Ανδρέας Ε. Κοφτερός Λιμιτεδ ν. Γιαννάκης Παπαϊωάννου ως διαχειριστής της περιουσίας του αποβιώσαντος Αντώνη Παπαϊωάννου, Αρ. Αγωγής: 3351/2009, 28/4/2

(2004)1 Α.Α.Δ. 576). Η αποτίμηση της μαρτυρίας του κάθε μάρτυρα δεν πρέπει να συγχέεται με το βάρος απόδειξης που φέρει ο κάθε διάδικος. (Barry Wynne v. David Costakis Mavronicola κ.α.

(2009)1(β) Α.Α.Δ. 1138, KEO Plc v. Χριστάκης Χριστοφή, Πολιτική Έφεση αρ. 138/2010 ημερ. 22/5/2015). Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω τους μάρτυρες να δίνουν δια ζώσης τη μαρτυρία τους στο εδώλιο του μάρτυρα και να αξιολογήσω την συνολική εμφάνιση και συμπεριφορά τους. Αποτίμησα τη συνολική τους παρουσία στη βάση των εγγενών χαρακτηριστικών της μαρτυρίας τους όπως η πηγή της γνώσης τους, η ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος, τυχόν προκατάληψη, ανιδιοτέλεια και η αληθοφάνεια (βλ. Phipson on Evidence, 14th edition, σελίδα 251). Το Δικαστήριο έχει την ευχέρεια είτε να αποδεχθεί στο σύνολο την μαρτυρία ενός μάρτυρα ο οποίος κρίθηκε αξιόπιστος είτε να επιλέξει το μέρος της μαρτυρίας του, το οποίο κρίνει ότι εκφράζει την αλήθεια και ταυτόχρονα να απορρίψει άλλο μέρος το οποίο θεωρεί ως λανθασμένο είτε λόγω ανεπίγνωστα ανεπαρκούς παρατήρησης, είτε λόγω αδυναμίας μνήμης (βλ. Shahin Mohamed v. Δημοκρατίας

(2010)2 Α.Α.Δ. 266). Κατά την αξιολόγηση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα έλαβα επίσης υπόψη μου ότι είναι ανάγκη μια μαρτυρία να τίθεται στη βάσανο της αξιολόγησης από απόψεως περιεχομένου και να μην γίνεται αποδεκτή ή να απορρίπτεται με μόνο την εξωτερική εντύπωση που προκαλεί ο μάρτυρας στο Δικαστήριο(βλ. Γεώργιος & Σπύρος Τσαππή Λτδ v. Πολυβίου

(2009)1 Α.Α.Δ. 339). Έχοντας όλα τα πιο πάνω υπόψη μου, προχωρώ να εξετάσω την μαρτυρία που δόθηκε στο Δικαστήριο. Για την πλευρά του Ενάγοντος κατέθεσε ο Αντρέας Κοφτερός (ΜΕ1) και ο Νέαρχος Κληρίδης (ΜΕ2). Για τον Εναγόμενο κατέθεσε ο ίδιος και ένας επιπρόσθετος μάρτυρας υπεράσπισης (ΜΥ). Μάρτυρες Ενάγουσας Ως Μ.Ε.1 κατέθεσε ο Αντρέας Κοφτερός. Αυτός ανέφερε ότι η Ενάγουσα είναι ιδιωτική εταιρεία περιορισμένης ευθύνης με διευθυντή τον ίδιο (βλ. Τεκμήριο 1) και διεξάγει κατασκευαστικές εργασίες και εργασίες ανάπτυξης γης, ως εργολάβος οικοδομών. (βλ. Τεκμήριο 2). Περί τον Απρίλιο του 2004 ο Αντώνης Παπαϊωάννου ζήτησε και έλαβε από την Ενάγουσα προσφορά με ημερομηνία 9.6.2004 (βλ. Τεκμήριο 4) για την συντήρηση και αποκατάσταση μίας οικοδομής στο χωριό Καλοπαναγιώτης, της οποίας ήταν ιδιοκτήτης και η οποία είχε κηρυχτεί διατηρητέα (στο εξής θα αναφέρεται ως «η οικία»). Κατά την 28.7.2004 η Ενάγουσα και ο Αντώνης Παπαϊωάννου υπέγραψαν συμφωνητικό έγγραφο χρησιμοποιώντας το Έντυπο Ε1(α) για την συντήρηση και αποκατάσταση της οικίας (βλ. Τεκμήριο 5) (στο εξής θα αναφέρεται ως η «συμφωνία»). Με την συμφωνία η Ενάγουσα ανέλαβε να συντηρήσει και να αποκαταστήσει την οικία έναντι προσυμφωνημένης αμοιβής Λ.Κ.112.077,00 ή τέτοιο άλλο ποσό το οποίο ήταν δυνατό να καθοριστεί. Σύμφωνα με τον ΜΕ1, ο Αντώνης Παπαϊωάννου ανέλαβε να καταβάλει στην Ενάγουσα το ποσό των Λ.Κ.112.077,00 πλέον ΦΠΑ σταδιακά μέσω ενδιάμεσων πιστοποιητικών τα οποία θα εκδίδονταν από το αρχιτέκτονα του έργου κ. Νέαρχο Κληρίδη τον οποίο είχε διορίσει ο ιδιοκτήτης. Σε σχετική ερώτηση ανέφερε ότι στο Έντυπο Προσφοράς (Τεκμήριο 4) δεν ανέγραψε Φ.Π.Α καθότι αυτό θα αναγραφόταν στο διατακτικό που εξέδιδε ο Αρχιτέκτονας. Ο αρχιτέκτονας κατόπιν οδηγιών του Αντώνη Παπαϊωάννου προέβαινε, κατά καιρούς σε αλλαγές επί του αρχικού σχεδίου με τις οποίες η Ενάγουσα αναγκαζόταν να συμμορφωθεί. Υπεύθυνος για την εξασφάλιση των απαραίτητων αδειών για τις αλλαγές ήταν ο αρχιτέκτονας και όχι ο εργολάβος. Επιπλέον, ο ιδιοκτήτης κατά καιρούς προέβαινε σε διάφορες πληρωμές σε σχέση με τις εκτελεσθείσες εργασίες μετά από υποδείξεις του αρχιτέκτονα άνευ αμφισβήτησης των εργασιών. Δυστυχώς, ο Αντώνης Παπαϊωάννου απεβίωσε πριν την συμπλήρωση της οικίας. Ο Εναγόμενος, με επιστολή του ημερομηνίας 10.5.2007, κοινοποίησε στον Αρχιτέκτονα και την Ενάγουσα τον διορισμό του ως διαχειριστή της περιουσίας του Αντώνη Παπαϊωάννου (βλ. Τεκμήριο 3). Ο αρχιτέκτονας είχε εκδώσει προηγουμένως πιστοποιητικό πληρωμής ημερομηνίας 26.1.2007 για το ποσό των Λ.Κ. 27.815,00 ήτοι Ευρώ 47.563,65, το οποίο ακόμη εκκρεμεί. Κατατέθηκε αντίγραφο του πιστοποιητικού πληρωμής ως Τεκμήριο 6. Σε αυτό αναφέρεται ως Οικοδομή τον όνομα «Παπαϊωάννου» και ως όνομα εργολάβου ο «Ανδρέας Κοφτερός». Μετά τις 10.5.2007 που ο ΜΕ1 έλαβε ενημέρωση από τον Εναγόμενο σχετικά με τον διορισμό του ως διαχειριστή της περιουσίας του ιδιοκτήτη της οικίας, ακολούθησε αλληλογραφία μεταξύ της Ενάγουσας, του Εναγόμενου και του αρχιτέκτονα σχετικά με τη διευθέτηση των εκκρεμοτήτων σχετικά με την οικία. Όμως ο Εναγόμενος δεν προέβη σε εξόφληση του πιστοποιητικού πληρωμής. Σύμφωνα με τον ΜΕ1, ουδέποτε αμφισβητήθηκαν οι εκτελεσθείσες εργασίες ή το ποσό που απαιτείται. Οι δικηγόροι της Ενάγουσας με επιστολή τους ημερομηνίας 6.6.2007 (βλ. Τεκμήριο 7) ζήτησαν την εξόφληση του πιστοποιητικού πληρωμής χωρίς όμως καμία ανταπόκριση. Προς επίλυση των διαφορών που προέκυψαν, ο Εναγόμενος πρότεινε όπως ξεκινήσει διαδικασία διαιτησίας κάτι που ο ΜΕ1 αποδέχτηκε. Στην πορεία όμως, ο Εναγόμενος τηλεφώνησε στον ΜΕ1 και του ζήτησε να σταματήσουν τη διαδικασία διαιτησίας και να προσπαθήσουν να λύσουν το πρόβλημα μαζί με τον αρχιτέκτονα. Ο ΜΕ1 αποδέχτηκε και πάλι και ακολούθως έγινε συνάντηση του ιδίου με τον Εναγόμενο και τον αρχιτέκτονα και αποφασίστηκε όπως γίνουν κάποιες επιδιορθώσεις στην οικοδομή για να ολοκληρωθεί και ο Εναγόμενος να εξοφλήσει το διατακτικό. Τότε ο ΜΕ1 ξεκίνησε τις εργασίες που συμφωνήθηκαν όμως στην πορεία σταμάτησε αφού πέρασαν αρκετές μέρες χωρίς ο Εναγόμενος να εξοφλήσει το διατακτικό και χωρίς να δείχνει πρόθεση να το πράξει. Στη συνέχεια οι δικηγόροι της Ενάγουσας με διπλό-συστημένη επιστολή τους ημερομηνίας 27.8.2008 (βλ. Τεκμήριο 8) ζήτησαν και πάλι την εξόφληση του εν λόγω ποσού χωρίς όμως καμία ανταπόκριση. Ως εκ τούτου καταχωρήθηκε η παρούσα αγωγή. Μετά την έγερση της αγωγής κοινοποιήθηκε στην Ενάγουσα παραίτηση του Αρχιτέκτονα ημερομηνίας 18.5.2010 (βλ. Τεκμήριο 9). Ο αρχιτέκτονας προβάλλει μεταξύ άλλων ως λόγο παραίτησής του τις διαφορές της Ενάγουσας με τον Εναγόμενο και συγκεκριμένα την παράλειψη του τελευταίου να εξοφλήσει το διατακτικό πληρωμής. Ο αρχιτέκτονας στην εν λόγω επιστολή αναφέρει ότι μετά τον θάνατο του πατέρα του Εναγόμενου, εξέδωσε πιστοποιητικό πληρωμής για τις εργασίες που είχαν εκτελεστεί μέχρι εκείνο το στάδιο αφού αφαίρεσε σημαντικά ποσά για κακοτεχνίες, που είχε εντοπίσει και αφού έγιναν οι σχετικές κρατήσεις. Κατά τον ΜΕ1, ο Εναγόμενος έχει κατά διαστήματα προβάλει διάφορες δικαιολογίες για κακοτεχνίες τις οποίες όμως ούτε έχει τεκμηριώσει ούτε τις έχει αποτιμήσει. Συνυπολογίζοντας και συνεκτιμώντας το περιεχόμενο της μαρτυρίας του ME1 σε συνδυασμό με την εν γένει παρουσία του στο εδώλιο του μάρτυρα, καταλήγω στο ότι η μαρτυρία του δεν αποτελεί ασφαλές υπόβαθρο για εξαγωγή ευρημάτων. Δεν παρουσίασε συνοχή ούτε σταθερότητα στις απαντήσεις του ενώ σε πολλά σημεία ήταν ανακριβής και αόριστος. Είναι ο άμεσα εμπλεκόμενος και αναμενόταν να μπορούσε να διαφωτίσει πλήρως σε σχέση με την σύναψη και εκτέλεση της επίδικης συμφωνίας. Εντούτοις, δεν ήταν ιδιαίτερα διαφωτιστικός. Ήταν επίσης επιθετικός και είχε ξεσπάσματα θυμού. Τονίζω επιπρόσθετα ότι η μαρτυρία της Ενάγουσας θα πρέπει να εξεταστεί και να αξιολογηθεί υπό το φως των προνοιών του άρθρου 7 του περί Απόδειξης Νόμου Κεφ.9, εφόσον η αξίωση της στρέφεται κατά περιουσίας αποβιώσαντος προσώπου. Όπως αναφέρεται στην πρόσφατη απόφαση Γεώργιου Μάρκου, ως διαχειριστή της περιουσίας της αποβιώσασας Χρυσάνθης Μάρκου κ.α. ν. Ταμείου Προνοίας του τακτικού προσωπικού των Εταιρειών Πατισερι Παναγιώτης και Παπαφιλίππου Λτδ κ.α., Πολιτική Έφεση Αρ. 219/2010 ημερομηνίας 26.6.2015: «Οι πρόνοιες του άρθρου 7 του Κεφ. 9 επιβάλλουν όπως αξιώσεις κατά της περιουσίας αποβιώσαντος προσεγγίζονται, κατ΄ αρχάς, με καχυποψία και όπως η σχετική μαρτυρία αξιολογείται διεξοδικά ενόψει της αδυναμίας να παρουσιαστεί η μαρτυρία του ίδιου του κατ' ισχυρισμόν οφειλέτη.» Ειδικότερα, καταγράφω τα πιο κάτω: Αντεξεταζόμενος, ο ΜΕ1 ανέφερε ότι είναι ο μοναδικός διευθυντής στην εταιρεία. Όταν του υπεδείχθη ότι στο Τεκμήριο 1 φαίνονται κι άλλοι διευθυντές δεν έδωσε σαφείς απαντήσεις και επιπρόσθετα εξοργίστηκε από τις ερωτήσεις του συνηγόρου. Μετά παραδέχτηκε ότι τόσο η Νίκη Κοφτερού όσο και ο Κυριάκος Κοφτερού ήταν διευθυντές στην εταιρεία. Περαιτέρω, ενώ αρχικά είχε αναφέρει ότι τα τεκμήριο 4 και 5 υπογράφτηκαν μαζί, στην συνέχεια του υπεδείχθη ότι τα δύο έγγραφα φέρουν διαφορετική ημερομηνία (9.6.2004 και 28.7.2004 αντίστοιχα) και προσπάθησε να αναδιατυπώσει, λέγοντας ότι έδωσε πρώτα την προσφορά και μετά υπογράφτηκε το συμβόλαιο Τεκμήριο 5 μαζί με την προσφορά την ίδια μέρα. Στη συνέχεια της αντεξέτασης, ο ΜΕ1 ανέφερε ότι γνώριζε ότι επρόκειτο για διατηρητέα οικοδομή και ότι εμπλέκονταν διάφοροι φορείς οι οποίοι είχαν μάλιστα προσέλθει για έλεγχο των εργασιών και για να διαπιστωθούν τυχόν παρεκκλίσεις. Ήταν η θέση του ότι ο ίδιος δεν παρέκλινε σε καμία περίπτωση. Πάντα λάμβανε οδηγίες από τον Αρχιτέκτονα και τον ιδιοκτήτη του έργου. Ερωτήθηκε κατά πόσον απάντησε στην επιστολή του Εναγομένου ημερομηνίας 5.10.2007 (Τεκμήριο 3) με την οποία του ζητούσε να του αποσταλούν α) όλες οι εργασίες που δεν έχουν αποπερατωθεί μαζί με χρονοδιάγραμμα αποπεράτωσης για κάθε εργασία, β) ανάλυση του ποσού που οφείλεται κατά εργασία για πλήρη αποπεράτωση του έργου και γ) οποιαδήποτε άλλη σχετική πληροφορία. Ανέφερε ότι απέστειλε μια χειρόγραφη επιστολή (βλ. Τεκμήριο 10) με την οποία πληροφόρησε τον Εναγόμενο ότι για την αποπεράτωση της οικίας χρειάζονται οι ακόλουθες εργασίες: «

(1)τοποθέτηση κεραμικών στην κουζίνα,

(2)να ελεγχθούν τα μπογιαντίσματα πορτοπαράθυρων

(3)να αποπερατωθεί η ηλεκτρική εγκατάσταση και να γίνει έλεγχος από την Ηλεκτρική». Πληροφόρησε επίσης ότι οι εργασίες θα τελειώσουν σε 20 ημέρες αφότου αρχίσουν. Στην ίδια επιστολή γίνεται αναφορά σε υπόλοιπο λογαριασμού: «Πιστοποιητικό Πληρωμής 26.1.07 - £27.815» και «Υπόλοιπο συμβολαίου £10.369» «Θα αφαιρεθούν £3.000 για αποδείξεις που δεν θα δοθούν αξίας £20.

1. Ο Εναγόμενος απάντησε στην εν λόγω επιστολή στις 12.10.2007 (βλ. Τεκμήριο 11) με επιστολή με την οποία ζητά επίσημο έγγραφο στο οποίο να αναφέρονται όλα όσα είχε ζητήσει και με το Τεκμήριο
2. Εισηγήθηκε μάλιστα και συγκεκριμένη μορφή με την οποία να παρατεθούν οι εργασίες. Ο Εναγόμενος με την ίδια επιστολή, η οποία απευθύνεται και στον αρχιτέκτονα Νέαρχο Κληρίδη, αναφέρει τα ακόλουθα: "Στο φαξ του Αντρέα Κοφτερού, γίνεται αναφορά σε πιστοποιητικό πληρωμής με ημερομηνία 26-01-07, το οποίο δεν έχει υποβληθεί σε εμένα επίσημα ως διαχειριστής. Εάν αναφέρεστε σε ανυπόγραφο πιστοποιητικό το οποίο παρουσιάστηκε την περίοδο εκείνη, που σκοπό είχε την ανεπίσημη περιγραφή ορισμένων εργασιών, παρακαλώ όπως υποβάλετε οιονδήποτε πιστοποιητικό επίσημα.» Ο ΜΕ1 δεν θυμόταν αρχικά αν απάντησε στην επιστολή Τεκμήριο
3. Αργότερα όμως του υποδείχθηκε επιστολή ημερομηνίας 15.10.07 (βλ. Τεκμήριο 12) στην οποία ο ΜΕ1 παραθέτει, με την μορφή που είχε εισηγηθεί ο Εναγόμενος, τις εργασίες που υπολείπονται για την αποπεράτωση και οι οποίες είναι οι ίδιες με εκείνες που αναφέρονται στο Τεκμήριο
4. Ο Εναγόμενος απάντησε με επιστολή ημερομηνίας 16.10.07 (βλ. Τεκμήριο 13) στην οποία αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι στην επιστολή ημερομηνίας 15.10.07 υπάρχει συνημμένο πιστοποιητικό πληρωμής ημερομηνίας 26.1.07 το οποίο εξακολουθεί να είναι ανυπόγραφο. Ο Εναγόμενος επανήλθε στις 19.10.07 με νέα επιστολή (βλ. Τεκμήριο 14) στην οποία γίνεται αναφορά σε επιστολή ίδιας ημερομηνίας, που ο αρχιτέκτονας Νέαρχος Κληρίδης απέστειλε στον Εναγόμενο. Σε αυτήν γίνεται αναφορά σε πιστοποιητικό πληρωμής ημερομηνίας 26.1.07 το οποίο, κατά τα γραφόμενα του Εναγομένου στο Τεκμήριο 14, παρουσιάζεται για πρώτη φορά υπογεγραμμένο. Ακολούθησε επιστολή ημερομηνίας 25.10.07 από τον Εναγόμενο προς τους Νέαρχο Κληρίδη και Ανδρέα Κοφτερό (βλ. Τεκμήριο 17), με την οποία ο πρώτος υπενθυμίζει ότι αναμένει ακόμα ενημέρωση για τις εργασίες τις οποίες αντιπροσωπεύει το Πιστοποιητικό Πληρωμής ημερομηνίας 26.1.
5. Με την εν λόγω επιστολή ο Εναγόμενος επισημαίνει ότι το πιστοποιητικό πληρωμής δεν απευθύνεται σε συγκεκριμένο πρόσωπο. Στις 26.10.07 ο Εναγόμενος έστειλε ακόμα ένα φαξ (βλ. Τεκμήριο 18) με όμοιο περιεχόμενο και με το οποίο εισηγείται όπως στην περίπτωση που ο αρχιτέκτονας του έργου επιθυμεί να υποβάλει Πιστοποιητικό Πληρωμής, τότε αυτό να απευθύνεται στο υπεύθυνο πρόσωπο, δηλαδή τον διαχειριστή και να συνοδεύεται από περιγραφή των εργασιών που έχουν εκτελεστεί. Όλα τα πιο πάνω δείχνουν ότι ο Εναγόμενος αμφισβήτησε σθεναρά το περιεχόμενο του ισχυριζόμενου πιστοποιητικού πληρωμής. Δεν ευσταθεί συνεπώς η θέση που ο ΜΕ1 εξέφρασε στην κυρίως εξέταση ότι ο Εναγόμενος ουδέποτε αμφισβήτησε τις εκτελεσθείσες εργασίες ή το ποσό που απαιτείται. Όπως φαίνεται από τα πιο πάνω αλλά θα διαφανεί ακόμα εντονότερα πιο κάτω, κατά την παράθεση της μαρτυρίας του Εναγομένου, ο τελευταίος με πάρα πολλές επιστολές απαιτούσε να του παραχωρηθεί λεπτομερής ανάλυση των εργασιών που το εν λόγω πιστοποιητικό αφορά. Δεν υπήρξε όμως ανταπόκριση από την πλευρά της Ενάγουσας. Στην συνέχεια της αντεξέτασης του ο ΜΕ1 ανέφερε ότι ασχολείται χρόνια με τις οικοδομές και θεωρεί τον εαυτό του ως έναν έμπειρο εργολάβο. Ανέφερε ότι εμπλεκόμενοι στο έργο ήταν μόνο ο αρχιτέκτονας και ο ιδιοκτήτης, ήτοι ο Αντώνης Παπαϊωάννου και τέλος η Ενάγουσα ως εργολάβος. Όταν ρωτήθηκε αν εμπλεκόταν ο επιμετρητής ποσοτήτων απάντησε αρνητικά λέγοντας ότι ο επιμετρητής ετοίμασε μόνο την επιμέτρηση και από εκεί και πέρα δεν τον ξαναείδε. Ανέφερε ότι ο Αντώνης Παπαϊωάννου δεν χρειαζόταν τον επιμετρητή και απλά έδινε λεφτά στον ΜΕ
6. Στην συνέχεια όμως παραδέχτηκε όμως ότι στο συμβόλαιο αναφέρεται η παρουσία του επιμετρητή του οποίου το καθήκον είναι να επιμετρά τις εργασίες μιας οικοδομής. Ουδέποτε κλήθηκε όμως ο επιμετρητής από την Ενάγουσα για αυτό τον σκοπό. Σε άλλο σημείο, ο ΜΕ1 ανέφερε ότι είχε ζητήσει πολλές φορές τον ιδιοκτήτη να έρχεται ο επιμετρητής και μετά να γίνονται πληρωμές κάτι το οποίο δεν δεχόταν ο ιδιοκτήτης. Ήταν επίσης η θέση του ότι ο Αρχιτέκτονας (ΜΕ2) είχε συμβουλευθεί τον επιμετρητή πριν να εκδώσει το πιστοποιητικό που αφορά την παρούσα υπόθεση. Τούτο έρχεται σε πλήρη αντίφαση με τα λεγόμενα του ίδιου του ΜΕ2 (βλ. κατωτέρω). Ο ΜΕ1 αναγνώρισε αντίγραφα 6 επιταγών τις οποίες εξέδωσε ο Αντώνης Παπαϊωάννου και εισπράχθηκαν από τον Αντρέα Κοφτερό (βλ. Τεκμήριο 16). Ο ΜΕ1 συμφώνησε ότι με βάση το άρθρο 31 της συμφωνίας έπρεπε να εμπλέκεται άμεσα ο επιμετρητής ποσοτήτων. Αφού τον πλήρωνε ο Αντώνης Παπαϊωάννου τότε εξέδιδε και σχετικό τιμολόγιο. Δέσμη πέντε αντιγράφων τιμολογίων για το συνολικό ποσό των ΛΚ. 75.000 κατατέθηκε ως Τεκμήριο
7. Ο Μ.Ε.1 ανέφερε ο λόγος που εξέδιδε τα εν λόγω τιμολόγια ήταν ότι έπρεπε να τα παρουσιάσει στο Φ.Π.Α. Του υποδείχθηκε ότι στα τιμολόγια δεν αναγράφεται Φ.Π.Α. και απάντησε ότι όταν το τιμολόγιο παρουσιαστεί στον λογιστή, τότε ο τελευταίος είναι υπόχρεος να γράψει Φ.Π.Α. Όταν ερωτήθηκε γιατί στο τιμολόγιο 00294 είχε διαγράψει τον χώρο όπου κανονικά έπρεπε να τεθεί ο Φ.Π.Α. απάντησε ότι δεν θυμάται τον λόγο που το έκανε αυτό. Του υποδείχθηκε ότι στη σελίδα πέντε του Τεκμηρίου 4, στην παράγραφο 14 αναφέρεται ότι ο προσφοροδότης πρέπει να αναγράψει στην προσφορά του χωριστά το Φ.Π.Α. Ο ΜΕ1 είχε υπόψη του τον εν λόγω όρο όταν υπέβαλλε την προσφορά του αλλά δεν έβαλε Φ.Π.Α στην προσφορά αλλά τούτο ήταν κάτι που συζήτησε με τον αρχιτέκτονα, τον επιμετρητή και τον Αντώνη Παπαϊωάννου. Προσπαθώντας να δώσει μια αιτιολογία γιατί δεν συμπεριέλαβε Φ.Π.Α στην προσφορά ανέφερε ότι ο Φ.Π.Α. υπόκειται σε διακυμάνσεις για αυτό δεν ήξερε τι να βάλει. Ήταν εμφανής η προσπάθεια του μάρτυρα να παρέχει μια αιτιολογία για κάθε του ενέργεια, πλην όμως οι εξηγήσεις του στερούνται πειστικότητας και αληθοφάνειας. Στην συνέχεια ερωτήθηκε για την αναφορά στο Τεκμήριο 10 ότι θα αφαιρεθούν Λ.Κ.3.000 για απόδειξη που δεν εκδόθηκε αξίας Λ.Κ.20.
8. Ο ΜΕ1 ανέφερε ότι ο Αντώνης Παπαϊωάννου του έδωσε Λ.Κ.20.000 και δεν ήθελε απόδειξη. Ουσιαστικά επρόκειτο για «μαύρα λεφτά» για τα οποία ο ΜΕ1 καταδικάστηκε μετά από καταγγελία του Εναγομένου. Ισχυρίστηκε ότι τον είχε υποχρεώσει ο Αντώνης Παπαϊωάννου να πάρει αυτά τα λεφτά. Όταν πέθανε ο Αντώνης Παπαϊωάννου, ο Εναγόμενος του ζήτησε για αυτά τα λεφτά αποδείξεις και τότε του έδωσε το τεκμήριο
9. Ακολούθησαν ερωτήσεις σε σχέση με την εμπλοκή του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως το οποίο σύμφωνα με τον ΜΕ1 γνώριζε για τις εργασίες στην οικία και έθετε στον αρχιτέκτονα όρους στην εκτέλεση του έργου. Η Ενάγουσα ακολουθούσε τις οδηγίες των σχεδίων και του αρχιτέκτονα και του ιδιοκτήτη. Δεν είχε απευθείας επαφή με το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως. Την οικοδομή επισκέφθηκαν επίσης και αρμόδιοι του Τμήματος του Υπουργείου Εσωτερικών που έλεγξαν την οικοδομή. Ο ΜΕ1 δεν θυμόταν κατά πόσον είχε σταλεί οποιαδήποτε επιστολή από την Πολεοδομία με παρατηρήσεις για τις εργασίες που εκτελούνταν στην οικοδομή. Υποβλήθηκε στον ΜΕ1 ότι δεν κατασκευάστηκε συγκεκριμένο παράθυρο και συγκεκριμένη πόρτα και ειδοποιήθηκε επανειλημμένα για τούτο. Ο ΜΕ1 ενώ αρχικά είχε πει ότι δεν θυμόταν κάτι τέτοιο στην συνέχεια είπε ότι ήταν ότι τούτο έγινε με τις οδηγίες του αρχιτέκτονα και του ιδιοκτήτη. Οι οδηγίες τούτες δίνονταν προφορικά καθώς ο Αντώνης Παπαϊωάννου δεν ήθελε ούτε γραπτές οδηγίες ούτε αποδείξεις. Υποβλήθηκε επίσης στον ΜΕ1 ότι βάφτηκαν άσπρα μια ψαθαρκά και κάποια βολίτσια κατά παράβαση των όρων που προνοούν όπως διατηρηθούν στο φυσικό τους χρώμα. Όμοιες υποβολές έγιναν στον ΜΕ1 για το λιθόστρωτο που έγινε στην αυλή, για το παράθυρο του αποχωρητηρίου στο ισόγειο που είχε κλείσει κατά παράβαση των εγκεκριμένων σχεδίων, για την αυλή στο κάτω επίπεδο που έγινε με τσιμέντο αντί να γίνει με χώμα και για την καλυμμένη βεράντα στο μεσαίο επίπεδο όπου δεν τοποθετήθηκε προστατευτικό κάγκελο και γυαλί ασφάλειας. Οι τοποθετήσεις του μάρτυρα σε όλα τα πιο πάνω, ήταν ότι ακολουθούσε πάντοτε τις οδηγίες του αρχιτέκτονα και του ιδιοκτήτη. Κατατέθηκε επίσης στο Δικαστήριο δέσμη αρχιτεκτονικών σχεδίων (βλ. Τεκμήριο 21). Έχοντας κατά νου τα πιο πάνω και λαμβάνοντας υπόψη τη συνολική παρουσία του Μ.Ε.1 στο εδώλιο θεωρώ ότι αυτό αντιμετώπισε την μαρτυρία του με επιπολαιότητα, και προχειρότητα. Η μαρτυρία του χαρακτηρίζεται από ασάφεια, αοριστία και αντιφατικότητα και δεν μπορώ να προσδώσω σε αυτήν οποιαδήποτε βαρύτητα. Ως MΕ2 κατέθεσε ο Νέαρχος Κληρίδης, αρχιτέκτονας εγγεγραμμένος στο ΕΤΕΚ (βλ. Τεκμήριο 22) ο οποίος δεν μου έκανε θετική εντύπωση. Ήταν εμφανής η προσπάθεια του να δικαιολογήσει κάθε πράξη και ενέργεια της Ενάγουσας εταιρείας και να επιρρίψει ολόκληρη την ευθύνη για την στασιμότητα του έργου στον Εναγόμενο. Σε αρκετά σημεία ήταν εμφανής ο εκνευρισμός του με τις ενέργειες του Εναγομένου ο οποίος, ειρήσθω εν παρόδω, δεν κατέβαλε στον ΜΕ2 το κατ' ισχυρισμό οφειλόμενο υπόλοιπο για την εργασία του. Επίσης σε άλλα σημεία, ήταν εμφανής η αδυναμία της μνήμης του ΜΕ
10. Ενώ αρχικά έδινε κάποια απάντηση, όταν στην συνέχεια του υποδεικνυόταν κάτι που τον ανέτρεπε απέδιδε την αντίφαση στο μεγάλο χρονικό διάστημα που έχει παρέλθει. Γενικά συνυπολογίζοντας και συνεκτιμώντας το περιεχόμενο της μαρτυρίας του ΜΕ2 σε συνδυασμό με την εν γένει παρουσία του στο εδώλιο του μάρτυρα, καταλήγω στο ότι η μαρτυρία του δεν αποτελεί ασφαλές υπόβαθρο για εξαγωγή ευρημάτων. Πιο κάτω παραθέτω βασικά σημεία της μαρτυρίας του. Ο ΜΕ2 ανέφερε ότι περί τον Ιούλιο του 2004 διορίστηκε ως ο Αρχιτέκτονας του επίδικου έργου, μετά από πρόταση του Αντώνη Παπαϊωάννου. Μετά την έγερση της παρούσας αγωγής κοινοποίησε προς την Ενάγουσα και τον Εναγόμενο την παραίτηση του ημερομηνίας 18.5.
11. Η Ενάγουσα ήταν ένας από τους προσφοροδότες του έργου και ακολούθως ο επιτυχών εργολάβος. Προς τούτο υπογράφηκε συμφωνία μεταξύ της Ενάγουσας και του Αντώνη Παπαϊωάννου για συντήρηση και αποκατάσταση της οικίας του τελευταίου (Τεκμήριο 5). Αρχιτέκτονας του έργου δυνάμει του συμβολαίου ήταν ο ίδιος και επιμετρητής ποσοτήτων ο Πέτρος Παναγιώτου. Ο ρόλος του επιμετρητή, σύμφωνα με τον ΜΕ2 ήταν να ετοιμάσει τα δελτία ποσοτήτων, ώστε να ζητηθούν προσφορές από εργολάβους. Πέραν τούτου δεν είχε ανατεθεί καμία άλλη εργασία στον επιμετρητή ποσοτήτων, τον οποίον μάλιστα δεν είχε δει ποτέ κατά την εκτέλεση της οικίας. Υπενθυμίζω ότι ο ΜΕ1 είχε πει ότι ο αρχιτέκτονας συμβουλεύθηκε τον επιμετρητή προτού εκδώσει το πιστοποιητικό πληρωμής. Κατά καιρούς και κατόπιν οδηγιών του ιδιοκτήτη, ο ΜΕ2 προέβη σε αλλαγές επί των αρχικών σχεδίων οι οποίες, κατά την θέση του, θα μπορούσαν να συνάδουν με τις προϋποθέσεις και τους όρους του Κλάδου Διατήρησης του Τμήματος Πολεοδομίας και θα μπορούσαν να τύχουν διαπραγμάτευσης και να γίνουν αποδεκτές. Αναφέρθηκε σε διάφορες τέτοιες αλλαγές, όπως στην κατασκευή παραθύρου και μη διάνοιξη κάποιας θύρας, την αντικατάσταση πλακόστρωτου με λιθόστρωτο δάπεδο κ.α. Κατά την διάρκεια διεξαγωγής των εργασιών στην οικία, ο Αντώνης Παπαϊωάννου κατέβαλλε διάφορα ποσά προς εξόφληση των εκτελεσθεισών από την Ενάγουσα εργασιών τις οποίες και επέβλεπε ο ίδιος ως μηχανικός του έργου. Περί τον Ιανουάριο του 2007 εκτίμησε, όπως ανέφερε, τις εκτελεσθείσες εργασίες και στις 26.1.2007 προέβη στην έκδοση σχετικού πιστοποιητικού πληρωμής αφότου μετέβη στον χώρο της οικοδομής και αξιολόγησε επί τόπου τις εργασίες. Το πιστοποιητικό δεικνύει τις μέχρι τότε πληρωμές καθώς και το οφειλόμενο υπόλοιπο πληρωτέο προς την Ενάγουσα. Υποδείχθηκε στον ΜΕ2 το Τεκμήριο 6 το οποίο αναγνώρισε ως το πιστοποιητικό πληρωμής που εξέδωσε. Εξήγησε ότι κάθε πιστοποιητικό πληρωμής προκύπτει από εκτελεσθείσες εργασίες που κάνει ο εργολάβος, στις οποίες περιλαμβάνονται τυχόν επιπρόσθετες εργασίες. Στην συνέχεια αφού αφαιρεθούν εργασίες που για διάφορους λόγους δεν έγιναν, προκύπτει το τελικό ποσό. Ακολούθως αφαιρούνται κάποια ποσά για κακοτεχνίες και το ποσό κράτησης που είναι 5% του ολικού του συμβολαίου και οι προηγούμενες πληρωμές του εργοδότη προς τον εργολάβο και έτσι προκύπτει το τελικό ποσό προς πληρωμή. Όλοι οι πιο πάνω υπολογισμοί γίνονται με αναλυτική καταγραφή των εργασιών και στην συνέχεια αποτυπώνονται επίσημα στο πιστοποιητικό. Ο ΜΕ2 παρέπεμψε στο Τεκμήριο 36 σε σχέση με την αναλυτική καταγραφή των εργασιών. Η χειρόγραφες εκείνες σημειώσεις όμως δεν αποτελούν ανάλυση του συνόλου των εργασιών αλλά ενός πολύ μικρού μέρους και ειδικότερα περιλαμβάνουν κάποιες εργασίες εκτός συμφωνίας που έγιναν και κάποιες άλλες εργασίες που ήταν στην συμφωνία αλλά δεν έγιναν. Επισημαίνω επίσης ότι ο Εναγόμενος είχε ζητήσει επανειλημμένα από τον ΜΕ2 να του παραχωρήσει αναλυτική κατάσταση με τις εργασίες που αφορά το σύνολο του πιστοποιητικού πληρωμής χωρίς όμως ανταπόκριση. Ο ΜΕ2 γνώριζε τι είναι αυτό που αφορά η παρούσα υπόθεση. Εντούτοις, για ανεξήγητο λόγο, δεν προσκόμισε στο Δικαστήριο όλες τις αναλύσεις και καταγραφές στις οποίες προέβη, αν προέβη, πριν να εκδώσει το πιστοποιητικό πληρωμής. Ο ΜΕ2 ρωτήθηκε κατά την αντεξέταση, αν εξέδιδε πιστοποιητικά ανά μήνα όπως προνοεί το συμβόλαιο με τον τελευταίο να απαντά ότι ο Αντώνης Παπαϊωάννου παρ' όλες τις υποδείξεις του ΜΕ2, πλήρωνε τον εργολάβο χωρίς πιστοποιητικά. Δεν εξήγησε όμως τι ήταν αυτό που εμπόδιζε τον ίδιο να εκδίδει πιστοποιητικά πληρωμής παρά την απροθυμία του ιδιοκτήτη. Ο ρόλος του αρχιτέκτονα σε ένα έργο δεν περιορίζεται στην προστασία μόνο του εργοδότη, από τον οποίο προφανώς έχει διοριστεί, αλλά και των δύο πλευρών. Εν πάση περιπτώσει, το μόνο πιστοποιητικό που εξέδωσε ο ΜΕ2 είναι εκείνο που αφορά η παρούσα αγωγή. Ήταν η θέση του ότι για τις €85.000 που πλήρωσε ο Αντώνης Παπαϊωάννου, υπάρχει κατάσταση των εργασιών που έγινε για να μπορέσει ο ΜΕ2 να εκδώσει το πιστοποιητικό. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά «διόρθωσα το λάθος με αυτό το πιστοποιητικό». Για να εκδώσει το πιστοποιητικό επισκέφτηκε την οικοδομή λίγες μέρες πριν το εκδώσει και ακολούθως διέθεσε πολλές ώρες στο γραφείο του βλέποντας τις πληρωμές, καταγράφοντας τις ατέλειες καθώς και τις κρατήσεις. Όπως ήδη αναφέρθηκε, δεν παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο κατάσταση εργασιών, ούτε παρουσιάστηκε στον Εναγόμενο τέτοια κατάσταση παρά το ότι ο τελευταίος επίμονα την ζητούσε. Επί αυτού της σημαντικής πτυχής της υπόθεσης ο ΜΕ2 δεν μπορούσε να διαφωτίσει αν και ήταν ο άμεσα υπεύθυνος προς τούτο, δυνάμει της συμφωνίας. Ο ΜΕ2 έλαβε ενημέρωση από τον Εναγόμενο στις 10.5.2007 σχετικά με τον διορισμό του ως διαχειριστή της περιουσίας του ιδιοκτήτη της οικίας και ακολούθως προέκυψε αλληλογραφία μεταξύ της Ενάγουσας, του Εναγόμενου και του ιδίου σχετικά με τη διευθέτηση των εκκρεμοτήτων σχετικά με την οικία. Δέσμη επιστολών που αποστάληκαν από τον ΜΕ2 στον Εναγόμενο κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 23 έως
12. Όπως ανέφερε, μετά την ενημέρωση που έλαβε από τον Εναγόμενο του απέστειλε το πιστοποιητικό πληρωμής. Κατά την θέση του ΜΕ2, ουδέποτε αμφισβητήθηκαν οι εκτελεσθείσες εργασίες ή το ποσό που απαιτείται και ουδέποτε έγινε δέκτης παραπόνων είτε από τον Αντώνη Παπαϊωάννου είτε από τον Εναγόμενο. Παραπέμπω, στο τεκμήριο 14, ήτοι επιστολή ημερομηνίας 19.10.2007 από τον Εναγόμενο προς τον ΜΕ2 με την οποία ο πρώτος ζητά ανάλυση των εργασιών που αφορά το πιστοποιητικό πληρωμής. Το ίδιο ζητήθηκε λίγες μέρες αργότερα με επιστολή ημερομηνίας 25.10.2007 (Τεκμήριο 17) , 26.10.2007 (Τεκμήριο 18) και άλλες μεταγενέστερες επιστολές. Δεν υπήρξε καμία ανταπόκριση από τον ΜΕ2 σε σχέση με το αίτημα του Εναγομένου. Και διερωτάται κάποιος, πως θα μπορούσε ο Εναγόμενος να αμφισβητήσει κάτι το οποίο δεν γνωρίζει. Συνεπώς, η θέση του ΜΕ2 ότι ο Εναγόμενος δεν αμφισβήτησε τις εκτελεσθείσες εργασίες εκτός του ότι δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα δείχνει και την τάση του ΜΕ2 να βοηθήσει την υπόθεση της Ενάγουσας. Περαιτέρω, κατά την αντεξέταση, ο ΜΕ2 ανέφερε ότι γνώρισε τον Αντώνη Παπαϊωάννου λίγους μήνες πριν την υπογραφή του συμβολαίου, δηλαδή το
13. Στην συνέχεια, αναγνώρισε την εξουσιοδότηση που του παραχώρησε ο Αντώνης Παπαϊωάννου στις 12.12.2001 για ανάθεση του έργου σε τεχνικό (βλ. Τεκμήριο 37). Στο εν λόγω έγγραφο γίνεται μια σύντομη περιγραφή του έργου και καταγράφονται όροι πληρωμής του αρχιτέκτονα. Ο ΜΕ2 ερωτήθηκε κατά πόσον θυμάται πότε υπέγραψε το πιστοποιητικό πληρωμής ημερομηνίας 26.1.
14. Αρχικά ανέφερε ότι δεν θυμάται πότε το υπέγραψε και στην συνέχεια είπε ότι είναι αδύνατο να μην το υπέγραψε όταν το εξέδωσε. Είπε ότι η διαδικασία ήταν ότι διδόταν το πιστοποιητικό υπογεγραμμένο στον εργολάβο κάτι το οποίο σίγουρα έγινε κατά την θέση του. Επισημαίνω ότι ο ΜΕ1 Ανδρέας Κοφτερός είχε αναφέρει στην μαρτυρία του ότι το πρώτο πιστοποιητικό που εκδόθηκε ήταν όντως ανυπόγραφο. Ο ΜΕ2 κλήθηκε από τον συνήγορο υπεράσπισης να αντιπαραβάλει το πιστοποιητικό πληρωμής (Τεκμήρια 6 και 14) με το πιστοποιητικό πληρωμής με ημερομηνία 26.1.07 που υπήρχε στην κατοχή του (το οποίο κατατέθηκε ως Τεκμήριο 39). Η διαφορά επί των δύο εγγράφων την οποία επισήμανε τόσο το Δικαστήριο όσο και ο ΜΕ2 είναι ότι το τεκμήριο 39 εκδόθηκε επ' ονόματι του Γιάννη Παπαϊωάννου ενώ το πρώτο πιστοποιητικό είχε εκδοθεί επ' ονόματι «Παπαϊωάννου». Υπεδείχθη στον ΜΕ2 ότι με βάση το συμβόλαιο (άρθρο 4.8) οποιοδήποτε πιστοποιητικό εκδίδεται προς τον εργοδότη. Ο ΜΕ2 συμφώνησε αλλά επανέλαβε ότι είναι ευθύνη του εργολάβου να παραδώσει το πιστοποιητικό στον εργοδότη. Ο ίδιος ήταν σίγουρος ότι δεν απέστειλε το πιστοποιητικό στον Εναγόμενο. Σημειώνω ότι σύμφωνα με το Τεκμήριο 23 (επιστολή ΜΕ2 προς Εναγόμενο) το πιστοποιητικό πληρωμής είχε αποσταλεί από τον ΜΕ2 στην διεύθυνση κατοικίας του Εναγομένου. Εν πάση περιπτώσει, ο ΜΕ2 είπε ότι η λέξη «εκδίδεται» δεν σημαίνει ότι αποστέλλεται. Σημαίνει κατά την γνώμη του, ότι απευθύνεται προς τον εργοδότη. Το πρώτο πιστοποιητικό απευθυνόταν στην οικογένεια Παπαϊωάννου διότι δεν είχε ακόμα διοριστεί διαχειριστής ο Εναγόμενος. Δεν ξέρει όμως πότε έγινε διαχειριστής ούτε θυμάται πότε απεβίωσε ο Αντώνης Παπαϊωάννου. Αργότερα τροποποίησε το πιστοποιητικό ώστε σε αυτό να αναγράφεται ως εργοδότης ο Εναγόμενος. Ο Μάρτυρας πρόσθεσε ότι μέχρι αυτήν τη στιγμή, δεν ξέρει εάν ο Εναγόμενος είναι διαχειριστής ή κληρονόμος. Υποδείχθηκε το Τεκμήριο 3 για να παραδεχτεί εν τέλει ότι ενημερώθηκε ότι ο Εναγόμενος διορίστηκε ως διαχειριστής και απέδωσε την λήθη του στα πολλά χρόνια που έχουν παρέλθει. Ο ΜΕ2 απέφυγε να απαντήσει ευθέως σε υποβολές ότι οποιοδήποτε μεταγενέστερο πιστοποιητικό έπρεπε να εκδοθεί με ξεχωριστή ημερομηνία και ξεχωριστό όνομα. Το όνομα στο πιστοποιητικό είναι κατά τη γνώμη του κάτι τυπικό. Κατά την αντεξέταση έγιναν τέλος ερωτήσεις σε σχέση με τις αποκλίσεις από τα αρχικά σχέδια. Ο ΜΕ2 επανέλαβε ότι οι αποκλίσεις ζητήθηκαν από τον Αντώνη Παπαϊωάννου με προφορικές οδηγίες. Ερωτήθηκε αν βάσει του συμβολαίου οι αλλαγές που γίνονται είτε από τον ιδιοκτήτη, είτε από τον αρχιτέκτονα πρέπει να υποβάλλονται γραπτώς και ο ΜΕ2 ανέφερε πως τούτο δεν είναι αναγκαίο αν πρόκειται για ασήμαντα πράγματα. Ο ΜΕ2 ανέφερε επίσης ότι υπάρχει απάντηση από το Τμήμα Πολεοδομίας προς τον Εναγόμενο για αποδοχή των αλλαγών που έγιναν (Τεκμήριο 42). Ο ίδιος ο ΜΕ2 θα ζητούσε έγκριση των αλλαγών στο τέλος κατά το στάδιο εξασφάλισης τελικής έγκριση. Στο μεταξύ όμως παραιτήθηκε από αρχιτέκτονας. Ο ΜΕ2 προσπαθώντας να βοηθήσει την υπόθεση της Ενάγουσας και να προστατεύσει και την δική του εργασία όσον αφορά την εμπλοκή του στο έργο, επιλεκτικά προσπάθησε να παρουσιάσει το Τεκμήριο 42 μεμονωμένα, ενώ γνώριζε ότι μεταγενέστερα κοινοποιήθηκε άλλη επιστολή από τον διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας (βλ. Τεκμήριο προς αναγνώριση Χ 1 που έγινε Τεκμήριο 43) με διαφορετικό περιεχόμενο. Για να είμαι σαφής, ο ΜΕ2 δεν προσπάθησε να αποκρύψει το Τεκμήριο
15. Απλά δεν αναφέρθηκε σε αυτό παρά μόνο μετά που ερωτήθηκε από τον συνήγορο του Εναγομένου. Το Τεκμήριο 43 κατά τον ΜΕ2 περιέχει ανακρίβειες και λάθη τις οποίες ο μάρτυρας επιχείρησε να επισημάνει και να εξηγήσει. Υποδείχθηκε στον ΜΕ2 επιστολή που εστάλη από το Τμήμα Πολεοδομίας προς τον Αντώνη Παπαϊωάννου στις 12.9.03 στην οποία αναφέρεται «Να τηρηθούν πιστά τα εγκεκριμένα σχέδια» (Τεκμήριο 44 - βλ. Γενικούς Όρους Παραρτήματος ΙΙ). Ο ΜΕ2 την χαρακτήρισε ως τυπική επιστολή που στέλνεται σε όλους και επανέλαβε ότι επιτρέπονται αποκλίσεις που έγιναν μεταγενέστερα. Εξάλλου, έχει ληφθεί η επιχορήγηση €30.000 που είναι το μεγαλύτερο μέρος της επιχορήγησης κάτι που σημαίνει ότι στάλθηκε και ανάλυση της εργασίας που έγινε καθώς και κοστολόγηση των εργασιών. Στις 27.7.06 απέστειλε επιστολή προς το Τμήμα Πολεοδομίας με την οποία τους ενημερώνει ότι οι οικοδομικές εργασίες προχωρούν προς ολοκλήρωση και ζητά την συγκεκριμένη επιχορήγηση. Το τελικό ποσό της επιχορήγησης ύψους 8.000 Λ.Κ θα καταβαλλόταν όταν ολοκληρώνονταν οι εργασίες οι οποίες όμως ουδέποτε ολοκληρώθηκαν. Μαρτυρία Εναγόμενου Μετά το πέρας της υπόθεσης για την Ενάγουσα παρουσίασε την υπόθεση του ο Εναγόμενος, δίνοντας προφορική μαρτυρία ο ίδιος ως πρώτος μάρτυρας υπεράσπισης. Ανέφερε ότι στις 18.9.2007 διορίστηκε ως διαχειριστής της περιουσίας του Αντώνη Παπαϊωάννου. Με επιστολή ημερομηνίας 5.10.2007 (Τεκμήριο 3), ενημέρωσε την Ενάγουσα και τον αρχιτέκτονα για τον διορισμό του και ζήτησε να του αποσταλούν όλες οι εργασίες που δεν είχαν αποπερατωθεί με χρονοδιάγραμμα αποπεράτωσης για κάθε εργασία και ανάλυση του ποσού κατά εργασία, για πλήρη αποπεράτωση του έργου. Κατά την θέση του, μέχρι σήμερα, η Ενάγουσα και ο Αρχιτέκτονας δεν έχουν απαντήσει στα ερωτήματα του. Η συνεργασία του Αντώνη Παπαϊωάννου με τον Αρχιτέκτονα, Νέαρχο Κληρίδη, άρχισε με την υπογραφή της «Εξουσιοδότησης Για Ανάθεση Έργου Σε Τεχνικό Από Εργοδότη», (Τεκμήριο 37). Είναι η θέση του Εναγομένου ότι Ενάγουσα και ο αρχιτέκτονας δεν τήρησαν τους όρους της συναίνεσης του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, Τεκμήριο 44, η οποία είναι αναγκαία για κάθε διατηρητέα οικοδομή και ειδικότερα τους όρους για συμμόρφωση με τα εγκριμένα σχέδια. Ως αποτέλεσμα, το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως διέκοψε την επιχορήγηση προς τον Εναγόμενο λόγω απόκλισης από τα εγκριμένα σχέδια και υπάρχει ορατός κίνδυνος της μη εξασφάλισης τελικής έγκρισης για την οικοδομή. Ο Εναγόμενος κατέθεσε στο Δικαστήριο αντίγραφο του συμβολαίου (Τεκμήριο 51) όπου φαίνεται στο Παράρτημα Όρων Συμβολαίου, ότι η διάρκεια του έργου ήταν περίπου 13 μήνες με ημερομηνία συμπλήρωσης την 1.9.
16. Μέχρι τις 18.9.2006 που απεβίωσε ο Αντώνης Παπαϊωάννου, υπήρχε ήδη πέραν των 12 μηνών καθυστέρηση. Η Ενάγουσα δεν ενημέρωσε γραπτώς τον Αρχιτέκτονα ότι θα υπήρχε σημαντική καθυστέρηση στην αποπεράτωση των εργασιών. Επίσης σύμφωνα με τους όρους του συμβολαίου τα ενδιάμεσα πιστοποιητικά έπρεπε να εκδίδονταν ανά μήνα. Αντ' αυτού, από την έναρξη της συμφωνίας μέχρι την ημερομηνία θανάτου του Αντώνη Παπαϊωάννου, δηλαδή για περίοδο περίπου 25 μηνών, ο Αρχιτέκτονας δεν έκδωσε ούτε ένα Πιστοποιητικό Πληρωμής. Περαιτέρω, ο Εναγόμενος στις 29.9.2009 μίλησε τηλεφωνικά με τον επιμετρητή του έργου, ο οποίος επιβεβαίωσε ότι δεν είχε ανάμειξη σε έκδοση ενδιάμεσου πιστοποιητικού (βλ. Τεκμήριο 52) Ο Εναγόμενος έκανε αναφορά στα διάφορα Τεκμήρια που κατατέθηκαν στο δικαστήριο και φέρουν ως τίτλο «Πιστοποιητικό Πληρωμής». Μεταξύ άλλων αναφέρθηκε στο Τεκμήριο 39 που ο Αρχιτέκτονας παρουσίασε ως Πιστοποιητικό Πληρωμής επ' ονόματι του Γιάννη Παπαϊωάννου. Ανέφερε ότι το εν λόγω έγγραφο πρώτη φορά περιήλθε στην αντίληψη του κατά τη δικάσιμο στις 26.4.
17. Ο Εναγόμενος επισήμανε επίσης ότι ουδέποτε υπήρξε πλήρης ανάλυση των χρεώσεων που εμφανίζονται στο Πιστοποιητικό Πληρωμής παρά μόνο κάποιες αναφορές μέσω πρόχειρων χειρόγραφων σημειώσεων (Τεκμήριο 36) οι οποίες περιήλθαν για πρώτη φορά εις γνώση του κατά την δίκη. Ήταν η θέση του Εναγομένου ότι το ποσόν των £3000 το οποίο έχει αφαιρεθεί από τον Αρχιτέκτονα για κακοτεχνίες είναι πολύ μικρό για να καλύψει τις σοβαρές κακοτεχνίες που υπάρχουν στο έργο. Ο Εναγόμενος αναφέρθηκε σε 8 επιστολές που δείχνουν ότι δεν υπήρξε επαρκής ανταπόκριση της Ενάγουσας και του Αρχιτέκτονα όσον αφορά σε θέματα της έκδοσης του Πιστοποιητικού Πληρωμής. (βλ. Τεκμήρια 11, 13, 14, 53, 54, 55, 56 και 57). Σε σχέση με το Φ.Π.Α ο Εναγόμενος επεσήμανε ότι στην προσφορά της Ενάγουσας, Τεκμήριο 4 δεν υπάρχει ένδειξη για χρέωση ΦΠΑ. Όσον αφορά στο θέμα της Διαιτησίας, ανέφερε ότι την ξεκίνησε ο ίδιος ο Εναγόμενος. Ειδικότερα, με βάση τη διαδικασία διαιτησίας που προβλέπεται στο Άρθρο 36 της συμφωνίας ζήτησε με τις επιστολές 1.4.2008, (βλ. Τεκμήριο 61) και 13.4.2008 (βλ. Τεκμήριο 62) από τον Αρχιτέκτονα «Απόφαση Αρχιτέκτονα» χωρίς όμως ανταπόκριση. Συνεχίζοντας την διαδικασία, απέστειλε τις επιστολές 5.5.2008 (βλ. Τεκμήριο 63) και 20.5.2008 (βλ. Τεκμήριο 64) και διόρισε διαιτητή τον Πλάτωνα Στυλιανού με την επιστολή 29.6.2008 (βλ. Τεκμήριο 65). Η Ενάγουσα ανταποκρίθηκε με την επιστολή 9.7.2008, (Τεκμήριο 20) με το διορισμό δικού της διαιτητή. Ακολούθως, η Ενάγουσα με επιστολή στις 27.8.2008, (Τεκμήριο 8) ζήτησε να πληρωθεί το ποσό του Πιστοποιητικού Πληρωμής. Ο Εναγόμενος απάντησε στην εν λόγω επιστολή με επιστολή ημερομηνίας 2.9.2008, (Τεκμήριο 66). Όπως ανέφερε, ο λόγος διακοπής της διαιτησίας ήταν ότι ο δικηγόρος της Ενάγουσας Αντρέας Χαβιαράς, έθεσε ως όρο, ότι ο Εναγόμενος έπρεπε να διορίσει δικηγόρο για να τον αντιπροσωπεύσει. Παρέπεμψε δε στα Τεκμήρια 58, 59 και
18. Σε σχέση με τον ισχυρισμό του Ανδρέα Κοφτερού ότι ξεκίνησε τις εργασίες όπως συμφώνησαν όμως στην πορεία σταμάτησε αφού ο Εναγόμενος δεν είχε εξοφλήσει το διατακτικό, ο Εναγόμενος αναφέρει ότι οι μόνες εργασίες στις οποίες προέβηκε η Ενάγουσα μετά από υπόδειξη του Αρχιτέκτονα, ήταν η υπερύψωση των ανωφλιών σε δύο θύρες (βλ. επιστολές 16.2.2009 και 18.2.2009 Τεκμήρια 67 και 68) και αυτό μόνο μετά από παρέμβαση του διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως. Οι εργασίες ήταν ημιτελείς διότι δεν τοποθετήθηκε θύρα στο καινούργιο άνοιγμα (βλ. επιστολή 23.2.2009, Τεκμήριο 69). Περαιτέρω, ουδέποτε συμφώνησε στην πληρωμή του Πιστοποιητικού Πληρωμής, δεδομένης της απροθυμίας της Ενάγουσας και του Αρχιτέκτονα να παραδώσουν ανάλυση των εργασιών του Πιστοποιητικού Πληρωμής και των εργασιών για αποπεράτωση του έργου και επιδιόρθωση των κακοτεχνιών που υπήρχαν. Όσον αφορά στην επιστολή του διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως ημερομηνίας 30.10.2009 (Τεκμήριο 43), ο Εναγόμενος την απέστειλε στην Ενάγουσα με φαξ στις 26.11.2009 και επίσης με διπλοσυστημένη επιστολή στις 16.11.2009, όπως φαίνεται στο Τεκμήριο
19. Είναι η θέση του ότι η Ενάγουσα και ο Αρχιτέκτονας δεν έπραξαν οτιδήποτε για να συμμορφωθούν με τις παρατηρήσεις του διευθυντή Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως. Επιπρόσθετα, παρουσιάστηκε ως Τεκμήριο 78, επιστολή ημερομηνίας 21.5.2010 του Διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως 3 μέρες μετά την παραίτηση του Αρχιτέκτονα, όπου επαναλαμβάνει ότι «... από το φάκελο διαπιστώνεται ότι έχουν γίνει αποκλίσεις από τα εγκριμένα σχέδια για τις οποίες φαίνεται ότι δεν δόθηκε οποιαδήποτε άδεια από το Τμήμα.» Αντεξεταζόμενος, ο Εναγόμενος ανέφερε ότι με βάση τους όρους του συμβολαίου, η διόρθωση της οικίας έπρεπε να ξεκινήσει στις 28.7.
20. Δεν γνωρίζει αν ξεκίνησε όντως στην πράξη εκείνη την ημερομηνία καθώς ο ίδιος δεν αναμείχθηκε στο μεγαλύτερο μέρους του έργου. Δεν γνωρίζει πότε ακριβώς σταμάτησε το έργο αλλά ήταν σε εξέλιξη μέχρι τις 18.9.2006, οπόταν και απεβίωσε ο πατέρας του. Ελλείψει στοιχείων, διαφώνησε με υποβολή ότι η διεξαγωγή εργασιών τερματίστηκε λίγο μετά τον θάνατο του πατέρα του. Εν πάση περιπτώσει, μετά τον Σεπτέμβριο του 2006 που απεβίωσε ο πατέρας του οι εργασίες δεν τέλειωσαν. Όταν ανέλαβε διαχειριστής επικοινωνούσε με την Ενάγουσα, κατά κύριο λόγο γραπτώς και σπάνια τηλεφωνικώς. Το μόνο άτομο με τον οποίο μιλούσε ήταν ο Αντρέας Κοφτερός. Σε σχέση με την διακοπή της επιχορήγησης εξαιτίας των παρεκκλίσεων ο Εναγόμενος παρέπεμψε στο τεκμήριο 43, όπου αναφέρεται ότι έχει κατακρατηθεί ποσό £10.
21. Τούτο έγινε διότι υπάρχουν αποκλίσεις από τα εγκεκριμένα σχέδια και όχι απλώς ατέλειωτες εργασίες. Σε ερώτηση αν αναστάληκαν οι εργασίες επειδή δεν εξοφλήθηκε το διατακτικό και το πιστοποιητικό πληρωμής, απάντησε ότι η Ενάγουσα εξακολουθεί να είναι εργολάβος της οικοδομής. Τόσο η Ενάγουσα όσο και ο αρχιτέκτονας εξακολουθούν να έχουν την πινακίδα τους μπροστά από την οικοδομή. Ερωτήθηκε αν όταν πήγε 14.05.2016 στην οικοδομή, είχε δει πρόοδο εργασιών και αν θα το αντιλαμβανόταν. Απάντησε ότι δεν είναι επιμετρητής, ή αρχιτέκτονας ή εργολάβος. Σε σχέση με το ότι η Ενάγουσα δεν απέδωσε το Φ.Π.Α. επανέλαβε ότι όταν η Ενάγουσα εξέδωσε τα τιμολόγια δεν είχε αποδώσει το Φ.Π.Α. και χρειάστηκε καταγγελία στο Φ.Π.Α. για να το πράξει. Επίσης, σε σχέση με την καθυστέρηση στην αποπεράτωση του έργου παρέπεμψε εκ νέου στους όρους συμβολαίου όπου αναφέρεται ότι η ημερομηνία συμπλήρωσης του έργου είναι 1.9.
22. Μέχρι 18.9.2006 δεν είχε τελειώσει, και επειδή δεν υπάρχει ημερολόγιο εργολάβου ή αρχιτέκτονα, εργασιών και επισκέψεων, δεν μπορεί να γνωρίζει ποιες εργασίες δεν έχουν ολοκληρωθεί. Ο Εναγόμενος επέμεινε στην θέση ότι μέχρι σήμερα, δεν έχει λάβει απάντηση στην επιστολή του ημερομηνίας 5.10.2007 (τεκμήριο 3) σε σχέση με τις εργασίες που απομένουν για την ολοκληρωτική αποπεράτωση του έργου. Κάποιες μεμονωμένες επιστολές που απεστάλησαν όπως λ.χ. τα τεκμήριο 23, 27 και 34 και 40 δεν έδωσαν σε αυτόν σαφή εικόνα και τον οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι, η Ενάγουσα και ο αρχιτέκτονας είτε δεν γνώριζαν τι χρειαζόταν να γίνει είτε προσπαθούσαν να τον παραπλανήσουν. Η επιστολή τεκμήριο 10, την οποία έλαβε στις 11.10.2007, δεν απαντά σε όλα τα ερωτήματα του. Όταν μάλιστα είδε και την αναφορά ότι θα αφαιρεθούν £3.000 για αποδείξεις που δεν θα δοθούν αξίας £20.000, τότε υποψιάστηκε ότι κάτι δεν πάει καλά. Ακολούθως, έγιναν ερωτήσεις σε σχέση με τις εργασίες στις οποίες προέβη η Ενάγουσα μετά από υπόδειξη του αρχιτέκτονα, ήτοι την ανύψωση δύο ανωφλιών. Ο Εναγόμενος επανέλαβε ότι οι εργασίες αυτές έγιναν από 5.12.08 μέχρι 16.2.
23. Ειδικότερα, μετά από την επιστολή της Ειρήνης Χατζησάββα ημερομηνίας 27.11.2008 (τεκμήριο 42) την οποία εξέλαβε ως μια κάλυψη των ατασθαλιών του αρχιτέκτονα και της Ενάγουσας, ζήτησε να συναντήσει τον διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας κάτι το οποίο έγινε στις 5.12.
24. Μετά από παραστάσεις του Εναγομένου προς τον διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως στην παρουσία της Ειρήνης Χατζησάββα και του αρχιτέκτονα, ο διευθυντής του Τμήματος Πολεοδομίας, Χρίστος Κτωρίδης, είπε στον αρχιτέκτονα ότι αν δεν ψηλώσει τις πόρτες, τότε η Πολεοδομία θα τοποθετηθεί γραπτώς. Ακολούθως στις 16.02.09 ο αρχιτέκτονας ενημέρωσε τον Εναγόμενο ότι έγιναν οι εργασίες. Δεν είχε συμφωνηθεί οτιδήποτε άλλο με την Ενάγουσα ή τον αρχιτέκτονα. Περαιτέρω, στις 30.10.2009 ο Χρίστος Κτωρίδης απέστειλε επιστολή στην οποία αναγράφονται διάφορες αποκλίσεις (βλ. τεκμήριο 43). Υποβλήθηκε στον Εναγόμενο ότι από το 2006 που τερματίστηκαν οι εργασίες μέχρι που στάλθηκε αυτή η επιστολή από το τμήμα Πολεοδομίας, έχουν παρέλθει τρία χρόνια και είναι φυσικό να υπάρχει φυσική φθορά της οικοδομής. Ο Εναγόμενος, με αναφορά στην επιστολή τεκμήριο 43, ανέφερε ότι οι αποκλίσεις που υπήρχαν όπως μη κατασκευή συγκεκριμένης θύρας, βάψιμο ψαθαρκάς, λιθόστρωτο αντί πλακόστρωτο, υπογειοποίηση καλωδίων κ.α. δεν επηρεάζονται από την πάροδο του χρόνου. Ήταν αποκλίσεις που μπορούσαν και έπρεπε να διορθωθούν. Έγινε τέλος ερώτηση προς τον Εναγόμενο γιατί δεν πλήρωσε το πιστοποιητικό πληρωμής. Ο Εναγόμενος απάντησε ότι στα τεκμήρια που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου υπάρχουν τουλάχιστον έξι έγγραφα με τίτλο «πιστοποιητικό πληρωμής». Ήταν η θέση του ότι κανένα από το εν λόγω έγγραφα δεν είναι έγκυρο, λόγω του ότι η Ενάγουσα και ο αρχιτέκτονας δεν ακολούθησαν τις διαδικασίες που περιγράφονται στο συμβόλαιο, ήτοι του άρθρου
25. Επίσης ουδέποτε έχει λάβει ανάλυση των εργασιών που αντιπροσωπεύει οποιοδήποτε από τα πιστοποιητικό πληρωμής. Επιπλέον δεν έχει εκδοθεί τιμολόγιο από την Ενάγουσα για οποιοδήποτε ποσό, όπως έπραξε η Ενάγουσα στο παρελθόν με την έκδοση 5 τιμολογίων. Ο Εναγόμενος μου άφησε θετική εντύπωση ως μάρτυρας. Ο τρόπος χειρισμού των διαφόρων θεμάτων που σχετίζονται με την παρούσα υπόθεση δείχνει ότι είναι ένας άνθρωπος που στην ζωή του και υποθέσεις του εφαρμόζει την λατινική παροιμία «Verba volant, scripta manent» που στην ελληνική γλώσσα αποδίδεται ως "τα λόγια πετούν, τα γραπτά μένουν". Τούτο φαίνεται από τον μεγάλο αριθμό επιστολών που συνέταξε κατά τον χειρισμό της υπόθεσης. Όπως ο ίδιος ανέφερε, με την Ενάγουσα επικοινωνούσε κατά κύριο λόγο γραπτώς και σπανίως προφορικά. Ο Εναγόμενος ήταν επίσης πολύ προσεκτικός στις απαντήσεις δίνοντας σημασία στην λεπτομέρεια. Ασχέτως όμως του χαρακτήρα του Εναγομένου, δεν διαπίστωσα από αυτόν οποιαδήποτε προσπάθεια παραποίησης των γεγονότων και θεωρώ ότι προσήλθε στο Δικαστήριο για να πει την αλήθεια. Ήταν σαφής και κατανοητός στα όσα ανέφερε. Συνάδουν δε πλήρως με την γραπτή μαρτυρία που κατατέθηκε στο Δικαστήριο. Η επιμονή που επέδειξε σε κάποιες περιπτώσεις να διευκρινιστούν κάποια θέματα σε σχέση με τις ερωτήσεις που του υποβάλλονταν, αποδίδεται ακριβώς στον τρόπο που ο Εναγόμενος ως άνθρωπος αντιμετωπίζει τις υποθέσεις του, ήτοι με προσήλωση στην λεπτομέρεια και με τρόπο ώστε να μην αφεθούν σκοτεινά σημεία ή αναπάντητες ερωτήσεις. Πέραν τούτου, ο Εναγόμενος, ήταν ήρεμος και δεν φάνηκε να διακατέχεται από αμηχανία ή δισταγμό στις απαντήσεις του. Επιπρόσθετα, δεν περιέπεσε σε οποιεσδήποτε αντιφάσεις. Απεναντίας ο μάρτυρας ήταν σταθερός στις θέσεις του και επέμεινε σε αυτές μέχρι τέλους. Συνεπώς αποδέχομαι την εκδοχή του ως προς τα γεγονότα της υπόθεσης. Ακολούθησε η μαρτυρία του ιδιώτη αρχιτέκτονα Άλκη Κούλλη (ΜΥ). Αυτός ασκεί το επάγγελμα του αρχιτέκτονα σχεδόν 26 χρόνια και είναι εγγεγραμμένος στο ΕΤΕΚ. Στο παρελθόν έχει ασχοληθεί με διατηρητέες οικοδομές και γνωρίζει την ενδεχόμενη εμπλοκή του Τμήματος Πολεοδομίας σε αυτές. Ειδικότερα, ανέφερε ότι το Τμήμα Διατήρησης του Τμήματος Πολεοδομίας εμπλέκεται στις διατηρητέες οικοδομές, και εκδίδει τη συναίνεση και κατ' επέκταση την άδεια οικοδομής. Βάσει της συναίνεσης όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, ήτοι ιδιοκτήτης και εργολάβος οφείλουν να προχωρήσουν προς ολοκλήρωση της μελέτης που έχει εγκριθεί και στη βάση της οποίας ο εργοδότης δικαιούται κρατική επιχορήγηση. Την οικοδομή του Αντώνη Παπαϊωάννου στον Καλοπαναγιώτη την είχε επισκεφτεί μαζί με τον Εναγόμενο στο παρελθόν προτού κηρυχθεί διατηρητέα. Πριν 4 χρόνια ο Εναγόμενος του ζήτησε να ετοιμάσει μια έκθεση σε σχέση με την κατάσταση που είχε περιέλθει η οικοδομή. Ετοίμασε την σχετική έκθεση η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο
26. Οι όροι εντολής που δόθηκαν σε αυτόν από τον Εναγόμενο, ήταν να επισημάνει εκ πρώτης όψεως και να περιγράψει αποκλίσεις από τα εγκεκριμένα σχέδια της οικοδομής καθώς και τυχόν προβλήματα που υπάρχουν σε αυτή. Τα εγκεκριμένα σχέδια και οι όροι προσφοράς (Τεκμήρια 21 και 4 αντίστοιχα) είχαν δοθεί από πριν στον ΜΥ. Ο μάρτυρας είχε επίσης υπόψη του το Τεκμήριο 43, ήτοι την επιστολή του διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας. Ανταποκρινόμενος στους όρους εντολής, διευθέτησε επίσκεψη στην οικοδομή στον Καλοπαναγιώτη στις 24.1.2014 όπου εξέτασε τόσο τους εσωτερικούς όσο και τους εξωτερικούς χώρους. Στις 16.2.2014 ετοίμασε την σχετική έκθεση μέσα από την οποία διαπιστώνει αποκλίσεις των κατασκευαστικών εργασιών από τα εγκεκριμένα σχέδια καθώς και προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν. Συμφώνησε δε σε αρκετά σημεία με την επιστολή που είχε ετοιμάσει ο διευθυντής της Πολεοδομίας (Τεκμήριο 43). Έχει εντοπίσει και ο ίδιος τα ίδια σημεία και τα έχει αποτυπώσει και φωτογραφικά. Έχει δε επεκταθεί και σε άλλα επιπρόσθετα σημεία. Ο ΜΥ2 έκαμε σχετική αναφορά στην έκθεση του σε διάφορα θέματα, όπως την μη κατασκευή συγκεκριμένης θύρας (αρ. 17) και συγκεκριμένου παραθύρου (αρ. 3), το βάψιμο της ψαθαρκάς και ολόκληρης της οροφής στο δωμάτιο του κατώτερου επιπέδου σε άσπρο αντί αυτά να διατηρηθούν στο φυσικό τους χρώμα, αρμολόγηση που αφορά το λιθόστρωτο δάπεδο κ.α. Ο μάρτυρας αναφέρθηκε επίσης σε προβλήματα υγρασίας και διάβρωσης, καταστροφής των επιχρισμάτων, σε πρόχειρη στερέωση κομπρεσόρου που δεν συνάδει με τα θέματα της λεγόμενης διακριτικής ένταξης των μηχανολογικών σε διατηρητέα οικοδομή. Όσον αφορά το ηλεκτρικό δίκτυο της οικοδομής, κατά τη γνώμη του υπάρχει μια πρόχειρη διαδρομή της σωλήνας του ηλεκτρικού δικτύου το οποίο έπρεπε να ήταν υπόγειο σύμφωνα με τους κανονισμούς της ΑΗΚ αλλά και με βάση τους όρους της προσφοράς. Όλες οι αποκλίσεις που διαπίστωσε μπορούσαν να επιδιορθωθούν παρά το ότι η παρέλευση του χρόνου είναι αρνητικός παράγοντας σε μια οικοδομή. Ο ΜΥ2 διαπίστωσε επιπρόσθετα των όσων είχε εντοπίσει ο κ. Κτωρίδης ότι μια από τις δύο τοιχοποιίες δεν έχει κατασκευαστεί σε ευθύγραμμη διάταξη, το ξεθώριασμα της τελικής επάλειψης της μπογιάς που σημαίνει στασιμότητα των όμβριων υδάτων που κατ' επέκταση σημαίνει δεν έχουν γίνει σωστά οι ρύσεις, δεν υπήρχε πετρόκτιστη δόμη υπό μορφή τοίχου αντιστήριξης την οποία προέβλεπαν τα σχέδια. Σε ερώτηση αν όλες οι ατέλειες που εντόπισε θα μπορούσαν να διορθωθούν με £3000 κατά το έτος 2009 απάντησε ότι θα χρειάζονταν περισσότερα. Υποδείχθηκε τέλος στον μάρτυρα το Τεκμήριο
27. Αναγνώρισε ότι πρόκειται για έγγραφο που εκδίδει το Συμβούλιο Εργοληπτών. Υπάρχουν δύο είδη τέτοιων συμβολαίων, ήτοι με ποσότητες και χωρίς ποσότητες. Το συγκεκριμένο είναι με ποσότητες που σημαίνει ότι μέρος των δεσμευτικών εγγράφων του συμβολαίου είναι και οι ποσότητες εκ μέρους του συμβούλου επιμετρητή ποσοτήτων. Σε σχέση με την συμμετοχή του επιμετρητή στην έκδοση πιστοποιητικού πληρωμής ανέφερε ότι όταν ολοκληρωθεί μέρος μιας εργασίας καλείται ο επιμετρητής ποσοτήτων να επιβεβαιώσει την εργασία αυτήν, καθώς επίσης και την ανάλυση της εργασίας αυτής εκ μέρους του εργολάβου. Με άλλα λόγια ο επιμετρητής πρέπει να επιβεβαιώσει την εργασία που έχει κάνει ο εργολάβος. Αυτό βέβαια γίνεται και εκ μέρους του μελετητή αρχιτέκτονα, αλλά ο αρχιτέκτονας αναμένει από τον επιμετρητή ποσοτήτων να επιβεβαιώσει το μέρος της εκτελεσθείσας εργασίας για να προχωρήσει μετά ο εργολάβος στην έκδοση τιμολογίου για την εργασία την οποία έχει κάνει. Στην περίπτωση διατηρητέων οικοδομών παράλληλη εργασία γίνεται και από το Τμήμα Διατήρησης του τμήματος Πολεοδομίας για σκοπούς αποδέσμευσης μέρους του κονδυλίου χορηγίας που δικαιούται ο ιδιοκτήτης. Αντεξεταζόμενος, ο ΜΥ2 σε σχέση με αποκλίσεις που υπάρχουν από τα εγκριμένα σχέδια ερωτήθηκε αν υπάρχουν κάποια πράγματα που θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτά από το Τμήμα Πολεοδομίας. Ο ΜΥ2 ανέφερε ότι όσα υποδεικνύουν τα σχέδια δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα γίνουν πάντοτε ακριβώς. Υπάρχουν παράγοντες κοινά αποδεκτοί από τον εργοδότη, τον αρχιτέκτονα και τον εργολάβο ότι ίσως κάποια πράγματα δεν μπορούν να γίνουν απαραίτητα όπως είναι στα σχέδια. Αυτό βέβαια πρέπει να γίνει με την έγκριση του αρμόδιου λειτουργού που ορίζει το Τμήμα Πολεοδομίας για τις επιτόπιες επισκέψεις στο εργοτάξιο. Κατέληξε ότι μπορούν κάποια προβλήματα να θεραπευτούν εάν είναι μικρής κλίμακας. Όταν πρόκειται όμως για μεγάλη απόκλιση οφείλει ο αρχιτέκτονας να δώσει γραπτή οδηγία στον εργολάβο την οποία κοινοποιεί στο Τμήμα Διατήρησης του Τμήματος Πολεοδομίας και όταν παρθεί κοινή συναίνεση ως προς τη θεραπεία ενός σεναρίου τότε μπορεί να γίνει απόκλιση από τα σχέδια. Η γνώμη του είναι ότι όλες οι κακοτεχνίες μπορούν να διορθωθούν. Εκείνο που πρέπει να εξετάσει κάποιος είναι κατά πόσον αξίζει να διορθωθούν. Για παράδειγμα αν για να γίνει μια θύρα πρέπει να σπάσει ολόκληρη τοιχοποιία από πέτρα, ίσως να μην αξίζει τον κόπο. Η ουσία ήταν να μην γινόταν το λάθος από την αρχή. Βέβαια το να μην γίνει κάτι με βάση τα σχέδια δεν είναι μόνο απόφαση του αρχιτέκτονα, αλλά και του Τμήματος Πολεοδομίας που αποδεσμεύει επιχορήγηση για κονδύλια προς τον ιδιοκτήτη πέραν από τις αμοιβές του εργολάβου. Για να συντάξει την έκθεση είχε υπόψη του την επιστολή του διευθυντή της Πολεοδομίας την οποία του έδωσε ο Εναγόμενος. Σε κάθε περίπτωση όμως και ο ίδιος θα διαπίστωνε όμοια δεδομένα όπως παρουσιάζονται στην εν λόγω επιστολή. Εξάλλου η δική του ανάλυση έχει επεκταθεί και σε άλλα σημεία. Αναμφίβολα όμως έλαβε υπόψη του τα δεδομένα του διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας στο οποίο υπάγεται το τμήμα που επιχορηγεί τη διατηρητέα οικοδομή και του οποίου λειτουργοί επισκέπτονταν την οικοδομή. Τέλος ερωτήθηκε ο ΜΥ2 αν μπορεί κάποιος αρχιτέκτονας να συντάξει διατακτικό χωρίς την παρουσία του επιμετρητή. Ο ΜΥ2 ανέφερε ότι σε τέτοια περίπτωση το διατακτικό πρέπει να συνοδεύεται από ανάλυση εργασιών που παρουσιάζει ο εργολάβος προς τον αρχιτέκτονα και όταν η εργασία αυτή επιβεβαιωθεί επιτόπου από τον αρχιτέκτονα τότε, μπορεί να προχωρήσει στην έκδοση πιστοποιητικού πληρωμής. Κατά την επανεξέταση διευκρίνισε ότι σε περίπτωση που υπάρχει ρητή πρόνοια στο συμβόλαιο για ύπαρξη επιμετρητή τον ρόλο αυτόν της επιβεβαίωσης της εργασίας τον επωμίζεται ο σύμβουλος επιμετρητής ποσοτήτων. Ο εν λόγω μάρτυρας μου έκανε καλή εντύπωση. Γενικά ήταν σαφής και κατατοπιστικός σε όσα εμπίπτουν στην δική του γνώση. Είναι νομολογημένο ότι εμπειρογνώμονες μάρτυρες δεν αντιμετωπίζονται από το δικαστήριο κατά διαφορετικό τρόπο από τους άλλους μάρτυρες. Η μαρτυρία τους αξιολογείται στη βάση των ίδιων αρχών. Στην παρούσα περίπτωση οι γνώσεις, οι εμπειρίες και το επάγγελμά του εν λόγω μάρτυρα τον καθιστούν ειδικό για τα όσα κατέθεσε. Τόσο τα προσόντα όσο και οι γνώσεις του δεν αμφισβητήθηκαν από την συνήγορο της Ενάγουσας. Επίσης οι διαπιστώσεις και τα συμπεράσματά του ήταν αποτέλεσμα επιτόπιας έρευνας. Ο μάρτυρας δεν περιέπεσε σε οποιεσδήποτε αντιφάσεις. Ήταν σαφής, επεξηγηματικός και σταθερός στις απαντήσεις του και η αξιοπιστία του δεν κλονίστηκε κατά την διάρκεια της αντεξέτασης. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Η μαρτυρία των δύο μαρτύρων που παρουσίασε η Ενάγουσα δεν γίνεται αποδεκτή. Εντούτοις, έχοντας υπόψη τα δικόγραφα, το σύνολο της μαρτυρίας τόσο της προφορικής όσο και της γραπτής, τις παραδοχές που έγιναν μέσα από την δικογραφία και δεδομένης της πιο πάνω αξιολόγησης, καταλήγω στα πιο κάτω ευρήματα σε σχέση με τα επίδικα θέματα: Ο Αντώνης Παπαϊωάννου ήταν, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, ο εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης οικοδομής στο χωρίο Καλοπαναγιώτης. Κατά ή περί την 28.7.2004 η Ενάγουσα και ο Αντώνης Παπαϊωάννου υπέγραψαν Έντυπο Κυρίως Συμβολαίου για Οικοδομικά έργα με ποσότητες σε σχέση με την οικία. Το άρθρο 31 του συμβολαίου προνοεί ότι ο Αρχιτέκτονας του έργου θα εκδίδει ενδιάμεσα πιστοποιητικά πληρωμής. Για τον σκοπό αυτό, η Ενάγουσα θα υπέβαλλε προς τον Αρχιτέκτονα, με αντίγραφο προς τον Επιμετρητή Ποσοτήτων, Πέτρο Παναγιώτου, λεπτομερή αίτηση η οποία θα ανέφερε τον υπολογισμό του ποσού το οποίο οφείλεται σε αυτήν από τον Εργοδότη. Ο Αρχιτέκτονας, κατόπιν τούτου, λαμβάνοντας υπ' όψη την σχετική υπόδειξη του Επιμετρητή Ποσοτήτων, θα εκδίδει κάποιο Ενδιάμεσο Πιστοποιητικό το οποίο θα δηλώνει το ποσό το οποίο οφείλεται προς τον Εργολάβο από τον Εργοδότη. Ο Αντώνης Παπαϊωάννου απεβίωσε στις 18.9.
28. Ακριβώς ένα χρόνο αργότερα, ήτοι στις 18.9.2007 ο Εναγόμενος διορίστηκε διαχειριστής της περιουσίας του. Ο αρχιτέκτονας του έργου, Νέαρχος Κληρίδης είχε προηγουμένως εκδώσει ενδιάμεσο πιστοποιητικό πληρωμής ημερομηνίας 26.1.2007 για το ποσό των £27.815, το οποίο αρχικά ήταν ανυπόγραφο. Επρόκειτο για το πρώτο και μοναδικό πιστοποιητικό που εκδόθηκε από τον αρχιτέκτονα σε σχέση με την επίδικη συμφωνία. Ο επιμετρητής ποσοτήτων δεν είχε αναμειχθεί καθόλου στην έκδοση του ενδιάμεσου πιστοποιητικού Σε αυτό αναφέρεται ότι η εκτελεσθείσα εργασία ανέρχεται στο συνολικό ποσό των £106.
29. Είχαν , σύμφωνα πάντα με το εν λόγω έγγραφο, προηγουμένως πληρωθεί από τον εργοδότη στον εργολάβο συνολικά £73.913 ενώ αφαιρέθηκαν επίσης £3.000 για κακοτεχνίες και κρατήσεις ύψους £5.
30. Μετά την αφαίρεση των εν λόγω ποσών παρέμεινε ποσό προς πληρωμή ύψους £27.
31. Με επιστολή ημερομηνίας 5.10.2007, ο Εναγόμενος ενημέρωσε την Ενάγουσα και τον αρχιτέκτονα για τον διορισμό του και ζήτησε να του αποσταλούν όλες οι εργασίες που δεν είχαν αποπερατωθεί για πλήρη αποπεράτωση του έργου με χρονοδιάγραμμα αποπεράτωσης για κάθε εργασία και ανάλυση του ποσού κατά εργασία,. Επίσης με διάφορες επιστολές μεταξύ των οποίων και επιστολές ημερομηνίας 19.10.2007, 25.10.2007, 26.10.2007 o Εναγόμενος ζήτησε όπως του αποσταλεί αναλυτική κατάσταση με τις εργασίες που αντιπροσωπεύει το πιστοποιητικό πληρωμής, χωρίς όμως ανταπόκριση ούτε από την Ενάγουσα ούτε και από τον Αρχιτέκτονα. Το πιστοποιητικό στάλθηκε για πρώτη φορά υπογεγραμμένο προς τον Εναγόμενο με επιστολή του Αρχιτέκτονα ημερομηνίας 19.10.
32. Εντούτοις, ο Εναγόμενος δεν κατέβαλε οποιοδήποτε ποσό. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Η απαίτηση της Ενάγουσας εδράζεται σε διατακτικό πληρωμής που εκδόθηκε από τον αρχιτέκτονα. Συνεπώς, θα πρέπει πρώτα να εξετασθεί τι είναι διατακτικό και αν πράγματι το έγγραφο το οποίο εκδόθηκε από τον αρχιτέκτονα της οικίας στην παρούσα περίπτωση αποτελεί διατακτικό στην βάση του οποίου μπορεί να στηριχθεί το αγώγιμο δικαίωμα και να αποτελέσει αδιαμφισβήτητη μαρτυρία ότι οφείλεται το ποσό που αναγράφεται σε αυτό. Διατακτικό πληρωμής σημαίνει ότι ο επιβλέπων αρχιτέκτονας, αφού εγκρίνει την χρέωση και την διεκπεραίωση της εκτελεσθείσας εργασίας, «διατάζει» τον εργοδότη να πληρώσει τον εργολάβο για αυτή την εργασία. Επισημαίνω ότι ο όρος διατακτικό πληρωμής θα πρέπει να θεωρείται ταυτόσημος με τον όρο πιστοποιητικό πληρωμής. Τα ενδιάμεσα διατακτικά παρέχουν την δυνατότητα για την διενέργεια περιοδικών πληρωμών προς τον εργολάβο, δίνοντας του κατά αυτό τον τρόπο οικονομική ευχέρεια για την απρόσκοπτη συνέχιση και ολοκλήρωση του έργου. Το διατακτικό μπορεί, υπό κάποιες προϋποθέσεις, να αποτελέσει ξεχωριστή αιτία αγωγής (βλ. Mottram Consultants Ltd v. Bernard Sunly and Sons Ltd

(1974)2ΒLR 31). Στο σύγγραμμα Bullen & Leake "Precedents of Pleadings", 13η έκδοση στη σελ. 231 αναφέρονται τα ακόλουθα σε σχέση με την νομική υπόσταση των πιστοποιητικών τα οποία εκδίδονται από τον αρχιτέκτονα του έργου: «The contract may provide that during the course of the works the architect should issue progress or interim certificates, which certify that in the opinion of the architect work has been carried out, or materials supplied, to a value specified, and that a payment is due to the contractor. Similarly, the contract may provide for a final certificate, granted at the conclusion of the works, which certifies that the work conforms with the contract, and that an amount is finally payable to the contractor. Whether a certificate is conclusively binding upon the parties is a matter of construing the relevant contract. If it is clear from the terms of the contract that the parties intended a certificate (usually the final certificate) to be binding and conclusive, then in the absence of fraud or collusion, neither party can attack the certificate; (see Bateman v. Thompson

(1875)(Hudson Building Contracts, 10th ed.); Lamprell v. Billericay Union

(1849)18 L.J. Ex.282; and Kaye (P. & M.) Ltd. v. Hosier & Dickinson [1972]1 W.L.R.146; and National Coal Board v. McNeill [1985] Q.B.300).» Επίσης, στο σύγγραμμα Keating on Construction Contracts, 5th Edition p. 100 αναφέρονται τα ακόλουθα: «Progress or interim certificates. These certificates are issued from time to time during the course of the work certifying that, in the opinion of the architect, work has been carried out, and, in some cases, materials supplied to the value £x. They are approximate estimates, made in some instances for the purpose of determining whether the employer is safe in making a payment in advance of the contract sum, in others whether he is under a duty to pay an installment and if so, how much he is to pay. Such certificates are not normally binding upon the parties as to quality or amount and are subject to adjustment on completion.» Τέλος, στο σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, 4η έκδοση, τόμος 4

(3)αναφέρεται ότι: «134. Effect of a final certificate. Except where the architect is disqualified from certifying or where the certificate may otherwise be dispensed with, the final certificate will be binding and, depending on the terms of the contract, may also be conclusive, otherwise than where there is fraud. Thus, where a final certificate states an amount as due to the contractor which includes sums in respect of additional work which is not ordered in writing, the employer cannot resist payment in respect of the additional work. The binding effect of a final certificate may, subject to the express terms of the contract, be open to review by the court, adjudicator or arbitrator in proceedings. Whether (and, if so, upon what matters) a final certificate is conclusive is a question of the construction of the particular terms of the contract. The contract may provide that the final certificate will not become conclusive until the expiration of a specified period from issue. It may also provide that the certificate may be prevented from becoming conclusive by either side taking prescribed steps.» Απ' όλα τα πιο πάνω διαπιστώνεται ότι το κατά πόσο διατακτικό είναι καθοριστικό (conclusive) για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των μερών, εξαρτάται από το λεκτικό της συμφωνίας που συνομολόγησαν τα μέρη. Διατακτικό θεωρείται οριστικό και αμετάκλητο εκεί όπου με τρόπο ρητό και αδιαμφισβήτητο το λεκτικό της συμφωνίας το καθιστά τέτοιο. Σε τέτοια μάλιστα περίπτωση το περιεχόμενο του είναι δεσμευτικό και το δικαστήριο δεν παρεμβαίνει. Στην παρούσα περίπτωση το άρθρο 31

(1)της συμφωνίας, στο οποίο χρησιμοποιείται ο όρος πιστοποιητικό, προνοεί τα ακόλουθα: «Τα Ενδιάμεσα Πιστοποιητικά θα εκδίδονται από τον Αρχιτέκτονα συμφώνως προς το παρόν Άρθρο και για τον σκοπό αυτό ο Εργολάβος θα υποβάλλει προς τον Αρχιτέκτονα, με αντίγραφο προς τον Επιμετρητή Ποσοτήτων, λεπτομερή αίτηση η οποία θα αναφέρει τον υπολογισμό του ποσού το οποίο οφείλεται εις αυτόν από τον Εργοδότη. Ο Αρχιτέκτονας, κατόπιν τούτου, λαμβάνοντας υπ' όψη την σχετική υπόδειξη του Επιμετρητή Ποσοτήτων, θα εκδίδει κάποιο Ενδιάμεσο Πιστοποιητικό το οποίο θα δηλώνει το ποσό το οποίο οφείλεται προς τον Εργολάβο από τον Εργοδότη και ο Εργολάβος θα δικαιούται να πληρωθεί το ποσό αυτό εντός του Χρονικού Ορίου για την Καταβολή Πληρωμών το οποίο καθορίζεται εις το Παράρτημα των παρόντων Όρων αρχομένου από την ημερομηνία παρουσίασης του Πιστοποιητικού αυτού εις τον Εργοδότη.» Έχω την άποψη ότι εσφαλμένα, στην προκειμένη περίπτωση, η Ενάγουσα βάσισε την απαίτηση της σε ενδιάμεσο πιστοποιητικό πληρωμής. Υπό το φως των όρων της συμφωνίας μεταξύ των μερών, θεωρώ ότι το ενδιάμεσο πιστοποιητικό στην προκειμένη περίπτωση δεν μπορεί από μόνο του να αποτελέσει επαρκές έρεισμα για επιτυχία της αξίωσης. Και τούτο διότι όπως προκύπτει από τους όρους του συμβολαίου, τα ενδιάμεσα πιστοποιητικά δεν έχουν την ίδια ισχύ όπως έχει ένα τελικό πιστοποιητικό. Έχω ήδη παραθέσει πιο πάνω το άρθρο 31

(1)της συμφωνίας. Το λεκτικό της παραγράφου 31

(7)του συμβολαίου που διαγράφει την ισχύ και τις επιπτώσεις του τελικού πιστοποιητικού είναι παντελώς διαφορετικό. Ειδικότερα στο άρθρο 31

(7)της επίδικης συμφωνίας, αναφέρεται, μεταξύ άλλων ότι: «...μετά την παρουσίαση του Τελικού Πιστοποιητικού από τον Εργολάβο εις τον Εργοδότη, θα καθίσταται χρέος πληρωτέο από τον Εργοδότη προς τον Εργολάβο ή ανάλογα με την περίπτωση, από της εκπνοής του Χρονικού Ορίου για την Καταβολή Πληρωμών η οποία καθορίζεται εις το Παράρτημα των παρόντων Όρων μετά την έκδοση του Τελικού Πιστοποιητικού θα καθίσταται χρέος πληρωτέο από τον Εργολάβο προς τον Εργοδότη ». Περαιτέρω, το άρθρο 31

(8)της συμφωνίας προνοεί τα ακόλουθα: «

(8)(α) Εκτός εάν οποιεσδήποτε διαδικασίες επίλυσης διαφορών είχαν αρχίσει είτε βάσει του Άρθρου 36 των παρόντων Όρων είτε διαφορετικά (είτε από το ένα είτε από το άλλο μέρος εις το παρόν Συμβόλαιο) πριν ή εντός 14 ημερών από την ημερομηνία έκδοσης του Τελικού Πιστοποιητικού, το εν λόγω Πιστοποιητικό θα συνιστά, εις οποιεσδήποτε τέτοιες διαδικασίες οι οποίες αναφύονται από ή σε σχέση με το παρόν Συμβόλαιο (

1. i)αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του ότι όπου η ποιότητα των υλικών ή το επίπεδο τεχνουργίας εις το παρόν Συμβόλαιο πρέπει να είναι σύμφωνα προς την λογική ικανοποίηση του Αρχιτέκτονα, αυτά είναι σύμφωνα προς τέτοια ικανοποίηση, και (
2. ii)αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του ότι έχουν εφαρμοσθεί δεόντως όλες οι πρόνοιες του παρόντος Συμβολαίου οι οποίες απαιτούν να γίνει ρύθμιση του Ποσού Συμβολαίου, εκτός για οποιοδήποτε ποσό εις το Τελικό Πιστοποιητικό το οποίο διαπιστώνεται ότι δεν είναι ορθό εξ' αιτίας είτε δόλου, ανειλικρίνειας ή δόλιας απόκρυψης σε σχέση με τις Εργασίες ή με οποιονδήποτε τμήμα αυτών, ή με οποιοδήποτε θέμα το οποίο διακανονίζεται εις το εν λόγω Πιστοποιητικό, είτε οποιουδήποτε ελαττώματος (συμπεριλαμβανομένης οποιασδήποτε παράλειψης) εις τις Εργασίες ή εις οποιονδήποτε τμήμα αυτών το οποίο με λογική επιθεώρηση ή εξέταση καθ' οποιονδήποτε λογικό χρόνο κατά την διάρκεια της εκτέλεσης των Εργασιών ή πριν από την έκδοση του Τελικού Πιστοποιητικού δεν ήταν δυνατό να αποκαλυφθεί, είτε οποιασδήποτε τυχαίας συμπερίληψης ή εξαίρεσης οποιασδήποτε εργασίας, υλικών, εμπορευμάτων ή ψηφίου εις οποιονδήποτε υπολογισμό ή οποιουδήποτε αριθμητικού λάθους εις οποιονδήποτε υπολογισμό. Πάντοτε νοουμένου ότι εις όλες τις προαναφερόμενες εξαιρούμενες περιπτώσεις, το Τελικό Πιστοποιητικό θα συνιστά αδιαμφισβήτητη μαρτυρία εις ότι αφορά τα υπόλοιπα ποσά τα οποία συμπεριλαμβάνονται εις το εν λόγω Πιστοποιητικό». Τέλος, το άρθρο 31

(9)της συμφωνίας αναφέρει τα ακόλουθα: «Υπό τις επιφυλάξεις των προνοιών της παραγράφου

(8)του παρόντος Άρθρου, ουδέν Πιστοποιητικό του Αρχιτέκτονα θα αποτελεί από μόνο του αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του ότι οποιεσδήποτε εργασίες, υλικά ή εμπορεύματα εις τα οποία αναφέρεται το Πιστοποιητικό αυτό, είναι σύμφωνο προς το παρόν Συμβόλαιο.» Είναι ξεκάθαρο από την τελευταία αυτή πρόνοια του συμβολαίου, ότι στην προκειμένη περίπτωση κανένα πιστοποιητικό του Αρχιτέκτονα πλην του τελικού, δεν θα είναι δεσμευτικό ανάμεσα στα μέρη. Ποιος είναι όμως ο ρόλος των ενδιάμεσων πιστοποιητικών; Στην υπόθεση New Orchidea Fashion Ltd. ν. Eργοληπτικής Eταιρείας Bαρνάβας Xατζηκυπριανού Λτδ.

(1998)1 ΑΑΔ 202 ανατρέποντας πρωτόδικη απόφαση που εκδόθηκε σε αίτηση για συνοπτική απόφαση, ανέφερε τα εξής: «Είναι γεγονός πως ο σκοπός έκδοσης των ενδιάμεσων Πιστοποιητικών, όπως ήταν αυτά που εκδόθηκαν, είναι η εξασφάλιση ροής χρημάτων προς τον εργολάβο, προς το σκοπό συνέχισης του έργου, αλλά τα πιστοποιητικά αυτά αφορούν κατά προσέγγιση αξία και δεν εκλαμβάνονται σαν έγκριση της επιτελεσθείσας εργασίας. Τούτο προκύπτει από τους σχετικούς όρους της μεταξύ των μερών συμφωνίας που προνοούν για την έκδοση τελικών πιστοποιητικών και από τις νομικές αρχές που τα διέπουν (Βλ. Hudson' s Building & Engineering Contract, 11th Edition, Vol. 1, σελ. 492 και Halsburys Laws of England, 4η έκδοση, 4ος τόμος, σελ. 614, παρ. 1205, Interim Certificates in General).» Περαιτέρω, ένα ενδιάμεσο πιστοποιητικό μπορεί να προσφέρει έγκυρο έρεισμα για αναστολή των εργασιών όπως προνοείται στο άρθρο 31

(5)της συμφωνίας ή ακόμα και για καταγγελία της σύμβασης, πλην όμως εν όψει όμως των συμβατικών όρων στην παρούσα περίπτωση, κρίνω ότι το ενδιάμεσο πιστοποιητικό που αφορά η παρούσα υπόθεση δεν μπορεί να αποτελέσει από μόνο του αδιαμφισβήτητη απόδειξη των όσων αναφέρονται σε αυτό. Σχετική είναι η υπόθεση υπόθεση Beaufort Developments (NI) Ltd v. Gilbert - Ash NI Ltd

(1998)2 All ER 778, στην οποία το κρίσιμο ερώτημα ήταν κατά πόσον ο διαιτητής που διορίζεται για να επιλύσει μια διαφορά που ανακύπτει σε σχέση με την εκτέλεση συμβολαίου είναι ο μόνος που μπορεί αναθεωρεί τα διατακτικά του αρχιτέκτονα. Τα γεγονότα εκείνης της υπόθεσης φανερώνουν ότι το συμβόλαιο που εξετάστηκε σε εκείνη την περίπτωση προνοούσε, όπως και στην παρούσα, την έκδοση ενδιάμεσων πιστοποιητικών (clause 30.1). Όπως ανέφερε ο Lord Hoffman (βλ. σελ 783), το κρίσιμο ερώτημα είναι κατά πόσον τα εν λόγω διατακτικά είναι δεσμευτικά κάτι που προχώρησε να εξετάσει. Ο όρος 30.8 σε εκείνη την περίπτωση ήταν πανομοιότυπος με το άρθρο 31

(7)της επίδικης συμφωνίας. Περαιτέρω, στα γεγονότα της απόφασης Beaufort (βλ. σελ 785) γίνεται αναφορά στον όρο που ρητά καθορίζει ότι το τελικό πιστοποιητικό είναι αδιαμφισβήτητη απόδειξη για διάφορα θέματα (clause 30.9). Ακολούθως γίνεται αναφορά στον όρο 30.10 που είναι πανομοιότυπος με τον όρο του άρθρου 31

(9)στην παρούσα περίπτωση (βλ ανωτέρω). Αναφέρθηκαν ειδικότερα τα εξής στις σελ. 785 -786: «Clause 30.10, immediately after the provisions dealing with the final certificate, says: "Save as aforesaid no certificate of the architect shall of itself be conclusive evidence that any works, materials or goods to which it relates are in accordance with this contract". "This clause has itself been the subject of refined arguments of the inclusio unius, exclusio alterius variety. The clause refers to certificates, therefore it must have been intended that other statements of opinion by the architect should be conclusive. The clause refers only to works materials and goods being in accordance with the contract, therefore it must have been intended that certificates as to other matters such as extensions of time should be conclusive. In a contract such as this, such arguments are just as dangerous as the argument from redundancy, of which they are in truth merely a variety. If arguments of his kind are to be pursued, what seems to me much more compelling is that the contract contains express and elaborate terms which provide for conclusiveness as to various matters for one certificate and one only, namely the final certificate . The language and practical background of the JCT contract does not therefore suggest that any certificates other than the final certificate were intended to have conclusive effect". Στην ίδια απόφαση (βλ. σελ 781) ο Lord Lloyd of Berwick ανέφερε τα εξής: "Interim certificates granted by the architect in the course of a building contract are an important part of the contractual machinery. But there is nothing in the present contract to make interim certificates conclusive;" Επίσης ο Lord Hope of Craighead στην σελίδα 794 της ίδιας απόφασης ανέφερε τα ακόλουθα: «In the present case the contractor seeks payment of the sums certified as due for payment under six interim certificates. It appears that it will also seek to maintain a claim against the employer for additional costs which are not the subject of any certificate by the architect. The employer for its part claims, by way of set off against any sums due to the contractor, amounts in respect of delay in completion of the construction and fitting out works and damages for breach of its obligation to provide materials and workmanship to the standard which the contract required. These are matters about which the contract provides for decisions to be taken or opinions to be given by the architect. But there is no express contractual provision to which one can point which has the effect of giving finality to the various decisions and opinions which he has made. We are not concerned in this case with any question as to the conclusive effect of the final certificate because, although a certificate of practical completion was issued in June 1996, the final certificate has not yet been issued. It is made quite clear by clause 30.10 that the interim certificates which the architect has issued are not of themselves to be conclusive evidence» Πέραν των πιο πάνω, έστω θεωρώ ότι στην παρούσα περίπτωση το πιστοποιητικό στο οποίο η Ενάγουσα στηρίζεται δεν μπορεί να θεωρηθεί ως πιστοποιητικό εκδοθέν δυνάμει των προνοιών του συμβολαίου. Κατ' αρχήν, επισημαίνω ότι αποτέλεσε αναντίλεκτο γεγονός ότι το διατακτικό στη βάση του οποίου η Ενάγουσα ζητεί την πληρωμή του ποσού €47.524,75 ήταν το πρώτο, κατ' ισχυρισμό, ενδιάμεσο διατακτικό που εκδόθηκε. Προηγουμένως, ο αρχιτέκτονας του έργου (Μ.Ε2) δεν εξέδωσε κανένα διατακτικό ή πιστοποιητικό πληρωμής, καθώς η συνεργασία των μερών ενόσω ζούσε ο Αντώνης Παπαϊωάννου εξελίχθηκε στη βάση άλλης πρακτικής. Ως αποτέλεσμα της εν λόγω πρακτικής, την οποία τόσο ο ιδιοκτήτης της οικίας και η Ενάγουσα αποδέχθηκαν, οι πρόνοιες του άρθρου 31 του συμβολαίου που υπογράφτηκε μεταξύ των διαδίκων και προνοούσε για πληρωμή κατόπιν υποβολής αίτησης προς τον αρχιτέκτονα του έργου και έκδοση ενδιάμεσων πιστοποιητικών, είχαν αδρανοποιηθεί. Μετά τον θάνατο του Αντώνη Παπαϊωάννου, η Ενάγουσα και ο Αρχιτέκτονας του Έργου θέλησαν να επαναφέρουν την διαδικασία του άρθρου 31

(1)της συμφωνίας. Όμως δεν εφάρμοσαν τούτο ως όφειλαν. Ειδικότερα, δεν έχει παρουσιαστεί μαρτυρία ότι ο εργολάβος υπέβαλε προς τον αρχιτέκτονα λεπτομερή αίτηση η οποία να αναφέρει τον υπολογισμό του ποσού το οποίο οφείλεται σε αυτόν από τον εργοδότη και στην οποία να γίνεται αναφορά των εργασιών που απαιτείται να πληρωθούν. Κάποια έγγραφα, τα οποία βρίσκονται συνημμένα στο Τεκμήριο 36 αλλά και το Τεκμήριο 45, δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να θεωρηθούν ως αναλυτική καταγραφή των ποσών που αξιώνει ο εργολάβος. Οι εν λόγω χειρόγραφες σημειώσεις περιλαμβάνουν κάποιες εργασίες εκτός συμφωνίας που έγιναν και κάποιες άλλες εργασίες που ήταν στην συμφωνία αλλά δεν έγιναν. Από την στιγμή που δεν είχε εκδοθεί κανένα ενδιάμεσο πιστοποιητικό μέχρι εκείνη την στιγμή, θεωρώ ότι έπρεπε να είχε υποβληθεί αναλυτική αίτηση με όλες τις εργασίες που είχαν γίνει στην οικοδομή μέχρι εκείνη την στιγμή ώστε να μπορεί στην συνέχεια να εκφράσει τις υποδείξεις του ο Επιμετρητής Ποσοτήτων. Η αναφορά του Μ.Υ.2 ότι με το επίδικο πιστοποιητικό διόρθωσε τα λάθη που είχαν γίνει στο παρελθόν, δείχνει την επιπολαιότητα και προχειρότητα με την οποία αντιμετωπίστηκε το συμβόλαιο μεταξύ των μερών. Περαιτέρω, δεν υπήρξε καμία εμπλοκή του επιμετρητή ποσοτήτων στην έκδοση του πιστοποιητικού. Ρητά αναφέρεται στην συμφωνία ότι ο Αρχιτέκτονας προτού προβεί στην έκδοση του Πιστοποιητικού Πληρωμής πρέπει να λάβει υπόψη του τις υποδείξεις του επιμετρητή ποσοτήτων. Επιπρόσθετα, η προχειρότητα με την οποία έγινε η έκδοση του ισχυριζόμενου πιστοποιητικού από τον αρχιτέκτονα προκύπτει και από το γεγονός ότι το εν λόγω έγγραφο εκδόθηκε σε διάφορα αντίγραφα (βλέπε Τεκμήρια 6, 14 και 39) κάποια υπογεγραμμένα και κάποια όχι, ενώ δεν αναγράφεται επ' αυτού το όνομα του εργοδότη του έργου ή το όνομα της Ενάγουσας. Το μοναδικό πιστοποιητικό (βλ. Τεκμήριο 39) που φέρει το όνομα του Εναγομένου, δεν παραδόθηκε ποτέ στον Εναγόμενο. Έχοντας όλα τα πιο πάνω κατά νου και εν όψει της πιο πάνω αξιολόγησης της μαρτυρίας, θεωρώ ότι η Ενάγουσα απέτυχε να αποδείξει την αξίωση της στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων. Όπως είναι γνωστό, στις πλείστες των περιπτώσεων το βάρος απόδειξης σε μια πολιτική δίκη το φέρει ο ενάγων ο οποίος και θα πρέπει να αποδείξει την υπόθεση του στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων. Η παρούσα υπόθεση δεν αποτελεί εξαίρεση. Εάν η Ενάγουσα που έφερε το βάρος απόδειξης αποτύχει να πείσει το Δικαστήριο ότι η υπόθεση του έχει αποδειχθεί στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων τότε η αγωγή θα απορριφθεί. Έχει κατ' επανάληψη νομολογιακά καθορισθεί η έννοια του κριτηρίου του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Το κριτήριο δεν είναι κατά πόσον η υπόθεση του Ενάγοντος είναι πιο πιθανή από την υπόθεση του Εναγομένου αλλά η υπόθεση του Ενάγοντος εκτιμάται με σημείο αναφοράς ένα αντικειμενικό επίπεδο πιθανότητας η υπόθεση του να είναι πιο πιθανή παρά όχι. (βλ. Baloise Insurance Co Ltd ν. Xαράλαμπου Kατωμονιάτη και άλλων,

(2008)1 Α.Α.Δ, 1275 Murphy on Evidence, 8η έκδ.

(2003)σελ. 80-83.) Είναι δε πρωτίστως καθήκον του Ενάγοντος να ικανοποιήσει το Δικαστήριο με αξιόπιστη μαρτυρία για τη βασιμότητα της απαίτησης του και όχι στον Εναγόμενο να την αντικρούσει.(βλ. Ανδρέας Μιχαηλίδης ν. Ανδρέα Δημοσθένους Κακουλλή και άλλων

(1992)1 Α.Α.Δ 674). Εν όψει όλων των πιο πάνω, η Αγωγή απορρίπτεται με έξοδα υπέρ του Εναγομένου και εναντίον της Ενάγουσας. Αυτά να υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.)..................................... Χρ. Ρασπόπουλος, Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής