωρούσε ότι υπήρχε ο κίνδυνος ενώ βρισκόταν σε εξέλιξη η πιο πάνω διαδικασία να έμπαινε στο φορτηγό οδηγός άλλου φορτηγού για να το μετακινήσει. Σε ορισμένες περιπτώσεις επιτρεπόταν στους οδηγούς να οδηγούν τα φορτηγά άλλων οδηγών. Μια από αυτές τις περιπτώσεις ήταν όταν ένα φορτηγό εμπόδιζε και ο επεμβαίνων οδηγός δεν μπορούσε να εντοπίσει τον οδηγό του μέσα στο εργοτάξιο. Και στην υπό εξέταση περίπτωση μπορούσε ο ΜΥ 1 να μπει στο φορτηγό του Ενάγοντα και να το οδηγήσει νοουμένου ότι υπήρχε συνεννόηση μεταξύ των δύο οδηγών. Ο λόγος που ο ΜΥ 2 επιχείρησε να μετακινήσει το φορτηγό του Ενάγοντα ήταν εξ' όσων του είχε αναφέρει ο ΜΥ 2 γιατί τον εμπόδιζε να ξεφορτώσει. Επίσης, εξ' όσων του είχε αναφέρει ο ΜΥ 2 ο τελευταίος είχε δει ότι ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού και είχε φωνάξει στον Ενάγοντα πριν οδηγήσει το φορτηγό του. Όταν κατεβάζεις και ανεβάζεις το αερόφρενο του φορτηγού τύπου όκταπους ακούγεται θόρυβος, σαν πεπιεσμένος αέρας. Όταν βάζεις ταχύτητα δεν ακούγεται θόρυβος. Όταν οδηγείται το φορτηγό προκαλεί θόρυβο ο οποίος ακούγεται από απόσταση 10 με 15 μέτρων. Όταν το φορτηγό εκκινεί φορτωμένο είτε μπροστά είτε πίσω δεν εκκινεί απότομα. Κατά την εκκίνησή του ο οδηγός πρέπει να «παλάρει», ήτοι να διοχετεύσει πετρέλαιο στην μηχανή, διαφορετικά το φορτηγό θα σβήσει. Τα παπούτσια ασφαλείας χρησιμεύουν αναλόγως του σημείου που κάποιος θα τραυματισθεί καθότι φέρουν προστατευτικό μόνο μπροστά, ήτοι στο μέρος των δακτύλων. Έτσι, αν πέσει βαρύ αντικείμενο στο μπροστινό μέρος του ποδιού θα παρέχουν προστασία. Αν, όμως, ο οδηγός, για παράδειγμα, στραβοπατήσει δεν θα προσφέρουν προστασία. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα. Ο ΜΥ 1 αρχικά προσλήφθηκε ως αποθηκάριος στην Εναγόμενη και αργότερα έγινε οδηγός. Ως οδηγός ο ΜΥ 1 εργάσθηκε πολλά χρόνια κοντά στον μάρτυρα, περί τα
- Τον έμαθε ο μάρτυρας πώς να οδηγεί. Στην αρχή ο ΜΥ 1 έβγαλε άδεια για μικρά φορτηγά, των 7,5 τόνων. Στην συνέχεια έβγαλε άδεια για πιο μεγάλα φορτηγά, ήτοι 18, 26 και 32 τόνων. Και κατόρθωσε να αποκτήσει άδεια για τρέιλερ τα οποία είναι φορτηγά 43 τόνων. Τον Ενάγοντα τον προσέλαβε στην Εναγόμενη ο επιστάτης της Εναγόμενης, ο οποίος κατέχει επαγγελματικές άδειες για όλων των τύπων τα φορτηγά. Αυτός δε ήταν που έλεγξε αν ο Ενάγων ήταν σε θέση να οδηγεί φορτηγό. Αρνήθηκε υποβολή ότι ούτε ο Ενάγων αλλά ούτε και ο ΜΥ 1 δεν είχαν ελεχθεί από μέρους της Εναγόμενης ως προς τα προσόντα τους πέραν από το ότι διέθεταν άδεια οδήγησης φορτηγού. Αρνήθηκε, επίσης, υποβολή ότι με την πρόσληψη του Ενάγοντα και του ΜΥ 1 δεν ανατέθηκαν σε αυτούς καθήκοντα από την Εναγόμενη και αντέτεινε το αντίθετο. Το σημείο εκφόρτωσης στα διάφορα εργοτάξια που πηγαίνουν τα φορτηγά της Εναγόμενης για να ξεφορτώσουν υλικά υποδεικνύεται από τον επιστάτη του εργοταξίου ή από κάποιο άλλο αρμόδιο πρόσωπο. Συμβαίνει, επίσης, ο επιστάτης του εργοταξίου να υποδείξει σε ένα οδηγό το σημείο εκφόρτωσης και ο οδηγός αυτός με την σειρά του να υποδείξει το εν λόγω σημείο στους άλλους οδηγούς. Επίσης, επιτρέπεται σε κάποιο οδηγό που αναμένει κάποιον άλλο οδηγό να ξεφορτώσει να ανέβει πάνω στην κάσια του φορτηγού του για να ξεσκεπάσει το κάλυμα πριν ξεφορτώσει και αυτός νοουμένου ότι τραβά το αερόφρενο. Ο κάθε οδηγός έχει το δικό του φορτηγό το οποίο παραλαμβάνει κάθε πρωί και για το οποίο είναι υπεύθυνος καθόλη την διάρκεια της ημέρας. Τυγχαίνει, όμως, ένας οδηγός να οδηγήσει το φορτηγό άλλου οδηγού, όπως σε περίπτωση βλάβης ή σε περίπτωση που κάποιος εκ των οδηγών είναι με άδεια. Επομένως, ένας οδηγός μπορεί μια συγκεκριμένη ημέρα να οδηγήσει φορτηγό άλλο από το δικό του. Στο εργοτάξιο μπορεί κάποιος οδηγός να οδηγήσει το φορτηγό άλλου οδηγού στην περίπτωση, για παράδειγμα, που το φορτηγό εμποδίζει και πρέπει να μετακινηθεί. Σε μια τέτοια περίπτωση ο οδηγός πρέπει να ενημερώσει τον οδηγό του φορτηγού που μετακινεί. Η Εναγόμενη δεν έδινε οδηγίες στους οδηγούς της ότι σε μια τέτοια περίπτωση οφείλουν να ενημερώνουν τους συναδέλφους τους καθότι αυτό είναι αυτονόητο. Ο επιστάτης της Εναγόμενης δεν συνόδευε τους οδηγούς της Εναγόμενης στα διάφορα εργοτάξια. Επίσης, στο εργοτάξιο δεν υπήρχε οποιοσδήποτε από την Εναγόμενη για να ελέγχει αν τηρούνταν οι κανόνες ασφάλειας καθότι κάτι τέτοιο είναι ανέφικτο. Όμως ο μάρτυρας έλεγε επανειλημμένα στους οδηγούς της Εναγόμενης πώς να ξεφορτώνουν και τους προέτρεπε να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί. Συγκεκριμένα τους εφιστούσε την προσοχή στο ότι το σημείο εκφόρτωσης δεν πρέπει να κατηφορικό αλλά επίπεδο. Όταν κατεβαίνει το αερόφρενο του όκταπους ο θόρυβος που προκαλείται μπορεί να ακουσθεί σε απόσταση περίπου 15 μέτρων. Θόρυβος, επίσης, προκαλείται όταν ανεβαίνει το αερόφρενο. Όταν το φορτηγό δεν οδηγείται και η μηχανή του είναι αναμμένη η μηχανή προκαλεί μικρότερης έντασης θόρυβο ο οποίος ακούγεται σε απόσταση 5 μέτρων. Δέχθηκε ότι όταν η μηχανή ενός φορτηγού είναι αναμμένη το φορτηγό είναι αδύνατο να κλειδώσει. Αρνήθηκε υποβολή ότι η Εναγόμενη δεν παρείχε στον Ενάγοντα τα απαραίτητα για την ασφαλή διεκπεραίωση της εργασίας του, όπως παπούτσια ασφαλείας. Θέση της πλευράς του Ενάγοντα ήταν ότι ο Ενάγων ένεκα της απότομης κίνησης του φορτηγού γλίστρησε από την κάσια του φορτηγού και ότι δεν θα γλιστρούσε αν η Εναγόμενη του παρείχε παπούτσια ασφαλείας και, κατ' επέκταση, δεν θα υπόκειτο στις σωματικές βλάβες που υπέστη. Ο μάρτυρας δέχθηκε ότι τα παπούτσια ασφαλείας, τα οποία και πουλά στο κατάστημά του, έχουν σίδερο στο μπροστινό τους μέρος και είναι και αντιολισθητικά. Αντέτεινε, όμως, ότι ο Ενάγων δεν γλίστρησε αλλά πήδηξε από την κάσια του φορτηγού. Κατά τον ουσιώδη χρόνο η Εναγόμενη δεν είχε προβεί σε εκτίμηση των κινδύνων που ενείχαν οι δραστηριότητες της Εναγόμενης, ούτε σε γραπτή έκθεση αποτίμησης των κινδύνων αυτών. Επίσης, δεν έδινε στους υπαλλήλους της ενημερωτικό φυλλάδιο σε σχέση με τον τρόπο εκτέλεσης των καθηκόντων τους. Σε υποβολή ότι η Εναγόμενη κατά τον ουσιώδη χρόνο δεν είχε ενημερώσει τους υπαλλήλους της ότι ένας οδηγός μπορούσε να οδηγήσει το φορτηγό άλλου οδηγού μόνο κατόπιν συνεννόησης και των δύο οδηγών και νοουμένου ότι ο τελευταίος έδινε την άδεια στον άλλο οδηγό ο μάρτυρας απάντησε ότι πάντα έλεγε στους υπαλλήλους της Εναγόμενης ότι μπορούν να ανταλάσσουν ο ένας το φορτηγό του άλλου. Συγκεκριμένα όταν ένας οδηγός που είχε ξεφορτώσει και ήταν καθ' οδόν για τα υποστατικά της Εναγόμενης μπορούσε να οδηγήσει το φορτηγό άλλου οδηγού που συναντούσε στον δρόμο και ήταν καθ' οδόν για το εργοτάξιο. Επίσης, δεν θυμάται αν είχαν δοθεί οδηγίες στους υπαλλήλους της Εναγόμενης όπως κορνάρουν πριν εκκινήσουν το φορτηγό άλλου οδηγού όταν ο οδηγός του φορτηγού αυτού βρίσκεται πάνω στην κάσια. Μέσα από την συμπεριφορά του στο εδώλιο του μάρτυρα, τον τρόπο και το ύφος με το οποίο απαντούσε στις διάφορες ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν ο μάρτυρας μου έκανε καλή εντύπωση ως μάρτυρας της αλήθειας. Κατέθεσε χωρίς φόβο και πάθος και χωρίς περιστροφές. Ήταν θετικός και σταθερός στην μαρτυρία του και δεν κλονίσθηκε κατά την αντεξέταση. Ήταν, επίσης, αυθόρμητος και δεν υπολόγιζε τις απαντήσεις του. Θεωρώ, επίσης, ότι η υπό αυτού επικαλούμενη έλλειψη μνήμης αναφορικά με κάποια ζητήματα για τα οποία ρωτήθηκε και αδυνατούσε να απαντήσει δεν ήταν εσκεμμένη, αλλά γνήσια και οφείλεται στο μεγάλο χρονικό διάστημα που διέρρευσε μεταξύ του επίδικου συμβάντος και της κατάθεσής του στο Δικαστήριο. Κρίνω πως ενδεικτικές της ειλικρίνειάς του είναι, μεταξύ άλλων, οι ακόλουθες δηλώσεις του: ότι η Εναγόμενη δεν έδινε οδηγίες στους οδηγούς αναφορικά με τον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας τους άλλες από αυτές που υπέδειξε με την μαρτυρία του ότι η Εναγόμενη δεν έδινε στους υπαλλήλους της ενημερωτικό φυλλάδιο σε σχέση με τον τρόπο εκτέλεσης των καθηκόντων τους ότι η Εναγόμενη δεν έδινε οδηγίες στους οδηγούς ότι αυτοί έπρεπε να ενημερώνουν τους συναδέλφους τους στην περίπτωση που εντός του εργοταξίου έκριναν ότι έπρεπε να οδηγήσουν το φορτηγό άλλου συναδέλφου τους ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο η Εναγόμενη δεν είχε προβεί σε εκτίμηση των κινδύνων που ενείχαν οι δραστηριότητες της Εναγόμενης, ούτε και σε γραπτή έκθεση αποτίμησης των κινδύνων αυτών ότι η Εναγόμενη δεν είχε δώσει οδηγίες στους υπαλλήλους της να κορνάρουν πριν εκκινήσουν το φορτηγό άλλου οδηγού όταν ο οδηγός του φορτηγού αυτού βρίσκεται πάνω στην κάσια δέχθηκε ότι ο επιστάτης της Εναγόμενης δεν συνόδευε τους οδηγούς της Εναγόμενης στα διάφορα εργοτάξια και ότι στο εργοτάξιο δεν υπήρχε οποιοσδήποτε από την Εναγόμενη για να ελέγχει ή να καθοδηγεί τους οδηγούς κατά την άσκηση των καθηκόντων τους καθότι κάτι τέτοιο ήταν ανέφικτο. Δέχθηκε, επίσης, ότι ο Ενάγων ενεργώντας όπως ενήργησε ενήργησε εντός των πλαισίων της ορθής άσκησης των καθηκόντων του. Δεν έψεξε το ότι ο Ενάγων είχε ανέβει πάνω στην κάσια του φορτηγού του αφήνοντας την μηχανή αναμμένη. Τουναντίον, υπέδειξε ότι έτσι ενδείκνυτο να κάνει νοουμένου ότι είχε ασφαλίσει τα φρένα. Συγκεκριμένα υπέδειξε ότι η μηχανή των φορτηγών δεν έπρεπε να σβήνει όταν αυτά εισέρχονταν εντός του εργοταξίου. Τα φορτηγά έφθαναν στο εργοτάξιο, ξεφόρτωναν και αποχωρούσαν από το εργοτάξιο χωρίς οι οδηγοί να σβήνουν την μηχανή. Ούτε και έκρινε ότι ο τρόπος με τον οποίο ο Ενάγων είχε ενεργήσει κατά τον ουσιώδη χρόνο ενείχε οποιοδήποτε κίνδυνο. Συναφώς θεώρησε απομακρυσμένο το ενδεχόμενο να εισέλθει σε ένα φορτηγό ο οδηγός άλλου φορτηγού με σκοπό να το μετακινήσει ενώ την ίδια στιγμή ο οδηγός του βρίσκεται πάνω στην κάσια για να μετακινήσει το σκέπαστρο χωρίς να προηγηθεί συνεννόηση μεταξύ τους. Υποστήριξε, επίσης, ότι επιτρεπόταν σε κάποιο οδηγό που ανέμενε άλλο οδηγό να ξεφορτώσει να ανέβει πάνω στην κάσια του φορτηγού του για να ξεσκεπάσει το κάλυμα πριν ξεφορτώσει και αυτός νοουμένου ότι τραβούσε το αερόφρενο. Από την μαρτυρία του μάρτυρα δεν δέχομαι τα ακόλουθα: ότι ο ΜΥ 1 μετακίνησε το φορτηγό του Ενάγοντα προς τα μπροστά ότι ο λόγος που ο Ενάγων έπεσε κάτω στο έδαφος ήταν γιατί πήδηξε από την κάσια του φορτηγού του ότι ο λόγος που ο Ενάγων πήδηξε ήταν γιατί είχε φοβηθεί ότι ο λόγος που ο ΜΥ 2 επιχείρησε να μετακινήσει το φορτηγό του Ενάγοντα ήταν γιατί το φορτηγό του Ενάγοντα στην θέση που ο Ενάγων το είχε σταθμεύσει εμπόδιζε τον ΜΥ 2 να ξεφορτώσει. Οι πιο πάνω ισχυρισμοί δεν είναι αποδεκτοί για τους λόγους που έχουν ήδη εξηγηθεί. Κανένα, όμως, αλλότριο κίνητρο δεν μπορεί να καταλογισθεί στον μάρτυρα στην προώθηση των πιο πάνω ισχυρισμών αφού αυτοί ήταν προϊόν πληροφόρησης από τον ΜΥ 1 ο οποίος τους ίδιους ισχυρισμούς προώθησε και με την μαρτυρία του. Μη αποδεκτοί από την μαρτυρία του μάρτυρα είναι και οι ακόλουθοι ισχυρισμοί: ότι κατά την επίδικη ημέρα ο Ενάγων μετέφερε άμμο στο εργοτάξιο. Σύμφωνα με τον Ενάγοντα αυτός μετέφερε κράσσιερα ότι ο ΜΥ 2 είχε προειδοποιήσει λεκτικά τον Ενάγοντα φωνάζοντάς του πριν οδηγήσει το φορτηγό του τελευταίου. Σύμφωνα με τον ίδιο τον ΜΥ 1 ο τελευταίος δεν προέβη σε μια τέτοια ενέργεια ότι το φορτηγό του Ενάγοντα μεταφέρθηκε πίσω στα υποστατικά της Εναγόμενης από τον ίδιο τον Ενάγοντα την ίδια ημέρα και ότι το κλειδί του φορτηγού το παρέδωσε ο Ενάγων στον επιστάτη της Εναγόμενης. Σύμφωνα με τον Ενάγοντα μετά το επίδικο συμβάν ο Ενάγων μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου από την σύζυγό του η οποία είχε καταφθάσει στο εργοτάξιο εντός ολίγου. Σημειώνεται, επίσης, ότι ο μάρτυρας δεν είχε προσωπική γνώση για τα πιο πάνω αφού κατά την επιστροφή του φορτηγού στα υποστατικά της Εναγόμενης αυτός δεν ήταν παρών. Οι πιο πάνω ισχυρισμοί του μάρτυρα αποτελούν προϊόν πληροφόρησής του από τον επιστάτη της Εναγόμενης, λανθασμένων, όπως προκύπτει από την μαρτυρία του Ενάγοντα ότι ο μάρτυρας συνομίλησε με τον Ενάγοντα στο τηλέφωνο μετά το επίδικο συμβάν και ενώ ο Ενάγων βρισκόταν ακόμα στο εργοτάξιο. Σύμφωνα με τον Ενάγοντα ο τελευταίος επικοινώνησε τηλεφωνικώς με την Εναγόμενη μετά την μεταφορά του στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου. Κατά την αντεξέτασή του ο μάρτυρας δέχθηκε ότι αμέσως μετά το επίδικο συμβάν δεν είχε μιλήσει με τον Ενάγοντα στο τηλέφωνο αλλά μόνο με τον ΜΥ 1 ότι κατά την επίδικη ημέρα ο Ενάγων σχόλασε κατά το μεσημέρι. Ο Ενάγων δεν είχε σχολάσει καθότι την επίδικη ημέρα είχε τραυματισθεί και μεταφερθεί στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου. Επίσης σύμφωνα με τον Ενάγοντα το επίδικο ατύχημα επισυνέβη περί η ώρα 15:00 όταν κατεβάζεις το αερόφρενο του φορτηγού τύπου όκταπους παράγεται ένας χαρακτηριστικός ήχος. Διάφορη επί του προκειμένου ήταν η μαρτυρία του Ενάγοντα και του ΜΕ 5 όταν βάζεις την όπισθεν σε φορτηγό τύπου όκταπους δεν παράγεται ήχος ή θόρυβος. Διάφορη επί του προκειμένου ήταν η μαρτυρία του Ενάγοντα και του ΜΕ 5 η εκκίνηση του φορτηγού τύπου όκταπους δεν είναι απότομη. Διάφορη επί του προκειμένου ήταν η μαρτυρία του ΜΕ 5 σύμφωνα με τον οποίο αυτό εξαρτάται από τον οδηγό και από το πόσο απότομα ή σιγά αυτός θα αφήσει τον συμπλέκτη. Τα πιο πάνω σημεία δεν άπτονται ουσιωδών σημείων στην υπόθεση και δεν είναι ικανά να κλονίσουν την εν γένει αξιοπιστία του μάρτυρα και την καλή εντύπωση που σχημάτισα γι' αυτόν. Σημειώνεται ότι η θέση που τέθηκε στον μάρτυρα από την πλευρά της Ενάγουσας ότι ο λόγος που ο Ενάγων έπεσε στο έδαφος ήταν γιατί γλίστρησε δεν καλύπτεται από τις έγγραφες προτάσεις του Ενάγοντα όπως υποδεικνύεται και στα πλαίσια της αξιολόγησης της μαρτυρίας του ΜΥ
- Σημειώνεται, επίσης, ότι είναι παραδεκτό μέσω των δικογράφων γεγονός ότι ο λόγος της πτώσης του Ενάγοντα ήταν η απώλεια της ισορροπίας του. Υπό το φως των πιο πάνω η πλευρά της Ενάγουσας δεν νομιμοποιείτο να προωθεί την πιο πάνω θέση. Ο δε Ενάγων με την μαρτυρία του προώθησε την δικογραφημένη του θέση σύμφωνα με την οποία ο λόγος που έπεσε στο έδαφος ήταν γιατί ένεκα της απότομης κίνησης του φορτηγού του απώλεσε την ισορροπία του. Υπό το φως όλων των πιο πάνω καμία βαρύτητα δεν μπορεί να προσδωθεί στην πιο πάνω θέση. Επίσης, καμία βαρύτητα δεν μπορεί να προσδωθεί στην θέση ότι η Εναγόμενη ήταν αμελής που δεν προμήθευσε τον Ενάγοντα με αντιολισθητικά παπούτσια - παπούτσια ασφαλείας - αφ' ης στιγμής η θέση αυτή βασιζόταν στο ότι ο Ενάγων είχε γλιστρήσει. Επίσης και σύμφωνα με τον μάρτυρα τα εν λόγω παπούτσια προστατεύουν μόνο το μπροστινό μέρος του ποδιού στο οποίο ουδείς τραυματισμός προέκυψε συνεπεία της πτώσης σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης. Ο πιο πάνω ισχυρισμός δεν αμφισβητήθηκε από την πλευρά της Ενάγουσας και επιβεβαιώνεται και με την μαρτυρία του ΜΕ 5 σύμφωνα με την οποία τα παπούτσια ασφαλείας προστατεύουν μόνο τα δάκτυλα του ποδιού και όχι το υπόλοιπο πόδι. Έτσι και αν ακόμα κρίνονταν ότι η Εναγόμενη είχε το καθήκον να προμηθεύσει τον Ενάγοντα με τέτοια παπούτσια και ότι το είχε παραβεί δεν θα κρίνονταν αμελής λόγω έλλειψης αιτιώδους συνάφειας. Εκτός από τα σημεία εκείνα από την μαρτυρία του μάρτυρα που δεν αποδέχομαι η υπόλοιπη μαρτυρία του είναι αποδεκτή. Τέταρτος μάρτυρας Υπεράσπισης κατέθεσε ο Γιώργος Κατσονούρης. Ο μάρτυρας εργάζεται από το 1999 ως Επιθεωρητής Εργασίας στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας Πάφου, Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, από τώρα και στο εξής «το Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας». Είναι το πρόσωπο που διερεύνησε το επίδικο ατύχημα και ετοίμασε πόρισμα γι' αυτό. Ο μάρτυρας κατέθεσε το πόρισμά του καθώς και το Έντυπο Γνωστοποίησης Ατυχήματος - Έντυπο ΤΕΕ-Α-1/DLI-A-1 - που συμπληρώθηκε εκ μέρους του εργοδότη και το οποίο παραλήφθηκε από το Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας στις 30.6.09, από τώρα και στο εξής «το Έντυπο». Τα δύο πιο πάνω έγγραφα κατατέθηκαν από τον μάρτυρα μαζί με δύο άλλα φύλλα εγγράφων ως δέσμη εγγράφων - Τεκμήριο
- Το πόρισμα του είναι το δεύτερο φύλλο του Τεκμηρίου 20 και υπογράφεται από τον τότε προϊστάμενο του, Τάκη Σωκράτους, Ανώτερο Επιθεωρητή Εργασίας. Σε αυτό καταγράφονται - στην πρώτη παράγραφο - τα διαδραματισθέντα γεγονότα όπως τα διαπίστωσε ο μάρτυρας και σε δεύτερη παράγραφο το συμπέρασμά του. Το πόρισμα και τα δύο τελευταία φύλλα αποτελούν αναπόσπαστο σύνολο. Σύμφωνα με τον μάρτυρα τα γεγονότα που ο μάρτυρας κατέγραψε στο πόρισμά του είναι όπως του τα είχε αναφέρει ο Ενάγων κατά την συνέντευξη αναφορά στην οποία γίνεται στην αμέσως επόμενη παράγραφο. Οι πληροφορίες και τα δεδομένα που αναγράφονται στα δύο τελευταία φύλλα του Τεκμηρίου 20 καταχωρήθηκαν στο μηχανογραφημένο σύστημα από τον μάρτυρα. Ο μάρτυρας έλαβε οδηγίες από τον τότε προϊστάμενό του να μην προβεί σε οποιαδήποτε ενέργεια αναφορικά με το επίδικο ατύχημα. Μετά δε την παραλαβή αντιγράφου του Έντυπου από τον μάρτυρα ο τελευταίος κάλεσε τον Ενάγοντα στο γραφείο του για συνέντευξη. Ο μάρτυρας υπέδειξε ότι ο παθών καλείται σε κάθε περίπτωση για συνέντευξη, αφενός, για να επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες που αναγράφονται από τον εργοδότη στο Έντυπο ως προς τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έχει λάβει χώρα ένα εργατικό ατύχημα, αφετέρου, για να ληφθούν επιπρόσθετες πληροφορίες σε σχέση με τις συνθήκες αυτές. Από την συνέντευξη που πραγματοποιήθηκε στις 6.7.09 ο μάρτυρας ικανοποιήθηκε ότι ο τρόπος τραυματισμού του Ενάγοντα όπως αυτός αναγράφεται στο Έντυπο ήταν αληθινός αφού και ο Ενάγων κατά την προαναφερόμενη συνέντευξη τον επιβεβαίωσε. Ο μάρτυρας κατέθεσε, επίσης, φωτοαντίγραφο επιστολής ημερομηνίας 14.12.09 που στάλθηκε στο Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας από τους τότε δικηγόρους του Ενάγοντα και η οποία παραλήφθηκε από το Γραφείο Εργασίας στις 15.12.09 με την οποία ζητούνταν, μεταξύ άλλων, η έκθεση που είχε ετοιμασθεί από το Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας σε σχέση με το επίδικο δυστύχημα καθώς και την απαντητική επιστολή του Γραφείου Εργασίας ημερομηνίας 22.1.
- Οι δυο επιστολές κατατέθηκαν ως δέσμη εγγράφων η οποία σημειώθηκε από το Δικαστήριο ως Τεκμήριο
- Κατά την αντεξέταση ο μάρτυρας δήλωσε ότι υιοθετεί το περιεχόμενο των Τεκμηρίων 20 και
- Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα. Το πρόσωπο που συνέταξε το Έντυπο εκ μέρους της Εναγόμενης άντλησε τις πληροφορίες που σε αυτό αναγράφονται από τον Ενάγοντα. Όλες οι πληροφορίες που καταγράφονται στο πόρισμά του προέρχονται από τον Ενάγοντα. Εκτός από την τελευταία παράγραφο που είναι το συμπέρασμά του. Οποιαδήποτε τυχόν διαφορά ως προς τα γεγονότα και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες επισυνέβη το επίδικο ατύχημα μεταξύ του πορίσματός του και των πληροφοριών που καταγράφονται στα δύο τελευταία φύλλα του Τεκμηρίου 20 οφείλεται στο μηχανογραφημένο σύστημα και στον τρόπο με το οποίο καθορίζονται με αυτό οι απαιτούμενες πληροφορίες. Εν πάση περιπτώσει ο πιο αξιόπιστος οδηγός των γεγονότων της υπόθεσης αποτελεί το πόρισμα. Παρατηρείται ότι τα γεγονότα της υπόθεσης όπως αυτά διαπιστώθηκαν από τον μάρτυρα κατά την συνέντευξη και καταγράφονται στο πόρισμά του δεν συνάδουν με την μαρτυρία του Ενάγοντα σε ένα σημείο και με την μαρτυρία του ΜΥ 1 σε άλλο. Πρόκειται για τα ακόλουθα: όταν το φορτηγό του Ενάγοντα άρχισε να μετακινείται ο Ενάγων πήδηξε από την κάσια του φορτηγού του στο έδαφος με σκοπό να εισέλθει στην καμπίνα του φορτηγού του για να το ακινητοποιήσει. Το ίδιο καταγράφεται από τον μάρτυρα στα δύο τελευταία φύλλα του Τεκμηρίου 20 ο οδηγός του πρώτου φορτηγού δεν είχε αντιληφθεί ότι ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του όταν ο εν λόγω οδηγός εισήλθε εντός της καμπίνας του φορτηγού του Ενάγοντα για να το μετακινήσει. Δέχομαι ότι ο Ενάγων κατά την συνέντευξη της 6.7.09 ανέφερε στον μάρτυρα το σημείο με αριθμό
- Αφού προς την ίδια κατεύθυνση ήταν και η διά ζώσης μαρτυρία του. Δεν δέχομαι, όμως, την πιο πάνω δήλωση ως αληθή. Η ανακρίβειά της προκύπτει από τον ίδιο τον ΜΥ 1 ο οποίος στην μαρτυρία του υποστήριξε ακριβώς το αντίθετο και συγκεκριμένα ότι πριν εισέλθει στην καμπίνα του φορτηγού του Ενάγοντα είχε αντιληφθεί ότι ο Ενάγων βρισκόταν στην κάσια του εν λόγω φορτηγού. Κάτι το οποίο ο ΜΥ 1 είχε αναφέρει και στον ΜΥ 3 αμέσως μετά το επίδικο συμβάν σύμφωνα με την μαρτυρία του ΜΥ
- Φρονώ πως ο μάρτυρας δεν έπρεπε να στηριχθεί στις δηλώσεις του Ενάγοντα για ζητήματα αναφορικά με τα οποία ο Ενάγων δεν είχε προσωπική γνώση. Ο μόνος που θα μπορούσε να μιλήσει με βεβαιότητα για το πιο πάνω θέμα ήταν ο ΜΥ 1 από τον οποίο ο μάρτυρας ως δήλωσε δεν έκρινε σκόπιμο να λάβει οποιαδήποτε πληροφόρηση ή συνέντευξη. Το σημείο, όμως, με αριθμό 1 και συγκεκριμένα ότι ο τραυματισμός του Ενάγοντα προήλθε από το ότι ο Ενάγων πήδηξε από την κάσια του φορτηγού του δεν δέχομαι ότι ο Ενάγων το ανέφερε στον μάρτυρα κατά την συνέντευξη της 6.7.
- Η πλευρά του Ενάγοντα αμφισβήτησε ότι ο Ενάγων είχε αναφέρει κάτι τέτοιο στον μάρτυρα κατά την συνέντευξη της 6.7.
- Ο Ενάγων στα πλαίσια της δικής του μαρτυρίας έδωσε διαφορετική εκδοχή επί του προκειμένου ζητήματος. Την ίδια που υπέδειξε και στην γραπτή του δήλωση. Συγκεκριμένα ότι ο λόγος που έπεσε κάτω στο έδαφος ήταν η απώλεια της ισορροπίας του ένεκα της κίνησης του φορτηγού του προς τα πίσω. Ισχυρισμός ο οποίος αντανακλάται και στην Έκθεση Απαίτησης. Τα δυο δε πιο πάνω σημεία, ήτοι ότι ο Ενάγων με την μαρτυρία του δεν προώθησε την υπό συζήτηση δήλωση του μάρτυρα αλλά την δικογραφημένη του θέση σε συνδυασμό με το ότι η θέση που ο Ενάγων προώθησε διά ζώσης προωθείται και με την Έκθεση Απαίτησης, τείνουν να καταδείξουν ότι η υπό του Ενάγοντα διά ζώσης προβληθείσα θέση ήταν η πάγια του θέση, οπότε και δεν θα ήταν λογικό ο Ενάγων κατά την συνέντευξη της 6.7.09 να προωθούσε άλλη. Επίσης, ο μάρτυρας ενώ όπως ισχυρίσθηκε τηρούσε σημειώσεις της συνέντευξης με τον Ενάγοντα δεν παρουσίασε αυτές τις σημειώσεις στο Δικαστήριο ώστε να καταδειχθεί ότι τα όσα είχε καταγράψει αντανακλούνται με ακρίβεια στο πόρισμά του. Αλλά και αν ακόμα γινόταν κάτι τέτοιο αφ' ης στιγμής ο Ενάγων δεν είχε δώσει ενυπόγραφη κατάθεση στον μάρτυρα οι σημειώσεις του μάρτυρα από την συνέντευξη δεν θεωρώ ότι μπορούν να θεωρούνται αποφασιστικής σημασίας για το τι ο Ενάγων είχε αναφέρει στον μάρτυρα. Το ενδεχόμενο να εμφιλοχώρησε λάθος στην μεταφορά των λεχθέντων του Ενάγοντα στα καταγραφόμενα του μάρτυρα από τον ίδιο τον μάρτυρα είτε λόγω παρανόησης από μέρους του μάρτυρα των λεχθέντων του Ενάγοντα επί του προκειμένου ζητήματος είτε γιατί ο Ενάγων ένεκα του χαμηλού μορφωτικού του επιπέδου δεν εξέφρασε με τον ορθό τρόπο τι ακριβώς είχε συμβεί είτε για οποιοδήποτε άλλο λόγο δεν μπορεί να αποκλεισθεί. Σημειώνεται, επίσης, και το εξής σημαντικό. Ότι η πτώση του Ενάγοντα από την κάσια του φορτηγού λόγω απώλειας της ισορροπίας του είναι παραδεκτό γεγονός στην βάση των δικογράφων. Επομένως, η αποδοχή της υπό συζήτηση δήλωσης του μάρτυρας αποκλείεται για τον λόγο αυτό εκ προιμίου. Αφ' ης στιγμής αυτή αντιβαίνει παραδεκτού γεγονότος. Το γεγονός δε ότι η υπό συζήτηση αναφορά του μάρτυρα δεν αμφισβητήθηκε από τους δικηγόρους του Ενάγοντα μετά την λήψη από αυτούς της απαντητικής επιστολής του Γραφείου Επιθεώρησης Εργασίας ημερομηνίας 22.1.10 - Τεκμήριο 21 - δεν κρίνω πως υποδηλοί αποδοχή εκ μέρους της πλευράς του Ενάγοντα του υπό συζήτηση ευρήματος του μάρτυρα ώστε να θεωρείται σημασίας ως ο μάρτυρας άφησε ευκρινώς να νοηθεί με την μαρτυρία του. Τα γεγονότα της υπόθεσης όπως αυτά καταγράφηκαν από τον μάρτυρα στο πόρισμά του περιλαμβανομένων και των δύο πιο πάνω σημείων αναπαράγονται στην επιστολή του Γραφείου Επιθεώρησης Εργασίας ημερομηνίας 22.1.10 - Τεκμήριο
- Για τους ίδιους λόγους που υποδείχθηκαν πιο πάνω το μέρος της εν λόγω επιστολής που αναπαράγει τα δύο πιο πάνω σημεία δεν είναι αποδεκτό. Το υπόλοιπο μέρος της εν λόγω επιστολής είναι αποδεκτό. Όπως και πιο πάνω αναφέρθηκε η ευπαίδευτη συνήγορος του Ενάγοντα αμφισβήτησε τον ισχυρισμό του μάρτυρα ότι ο Ενάγων κατά την συνέντευξη της 6.7.09 είχε αναφέρει στον μάρτυρα ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο πήδηξε από την κάσια του φορτηγού του. Υπέβαλε δε στον μάρτυρα ότι ο Ενάγων είχε αναφέρει στον μάρτυρα ότι ο λόγος που ο Ενάγων έπεσε στο έδαφος ήταν γιατί παραπάτησε και γλίστρησε. Τέτοια θέση δεν καλύπτεται από τις έγγραφες προτάσεις του Ενάγοντα ως και ανωτέρω υποδείχθηκε. Ως εκ τούτου απορρίπτεται εκ προοιμίου. Σε σχέση με την δήλωση που αναγράφεται στο Έντυπο Γνωστοποίησης Ατυχήματος αναφορικά με τον τρόπο τραυματισμού του Ενάγοντα και συγκεκριμένα ότι ο Ενάγων πήδηξε από την κάσια του φορτηγού του υποδεικνύεται ό,τι και πιο πάνω. Η πτώση του Ενάγοντα από την κάσια του φορτηγού λόγω απώλειας της ισορροπίας του είναι παραδεκτό γεγονός στην βάση των δικογράφων. Αφ' ης στιγμής η υπό συζήτηση δήλωση αντιβαίνει παραδεκτού γεγονότος αυτή δεν είναι αποδεκτή. Υποδεικνύεται επιπρόσθετος λόγος για την μη αποδοχή της πιο πάνω δήλωσης. Σύμφωνα με τον μάρτυρα το πρόσωπο που συνέταξε το Έντυπο και με το οποίο ο μάρτυρας επικοινώνησε τηλεφωνικώς άντλησε την πληροφόρησή του σε σχέση με το περιεχόμενο της πιο πάνω δήλωσης από τον Ενάγοντα. Η κρινόμενη δήλωση αποτελεί εξ' ακοής μαρτυρία. Και αν ακόμα δεχθώ ή θεωρήσω ότι η δήλωση του μάρτυρα αναφορικά με την πηγή της πληροφόρησης του προσώπου που συνέταξε το Έντυπο δεν ήταν προϊόν της δικής του πεποίθησης αλλά προϊόν πληροφόρησης που ο μάρτυρας έλαβε επί του προκειμένου από το εν λόγω πρόσωπο κρίνω ότι δεν θα έπρεπε να προσδώσω σε αυτήν βαρύτητα. Και αυτό γιατί το πρόσωπο που συνέταξε το Έντυπο δεν παρουσιάσθηκε ως μάρτυρας ώστε να υποστηρίξει από μόνο του από πού άντλησε την πιο πάνω πληροφόρηση και η ακρίβεια και η αλήθεια της δήλωσης του αυτής να ελεγχθεί από το Δικαστήριο. Εκτός από τα σημεία εκείνα από την μαρτυρία του μάρτυρα που δεν αποδέχομαι η υπόλοιπη μαρτυρία του είναι αποδεκτή. Το καθήκον της προσήκουσας προσοχής και επιμέλειας που καθορίζει το άρθρο 51 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, όπως τροποποιήθηκε, περιλαμβάνει και την υποχρέωση του εργοδότη να παρέχει στους υπαλλήλους του ασφαλές ή κατάλληλο σύστημα και τόπο εργασίας και να μην τους εκθέτει σε περιττούς κινδύνους. Τα δύο αυτά στοιχεία της προσήκουσας προσοχής συνιστούν και τα κριτήριά τους. Συστατικός όρος της έννοιας του μη αναγκαίου ή περιττού κινδύνου (unnecessary risk) είναι η έλλειψη πρόβλεψης ή ακόμα σωστής πρόβλεψης για το ζημιογόνο αποτέλεσμα που όφειλε ή μπορούσε ο εργοδότης με την χρήση σωστών μέσων που είχε στη διάθεσή του, να αποφύγει. Χωρίς φυσικά να παραγνωρίζει κανείς ότι ο υπάλληλος δεν έχει ουσιαστικό λόγο στις διευθετήσεις του εργοδότη στο υπό συζήτηση θέμα (Βλ. Στατμάρκο Λτδ ν. Πέτρου Μιχαήλ
(1989)1(Ε) ΑΑΔ 453). Το καθήκον του εργοδότη στο ζήτημα αυτό έχει οριοθετήσει ο Λόρδος Wright με την εξής παρατήρηση στην υπόθεση Nicholls v. Austin Leyton Ltd [1946] 2 All E.R. 92: «That the common law duty exists in proper cases in unquestionable. But it is limited to reasonable exercise of care and skill to guard against danger which as reasonable people, the employers ought to have anticipated». Σε ελεύθερη μετάφραση: «Το ότι το καθήκον που καθορίζεται από το κοινοδίκαιο ισχύει στις κατάλληλες περιπτώσεις είναι αδιαμφισβήτητο. Περιορίζεται, όμως, στην εύλογη άσκηση καθήκοντος και δεξιότητας προς αποφυγή κινδύνου τον οποίο ως λογικοί άνθρωποι οι εργοδότες οφείλουν να έχουν προβλέψει». Στην υπόθεση Παναγιώτης Αναγνού ν. Alco Filters (Cyprus) Ltd
(2002)1(Β) ΑΑΔ 918 λέχθηκε, ότι: «Το κριτήριο για τον προσδιορισμό του καθήκοντος επιμέλειας δεν εντοπίζεται στις πιθανότητες εκδήλωσης του κινδύνου αλλά στο προβλεπτό του και στη δυνατότητα αποτροπής του με λογικά προσιτά μέσα. Αποτελεί, όντως, καθήκον του εργοδότη, όπως σημειώνει και το πρωτόδικο Δικαστήριο, να μην εκθέτει τον εργοδοτούμενό του σε «περιττούς» κινδύνους στην εργασία του. Αχρείαστος (unnecessary) είναι ο κίνδυνος, καθώς εξηγείται στην Tziellas v. The Ship 'Nadalena H'
(1982)1 C.L.R. 807, ο οποίος είναι, αφενός, προβλεπτός και, αφετέρου, αποφευκτός, με τη λήψη των κατάλληλων προφυλακτικών μέτρων. Στην ίδια απόφαση, τονίζεται ότι, με την πρόοδο της τεχνολογίας και με την ανάπτυξη των μέσων για την αποτροπή κινδύνων, ευκολότερη καθίσταται τόσο η πρόβλεψη των κινδύνων όσο και η εξουδετέρωσή τους». Η έννοια του «μη αναγκαίου κινδύνου» δόθηκε από τον Δικαστή Slade στην υπόθεση Allard v.Saunders Ltd [1953] 1 All E R 395, 397 η οποία έτυχε της επιδοκιμασίας του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Αθανασίου ν. Δημοκρατίας
(1969)1 CLR 160: «In case there is any doubt about the meaning of the word 'unnecessary', I would take the duty as being a duty not to subject the employee to any risk which the employer can reasonably foresee, or, to put it slightly lower, not to subject the employee to any risk that the employer can reasonably foresee and against which he can guard by any measures, the convenience and expense of which are not entirely disproportionate to the risk involved». Σε ελεύθερη μετάφραση: «Στην περίπτωση που υπάρχει αμφιβολία ως προς την έννοια της λέξης 'περιττός' θα θεωρούσα ότι το καθήκον είναι καθήκον να μην υποβάλλεις τον εργοδοτούμενο σε οποιοδήποτε κίνδυνο τον οποίο ο εργοδότης μπορεί εύλογα να προβλέψει ή θέτοντας το ελαφρώς επιεικέστερα να μην υποβάλλεις τον εργοδοτούμενο σε οποιοδήποτε κίνδυνο τον οποίο ο εργοδότης μπορεί εύλογα να προβλέψει και τον οποίο μπορεί να αποφύγει με τέτοια μέτρα, η βολικότητα και τα έξοδα των οποίων δεν είναι εντελώς δυσανάλογα ως προς τον κίνδυνο που υπάρχει». Στην υπόθεση Metalco (Heaters) Ltd v. Κυριακής Νεοφύτου Κ.Α.
(1997)1(Α) ΑΑΔ 211 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Σύμφωνα με το κοινό δίκαιο κάθε εργοδότης οφείλει στους εργοδοτούμενούς του το καθήκον να λαμβάνει κάθε εύλογη φροντίδα για την ασφάλειά τους. (Wilsons & Clyde Coal Co. Ltd. ν. English [1938] A.C. 57). To καθήκον του εργοδότη περιλαμβάνει την εξασφάλιση ασφαλούς μέρους εργασίας, την εξασφάλιση και συντήρηση ικανοποιητικού εξοπλισμού και την εξασφάλιση ασφαλούς συστήματος εργασίας. (Βλέπε: Woods ν. Durable Suites Ltd. [1953] 2 All E.R. 391 και Christodoulou ν. Angeli (l968) 1 C.L.R. 338)». Στην υπόθεση Διονύσης Κυριάκου ν. Caramondani Bros Ltd
(2001)1(A) ΑΑΔ 219 ενώ ο εφεσείων/ενάγων ασχολείτο στην εφαρμογή χαλκοσωλήνων στην οροφή του μηχανοστασίου ανεγειρόμενου ξενοδοχείου σε ύψος 3,5 έως 4 μέτρων από το πάτωμα εκτελώντας σχετικές οδηγίες που του είχαν δοθεί από τον επιστάτη του, έπεσε από σκαλωσιά του εργοδότη του η οποία μετακινήθηκε για άγνωστο λόγο και τραυματίστηκε. Ο ίδιος ο εφεσείων είχε ολοκληρώσει την συναρμολόγηση της σκαλωσιάς. Γνώριζε καλά πώς να στήνει σκαλωσιές από προηγούμενες εμπειρίες του. Ήταν 44 ετών και έμπειρος τεχνίτης. Το πρωτόδικο Δικαστήριο απέδωσε το ατύχημα στην αμέλεια του εφεσείοντος, ο οποίος δεν ήταν καν σε θέση να εξηγήσει τι προκάλεσε την πτώση του από το ικρίωμα και απάλλαξε την εφεσίβλητη από κάθε ευθύνη. Το Εφετείο ανατρέποντας την πρωτόδικη απόφαση αποφάσισε, ότι το καθήκον του εργοδότη για παροχή ασφαλούς τόπου ή ασφαλούς συστήματος εργασίας απέναντι στους υπαλλήλους του είναι απόλυτο. Στις σελίδες 223-224 αναφέρονται τα ακόλουθα: «Ένα από τα πιο σημαντικά καθήκοντα του εργοδότη, που είναι απόλυτο, απέναντι στους υπαλλήλους του, είναι να τους παρέχει ασφαλή τόπο ή ασφαλές σύστημα εργασίας. Η τάση της νομολογίας τα τελευταία χρόνια ήταν η πλήρης εμπέδωση αυτής της προστασίας των εργαζομένων. Άλλωστε όπως τόνισε ο Πικής, Δ., στην υπόθεση United Brick Works Ltd v. Ευαγγέλου
(1992)1 Α.Α.Δ. 123: "Στην Κύπρο η προστασία των εργαζομένων αποτελεί διακηρυγμένο συνταγματικό στόχο (Άρθρο 9) στο πλαίσιο εξασφάλισης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου που αναμφίβολα περιλαμβάνουν και την ασφάλειά του στον τόπο της εργασίας του." Στην Αγγλία, όπου επικρατεί η ίδια τάση, ερμηνεύοντας σχετική νομοθετική πρόνοια στην υπόθεση Larner v. British Steel plc
(1993)ICR 551, το δικαστήριο έκρινε ότι το καθήκον του εργοδότη, που επέβαλλε η παραπάνω πρόνοια, ήταν να προσφέρει και διατηρεί ασφαλή χώρο εργασίας από κινδύνους, ανεξάρτητα αν αυτοί μπορούσαν να προβλεφθούν ή όχι. Η απόφαση επικροτήθηκε στην υπόθεση Mains ν. Uniroyal Englebert Tyres Ltd, ημερ. 1/6/95, από το Court of Session (Εφετείο Σκωτίας). Έτσι η προβλεπτικότητα δε θεωρήθηκε απαραίτητο κριτήριο». Στην σελίδα 224 της απόφασης αναφέρονται ενδεικτικά τα ακόλουθα: «Το ότι δεν αποδείχθηκε ο λόγος μετακίνησης είναι παράγων άσχετος. Εδώ ο εργοδότης είχε πρώτιστο - και χωριστό - καθήκον να μεριμνήσει για την ασφάλεια του παρεχόμενου από αυτόν τόπου και συστήματος εργασίας. Το καθήκον αυτό είναι απόλυτο. Στοιχειώδης προφύλαξη από μετακίνηση, για οποιοδήποτε λόγο, και πρόκληση ατυχήματος, ήταν το προστατευτικό κατασκεύασμα, που φαίνεται πως θα ήταν και ανέξοδο. Τέτοια προστασία δεν παρασχέθηκε από την εργοδότρια εταιρεία ούτε αυτή εφοδίασε τα μέσα για να ετοιμάσει ο εφεσείων κιγκλίδωμα. Ο πρωτόδικος δικαστής λανθασμένα αντέστρεψε τους ρόλους και μετέθεσε το καθήκον της πρώτης στον εργάτη της». Στην υπόθεση Χρίστος Αγγελή ν. Ιωάννη Κάρκα
(2006)1(Β) ΑΑΔ 1118 ο πρώτος εφεσίβλητος εργοδοτείτο σαν μάστορας-καλουψιής σε εργοτάξιο της εφεσίβλητης 2 στην Πάφο. Η εν λόγω εφεσίβλητη ήταν εργοληπτική εταιρεία η οποία είχε αναλάβει την ανέγερση του γυμναστηρίου ξενοδοχείου. Ο εφεσείων ήταν ανεξάρτητος υπεργολάβος της δεύτερης εφεσίβλητης και ανέλαβε την εργασία των καλουπιών. Ο πρώτος εφεσίβλητος τραυματίστηκε σοβαρά στο δεξί κάτω άκρο όταν έπεσε από πρόχειρα στημένο ικρίωμα. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, αφού αξιολόγησε την μαρτυρία βρήκε ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο υπήρχε σχέση εργοδότη και εργοδοτούμενου μεταξύ του εφεσείοντος και του πρώτου εφεσίβλητου και ότι ο εφεσείων ήταν ανεξάρτητος υπεργολάβος της δεύτερης εφεσίβλητης. Βρήκε, επίσης, τον εφεσείοντα αποκλειστικά υπεύθυνο για το ατύχημα. Ένας από τους λόγους έφεσης αφορούσε στην κατάληξη του πρωτόδικου δικαστηρίου ότι την αποκλειστική ευθύνη για το ατύχημα, τις βλάβες και τις ζημιές που υπέστη ο πρώτος εφεσίβλητος είχε ο εφεσείων. Το πρωτόδικο δικαστήριο καθοδηγήθηκε, μεταξύ άλλων, από την απόφαση στην υπόθεση Fysco Constructing Co. Ltd v. Χριστάκη Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ 1014 και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο πρώτος εφεσίβλητος τραυματίστηκε γιατί δεν παρασχέθηκε σ' αυτόν ασφαλής τόπος εργασίας. Έλειπαν τα υλικά που θα έπρεπε να ήταν στη διάθεση του ώστε να υπάρχει ένα ασφαλές δάπεδο εργασίας. Το δικαστήριο αναφέρθηκε και στους περί Οικοδομών και Έργων Μηχανικών Κατασκευών (Ασφάλεια, Υγεία και Ευημερία) Κανονισμούς του 1973 (Κ.Δ.Π. 161/73) οι οποίοι προβλέπουν με λεπτομέρεια από τι αποτελείται ένα ικρίωμα, πώς πρέπει να συναρμολογείται και ποιες ελάχιστες πρόνοιες για την ασφάλεια των εργαζομένων θα πρέπει να τηρούνται. Ο πρωτόδικος Δικαστής, στη βάση της μαρτυρίας που δέχθηκε ως αξιόπιστη, κατέληξε στο συμπέρασμα πως το ικρίωμα (η σκαλωσιά) από όπου έπεσε ο πρώτος εφεσίβλητος δεν είχε φτιαχτεί με το δέοντα τρόπο. Δεν υπήρχαν διαθέσιμα τα κατάλληλα υλικά και ο πρώτος εφεσίβλητος, ο οποίος έφτιαξε μόνος του τη σκαλωσιά με τη βοήθεια κάποιου άλλου συναδέλφου του, έβαλε τα δύο «ψαλίδια» του ικριώματος (ορθοστάτες) το ένα απέναντι στο άλλο αλλά δεν τα ένωσε με «Χ» όπως θα έπρεπε να ήταν ενωμένα αν υπήρχαν διαθέσιμα τα κατάλληλα υλικά, πράγμα που ήταν ευθύνη του εφεσείοντα. Σύμφωνα με το Εφετείο δεν υπήρχε οτιδήποτε το λανθασμένο ή το μεμπτό στα συμπεράσματα του πρωτοδίκου δικαστηρίου. Κρίθηκε, πως η καθοδήγηση του ήταν καθόλα ορθή και τα ευρήματα ως προς τα γεγονότα τέτοια που δεν συνέτρεχε οποιοσδήποτε λόγος για το Εφετείο να επέμβει. Το συμπέρασμα πως την ευθύνη για το ατύχημα και τις συνέπειες του έφερε εξ' ολοκλήρου ο εργοδότης-εφεσείων ενώ ο εργοδοτούμενος-πρώτος εφεσίβλητος δεν είχε οποιοδήποτε ποσοστό ευθύνης ή συντρέχουσας αμέλειας κρίθηκε πως ήταν συμπέρασμα στο οποίο το πρωτόδικο δικαστήριο ήταν απόλυτα επιτρεπτό και λογικό να καταλήξει. Τα όσα τονίστηκαν στην υπόθεση Fysco (ανωτέρω) ίσχυαν απόλυτα και στην προκείμενη περίπτωση. Η ευθύνη για την διασφάλιση ασφαλών συνθηκών εργασίας βαρύνει αποκλειστικά τον εργοδότη και δεν μπορεί να μετατεθεί αυτή η ευθύνη στους ώμους του εργοδοτουμένου. Το καθήκον του εργοδότη για την διασφάλιση ασφαλών συνθηκών εργασίας στον εργοδοτούμενο του ήταν υπαρκτό και ο εφεσείων δεν το εξετέλεσε. Στην υπόθεση Αλέξανδρος Αλεξάνδρου ν. Θεόδωρος Κυριάκου & Υιοί Λτδ
(1997)1(Α) ΑΑΔ 506 ο εφεσείων ήταν ειδικευμένος οξυγονοκολλητής. Τον εργοδοτούσε η εφεσίβλητη εταιρεία, «οι εργοδότες». Κατά τον κρίσιμο χρόνο οι εργοδότες ασχολούντο με την κατασκευή έτοιμου σκυροδέματος το οποίο μετέφεραν στις οικοδομές. Ανάμεσα στα κυρίως καθήκοντα του εφεσείοντα ήταν οι οξυγονοκολλήσεις των βυτίων και άλλων φορτηγών αυτοκινήτων τα οποία χρησιμοποιούσαν οι εργοδότες για τη διεκπεραίωση των εργασιών τους. Ο εφεσείων πήρε οδηγίες να οξυγονοκολλήσει ένα βυτίο που ήταν τρυπημένο. Μετά τις πιό πάνω οδηγίες που έδωσε ο διευθυντής των εργοδοτών, ο τελευταίος έφυγε από τον τόπο εργασίας. Αφού γύρισε τον κύλινδρο του βυτίου, έτσι ώστε η τρύπα να βρίσκεται στην κορυφή του, ο εφεσείων έσβησε την μηχανή και ακινητοποίησε το βυτίο. Ακολούθως αφού τοποθέτησε δύο ξύλα (τάκκους) στα πλευρά, ανέβηκε στην οροφή του βυτίου για να εκτελέσει την εργασία οξυγονοκόλλησης με αποτέλεσμα να υπάρξει περιστροφή του βυτίου και να τον πετάξει από αρκετό ύψος στο έδαφος οπότε και τραυματίσθηκε. Με σχετική αγωγή του απέδωσε αμέλεια στους εργοδότες και παράβαση των νομικών τους καθηκόντων επειδή, ανάμεσα σε άλλα, «δεν είχαν και/ή δεν εξασφάλισαν δια τον ίδιο ασφαλές σύστημα εργασίας». Σύμφωνα με το πρωτόδικο Δικαστήριο το ασφαλές σύστημα εργασίας ήταν εκείνο που περιέγραψαν οι μάρτυρες των εργοδοτών «ότι δηλαδή πρέπει να γίνεται περιστροφή του βυτίου ούτως ώστε η τρύπα να έρχεται στο πλευρό του βυτίου και ο οξυγονοκολλητής να μπορεί να εργάζεται ιστάμενος στο έδαφος ή πατώντας σε ένα σκαμνί ή καρέκλα». Επομένως - συνεχίζει το πρωτόδικο Δικαστήριο - η διεξαγωγή της εργασίας οξυγονοκόλλησης του βυτίου με τον τρόπο που επιχείρησε ο εφεσείων ήταν επικίνδυνος και «τούτο ήταν στη γνώση» τόσο του εφεσείοντος όσο και των εργοδοτών. Ο ίδιος δε ο εφεσείων έθεσε τον εαυτό του στον κίνδυνο να περιστραφεί το βυτίο και να τον ρίξει στο έδαφος. Το πρωτόδικο δικαστήριο διαπίστωσε, επίσης, ότι οι εργοδότες ουδέποτε έδωσαν οδηγίες στον εφεσείοντα πως να διεξαγάγει την πιο πάνω εργασία. Κατέληξε με την άποψη ότι ήταν καθήκον των εργοδοτών να δώσουν οδηγίες στον εφεσείοντα να μην ανεβεί στην οροφή του βυτίου για να διεξαγάγει την ανατεθείσα σ' αυτόν εργασία. Οι εργοδότες, σύμφωνα με το πρωτόδικο Δικαστήριο, είχαν την υποχρέωση να εξασφαλίσουν και να υποδείξουν στον εφεσείοντα ασφαλές σύστημα εργασίας, πράγμα που «παρέλειψαν παντελώς να κάνουν» όπως παραδέχθηκε και ο διευθυντής τους. Η υποχρέωση αυτή του εργοδότη δεν ατονεί από το γεγονός ότι ο εργοδοτούμενος ήταν έμπειρος και αν ο τελευταίος ήταν στην θέση του εργοδότη θα μπορούσε να επινοήσει ένα ασφαλές σύστημα εργασίας (Βλ. General Cleaning Contractors v. Christmas [1952] 2 All E.R. 1114). Η παράλειψη αυτή του εργοδότη - κατέληξε το πρωτόδικο δικαστήριο - συνιστούσε αμέλεια. Σύμφωνα με το Εφετείο η διαπίστωση του πρωτόδικου δικαστηρίου ότι οι εργοδότες παρέλειψαν παντελώς να εξασφαλίσουν και υποδείξουν στον εφεσείοντα ασφαλές σύστημα εργασίας υποστηριζόταν πλήρως από την ενώπιόν του μαρτυρία. Αυτό που στη συνέχεια έπρεπε να εξετασθεί σύμφωνα με το Εφετείο ήταν η ορθότητα της κατάληξης του πρωτόδικου δικαστηρίου ότι οι εργοδότες είχαν την υποχρέωση να εξασφαλίσουν και να υποδείξουν στον εφεσείοντα ασφαλές σύστημα εργασίας. Στις σελίδες 512-517 της απόφασης αναφέρονται ενδεικτικά τα ακόλουθα: «Για την έννοια των όρων «σύστημα εργασίας» («system of work») και «καθήκον υπόδειξης ασφαλούς συστήματος εργασίας» («duty to prescribe a safe system of work») παραπέμπουμε στις παραγ. 10 - 59 και 10 - 60 των Charlesworth & Percy on Negligence, 8η έκδοση: «Meaning of system of work. A system of work is the term used to describe: (
- i)the organisation of the work; (
- ii)the way in which it is intended the work shall be carried out; (iii) the sequence of instructions (especially to inexperienced workers); (
- iv)the sequence of events; (
- v)the taking of precautions for the safety of the workers and at what stages; (
- vi)the number of such persons required to do the job; (vii) the part to be taken by each of the various persons employed; and (viii) the moment at which they shall perform their respective tasks. Duty to prescribe a safe system of work. It is a question of fact whether or not there is need for a system of work to be prescribed in any given circumstances. In deciding it, regard ought to be had to the nature of the work, i.e. whether properly it requires careful organisation and supervision, in the interests of safety of all those persons carrying it out, or it can be left by a prudent employer confidently to the care of the particular man on the spot to do it reasonably safely. It follows that an employer is under a duty to prescribe a system of work, even where the operation is a single one, if it is necessary in the interests of safety». Σε ελληνική μετάφραση: "Έννοια του συστήματος εργασίας. Ένα σύστημα εργασίας είναι ο όρος που χρησιμοποιείται για την περιγραφή: (
- i)της οργάνωσης της εργασίας, (
- ii)του τρόπου με τον οποίο σκοπείται η εκτέλεση της εργασίας, (iii) της σειράς παροχής οδηγιών (ειδικώς σε άπειρους εργάτες), (
- iv)της σειράς των γεγονότων, (ν) της λήψης προφυλάξεων για την ασφάλεια των εργατών και σε ποιά στάδια, (
- vi)του αριθμού των προσώπων που χρειάζονται για την εκτέλεση της εργασίας, (vii) του ρόλου που θα αναλάβει ο καθένας από τους εργοδοτουμένους, (viii) και της στιγμής κατά την οποία θα εκτελέσουν τους αντίστοιχους ρόλους τους. Καθήκον υπόδειξης ασφαλούς συστήματος εργασίας. Αποτελεί ζήτημα πραγματικό το κατά πόσο είναι απαραίτητο να προδιαγραφεί σύστημα εργασίας κάτω από οποιεσδήποτε δοσμένες περιστάσεις. Όταν εξετάζεται ένα τέτοιο ζήτημα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η φύση της εργασίας, δηλαδή το κατά πόσο αυτή χρειάζεται προσεκτική οργάνωση και επίβλεψη, προς το συμφέρον της ασφάλειας εκείνων που την εκτελούν, ή μπορεί να αφεθεί πειστικά από ένα συνετό εργοδότη στην φροντίδα των επί τόπου υπαλλήλων να την εκτελέσουν με τρόπο λογικά ασφαλή. Ακολουθεί ότι ένας εργοδότης υπέχει καθήκον να υποδείξει σύστημα εργασίας έστω και εάν πρόκειται για ένα και μόνο εγχείρημα, εάν κάτι τέτοιο είναι αναγκαίο προς το συμφέρον της ασφάλειας." Λαμβάνουμε υπόψη τη φύση της συγκεκριμένης εργασίας και ιδιαίτερα το γεγονός ότι για την εκτέλεση της ένας έπρεπε είτε να ανεβεί επί της οροφής του βυτίου ή να γυρίσει το βυτίο ούτως ώστε η τρύπα να έρθει στο πλευρό και ο ίδιος ιστάμενος επί του εδάφους ή πατώντας σε ένα σκαμνί ή καρέκλα να εκτελεί την εργασία της οξυγονοκόλλησης. Θεωρούμε ότι η φύση της εργασίας ήταν τέτοια που χρειαζόταν προσεκτική οργάνωση και επίβλεψη, προς το συμφέρον της ασφάλειας όλων εκείνων που την εκτελούσαν. Δεν μπορούσε να αφεθεί στη φροντίδα του εφεσείοντα έστω και αν ο τελευταίος ήταν ένας έμπειρος εργάτης. Ακολουθεί πως η σχετική κατάληξη του πρωτόδικου δικαστηρίου για την αναγκαιότητα εξασφάλισης ή/και υπόδειξης συστήματος εργασίας ήταν ορθή. Για την κατάληξή μας αυτή έχουμε πάρει καθοδήγηση από την θεμελιακή υπόθεση General Cleaning Contractors Ltd ν. Christmas [1952] 2 All E.R. 1110, 1114: "It is, I think, well known to employers, and there is evidence in this case that it was well known to the appellants, that their workpeople are very frequently, if not habitually, careless about the risks which their work may involve. It is, in my opinion, for that very reason that the common law demands that employers should take reasonable care to lay down a reasonably safe system of work. Employers are not exempted from this duty by the fact that their men are experienced and might, if they were in the position of an employer, be able to lay down a reasonably safe system of work themselves. Workmen are not in the position of employers. Their duties are not performed in the calm atmosphere of a board room with the advice of experts. They have to make their decisions on narrow window sills and other places of danger, and in circumstances in which the dangers are obscured by repetition." Σε ελληνική μετάφραση: "Είναι, νομίζω, καλά γνωστό στους εργοδότες, και υπάρχει μαρτυρία στην παρούσα υπόθεση, ότι είναι καλά γνωστό στους εφεσείοντες ότι οι εργάτες πολύ συχνά, αν όχι συστηματικά, δεν λαμβάνουν υπόψη τους κινδύνους τους οποίους συνεπάγεται η εργασία τους. Είναι δε γι' αυτό το λόγο που το κοινοδίκαιο απαιτεί ότι οι εργοδότες πρέπει να καταβάλλουν λογική φροντίδα να καθορίζουν ένα λογικά ασφαλές σύστημα εργασίας. Οι εργοδότες δεν εξαιρούνται από αυτό το καθήκο από το γεγονός ότι οι εργάτες τους είναι έμπειροι και θα μπορούσαν, αν ήταν στη θέση των εργοδοτών, να εφαρμόσουν οι ίδιοι ένα λογικά ασφαλές σύστημα εργασίας. Οι εργάτες δεν βρίσκονται στη θέση των εργοδοτών. Τα καθήκοντα τους δεν εκτελούνται μέσα στην ήρεμη ατμόσφαιρα του γραφείου με τις συμβουλές των ειδικών. Πρέπει να παίρνουν τις αποφάσεις τους πάνω σε στενές βάσεις παραθύρων και άλλους τόπους κινδύνων και κάτω από περιστάσεις όπου οι κίνδυνοι σκιάζονται από την επανάληψη." Στην General Cleaning Contractors Ltd (πιο πάνω) οι εργοδότες είχαν εργοδοτήσει τον ενάγοντα για να καθαρίσει τα παράθυρα μιας λέσχης. Ενώ - ακολουθώντας την πρακτική που συνήθως υιοθετούσαν οι υπάλληλοι των εργοδοτών - στεκόταν πάνω στη βάση (περιβάζι) του παραθύρου για να καθαρίσει το εξωτερικό μέρος του και κρατούσε το ένα από τα κινητά πλαίσια του παραθύρου για να στηρίζεται, το άλλο κινητό πλαίσιο κινήθηκε προς τα κάτω και πάνω στα δάκτυλα του με αποτέλεσμα να εγκαταλείψει το στήριγμα του και να πέσει στο έδαφος. Κρίθηκε από τη Δικαστική Επιτροπή των Λόρδων: «Έστω και αν υποτεθεί ότι τα άλλα συστήματα διεξαγωγής της εργασίας π.χ. με τη χρήση ζώνης ασφαλείας ή σκάλας, δεν ήταν πρακτικώς εφαρμόσιμα, οι εργοδότες είχαν υποχρέωση να διασφαλίσουν ότι το σύστημα το οποίο είχε υιοθετηθεί ήταν, όσο μπορούσε αυτό να επιτευχθεί, ασφαλές και ότι οι υπάλληλοί τους είχαν καθοδηγηθεί ως προς τα μέτρα που θα ελάμβαναν για να αποφύγουν τα ατυχήματα. Οι εργοδότες δεν είχαν εκτελέσει αυτές τις πτυχές του καθήκοντος τους και ήταν επομένως υπεύθυνοι για τις κακώσεις του ενάγοντα". Σύμφωνα με την απόφαση - σελ. 1114 - αποτελούσε αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι τα κινητά πλαίσια των παραθύρων κινούνται με ένα ελαφρό άγγιγμα και το σύστημα εργασίας που υιοθέτησαν οι εργοδότες είχε καταστήσει την ασφάλεια του εργάτη να εξαρτάται αποκλειστικά από την μη κίνηση του πλαισίου. Στη σελ. 1117 της απόφασης οι υποχρεώσεις των εργοδοτών οριοθετούνται ως πιο κάτω: "The question then is whether it is the duty of the appellants to instruct their servants what precautions they ought to take, and to take reasonble steps to see that those instructions are carried out. On that matter the appellants say that their men are skilled men who are well aware of the dangers involved and as well able as the appellants to devise and take any necessary precautions. That may be so, but, in my opinion, it is not a sufficient answer. Where the problem varies from job to job it may be reasonable to leave a great deal to the man in charge, but the danger in this case is one which is constantly found and it calls for a system to meet it. Where a practice of ignoring an obvious danger has grown up I do not think that it is reasonable to expect an individual workman to take the initiative in devising and using precautions. It is the duty of the employer to consider the situation, to devise a suitable system, to instruct his men what they must do, and to supply any implements that may be required such as in this case wedges or objects to be put on the window sill to prevent the window from closing. No doubt, he cannot be certain that his men will do as they are told when they are working alone. But, if he does all that is reasonable to ensure that his safety system is operated, he will have done what he is bound to do. In this case the appellants do not appear to have done anything as they thought they were entitled to leave the taking of precautions to the discretion of each of their men. In this I think that they were in fault, and I think that this accident need not have happened if the appellants had done as I hold they ought to have done. I, therefore, agree that the appeal should be dismissed." Σε ελληνική μετάφραση: 'To εγειρόμενο ζήτημα είναι κατά πόσο οι εργοδότες υπέχουν καθήκον να δώσουν οδηγίες στους υπαλλήλους των ως προς τις προφυλάξεις που πρέπει να λαμβάνουν και να λαμβάνουν λογικά μέτρα για να διαπιστώνουν ότι εκτελούνται εκείνες οι οδηγίες. Πάνω σ' αυτό το ζήτημα οι εργοδότες λέγουν ότι οι εργοδοτούμενοι τους είναι έμπειροι και είναι καλά ενήμεροι των συνεπαγόμενων κινδύνων και το ίδιο ικανοί όπως οι εργοδότες να σχεδιάσουν και λάβουν όλες τις αναγκαίες προφυλάξεις. Αυτό μπορεί να είναι έτσι αλλά, κατά την γνώμη μου, δεν αποτελεί ικανοποιητική απάντηση. Οσάκις το πρόβλημα διαφέρει από εργασία σε εργασία θα ήταν λογικό να αφεθεί ένα μεγάλο μέρος στον επί τόπου υπεύθυνο αλλά ο κίνδυνος σε αυτή την περίπτωση είναι τέτοιος που εμφανίζεται συνεχώς και καθίσταται αναγκαία η εγκαθίδρυση συστήματος για αντιμετώπιση του. Οσάκις η πρακτική να αγνοείται ένας εμφανής κίνδυνος έχει μεγαλώσει δεν νομίζω ότι είναι λογικό να αναμένεται από τον εργοδοτούμενο να πάρει την πρωτοβουλία επινόησης και χρησιμοποίησης προφυλάξεων. Είναι καθήκον του εργοδότη να εξετάσει την κατάσταση, να επινοήσει ένα κατάλληλο σύστημα, να δώσει οδηγίες στους εργοδοτούμενους του ως προς το τι πρέπει να κάμουν, και να τους προμηθεύσει με οποιαδήποτε εργαλεία που θα χρειαστούν - στην παρούσα περίπτωση αντικείμενα για να τεθούν στο κινητό πλαίσιο του παραθύρου για να το αποτρέψουν από του να κλείσει. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο εργοδότης δεν μπορεί να είναι βέβαιος ότι οι εργάτες θα ενεργήσουν σύμφωνα με τις οδηγίες του όταν εργάζονται μόνοι τους, αλλά αν ο εργοδότης κάμει ό,τι είναι λογικό για να διασφαλίσει ότι λειτουργεί το δικό του σύστημα ασφαλείας θα εκπληρώσει την υποχρέωση του. Στην υπόθεση αυτή οι εργοδότες δεν φαίνονται να είχαν κάμει οτιδήποτε επειδή νόμιζαν ότι εδικαιούντο να αφήσουν την λήψη των προφυλάξεων στην διακριτική ευχέρεια των εργατών. Σε σχέση με αυτό το ζήτημα νομίζω ότι έσφαλλαν και νομίζω ότι δεν θα ελάμβανε χωράν αυτό το ατύχημα εάν οι εργοδότες έκαμναν αυτά που κατά την κρίση μου έπρεπε να κάμουν". Στην κρινόμενη περίπτωση αποτελούσε αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι το βυτίο ήταν περιστρεφόμενο. Μάλιστα οι εργοδότες με την έκθεση υπερασπίσεως τους ισχυρίσθηκαν ότι το ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια του εφεσείοντος επειδή ο τελευταίος παρέλειψε να ακινητοποιήσει την "περιστρεφόμενην βαρέλλαν του αυτοκινήτου". Στην παρούσα υπόθεση, όπως και στην υπόθεση General Cleaning Contractors Ltd (πιό πάνω) ήταν αδιαμφισβήτητο ότι οι εργοδότες: Παρέλειψαν να εξασφαλίσουν και υποδείξουν ένα ασφαλές σύστημα εργασίας. Παρέλειψαν επίσης να δώσουν οδηγίες στον εφεσείοντα ως προς τις προφυλάξεις που θα έπρεπε να λάβει και νόμιζαν ότι εδικαιούντο να αφήσουν την λήψη των προφυλάξεων στη διακριτική ευχέρεια του εφεσείοντος. Δεν είχαν επίσης εκπληρώσει την υποχρέωση τους να καθοδηγήσουν τον εφεσείοντα ως προς τα μέτρα που θα ελάμβανε για να αποφύγει τα ατυχήματα. Έχουμε, επομένως, την άποψη ότι αυτές οι παραλείψεις τους σε συνάρτηση με την διαπίστωση του πρωτόδικου δικαστηρίου ότι το σύστημα εργασίας που είχε υιοθετηθεί δεν ήταν ασφαλές, είναι αρκετές να στοιχειοθετήσουν την ευθύνη των εργοδοτών για τον τραυματισμό του εφεσείοντα. Με αδιαμφισβήτητο το γεγονός ότι η πτώση οφείλετο στην περιστροφή του βυτίου και το γεγονός ότι το βυτίο ήταν περιστρεφόμενο δεν ήταν απαραίτητο να αποδειχθεί τί ήταν εκείνο που προκάλεσε την περιστροφή του βυτίου (όπως δεν ήταν απαραίτητο να αποδειχθεί τί ήταν εκείνο που προκάλεσε την κίνηση του πλαισίου στην General Cleaning Contractors). Ακολουθεί πως η αντέφεση πρέπει να απορριφθεί». Η ενέργεια του ΜΥ 1 να εισέλθει στο φορτηγό του Ενάγοντα και να το οδηγήσει ενώ ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού και ασχολείτο με το ξετύλιγμα του σκέπαστρου ήταν αναμφίβολα μια επικίνδυνη ενέργεια. Ενείχε τον κίνδυνο ο οποίος και υλοποιήθηκε στην υπό εξέταση περίπτωση όπως ο Ενάγων ένεκα της κίνησης του φορτηγού χάσει την ισορροπία του, πέσει στο έδαφος και τραυματισθεί. Το ερώτημα, όμως, που τίθεται επί τάπητος είναι το εξής: ήταν εύλογα προβλεπτό ότι ένας οδηγός θα εισερχόταν στην καμπίνα του οδηγού ενός άλλου φορτηγού και θα το μετακινούσε βάζοντας την όπισθεν χωρίς να προειδοποιήσει κατάλληλα τον οδηγό του φορτηγού γι' αυτή του την ενέργεια και ενώ γνώριζε ότι ο οδηγός του φορτηγού βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού; Ώστε η Εναγόμενη όφειλε ή είχε υποχρέωση να προστατέψει τον Ενάγοντα με το να λάβει τα κατάλληλα μέτρα; Ή ήταν ένας μη προβλεπτός κίνδυνος για τον οποίο η Εναγόμενη δεν είχε υποχρέωση να λάβει οποιαδήποτε μέτρα προς εξάλειψή του για σκοπούς προστασίας του Ενάγοντα; Κρίνω πως η ευθύνη της Εναγόμενης δεν θα πρέπει να κριθεί in abstracto αλλά στην βάση των πραγματικών γεγονότων και περιστατικών της υπόθεσης. Και φρονώ πως η απάντηση στο πιο πάνω ερώτημα είναι αρνητική. Η ενέργεια του ΜΥ 1 να οδηγήσει το φορτηγό του Ενάγοντα ενώ γνώριζε ότι ο Ενάγων ήταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του και χωρίς να τον προειδοποιήσει κατάλληλα δεν ήταν μια προβλεπτή ενέργεια και, κατ' επέκταση, ο κίνδυνος που αυτή ενείχε δεν ήταν ένας προβλεπτός κίνδυνος. Αφ' ης στιγμής και αυτό θεωρώ πως είναι και το πιο ουσιώδες ο ΜΥ 1 είχε δει ότι ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του και, επομένως, γνώριζε τον κίνδυνο που ενείχε η προτιθέμενη ενέργειά του. Το λογικό και αναμενόμενο σε μια τέτοια περίπτωση ήταν όπως ο ΜΥ 1 προτού εισέλθει εντός της καμπίνας του οδηγού του Ενάγοντα προειδοποιούσε κατάλληλα τον Ενάγοντα ώστε να εφιστήσει την προσοχή του Ενάγοντα στην προτιθέμενη ενέργεια του να εισέλθει εντός της καμπίνας του φορτηγού του Ενάγοντα και το μετακινήσει ή να φρόντιζε να υπάρχει συνεννόηση μεταξύ αυτού και του Ενάγοντα και με τρόπο ώστε ο κίνδυνος που υπήρχε να εξουδετερώνονταν. Φρονώ πως η Εναγόμενη ανέμενε όπως ο ΜΥ 1 συμπεριφερόταν με τρόπο υπεύθυνο και όχι με τον τρόπο με τον οποίο αυτός εν τέλει συμπεριφέρθηκε. Ενδεικτική είναι η δήλωση του ΜΥ 3 ότι στην υπό εξέταση περίπτωση ο ΜΥ 1 μπορούσε να μπει στο φορτηγό του Ενάγοντα και να το οδηγήσει νοουμένου ότι υπήρχε συνεννόηση μεταξύ των δύο οδηγών. Ο εργοδότης δέον να θεωρεί ότι οι υπάλληλοί του θα συμπεριφερθούν με τον δέοντα τρόπο ή ότι δεν θα συμπεριφερθούν με τρόπο επικίνδυνο ή που ενδέχεται να προκαλέσει ζημία στους συναδέλφους τους. Ο εργοδότης δεν μπορεί να θεωρείται ότι οφείλει να προνοεί για κάθε κίνδυνο. Το καθήκον του περιορίζεται μόνο στο να μην εκθέτει τους εργοδοτούμενούς του σε περιττούς κινδύνους. Διαφορετικά η θέση του θα ήταν ιδιαίτερα επαχθής. Η ενέργεια του ΜΥ 1 να πράξει όπως έπραξε δεν ήταν κάτι που θα μπορούσε να είχε προβλέψει η Εναγόμενη ώστε να υποχρεούται να λάβει τα κατάλληλα μέτρα προς αποφυγή του κινδύνου που η ενέργεια του ΜΥ 1 ενείχε και εν τέλει να θεωρείται υπόλογη για το ότι δεν έλαβε τέτοια μέτρα. Η αποφασιστική αιτία του επίδικου ατυχήματος ήταν η έλλειψη συντονισμού στις κινήσεις των δύο οδηγών για τον οποίο συντονισμό όφειλε να είχε προνοήσει ο ίδιος ο ΜΥ 1 αφ' ης στιγμής ο Ενάγων δεν γνώριζε για την προτιθέμενη ενέργεια του ΜΥ 1 και όχι η Εναγόμενη η οποία δεν είχε λόγο να προβλέψει ότι ο ΜΥ 1 θα συμπεριφέρονταν με τον πλέον επικίνδυνο και ανορθόδοξο τρόπο με τον οποίο αυτός συμπεριφέρθηκε. Συμφωνώ με το συμπέρασμα του ΜΥ 5 ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν υπήρξε κατάλληλος συντονισμός μεταξύ των δύο οδηγών. Διαφωνώ, όμως, ότι στην προκειμένη περίπτωση η υποχρέωση αυτή βαρύνει την Εναγόμενη ως ο ΜΥ 5 υπέδειξε διά ζώσης. Κρίνω δε ότι η θέση αυτή του ΜΥ 5 στηρίζεται στο ότι όπως ο ίδιος διαπίστωσε από την διερεύνηση στην οποία προέβη και που, επίσης, αναφέρει στο συμπέρασμά του ο ΜΥ 1 δεν είχε αντιληφθεί ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ο Ενάγων βρισκόταν πάνω στην κάσια του φορτηγού του. Η προσαχθείσα μαρτυρία κατέδειξε, όμως, ακριβώς το αντίθετο. Ο λόγος δε που ο ΜΥ 5 κατέληξε στην πιο πάνω διαπίστωση ήταν γιατί, όπως και ενωρίτερα αναφέρθηκε, δεν συνέλλεξε πληροφορίες αναφορικά με τις συνθήκες του ατυχήματος και από τον ΜΥ 1, αλλά περιορίσθηκε να συλλέξει πληροφορίες μόνο από τον Ενάγοντα. Η γνώση, όμως, του ΜΥ 1 αναφορικά με το πού βρισκόταν ο Ενάγων κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι καταλυτική αναφορικά με το θέμα της ευθύνης ως πιο πάνω υποδείχθηκε. Το συμπέρασμα του ΜΥ 5 είναι τρωτό καθότι παραγνωρίζει την πιο πάνω σημαντικότατη παράμετρο. Υπό το φως των πιο πάνω και στην βάση της κατάληξής μου ότι ο κίνδυνος δεν ήταν προβλεπτός ακολουθεί ότι η Εναγόμενη δεν είχε υποχρέωση να λάβει οποιαδήποτε μέτρα προς αποφυγή του κινδύνου αυτού ή ότι παρέβη την υποχρέωσή της να παρέχει στον Ενάγοντα ασφαλές σύστημα εργασίας. Συναφώς κρίνω ότι η Εναγόμενη δεν είχε υποχρεώση να προειδοποιεί τους υπαλλήλους της ότι πριν εισέλθουν εντός του φορτηγού άλλου οδηγού/συναδέλφου τους και ενώ γνωρίζουν ότι ο τελευταίος βρίσκεται πάνω στην κάσια του φορτηγού του οφείλουν να καταστήσουν σε αυτόν γνωστή την πρόθεσή τους να οδηγήσουν το εν λόγω φορτηγό και να προειδοποιήσουν κατάλληλα τον οδηγό για την προτιθέμενη ενέργειά τους να οδηγήσουν το φορτηγό του. Σε μια τέτοια περίπτωση οι εργοδότες θα κρίνονταν υπόλογοι αμέλειας για τον λόγο ότι δεν προειδοποιούν ή δεν δίνουν οδηγίες στους υπαλλήλους τους για το αυτονόητο. Δεν θεωρώ, όμως, ότι αυτό είναι το απαύγασμα της Νομολογίας. Υπό το φως όλων των πιο πάνω η αγωγή δεν μπορεί παρά να έχει απορριπτική κατάληξη. Συνακόλουθα η αγωγή απορρίπτεται με έξοδα υπέρ της Εναγόμενης και εναντίον του Ενάγοντα όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα της αγωγής και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .............. Π. Μιχαηλίδης, Ε. Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής Αναφορά: Εργατικό Ατύχημα Subject: Civil / Other Actions / Final cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο