Στέλιου Α.Η.Κρέουζου ν. ΔΗΜΟΥ ΣΤΡΟΒΟΛΟΥ κ.α., Αρ.Αγωγής: 623/2010, 24/3/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Λ.Α.Παντελή, Ε.Δ. Αρ.Αγωγής: 623/2010 Μεταξύ: Στέλιου Α.Η.Κρέουζου Ενάγοντα και ΔΗΜΟΥ ΣΤΡΟΒΟΛΟΥ Εναγομένων ΚΑΙ ΟΠΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΔΥΝΑΜΕΙ ΔΙΑΤΑΓΜΑΤΟΣ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑΣ 2.12.2011 Μεταξύ: Στέλιου Α.Η.Κρέουζου Ενάγοντα και 1.ΔΗΜΟΥ ΣΤΡΟΒΟΛΟΥ 2.ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εναγομένων ----------- Ημερομηνία: 24 Μαρτίου 2017 Για τον ενάγοντα: κος Γ.Χριστοφίδης Για την εναγομένη 2: κα Θ.Κουμή Α Π Ο Φ Α Σ Η Η επίδικη αγωγή αφορά ατύχημα που υπέστη ο ενάγων και διά το οποίο [ατύχημα] ευθύνη έχει η εναγομένη 2 λόγω αμελούς συμπεριφοράς που επέδειξε. Καίτοι το δικανικό πλέγμα είναι βαρυσήμαντο, το αντικείμενο της απόφασης είναι πολύ περιορισμένο. Και εξηγώ· την 26.9.2016 δηλώθηκαν δύο παραδεχτά γεγονότα. Το πρώτο έχει να κάνει με το εργασιακό καθεστώς του ενάγοντα κατά τον επίδικο χρόνο. Συγκεκριμένα δηλώθηκε ότι εργαζόταν στο Ραδιοφωνικό Ίδρυμα Κύπρου. Το δεύτερο και πλέον σημαντικό παραδεχτό γεγονός, έχει να κάνει με τις σωματικές βλάβες που υπέστη ο ενάγων συνεπεία του ατυχήματος. Οι συνήγοροι κατέθεσαν εκ συμφώνου και για την αλήθεια του περιεχομένου του το ιατρικό πιστοποιητικό του ενάγοντα. Το εν λόγω σημειώθηκε και κατατέθηκε ως τεκμήριο
- Ένεκα της σημασίας τούτου το περιεχόμενο του παρατίθεται αυτούσιο. Αναφέρεται εκεί πως· «Ο ανωτέρω ασθενής τραυματίστηκε την 27.2.09 κατόπιν πτώσεως επί του εδάφους. Διακομίστηκε στις Α' Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και εν συνεχεία εισήχθη στο Ορθοπαιδικό Τμήμα. Κατά τον κλινικό και ακτινολογικό έλεγχο διαπιστώθηκε κάταγμα υποτροχαντήριο δεξιού ισχίου. Θεραπεία και πορεία ασθενούς: Ο ασθενής με την ως άνω κάκωση αφού έγινε ο απαραίτητος κλινικός - ακτινολογικός έλεγχος οδηγήθηκε στο χειρουργείο στις 1.3.09 όπου έγινε ανοικτή ανάταξη του κατάγματος και τοποθετήθηκε D.H.S. με βίδες. Ο ασθενής παρέμεινε στο Νοσοκομείο μέχρι 11.3.09 όπου και απελύθη. Έκτοτε παρακολουθείτο στην Κλινική καταγμάτων βαδίζων με βακτηρίες μασχάλης. Κατά τον τελευταίο κλινικό και ακτινολογικό έλεγχο στις 15.6.09 το κάταγμα είναι πορωμένο, ο ασθενής βαδίζει με ένα μπαστούνι για προστασία. Έχει δε αναρρωτική άδεια μέχρι 13.7.
- Ο ασθενής θα χρειαστεί εκ νέου χειρουργική επέμβαση για αφαίρεση των υλικών μετά διετία από της επεμβάσεως.» Παρεμβάλλω εδώ ότι παρά την εκ συμφώνου κατάθεση του τεκμηρίου 1, οι συνήγοροι υπεράσπισης, μέχρι τότε η αγωγή αφορούσε και τον εναγόμενο 1, διατήρησαν μια επιφύλαξη. Τούτη η επιφύλαξη είχε να κάνει με τα αναφερόμενα στην πρώτη γραμμή του τεκμηρίου 1, δηλαδή πως ο τραυματισμός προέκυψε «κατόπιν πτώσεως επί του εδάφους». Οι συνήγοροι δήλωσαν ότι δεν αποδέχονται το μηχανισμό πρόκλησης των τραυματισμών και ότι καλούσαν τον ενάγοντα να αποδείξει το πώς προκλήθηκαν οι σχετικοί τραυματισμοί. Ανούσια αποδείχτηκε εν τέλει η προμνησθείσα επιφύλαξη, εφόσον την επόμενη δικάσιμο, 27.10.2016, η συνήγορος της εναγομένης 2 δήλωσε ότι η πλευρά της αποδέχεται πλήρη ευθύνη. Μάλιστα συνεπεία τούτης της δήλωσης ο ενάγων απέσυρε την αγωγή εναντίον του εναγομένου 1 και περιόρισε την αξίωσή του εναντίον της εναγομένης
- Εν όψει όλων των πιο πάνω καθίσταται σαφές ότι πλέον η αγωγή αφορά μόνο την εναγομένη 2, η οποία, όπως έχει ήδη λεχθεί, ανέλαβε πλήρη ευθύνη και δέχεται ότι ο ενάγων υπέστη το σύνολο των σωματικών ζημίων που αναφέρεται στο τεκμήριο 1, ως επίσης ότι υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και τέλος, ότι θα χρειαστεί εκ νέου επέμβαση για αφαίρεση των υλικών που τοποθετήθηκαν, όπως άλλωστε αναφέρεται στο τεκμήριο
- Συνεπώς πιο κάτω όπου αναφέρεται εναγόμενος ή υπεράσπιση, θα εννοείται μόνο η εναγομένη
- Πέραν των πιο πάνω η δήλωση της εναγομένης 2 είχε σαν αποτέλεσμα τη μή αμφισβήτηση του ενάγοντα σε σχέση με το χρόνο, τόπο και τρόπο πρόκλησης του ατυχήματος, ως επίσης κάποιων προσωπικών του στοιχείων. Εν πρώτοις σημειώνεται ότι ο ενάγων γεννήθηκε την 20.2.1968· κατά πάντα ουσιώδη χρόνο ήταν πατέρας δύο ανήλικων τέκνων και περιπλέον, πάσχων από μεσογειακή αναιμία. Τώρα, η αναμφισβήτητη μαρτυρία του ενάγοντα θέλει το ατύχημα να λαμβάνει χώρα την 27.2.
- Συγκεκριμένα τότε ήταν που ο ενάγων στάθμευσε το όχημά του στη λεωφόρο Τσερίου 175-177, παρά το καθαριστήριο ρούχων Majestic. Εξερχόμενος του οχήματος κατευθύνθηκε προς την πίσω πόρτα όπου είχε αφήσει ρουχισμό που πρόθεσή του ήταν να τον παραδώσει στο καθαριστήριο. Όταν έλαβε τα ρούχα από το όχημα έκανε ένα βήμα προς τα πίσω, εφόσον σκοπός του ήταν να κλείσει την πόρτα τούτου. Τότε όμως η δεξιά του πτέρνα εισχώρησε και ως εκ τούτου εγκλωβίστηκε και ακινητοποιήθηκε, σε σπασμένο σημείο του πεζοδρομίου. Αποτέλεσμα των πιο πάνω ήταν να χάσει την ισορροπία του και να γύρει προς τα πίσω. Σύμφωνα με τον ενάγοντα, και επί του προκειμένου δεν αμφισβητήθηκε, τη στιγμή της πτώσης ένιωσε τη πτέρνα του δεξιού ποδιού να φουσκώνει, να αποκόπτεται και να θρύβεται. Συνεπεία δε των κραυγών που εξαπέλυσε ένεκα έντονου και φοβερού πόνου, οι παριστάμενοι στο μέρος έτρεξαν να τον βοηθήσουν και παράλληλα κάλεσαν ασθενοφόρο. Ως εκ τούτου ο ενάγων διακομίστηκε στο Γενικό Νοσοκομείο, όπου εκεί διαγνώσθηκε με κάταγμα υποτροχαντηρίου δεξιού ισχίου. Ακολούθως την 1.3.2009 υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση και του έγινε ανοικτή ανάταξη του κατάγματος και του τοποθετήθηκαν βίδες και πλατίνα. Το τεκμήριο 2 είναι αντίγραφα των ακτινογραφιών που δεικνύουν ακριβώς τις βίδες και την πλατίνα που τοποθετήθηκαν στον ενάγοντα. Ο ενάγων παρέμεινε στο νοσοκομείο μέχρι και την 11.3.2009, ότε και έλαβε εξιτήριο. Εις επίμετρον αποτελεί γεγονός, άλλωστε προς πίστη της συνηγόρου υπεράσπισης αυτή είναι που το ανέδειξε, ότι μεσούσης της αποθεραπείας ο ενάγων υπέστη κάταγμα και στο άλλο πόδι. Ο λόγος διά αυτό, ως ο ενάγων ανέφερε και δεν αμφισβητήθηκε, οφείλεται στο ιδιαίτερο πρόβλημα υγείας που αντιμετωπίζει, δηλαδή ότι ως θαλασσαιμικός είναι επιρρεπής σε κατάγματα, σε συνδυασμό με το ότι το δεξί του πόδι ήταν αδύναμο λόγω του κατάγματος που προκλήθηκε από το ατύχημα. Ως εκ τούτου, προσπάθειά του να πατήσει το δεξί του πόδι σε γλιστερό έδαφος οδήγησε σε πτώση, με αποτέλεσμα να σπάσει και το άλλο πόδι. Η σημασία του χρόνιου προβλήματος του ενάγοντα, δηλαδή της μεσογειακής αναιμίας, διαπιστώνεται από εκείνο που αναφέρεται στο πιστοποιητικό του ιατροσυμβουλίου (τεκμήριο 6), το οποίο παρουσιάστηκε στο δικαστήριο από την υπεράσπιση. Όπως εκεί αναφέρεται· «Λόγω της πάθησης του. Θαλασσαιμία με επιπλοκές οστεοπόρωσης ο ανωτέρω είναι επιρρεπής σε κατάγματα.» Ευρισκόμενος στο τεκμήριο 6, οφείλω να υποδείξω και τα εξής, γεγονότα τα οποία επίσης δεν τελούν υπό αμφισβήτηση. Το πρώτο έχει να κάνει με τη διαπίστωση των ιατρών του ιατροσυμβουλίου, δηλαδή ότι την 12.1.2017 που εξέτασαν τον ενάγοντα ο τελευταίος παρουσίαζε· «. μέτριο περιορισμό και άλγος στις στροφικές κινήσεις (έξω και έσω στροφή του ισχίου.» Το άλλο γεγονός προέρχεται από τη μαρτυρία του ενάγοντα, αλλά συναρτάται και με το πιστοποιητικό του ιατροσυμβουλίου (τεκμήριο 6) και έχει να κάνει με το ότι μέχρι σήμερα ο ενάγων δεν υπεβλήθη σε δεύτερη επέμβαση διά αφαίρεση της πλατίνας και των βιδών, λόγω εισηγήσεως του θεράποντα ιατρού του και αυτό ένεκα της δυσχερούς κατάστασης της υγείας του. Τέλος, άνευ αμφισβητήσεως παρέμεινε η θέση του ενάγοντα πως υποβλήθηκε σε 25 φυσιοθεραπείες, οι οποίες κόστισαν σύνολο €750,
- Σχετική είναι η απόδειξη τεκμήριο
- Όλα τα πιο πάνω συνιστούν παραδεχτά γεγονότα που δηλώθηκαν από τους συνηγόρους ή μαρτυρία που δεν αμφισβητήθηκε και ως εκ τούτου υιοθετούνται από το δικαστήριο και καθίστανται ευρήματα που δεσμεύουν την πάρα πέρα διαδικασία. Ας δούμε τώρα τη μαρτυρία που προσκομίστηκε. Πρώτος μάρτυρας ήταν ο ενάγων, ενώ δεύτερος μάρτυρας κλήθηκε η ιατρός Σωτηρούλα Χρίστου. Η πλευρά της υπεράσπισης δεν κάλεσε κανένα μάρτυρα. Οι πιο πάνω διαπιστώσεις του δικαστηρίου φανερώνουν ότι ο ενάγων έκανε αναφορά στο σύνολο των γεγονότων, δηλαδή αναφέρθηκε στον τρόπο πρόκλησης του ατυχήματος, καθώς επίσης στον τραυματισμό που υπέστη. Παραλείπω να αναφερθώ σε τούτο το σκέλος της μαρτυρίας του εφόσον ούτως ή άλλως μεγάλο μέρος τούτου κατέστη παραδεκτό ή αφέθηκε αναμφισβήτητο και ως εκ τούτου υιοθετήθηκε από το δικαστήριο και ενσωματώθηκε στις διαπιστώσεις, ως πιο πάνω αναφέρεται. Κατά τα λοιπά ο ενάγων υποστήριξε πως η διάρκεια αποθεραπείας του κράτησε μέχρι και τις 13.7.2009 και πως στην εργασία του μετέβη την 14.7.
- Η σημασία τούτου του ισχυρισμού έγκειται στον ισχυρισμό του ενάγοντα ότι λόγω της απουσίας του από την εργασία απώλεσε εισοδήματα για τους μήνες Μάρτιο, Απρίλιο, Μάιο, Ιούνιο και μέχρι 13 Ιουλίου
- Πριν οτιδήποτε άλλο και προτού ακόμη παραθέσω τη μαρτυρία των δύο μαρτύρων, υποδεικνύω πως η συνήγορος της υπεράσπισης αμφισβήτησε τούτο το χρόνο και κατ'επέκταση την απώλεια εισοδήματος για τους τέσσερις και πλέον μήνες που ο ενάγων ισχυρίζεται ότι οικουρούσε. Κρίνω εν τούτοις πως αυτό το ζήτημα, τουλάχιστον στην έκταση που αφορά τη διάρκεια της αναρρωτικής άδειας που έλαβε ο ενάγων και συνακόλουθα το κατά πόσο ήταν προσωπική ή όχι επιλογή του να μην μεταβεί στην εργασία, μπορεί και πρέπει να αποφασιστεί σε τούτο το πρόωρο στάδιο. Ο λόγος για αυτό οφείλεται στο ότι το ιατρικό πιστοποιητικό, δηλαδή το τεκμήριο 1, κατατέθηκε για την αλήθεια του περιεχομένου του. Εκεί όμως αναφέρεται ότι ο ενάγων έλαβε «. αναρρωτική άδεια μέχρι 13.7.2009». Συνεπώς αυτό συνιστά γεγονός που δεσμεύει το δικαστήριο εφόσον οι δύο πλευρές το κατέστησαν παραδεκτό. Κατ'επέκταση δεδομένο είναι ότι από την ημερομηνία του ατυχήματος, δηλαδή 27.2.2009, μέχρι και την 13.7.2009, ο ενάγων οικουρούσε λόγω αναρρωτικής άδειας που έλαβε από τον θεράποντα ιατρό του. Ως εκ τούτου, ο χρόνος ανάρρωσης του ενάγοντα και κατ'επέκταση ο χρόνος απουσίας του από την εργασία, είναι αυτός που αναφέρεται στο τεκμήριο 1, δηλαδή μέχρι και την 13.7.
- Μάλιστα από αυτό το γεγονός συνάγεται ότι η απουσία του ενάγοντα από την εργασία ήταν δικαιολογημένη και αναγκαία και όχι κάτι που αναίτια αποφάσισε ο ίδιος. Σημειώνω εν τούτοις ότι αν δεν αναφέρω οτιδήποτε σε σχέση με απώλεια εισοδήματος, αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι αυτή η έκφανση του ισχυρισμού αμφισβητείται από την υπεράσπιση. Είναι δε κατανοητό πως καίτοι ο χρόνος απουσίας του ενάγοντα από την εργασία είναι παραδεκτός, τούτο δεν οδηγεί, δίχως άλλο, και σε συμπέρασμα πως ο ενάγων απώλεσε το ποσό που απαιτεί. Ως εκ τούτου αυτό εξετάζεται πιο κάτω. Προσθέτω όμως ότι επί του προκειμένου, δηλαδή απώλεια εισοδήματος, ο ενάγων παρουσίασε στο δικαστήριο το τεκμήριο 3, έντυπο που τιτλοφορείται «Remuneration Card Report». Υπέδειξε επί του τεκμηρίου πως για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο δεν αναφέρεται οιονδήποτε εισόδημα, ενώ σε σχέση με τους μήνες Μάρτιο και Ιούνιο υποστήριξε ότι το όποιο ποσό αναγράφεται εκεί συνιστά δεδουλευμένα προηγούμενων μηνών. Το σύνολο του εισοδήματος που απώλεσε, υποστήριξε, ανέρχεται σε €8.000,
- Περαιτέρω ο ενάγων υποστήριξε ότι πέραν του κατάγματος στο ισχίο τραυματίστηκε και στα χέρια. Όπως ανέφερε υπέστη σπάσιμο φλεβών και στα δύο χέρια, τραυματισμός ο οποίος προκλήθηκε από την πτώση του στο έδαφος στην προσπάθεια του να προστατέψει το κεφάλι του από τυχόν τραυματισμό. Επί του προκειμένου κλήθηκε να παρουσιάσει ιατρικό πιστοποιητικό και απάντησε ότι τέτοιο θα βρίσκεται στον ιατρικό του φάκελο. Σε σχέση με την ταλαιπωρία που υπέστη λόγω του τραυματισμού, αναφορά έκανε στο χρόνο που διήρκησε η αναρρωτική άδεια και πρόσθεσε ότι καθ'όλη τη διάρκεια της αποθεραπείας οι οδηγίες που έλαβε ήταν να στηρίζεται σε βοήθημα. Υποστήριξε ότι αρχικά κρατούσε το γνωστό «Π», στη συνέχεια βάδιζε με πατερίτσες και ακολούθως μπαστούνι. Μάλιστα το μπαστούνι, καλύτερα ομπρέλα τύπου μπαστούνι, το χρησιμοποιεί μέχρι και σήμερα, εφόσον εξακολουθεί να νιώθει αδυναμία και πόνο. Ο πόνος, όπως ανέφερε, γίνεται εντονότερος με την αλλαγή του καιρού, ιδιαίτερα λόγω της πλατίνας και των βιδών που εξακολουθούν να βρίσκονται τοποθετημένα στο ισχίο. Ήταν η θέση του ότι αντιμετωπίζει μεγάλη δυσκαμψία και μόνιμα κινητικά προβλήματα. Περί τούτου η συνήγορος της υπεράσπισης υπέδειξε στον ενάγοντα το τεκμήριο 6, δηλαδή το πιστοποιητικό του ιατρικού συμβουλίου και του υπέβαλε ότι εκεί αναφέρεται πως «Δεν υπάρχει μόνιμη ζημία/αναπηρία» και περιπλέον, ότι οι αιτιάσεις του χαρακτηρίζονται από υπερβολή. Απάντηση του ενάγοντα ήταν ότι «Εσείς τα θεωρείτε έτσι, εγώ δυστυχώς τα ζω». Ωσαύτως ο ενάγων υποστήριξε πως λόγω του ότι είναι θαλασσαιμικός χρειάζεται να υποβάλλεται σε μαγνητική τομογραφία (M.R.I.), διαδικασία η οποία αποκαλύπτει την περιεκτικότητα σιδήρου σε ζωτικά όργανα. Τούτος όμως ο επιβεβλημένος κατά τα άλλα έλεγχος για άτομα που πάσχουν από μεσογειακή αναιμία, παρεμποδίζεται ένεκα της πλατίνας και των βιδών που εξακολουθούν να βρίσκονται στο ισχίο του ενάγοντα. Ο ενάγων προώθησε τούτη τη θέση λέγοντας πως δοθέντος ότι πλέον υποβάλλεται σε άλλου είδους εξέταση, ήτοι χημική ανάλυση η οποία δεν είναι ακριβής, διατρέχει σοβαρό κίνδυνο για τη ζωή του. Ερωτηθείς δέχτηκε ότι σε νεαρή ηλικία δεν έκανε M.R.I., υπέδειξε όμως ότι αυτό ήταν όχι λόγω επιλογής, αλλά επειδή η τεχνολογία δεν παρείχε τούτο το μέσο. Εν τούτοις, όταν η συνήγορος υπεράσπισης ζήτησε από τον ενάγοντα να παρουσιάσει οιονδήποτε πιστοποιητικό για το λόγο που διατείνεται ότι αδυνατεί να υποβάλλεται σε εξέταση M.R.I., δηλαδή ότι η πλατίνα και οι βίδες δεν το επιτρέπουν, απάντησε ότι δεν έχει τέτοιο πιστοποιητικό, αυτό όμως είναι που του ειπώθηκε από τον θεράποντα ιατρό του κο Καραπατάκη και πως έκτοτε, δηλαδή από τον Μάρτιο του 2009 που υπεβλήθη στη χειρουργική επέμβαση, δεν έχει κάνει M.R.I.. Σε σχέση με τη δεύτερη μάρτυρα έγινε δήλωση ότι είναι ιατρός, διευθύντρια του Κέντρου Θαλασσαιμίας και κάτοχος σχετικής ειδικότητας. Η ουσία της μαρτυρίας της έγκειται στο ότι η μετάγγιση αίματος και η αποσιδήρωση συνιστούν τη βασική θεραπεία ενός θαλασσαιμικού. Ο περιττός σίδηρος, ανέφερε η μάρτυρας, αποθηκεύεται σε διάφορα όργανα και δημιουργεί πρόβλημα. Ο τρόπος διάγνωσης τούτου είναι, ως επί τω πλείστων, το M.R.I.. Η μάρτυρας ανέφερε πως στην περίπτωση του ενάγοντα μετά τον τραυματισμό του δεν υπεβλήθη σε μαγνητική τομογραφία και αυτό γιατί δεν είχαν δεδομένα σε σχέση με τη συμβατότητα του υλικού, δηλαδή της πλατίνας και των βιδών, που χρησιμοποιήθηκαν στην επέμβαση. Στο στάδιο αντεξέτασης η ιατρός δέχθηκε ότι η όποια πληροφόρηση της αναφορικά με τη συμβατότητα του υλικού με το μαγνητικό τομογράφο, ήτο προφορική και προερχόμενη από τον ενάγοντα. Επανέλαβε ότι η εξέταση μαγνητικού τομογράφου είναι σημαντική καθ'ότι εντοπίζει τη συσσώρευση σιδήρου σε κάθε όργανο ξεχωριστά και ως εκ τούτου ο ιατρός είναι σε θέση να γνωρίζει ποιο όργανο αντιμετωπίζει πρόβλημα, ώστε να χορηγήσει το κατάλληλο φάρμακο. Εν τούτοις ανέφερε πως το M.R.I. δεν είναι η μόνη και αποκλειστική μέθοδος αξιολόγησης του σιδήρου. Η ίδια εξέταση, γενική όμως και όχι ειδική για κάθε όργανο, επιτυγχάνεται με αναλύσεις αίματος. Από όλα τα πιο πάνω διαπιστώνεται πως η όποια αμφισβήτηση της υπεράσπισης είναι περιορισμένη στα ακόλουθα· εν πρώτοις στο κατά πόσο ο τραυματισμός του ενάγοντα δεν αφορά μόνο το ισχίο αλλά περιλαμβάνει και τα χέρια και συγκεκριμένα ότι υπέστη σπάσιμο φλεβών, μαύρισμα και πόνο. Περιπλέον, αμφισβητείται η απώλεια εισοδήματος λόγω απουσίας από την εργασία, ανερχόμενη σε €8.000,00, εφόσον θέση της υπεράσπισης είναι ότι ο ενάγων δεν απέδειξε τούτη τη ζημία, όπως ούτε ότι την υπέστη. Εν κατακλείδι, η προσοχή της υπεράσπισης επικεντρώνεται στο βαθμό ταλαιπωρίας του ενάγοντα από το ατύχημα. Σε αυτό το πλαίσιο η αμφισβήτηση της υπεράσπισης είναι διττή. Το πρώτο σκέλος τούτης αφορά την ταλαιπωρία γενικότερα και υποστηρίζει πως δεν είναι στο βαθμό που ο ενάγων αιτιάται. Η δεύτερη θέση της υπεράσπισης αμφισβητεί τη διασύνδεση του τραύματος, της χειρουργικής αντιμετώπισης και των επιπτώσεων του τραυματισμού, με το εγγενές πρόβλημα υγείας του ενάγοντα, δηλαδή τη μεσογειακή αναιμία και τη δυσκολία διάγνωσης του σιδήρου. Είναι εν προκειμένω η θέση της υπεράσπισης ότι ο ενάγων δεν κωλύεται σε εξέταση μαγνητικού τομογράφου και δεν διατρέχει κίνδυνο για τη ζωή του. Με γνώμονα όλα τα πιο πάνω σπεύδω σε αξιολόγηση της προσκομισθείσας μαρτυρίας. Σημειώνω συναφώς ότι παρακολούθησα τους μάρτυρες κατά τη διάρκεια της ζωντανής ατμόσφαιρας της διαδικασίας και αποτίμησα τη συνολική τους παρουσία κατά την εξιστόρηση των γεγονότων με κριτήριο τα εγγενή της μαρτυρίας τους χαρακτηριστικά (πηγή γνώσεων, ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος, ακεραιότητα και προκατάληψη, ανιδιοτέλεια, αληθοφάνεια βλ. Phipson on Evidence, 16th edition, σελ.333). Σημειώνω περαιτέρω ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός εκάστου των μαρτύρων δεν περιορίστηκε σε ατομική κρίση του καθενός ξεχωριστά αλλά επεκτάθηκε και στα συμπεράσματα που προκύπτουν από συσχετισμό, αντιπαραβολή και διερεύνηση της αντικειμενικής υπόστασης των εκατέρωθεν θέσεων (βλ. Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρας
(1992)1 Α.Α.Δ.1056). Τέλος, είχα πάντα κατά νου ότι η αποτίμηση της αξιοπιστίας μάρτυρα είναι έργο διακριτό και εντελώς αποσυναρτημένο από οποιοδήποτε βάρος απόδειξης (βλ. Αγαθοκλέους κ.ά. ν. Αστυνομίας
(2001)2 Α.Α.Δ.316 και Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ.614). Η εντύπωση που σχημάτισα για τη μαρτυρία του ενάγοντα είναι καθ'όλα θετική. Η ετοιμότητα του να απαντήσει, το γεγονός ότι η μαρτυρία του είναι απαλλαγμένη αντιφάσεων, αλλά κυρίως το περιεχόμενο τούτης, καθιστούν σαφές ότι ήταν μάρτυρας της αλήθειας. Θετική όμως είναι η εντύπωση που άφησε και η μαρτυρία της ιατρού Χρίστου. Όπως πιο κάτω εξηγείται, η ιατρός κράτησε ίσες αποστάσεις από τους διαδίκους και απάντησε κατά πως η ίδια πίστευε ότι ήταν ορθό, βάσει πάντα των επιστημονικών της γνώσεων και των πραγματικών γεγονότων που γνώριζε. Ας μην λησμονείται ότι περιορισμένη ήταν η αμφισβήτηση της μαρτυρίας που κάλεσε η πλευρά του ενάγοντα. Αυτό γιατί η υπεράσπιση δεν κάλεσε αντικρουστική μαρτυρία και περιόρισε τη διερεύνηση της αξιοπιστίας των δυο μαρτύρων, ενάγοντα και ιατρού Χρίστου, στο επίπεδο υποβολών. Καίτοι αυτό είναι ένας τρόπος αμφισβήτησης, στην προκείμενη περίπτωση δεν έπληξε τη σχετική μαρτυρία, εφόσον δεν ανέδειξε αντιφάσεις ή απόκλιση. Μάλλον ενίσχυσε τη μαρτυρία των δύο μαρτύρων, εφόσον τους δόθηκε η ευκαιρία να αναδείξουν το ανεπιτήδευτο της μαρτυρίας τους και το γνήσιο τούτης. Ας δούμε όμως τα επίδικα ερωτήματα ένα προς ένα. Αρχίζω λοιπόν με τον ισχυρισμό του ενάγοντα ότι πέραν του κατάγματος ισχίου, υπέστη και τραυματισμό στα χέρια. Αιχμή του δόρατος της υπεράσπισης διά την αμφισβήτηση τούτου του ισχυρισμού, αποτέλεσε το γεγονός ότι το τεκμήριο 1 ουδέν σχετικό αναφέρει και πως ο ενάγων δεν προσκόμισε άλλο ιατρικό πιστοποιητικό. Σε σχέση με το πρώτο σκέλος είμαι της γνώμης ότι αυτό δεν αποτελεί έκπληξη. Το τεκμήριο 1 είναι ημερομηνίας 15.9.2009, δηλαδή κάποιους μήνες μετά το ατύχημα. Περιπλέον το τεκμήριο 1 είναι το πιστοποιητικό που ετοιμάστηκε από το βοηθό διευθυντή της Ορθοπαιδικής Κλινικής και σκοπός τούτου ήταν η παράθεση των επιστημονικών δεδομένων που αφορούσαν τις ενέργειες στις οποίες προέβη το εν λόγω τμήμα. Είναι φανερό τούτο από το γεγονός ότι τα εκεί αναφερόμενα περιορίζονται σε εκείνα που αφορούν την ορθοπαιδική κλινική. Για παράδειγμα, καίτοι ο ενάγων πρώτα διακομίστηκε στις Α'Βοήθειες, ουδέν αναφέρεται για τις διαπιστώσεις εκείνου του τμήματος. Από την άλλη ο τρόπος πρόκλησης του ατυχήματος, δηλαδή ότι ο ενάγων κινήθηκε προς τα πίσω και τότε ήταν που έπεσε, ενισχύει, έστω εμμέσως τη θέση του ενάγοντα ότι τραυματίστηκε και στα χέρια. Η λογική θέλει πρόσωπο που πέφτει, νοείται όχι επί σκοπού αλλά απρογραμμάτιστα, να έχει ως κύριο μέλημά του την προστασία της κεφαλής του, εφόσον είναι ένα από τα πλέον ευαίσθητα μέρη του σώματος. Όμως πράττοντας τούτο εκθέτει τα χέρια του σε κίνδυνο, εφόσον αυτά είναι που χρησιμοποιεί διά να περιβάλει το κεφάλι του. Αυτό δεν χρειάζεται ιατρικό πιστοποιητικό. Ενίοτε ο μηχανισμός ενός τραυματισμού είναι ζήτημα πραγματικό και όχι ιατρικό. Ως εκ των ανωτέρω δέχομαι ότι από τη πτώση στο έδαφος ο ενάγων τραυματίστηκε όχι μόνο στο ισχίο αλλά και στα χέρια. Τώρα, τούτο τον τραυματισμό το δέχομαι μόνο στην έκταση που αφορά μώλωπα και βεβαίως συνοδό πόνο. Δεν παραγνωρίζω ότι ο ενάγων μίλησε και για σπάσιμο φλεβών. Αυτό το τελευταίο δεν μπορώ να το δεχτώ, όχι για λόγους που αφορούν την αξιοπιστία του ενάγοντα, αλλά καθ'ότι αυτή η πτυχή της μαρτυρίας, εν προκειμένω τί προκαλεί το μώλωπα ή το σπάσιμο φλέβας, είναι ζήτημα επιστημονικό και η απόδειξή του προϋποθέτει προσκόμιση σχετικής ιατρικής μαρτυρίας (βλ. Γιάλλουρος ν. Ψύλλου κ.ά.
(2009)1Β Α.Α.Δ.1552). Σε αντίθεση με τον πόνο, που το θύμα τον βιώνει ή το μώλωπα που τον αναγνωρίζει οπτικά, η όποια υποδόρια βλάβη προϋποθέτει εμπειρογνώμονη μαρτυρία. Εφόσον τέτοια δεν προσκομίστηκε δεν μπορώ να αποδεχτώ τον ισχυρισμό για σπάσιμο φλέβας. Το επόμενο ζήτημα έχει να κάνει με τα εισοδήματα του ενάγοντα από την εργασία και συγκεκριμένα κατά πόσο υπέστη απώλεια €8.000,
- Πριν οτιδήποτε άλλο υπενθυμίζω ότι κατά πάντα ουσιώδη χρόνο ο ενάγων εργαζόταν στο Ρ.Ι.Κ.. Η υπεράσπιση επιχείρησε μέσω υποβολών να αμφισβητήσει τον ισχυρισμό ότι έχει μισθό. Εν τούτοις δεν κάλεσε οιανδήποτε μαρτυρία ώστε να αντικρούσει τη μαρτυρία που προσκομίστηκε. Και λέγω μαρτυρία εφόσον ενώπιον του δικαστηρίου δεν είναι απλώς η μαρτυρία του ενάγοντα, δηλαδή όσα ο ίδιος ισχυρίστηκε, που οδηγούν σε κάποια συμπεράσματα, αλλά και η έγγραφη μαρτυρία, δηλαδή το τεκμήριο
- Ο συνδυασμός όλων των ανωτέρω δεν αφήνει αμφιβολία ότι ο ενάγων ήταν μόνιμος συνεργάτης και είχε μισθό. Μάλιστα, δέχομαι ότι επειδή δεν μπορούσε να εργαστεί την περίοδο ανάρρωσης, δηλαδή από την 27.2.2009 μέχρι και την 13.7.2009, απώλεσε κάποια ημερομίσθια. Αν δεν ίσχυε τούτο δεν θα είχε μηδενικό εισόδημα για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο και ελάχιστο, της τάξης των €155,00 για το μήνα Ιούνιο. Το δε ποσό που αφορά το μήνα Μάρτιο, ήτοι €706,69, επεξηγήθηκε από τον ενάγοντα και δεν αμφισβητήθηκε, ότι συνιστά αναδρομικά οφειλόμενα ωφελήματα. Για όλους τους πιο πάνω λόγους δέχομαι ότι ο ενάγων απώλεσε εισοδήματα, ήτοι μισθό, λόγω της απουσίας από την εργασία. Το ερώτημα όμως που πλέον αναφύεται είναι· τί μισθό είχε ο ενάγων και ποιο εισόδημα, συνολικά, απώλεσε; Παρεμβάλλω εδώ ότι εκπλήσσει το γεγονός πως ο ενάγων δεν ερωτήθηκε να πει το μηνιαίο εισόδημά του. Το δε τεκμήριο 3, δηλαδή το έγγραφο που δείχνει τα εισοδήματα του ενάγοντα για όλους τους μήνες του 2009, φανερώνει ότι τούτο το μηνιαίο εισόδημα δεν είναι σταθερό. Άλλοτε ανέρχεται σε €1.490,42 (Ιανουάριος) και άλλοτε σε €1.636,91 (Φεβρουάριος), €1.516,78 (Αύγουστος) ή ακόμη μεγαλύτερο όπως €1.703,59 (Νοέμβριος) και €1.893,80 (Δεκέμβριος). Διαπιστώνεται λοιπόν ότι άγνωστο παρέμεινε το μηνιαίο εισόδημα του ενάγοντα, εφόσον δεν επεξηγήθηκε ο τρόπος που υπολογίζεται τούτος ο μισθός. Περιττό βεβαίως να υποδειχθεί η αυστηρότητα που διέπει το ζήτημα και συγκεκριμένα ότι ο ενάγων πρέπει να αποδεικνύει κάθε λεπτομέρεια των ειδικών ζημιών που απαιτεί. Επί του προκειμένου σχετική είναι η υπόθεση Ηρακλέους ν. Πέτρου
(1994)1 Α.Α.Δ.239, 243, στην οποία υιοθετήθηκαν τα αναφερόμενα στην υπόθεση Bonham - Carter v. Hyde Park Hotel Ltd
(1948)64 T.L.R.177,
- Λέχθηκε εκεί ότι. «Plaintiffs must understand that if the bring actions for damages it is for them to prove their damage; it is not enough to wright down the particulars, and so to speak, throw them at the head of the court, saying "This is what I have lost, I ask you to give me these damages'. They have to prove it.» Λόγω των ανωτέρω θα ανέμενε κανείς ότι κύριο μέλημα της πλευράς του ενάγοντα θα ήταν η επεξήγηση του μηνιαίου εισοδήματος και όχι απλώς ο ισχυρισμός ενός συνολικού ποσού (lump sum). Παρ'όλα αυτά, κάποια στοιχεία, έστω στη χαμηλότερη κλίμακα, μπορούν να εξαχθούν από το τεκμήριο 3 και αυτό σε μια προσπάθεια απονομής του δικαίου και αποκατάστασης της ζημιάς, κατά το μέγιστο δυνατό. Από τα εκεί αναφερόμενα διαπιστώνεται ότι το ελάχιστο μηνιαίο εισόδημα του ενάγοντα, είναι αυτό που στο τεκμήριο 3 φαίνεται να αφορά το μήνα Ιανουάριο 2009 και ανέρχεται σε €1.301,
- Αν χρειάζεται να επεξηγηθεί σημειώνεται ότι το ποσό που λαμβάνεται υπόψη δεν είναι ο ακάθαρτος μισθός του ενάγοντα, αλλά το καθαρό ποσό που θα ελάμβανε ο ίδιος. Γι'αυτό ακριβώς το λόγο επισημαίνεται το ποσό των €1.301,
- Περί της δικανικής αρχής που θέλει τις φορολογικές επιβαρύνσεις και τις κοινωνικές ασφαλίσεις να αφαιρούνται, σχετικές είναι οι υποθέσεις Λαζάρου ν. Νέμεσις Εργοληπτική Δημόσια Εταιρεία Λτδ κ.ά.
(2011)1Β Α.Α.Δ.1325, 1344-1348 και Χαραλάμπους ν. Χριστοφόρου
(2012)1Γ Α.Α.Δ.2812, 2821-2823. Σε αυτή την τελευταία υποδείχθηκε πως· «Σε σχέση με το θέμα τούτο, χρήσιμη αναφορά μπορεί να γίνει και στην απόφαση του Εφετείου στην υπόθεση Αριστοδήμου ν. Πέτρου
(1995)1 Α.Α.Δ. 980. Όπως αναφέρθηκε εκεί, από το ποσό το οποίο επιδικάζεται για το απωλεσθέν εισόδημα κατά την ανάρρωση και τις μελλοντικές απολαβές, θα πρέπει να αφαιρείται ο φόρος εισοδήματος, η έκτακτη εισφορά για την άμυνα και οι εισφορές Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση είναι χαρακτηριστικό: "Ο εφεσίβλητος είχε καθήκο να αποδείξει την πραγματική ζημιά που υπέστη αφαιρουμένων των φορολογικών του επιβαρύνσεων και δεν το έπραξε. Το Δικαστήριο όμως, έπρεπε να προβεί το ίδιο σε ένα υπολογισμό, όχι κατ΄ ανάγκη ακριβή, με βάση τους σχετικούς νόμους που αφορούν την πληρωμή φόρου εισοδήματος, έκτακτης εισφοράς για την άμυνα και κοινωνικών ασφαλίσεων και να καταλήξει στο καθαρό ποσό των εισοδημάτων του . . . . . . . . . . . . (βλ. British Transport Commission v. Gourley [1955] 3 All E.R. 796, Kemp and Kemp Vol. 1, para 9-028 p. 149)". Παρόμοια προσέγγιση ακολουθήθηκε και στην απόφαση του Εφετείου στην υπόθεση Συκοπετρίτης ν. Αθηνάκη
(2005)1 Α.Α.Δ. 844, όπου με αναφορά στην Αριστοδήμου ν. Πέτρου (ανωτέρω), το ίδιο το Εφετείο παρά την απουσία επακριβών στοιχείων, προχώρησε στο γενικό υπολογισμό ενός ποσού για Φόρο Εισοδήματος και για εισφορές Κοινωνικών Ασφαλίσεων, το οποίο και αφαίρεσε από το αποδειχθέν ακάθαρτο εισόδημα του θύματος ατυχήματος για σκοπούς υπολογισμού απώλειας απολαβών. Κατά τον ίδιο τρόπο, σε πολύ πρόσφατη απόφασή του το Εφετείο στις συνεκδικασθείσες εφέσεις Οικονομίδου κ.ά. ν. Κούβελλα κ.ά.
(2012)1 Α.Α.Δ. 2299, επικύρωσε πρωτόδικη απόφαση με την οποία το Δικαστήριο είχε αφαιρέσει από επιδικασθέν ποσό υπό μορφή απώλειας υπερωριών, ποσοστό 25% για τη φορολογική επιβάρυνση την οποία θα είχε ο διάδικος, εάν κέρδιζε τα εισοδήματα εκείνα. Ο υπολογισμός έγινε παρά το ότι έλειπαν τα απαραίτητα στοιχεία και ο προσδιορισμός δεν μπορούσε να ήταν ορθός ή ακριβής, η δε αντίδικη πλευρά δεν προσκόμισε οποιαδήποτε μαρτυρία ως προς το ποσοστό του φόρου που καταβάλλεται στα αντίστοιχα ποσά.» Υπό το φως λοιπόν όλων των ανωτέρω καταλήγω ότι το μηνιαίο εισόδημα που απώλεσε ο ενάγων και το οποίο πολλαπλασιάζεται με τη χρονική περίοδο απουσίας του από την εργασία, δηλαδή τεσσερισήμισι μήνες, είναι αυτό των €1.301,99 που αντιστοιχεί στο πραγματικό ποσό που ο ενάγων έλαβε το μήνα Ιανουάριο 2009. Τώρα το συνολικό ποσό που ο ενάγων απώλεσε λόγω απουσίας του από την εργασία, είναι εκείνο των €5.858,95 (€1.301,99Χ4,5). Το τελευταίο ζήτημα που εξετάζεται έχει να κάνει με αυτή την ταλαιπωρία του ενάγοντα λόγω του ατυχήματος. Κατ'αρχάς σημειώνεται ότι ουδεμία πτυχή της μαρτυρίας του ενάγοντα αναδεικνύει υπερβολή ή επιτήδευση προς το σκοπό εξασφάλισης οφέλους. Αρκεί να υποδειχθεί ότι ο χρόνος ανάρρωσης, δηλαδή τεσσερισήμισι μήνες, δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός. Περιπλέον αναμφισβήτητη παρέμεινε η θέση του ενάγοντα ότι καθ'όλη τη διάρκεια της αποθεραπείας, κρατούσε βοήθημα ώστε να βαδίζει, πότε «Π», πότε πατερίτσες και πότε μπαστούνι. Το δε πιστοποιητικό του ιατροσυμβουλίου (τεκμήριο 6), προσκομίστηκε από την υπεράσπιση. Εκεί αναφέρεται πως μέχρι και τον Ιανουάριο του 2017 παρουσίαζε μέτριο περιορισμό και άλγος στις στροφικές κινήσεις. Δηλαδή οκτώ, σχεδόν, έτη, μετά το ατύχημα, εξακολουθεί να έχει άλγος και μέτριο περιορισμό κινήσεων. Η υπεράσπιση στέκεται στα εκεί αναφερόμενα (τεκμήριο 6) περί μή μόνιμης ζημίας/αναπηρίας και είναι βάσει τούτου που υποστηρίζει ότι ο ενάγων υπερβάλλει. Με όλο το σεβασμό αλλά μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι η καθοριστική διαπίστωση του ιατροσυμβουλίου, δηλαδή το ουσιαστικό γεγονός, είναι η προηγούμενη αναφορά που έχει να κάνει με το άλγος και τον περιορισμό κινήσεων. Μπορεί μεν να μην έχει διαπιστωθεί μόνιμη ζημιά ή αναπηρία, εν τούτοις οκτώ έτη μετά το δυστύχημα ο ενάγων εξακολουθεί να πονάει και να έχει περιορισμένη κίνηση. Από την άλλη, ο ενάγων δεν επικαλέστηκε μόνιμη αναπηρία. Απλώς τόνισε το πόσο δύσκολα πέρασε καθ'όλη τη διάρκεια αποθεραπείας, αλλά και πως μέχρι σήμερα στερείται απολαύσεις με την οικογένειά του, όπως το να παίξει με τα παιδιά του. Είμαι της γνώμης πως αυτή η θέση του ενάγοντα δεν αφορμάται από υπερβολή και επιτηδειότητα, αλλά από αγανάκτηση. Το δικαιολογημένο τούτης διαπιστώνεται ακριβώς από όσα αναφέρονται στο τεκμήριο 6, καθώς επίσης από το ότι μέχρι σήμερα δεν έγινε κατορθωτή η αφαίρεση της πλατίνας και αυτό γιατί δεν κρίθηκε πρέπων και τέλος, το γεγονός ότι ο επίδικος τραυματισμός ήταν ένας, τουλάχιστον, λόγος πρόκλησης άλλου ενός κατάγματος, δηλαδή στο άλλο πόδι, ως έχει ήδη επεξηγηθεί. Όλα τα πιο πάνω αποδίδουν γνήσια και με γλαφυρότητα την κατάσταση στην οποία περιήλθε ο ενάγων λόγω ακριβώς του ατυχήματος. Τώρα η άλλη διάσταση της ταλαιπωρίας του ενάγοντα, είναι πλέον περίπλοκη. Έχει τούτη να κάνει με τη θεραπεία που ο ενάγων ακολουθεί λόγω της μεσογειακής αναιμίας. Κρίνω πως σε αυτό το πλαίσιο αναμφισβήτητη παρέμεινε η θέση της ιατρού Χρίστου πως κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του ενάγοντα στο νοσοκομείο, ετύγχανε περισσότερων μεταγγίσεων ώστε να αποφευχθούν επιπλοκές λόγω της επέμβασης. Εν τούτοις από τη μαρτυρία της ιατρού Χρίστου δεν επιβεβαιώνεται η θέση του ενάγοντα ότι διατρέχει κίνδυνο η ζωή του επειδή αδυνατεί να προβεί σε M.R.I.. Κρίνω ορθό πριν οτιδήποτε άλλο να υποδείξω πως και η ιατρός Χρίστου ανέφερε ότι από το ατύχημα και μετέπειτα ο ενάγων δεν υπεβλήθη σε M.R.I.. Αυτό λοιπόν το υιοθετώ ως γεγονός. Από αυτό όμως διαπιστώνεται ότι ο ενάγων είπε την αλήθεια σε σχέση με τα πραγματικά γεγονότα. Εκεί όπου φαίνεται να μην επιβεβαιώνεται έχει να κάνει με ιατρικά και όχι πραγματικά ζητήματα. Και εξηγώ· παρ'ότι η ιατρός Χρίστου ανέδειξε τη σημασία του M.R.I., μάλιστα κατά τρόπο που συνάδει με τις επεξηγήσεις του ενάγοντα, επεξηγήσεις που εδράζονται στην εμπειρία του, εν τούτοις διαφοροποιήθηκε από τον τελευταίο λέγοντας ότι το M.R.I. δεν είναι η μόνη και αποκλειστική μέθοδος. Εναλλακτική μέθοδος, εν τούτοις γενική και όχι ειδική, είναι και η ανάλυση αίματος. Αυτό λοιπόν το δέχομαι ως γεγονός. Βάσει όμως αυτής της διαπίστωσης οδηγούμαι στο συμπέρασμα ότι η ζωή του ενάγοντα δεν διατρέχει τον κίνδυνο που επικαλέστηκε. Υφίστανται εν προκειμένω εναλλακτικές και πρόσφορες μέθοδοι αποσιδήρωσης, δηλαδή της θεραπείας που επιβάλλεται να τυγχάνει λόγω της μεσογειακής αναιμίας. Ρητά δηλώνω ότι θα ήμουν πρόθυμος να δεχτώ πρόσθετη ταλαιπωρία, δηλαδή εκείνη που συνίσταται σε ανάλυση αίματος εις αντιδιαστολή της αναίμακτης και ανώδυνης εξέτασης M.R.I. Οι διαφορές των δύο επεξηγήθηκαν, κυρίως, από τον ενάγοντα. Ο λόγος εν τούτοις που αδυνατώ να δεχθώ ακόμη και αυτή την ταλαιπωρία, οφείλεται στο ότι δεν αποδείχθηκε ότι ο ενάγων δεν μπορεί να εξεταστεί με M.R.I.. Η ιατρός Χρίστου ρητά δήλωσε ότι δεν έτυχε τέτοιας ενημέρωσης από οιονδήποτε, πλην του ενάγοντος. Ο δε τελευταίος δεν είναι ιατρός, απλώς μετέφερε εκείνο που ο θεράπων ιατρός του φαίνεται να του είπε ειρήσθω εν παρόδω. Το χαρακτηρίζω με αυτό τον τρόπο εφόσον αδυνατώ να συλλάβω τη λογική πίσω από αυτή την απόφαση. Όπως ανέφερε η ιατρός Χρίστου, δεν είναι η ίδια που θα αποφάσιζε τη συμβατότητα του υλικού με το M.R.I.. Αν όμως είχε τούτο το υλικό και τα χαρακτηριστικά του, θα το προωθούσε στους ακτινολόγους, οι οποίοι θα αποφαίνονταν για τα περαιτέρω. Δοθέντος ότι τέτοια επιστημονική μαρτυρία δεν προσκομίστηκε στο δικαστήριο, δεν μπορώ να δεχθώ τη σχετική θέση του ενάγοντα εφόσον δεν εδράζεται σε επιστημονικό υπόβαθρο. Γι'αυτό λοιπόν το λόγο δεν δέχομαι ούτε ότι το ατύχημα οφείλεται σε πρόσθετη ταλαιπωρία που έχει να κάνει με τη θεραπεία αποσιδήρωσης στην οποία υποβάλλεται ο ενάγων. Έχοντας καταλήξει σε σχέση με όλα τα πιο πάνω το μόνο που απομένει πλέον είναι η αποτίμηση των γενικών αποζημιώσεων. Υποδεικνύεται ότι είναι τούτο έργο πολυσύνθετο και βεβαίως άχαρο και ψυχοφθόρο. Δεν είναι εύκολη υπόθεση η αποτίμηση του πόνου και της ταλαιπωρίας που βίωσε το θύμα αστικού αδικήματος. Η σωματική ακεραιότητα είναι ανθρώπινο αγαθό και κατοχυρώνεται από τον υπέρτατο νόμο της πολιτείας, το Σύνταγμα. Δεν είναι υπερβολή να λεχθεί ότι η σωματική ακεραιότητα, άμεσα συναρτημένη με την ευεξία του ανθρώπου, δεν συγκρίνεται με το χρήμα. Εν τούτοις η χρηματική αποτίμηση της βλάβης συνιστά την πλέον εφικτή απάμβλυνση του πόνου και της ταλαιπωρίας σε ένα κόσμο εφήμερο και επιρρεπή στα ανθρώπινα. Είναι γι' αυτό το λόγο που στην υπόθεση Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ.66, 74-75 υποδεικνύεται ότι. «Η νομολογία αποκαλύπτει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και τη ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου [βλ. μεταξύ άλλων, Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R.789, Polycarpou v. Adamou
(1988)1 C.L.R.727, Φοινικαρίδης κ.ά. ν. Γεωργίου κ.ά.
(1991)1 Α.Α.Δ.475, Παναγή ν. Θεοδώρου
(1992)1Β Α.Α.Δ.1303, Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου
(1993)1 Α.Α.Δ.669]. Σταθερή είναι όμως η αρχή του δικαίου ότι οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά παραδεκτές. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων.» Υπό αυτή τη θεώρηση του πράγματος παρατηρώ ότι αποζημιώσεις που έχουν επιδικαστεί σε προηγούμενες υποθέσεις δεν αποτελούν αυστηρό νομικό προηγούμενο, εφόσον δύσκολα εντοπίζονται πανομοιότυποι τραυματισμοί σε πρόσωπα που έχουν τις ίδιες περιστάσεις και ανάγκες. Συνιστούν όμως μια κάποια βάση για διαπίστωση της ευαισθησίας που τη δεδομένη χρονική στιγμή η κοινωνία επιδεικνύει όταν συγκεκριμένη βλάβη επισυμβαίνει σε ιδιαίτερο πρόσωπο ή κατηγορία προσώπων, ήτοι. άνδρας ή γυναίκα, ηλικιωμένος ή νεαρή, παιδιά κλπ (βλ. G&L Calibers Ltd v. Λεμεσιανού
(2003)1Β Α.Α.Δ.948). Οι συνήγοροι έθεσαν υπόψη μου αριθμό αποφάσεων που απασχόλησαν τόσο το Ανώτατο Δικαστήριο, όσο και πρωτόδικα δικαστήρια. Μεταξύ άλλων ήταν η Συκοπετρίτης ν. Χριστοδούλου
(2004)1 Α.Α.Δ.218 και η Χριστοφόρου ν. Χαραλάμπους κ.ά.
(1993)1 Α.Α.Δ.
- Στην πρώτη εξ αυτών ο τραυματισμός συνίστατο σε εγκεφαλική διάσειση και κάταγμα μηριαίου οστού. Το δε επιδικασθέν ποσό των £35.000,00 κρίθηκε κατάλληλο, λόγω των πολλαπλών κακώσεων, του μεγάλου χρονικού διαστήματος που ταλαιπωρήθηκε το θύμα, αλλά κυρίως λόγω της μερικής δυσκαμψίας που θα ακολουθούσε το θύμα για πάντα. Στη δεύτερη, Χριστοφόρου, το ποσό των £8.000,00 κρίθηκε ανεπαρκές και αυξήθηκε στις £12.000,
- Ο τραυματισμός εκεί συνίστατο σε κάταγμα άρθρωσης δεξιού ισχίου και τραύμα στη δεξιά παρειά. Ιδιαίτερη όμως σημασία φαίνεται να αποδόθηκε κατ'έφεση στην επώδυνη μετατραυματική κατάσταση του θύματος και τη σημαντική αναπηρία που του προκάλεσε. Πέραν των πιο πάνω υποθέσεων τη δική της σημασία έχει και η υπόθεση Γεωργική Εταιρεία Πλατωνία Λτδ ν. Sharif
(2012)1A Α.Α.Δ.
- Το τραύμα εκεί ήταν κάταγμα κνήμης και περόνης, το οποίο αντιμετωπίστηκε με ανοικτή ανάταξη και εσωτερική οστεοσύνδεση. Το δε θύμα παρέμεινε εκτός εργασίας για είκοσι οκτώ, συνολικά, μήνες. Η επικυρωθείσα αποζημίωση ήταν εκείνη των €16.000,
- Με γνώμονα όλα τα πιο πάνω καταλήγω ως εξής· κατά το χρόνο του ατυχήματος ο ενάγων ήταν ένας σχετικά νεαρός άνδρας (ήταν σαράντα ετών), του οποίου όμως η κατάσταση υγείας ήταν βεβαρημένη λόγω μεσογειακής αναιμίας. Σε αυτό όμως προστέθηκαν και οι επιπτώσεις από το ατύχημα, διά την αντιμετώπιση των οποίων χρειάστηκε να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση και να του τοποθετηθεί πλατίνα και βίδες. Πρόσθετη ταλαιπωρία προκάλεσε και η συχνότερη μετάγγιση αίματος, ώστε να ανταπεξέλθει, ως θαλασσαιμικός, τη χειρουργική επέμβαση και την ανάρρωση από αυτή. Ο δε τραυματισμός έθεσε τον ενάγοντα εκτός εργασίας για περίοδο τεσσερισήμισι μηνών. Μάλιστα γι'αυτή την περίοδο κινείτο· αρχικά με «Π», ακολούθως με πατερίτσες και στη συνέχεια με μπαστούνι. Το ατύχημα δεν άφησε μόνιμη ζημία ή αναπηρία, εν τούτοις οκτώ σχεδόν έτη μετά την επέμβαση η ιατρική εξέταση διέγνωσε άλγος και μέτριο περιορισμό στις στροφικές κινήσεις (τεκμήριο 6). Φυσιολογικό συμπέρασμα είναι λοιπόν ότι καθ'όλη τη διάρκεια του χρόνου που διέρρευσε από το ατύχημα μέχρι και σήμερα, ο ενάγων στερήθηκε, ένεκα αυτών των συμπτωμάτων που αναφέρονται στο τεκμήριο 6, χαρές και απολαύσεις που έχουν να κάνουν με την οικογένεια, όπως παιχνίδι με τα παιδιά και άλλα σχετικά. Εν κατακλείδι, επιβεβλημένη είναι η αφαίρεση της πλατίνας και των βιδών, πάλι υπό γενική αναισθησία, πράγμα που μέχρι σήμερα δεν έχει επιτευχθεί λόγω του ότι η διατήρηση του ισχίου ως έχει, κρίθηκε αρμόζουσα. Αυτό όμως σημαίνει ότι στο μέλλον ο ενάγων θα υποβληθεί σε νέα ταλαιπωρία εφόσον η σχετική χειρουργική επέμβαση για αφαίρεση των υλικών, είναι επιβεβλημένη. Υπό το φως όλων των ανωτέρω κρίνω ότι αρμόζουσα αποζημίωση, υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων, είναι εκείνη των €30.000,00, πλέον νόμιμο τόκο από την καταχώριση της αγωγής. Για όλους του λόγους που πιο πάνω προσπάθησα να εξηγήσω, υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου εκδίδεται απόφαση ως εξής· €30.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις και €5.858,95 ως ειδικές αποζημιώσεις, ήτοι απώλεια μισθών, και €750,00 ως ειδικές αποζημιώσεις, ήτοι έξοδα φυσιοθεραπείας. Υποδεικνύεται ότι ο ενάγων περιόρισε την αξίωση του σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις σε απώλεια μισθών και έξοδα φυσιοθεραπείας. Επιπλέον, υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου επιδικάζονται και τα έξοδα της διαδικασίας, ως αυτά θα υπολογιστούν από τον πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το δικαστήριο. Το σύνολο των επιδικασθέντων αποζημιώσεων, γενικών και ειδικών, πλέον τα δικηγορικά έξοδα, θα φέρουν νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής, 28.1.
- (Υπ.) ......... Λ.Α.Παντελή, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /Σ.Θ. .