ΦΡΙΞΟΣ ΘΕΟΔΟΥΛΟΥ κ.α. ν. ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ κ.α., Αριθ. Αγωγής: 4587/08, 18/5/2017

ΦΡΙΞΟΣ ΘΕΟΔΟΥΛΟΥ κ.α. ν. ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ κ.α., Αριθ. Αγωγής: 4587/08, 18/5/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων EΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Χ. Ι. Πογιατζή, Π.Ε.Δ. Αριθ. Αγωγής: 4587/08

1. ΦΡΙΞΟΣ ΘΕΟΔΟΥΛΟΥ,
2. ΜΑΡΙΑ ΘΕΟΔΟΥΛΟΥ, ΕΝΑΓΟΝΤΕΣ - και -
3. ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΛΕΜΕΣΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ,
4. ΗΓΟΥΜΕΝΟΣ ΜΑΧΑΙΡΑ ΕΠΙΦΑΝΕΙΟΣ,
5. ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΚΑΙ ΣΤΑΥΡΟΠΗΓΙΑΚΗ ΜΟΝΗ ΜΑΧΑΙΡΑ,
6. ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ,
7. ΓΕΝΙΚΟΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, ΕΝΑΓΟΜΕΝΟΙ ------------------------------------- Hμερομηνία: 18 Μαϊου, 2017 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντες: Χρίστος Κληρίδης και Κωνσταντίνος Κληρίδης για Φοίβος, Χρίστος Κληρίδης, Ν. Πιριλλίδης & Συνεργάτες Για Εναγόμενο 1: Μάριος Χαρτσιώτης και Χριστόφορος Ιωάννου για Χρ. Ιωάννου ΔΕΠΕ Για Εναγομένους 2 και 3: Θάλεια Ραφτοπούλου για Αλέκος Ευαγγέλου & Σία Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγομένη 4: Λεωνίδας Γεωργίου, Μαρί-Νικόλ Γεωργίου Για Εναγόμενο 5: Θεανώ Μαυρομουστάκη ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ (Στην Ένσταση στην αποδεκτότητα σχεδόν όλου του Εγγράφου Γ που αποτελεί την κύρια εξέταση της ΜΕ3, Ελισάβετ Νικολάου) Στο εδώλιο του μάρτυρα βρίσκεται η Μ.Ε.3, Ελισάβετ Νικολάου, της οποίας από το 2003 επίσης ο υιός, όπως και των Εναγόντων, βρίσκεται στην Ιερά Μονή Μαχαιρά, ως μοναχός. Η εν λόγω μάρτυρας, έχει ετοιμάσει το Έγγραφο Γ, το οποίο αποτελεί μέρος της κύριας εξέτασής της το οποίο και κατέθεσε. Το εν λόγω Έγγραφο αποτελείται από 13 δακτυλογραφημένες σελίδες. Προτού όμως αρχίσει να το αναγιγνώσκει, εγέρθηκαν ενστάσεις από τους Εναγομένους ως προς την αποδεκτότητα των γεγονότων και ισχυρισμών που εμπεριέχονται σ΄ αυτό. Οι ενστάσεις αφορούν σε όλο το περιεχόμενό του, πλην της σελίδας
8. Προωθήθηκαν δε από τον κ. Χαρτσιώτη και την κα Ραφτοπούλου και απάντησε σ΄ αυτές ο κ. Χρ. Κληρίδης. Είχα την ευκαιρία να αναπτύξω το θέμα της αποδεκτότητας μαρτυρίας σε Ενδιάμεση Απόφαση ημερομηνίας 17 Ιουνίου, 2016, όταν είχε εγερθεί ένσταση στην αποδεκτότητα του Εγγράφου Α, το οποίο αποτελούσε μέρος της κύριας εξέτασης της Ενάγουσας 2, Μαρίας Θεοδούλου (Μ.Ε.1). Όλες δε οι πλευρές είχαν υπ΄ όψιν τους την εν λόγω Ενδιάμεση Απόφαση, όμως η παρούσα ένσταση έχει και ευρύτερες προεκτάσεις, σ΄ αυτές επικεντρώθηκαν τόσο οι συνήγοροι με τις αγορεύσεις τους, και σ΄ αυτές θα επικεντρωθεί και το Δικαστήριο στην παρούσα Ενδιάμεση Απόφασή του. Πότε είναι το ορθό χρονικό σημείο που πρέπει να εγερθεί η ένσταση στην αποδεκτότητα μέρους γραπτής δήλωσης Το θέμα έτυχε ανάλυσης στην προηγούμενη Ενδιάμεση Απόφασή μου ημερομηνίας 17.6.
9. Στην παρούσα περίπτωση, η Μ.Ε.3 αφού ορκίστηκε, δήλωσε ότι είχε ετοιμάσει Γραπτή Δήλωση για σκοπούς της κυρίως εξέτασής της και αφού την υπέγραψε, την κατέθεσε ως Έγγραφο Γ. Σε ερώτηση δε του δικηγόρου των Εναγόντων, ανέφερε ότι την υιοθετεί. Όταν της ζητήθηκε να την αναγνώσει, τότε εγέρθηκαν οι πιο πάνω ενστάσεις ως προς την αποδεκτότητα, σχεδόν του συνόλου της. Η πιο πάνω διαδικασία, οδήγησε τον κ. Κληρίδη να ισχυριστεί ότι οι ενστάσεις είχαν γίνει καθυστερημένα και αφού το Έγγραφο Γ, είχε ήδη καταστεί μαρτυρία. Επικαλέστηκε, προς τούτο, το ίδιο το λεκτικό του Άρθρου 25, του Περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ.9, το οποίο προνοεί τα ακόλουθα: «Oποιοσδήποτε μάρτυρας σε οποιαδήποτε διαδικασία δύναται να υιοθετήσει το περιεχόμενο γραπτής κατάθεσης ή γραπτής δήλωσής του. Σε τέτοια περίπτωση, η εν λόγω γραπτή κατάθεση ή γραπτή δήλωση κατατίθεται στο Δικαστήριο και θεωρείται ότι αποτελεί την κυρίως εξέταση του μάρτυρα ή μέρος αυτής.» Επιπρόσθετα, επικαλέστηκε την Πρωτόδικη Ενδιάμεση Απόφαση ημερομηνίας 9.11.2007 του κ. Κ. Κληρίδη, ΠΕΔ, όπως ήταν τότε, στην υπόθεση Νίκος Βλίττης κ.α. ν. Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ κ.α., Αγωγή Αρ. 849/03, Επαρχιακού Δικαστηρίου Αμμοχώστου, η οποία αποφασίστηκε λίγο μετά την τροποποίηση του Κεφ.9, από το Ν.32(Ι)/2004 και για πολλούς νομικούς, δικαστές και δικηγόρους, μεταξύ των οποίων και εμού, αποτέλεσε οδηγό και έδωσε κατευθυντήριες γραμμές για τον τρόπο ένστασης σε γραπτή δήλωση, αφού οι νέες πρόνοιες ήταν ακόμη νωπές. Ανέφερε ο κ. Κληρίδης, ΠΕΔ σχετικά: «.Αν και το ίδιο το άρθρο 25 δεν θέτει όρους ή περιορισμούς στην παρουσίαση μιας κατάθεσης / δήλωσης ώστε αυτή να καταστεί η κύρια εξέταση μάρτυρα ή μέρος αυτής, πιστεύω ότι η ορθή διαδικασία η οποία θα πρέπει πάντα να ακολουθείται είναι η ακόλουθη: α. Η πλευρά που καλεί το μάρτυρα ή ο ίδιος ο μάρτυρας, να εφοδιάζει την αντίδικη πλευρά με αντίγραφο της προτεινόμενης κατάθεσης / δήλωσης έγκαιρα προτού επιχειρηθεί η παρουσίαση της στο Δικαστήριο για εξέταση. β. Εάν η αντίδικη πλευρά υπό το φως του περιεχομένου της γραπτής κατάθεσης /δήλωσης ενίσταται, είτε στο να δώσει μαρτυρία ο μάρτυρας είτε στο να γίνει αποδεκτή η προτεινόμενη μαρτυρία του στο σύνολο της ή εν μέρει δικαιούται αλλά υποχρεούται να προβάλει την ένσταση της προτού η κατάθεση /δήλωση σημειωθεί σαν μαρτυρία. γ. Το Δικαστήριο αφού ακούσει τις παραστάσεις των δύο πλευρών και αφού έχει εφοδιαστεί με το κείμενο της προτεινόμενης κατάθεσης / δήλωσης, θα αποφασίσει κατά πόσο η κατάθεση / δήλωση ή οποιοδήποτε μέρος αυτής δεν θα πρέπει να γίνει αποδεκτή σαν μαρτυρία. δ. Εάν παρά ταύτα τέτοια ένσταση δεν εγερθεί πριν από την προσαγωγή της κατάθεσης / δήλωσης και εισαχθεί μέσω αυτής μαρτυρία απαράδεκτη κατά το δίκαιο της Απόδειξης, το Δικαστήριο εντούτοις σε υστερώτερο στάδιο, ή στο τέλος της δίκης θα ενεργήσει στη βάση μόνο αποδεκτής μαρτυρίας, αγνοώντας οποιανδήποτε μαρτυρία η οποία δεν θα έπρεπε να είχε γίνει αποδεκτή.» Στην ίδια Ενδιάμεση Απόφαση ο κ. Κληρίδης, ΠΕΔ, συνεχίζει και παραθέτει και άλλες νομικές αρχές οι οποίες εκπηγάζουν τόσο από τη νομολογία, όσο και από τους Θεσμούς. Αναφέρει χαρακτηριστικά: «
10. Ενστάσεις που σχετίζονται με το αποδεκτό ή μη μαρτυρίας στη δίκη θα πρέπει να υποβάλλονται και αποφασίζονται κατά κανόνα κατά το χρόνο προσαγωγής της μαρτυρίας. Η μη επίλυση θεμάτων παραδεκτού μαρτυρίας για την οποία υποβάλλεται ένσταση και η άφεση της απόφασης για το θέμα κατά την τελική απόφαση, αποτελεί παράβαση των προνοιών της Δ.38 θ.4 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας και πλήττει καίρια τη διαδικασία η οποία υπόκειται σε ακύρωση (βλ. Κυριάκος Βίκτωρος ν. Χρ. Χριστοδούλου [1992] 1 ΑΑΔ 512.)
11. Εάν κατά τη δίκη εμφιλοχωρήσει η εισαγωγή μαρτυρίας κατά νόμο ή νομολογία απαράδεκτη και πάλι το Δικαστήριο διατηρεί τη δυνατότητα στο τέλος της δίκης, αλλά και την υποχρέωση, όπως βασισθεί μόνο πάνω σε αποδεκτή μαρτυρία, αγνοώντας την όποια απαράδεκτη μαρτυρία (Βλ. Mahattou v. Viceroy Shipping [1981] 1 CLR 335 και Lefkaritis Bros v. Tanya Shipping [1994] 1 ΑΑΔ 231.)
12. Το Δικαστήριο διατηρεί τη δυνατότητα όπως αποδεχόμενο την εισαγωγή σαν μαρτυρίας του περιεχομένου ενός εγγράφου, κάνει αποδεκτό μόνο ένα μέρος του εγγράφου και αγνοήσει ή διαγράψει άλλο ή άλλα μέρη του εγγράφου που περιέχουν μη αποδεκτή μαρτυρία. Όπως είχε επιβεβαιωθεί και στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην Υπόθεση Μούρτζινος ν. Πλοίου "Galaxia" κ. άλλων [1987] 1 CLR 43 μια ένορκη δήλωση η οποία ήταν αποδεκτή σαν μαρτυρία ως «έγγραφη δήλωση» που ικανοποιούσε τις προϋποθέσεις του Α.4 του τότε ισχύοντος περί Αποδείξεως Nόμου, μπορούσε να γίνει αποδεκτή ως προς το υπόλοιπο της μέρος, αφού αγνοηθεί κάποιο μέρος της δήλωσης που συνιστούσε απαράδεκτη μαρτυρία. Κατά τον ίδιο λοιπόν τρόπο, πιστεύω ότι και με βάση το νέο Α.25 του περί Αποδείξεως Νόμου, που κατέστησε δυνατή την αποδοχή μαρτυρίας μέσω έγγραφης κατάθεσης / δήλωσης, το Δικαστήριο θα πρέπει να κρίνει αν το περιεχόμενο της δεν προσκρούει σε κανόνα αποκλεισμού μαρτυρίας και αν ναι, να μην την αποδεχθεί, είτε εν όλω είτε εν μέρει.» Έχοντας παραθέσει τις πιο πάνω θέσεις, με τις οποίες συμφωνώ και τις οποίες υιοθετώ, θεωρώ ότι το γεγονός ότι δεν ακολουθήθηκε η διαδικασία που προβλέπεται πιο πάνω και οι ενστάσεις εγέρθηκαν σε μεταγενέστερο στάδιο, δεν θα πρέπει να αποστερήσει από το Δικαστήριο τη δυνατότητα εξέτασής της και να κάνει μη αποδεκτή μαρτυρία που επιχειρείται να εισαχθεί κατά παράβαση των κανόνων προσαγωγής μαρτυρίας. Ο αποκλεισμός μη αποδεκτής μαρτυρίας είναι πιο ορθό να γίνεται στο στάδιο που αυτή επιχειρείται να εισαχθεί ούτως ώστε να μην αφήνει τους διαδίκους σε αβεβαιότητα μέχρι την τελική ετυμηγορία του Δικαστηρίου. Αλλιώς πιθανόν να παραπλανηθούν αφού, ενώ θα ανέμεναν το Δικαστήριο να στηριχθεί σε μαρτυρία που υποστήριζε τις θέσεις τους, αντί να το κάνει αυτό, να την αποκλείσει και να μην έχουν την ευκαιρία να προβούν σε διορθωτικά διαβήματα. Η θέση ότι το παραδεκτό της μαρτυρίας πρέπει να κρίνεται κατά το χρόνο που επιχειρείται η εισαγωγή της υποστηρίζεται και από την υπόθεση Ιωάννης Ευάνθη ν. Νικόλαου Νεοφύτου κ.α., Π.Ε. 38/10, ημερομηνίας 8.12.
13. Στην ίδια υπόθεση, ο Παρπαρίνος, Δ., προχώρησε ένα βήμα παρακάτω αναφέροντας ότι το Δικαστήριο έχει καθήκον να μην επιτρέπει την παρουσίαση ανεπίτρεπτης μαρτυρίας, έστω και εάν αυτή προσάγεται κατά την αντεξέταση. Είναι επίσης καθιερωμένη η αρχή ότι το Δικαστήριο, στα πλαίσια του ελέγχου της διαδικασίας, έχει καθήκον να μην επιτρέπει την εισαγωγή καθαρά ανεπίτρεπτης μαρτυρίας. R. v. Hook, Times L.R. 11.11.
14. Εξάλλου, εάν η μάρτυρας δεν κατέθετε γραπτή δήλωση και η μαρτυρία της δίδετο υπό μορφή προφορικής μαρτυρίας, οποιαδήποτε ένσταση στο θέμα αποδεκτότητας, θα υποβάλλετο μετά που αυτή θα προέβαινε στην ενστάσιμη δήλωση και αφού αυτή θα είχε ήδη καταγραφεί. Ούτε αυτό θα αποτελούσε εμπόδιο για το Δικαστήριο στην εξέταση της ένστασης. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι η εισαγωγή της πρόνοιας του Αρθρου 25, του Κεφ.9, πιο πάνω, έγινε με σκοπό να διευκολύνει και όχι να δυσχεράνει τη διαδικασία. Στην πολύ πρόσφατη υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. M.D. Cyprus Soya Ltd, Ποινική Έφεση αρ. 308/15, ημερομηνίας 11.5.2017, η Τ. Ψαρά-Μιλτιάδου, Δ., ανέφερε ότι δεν θα ήταν κακό για να αποφεύγεται σπατάλη χρόνου, να ζητείται άδεια όπως μία δήλωση μη διαβαστεί. Η πρακτική αυτή όμως πρέπει να προσαρμόζεται στα δεδομένα της υπόθεσης. Με βάση όλα τα πιo πάνω, θα προχωρήσω στην εξέταση των ενστάσεων. Μαρτυρία εκτός δικογράφων Ο ισχυρισμός της πλευράς των Εναγομένων είναι ότι το ενστάσιμο μέρος του Εγγράφου Γ, δεν καλύπτεται από την Έκθεση Απαιτήσεως. Η πλευρά των Εναγόντων, αντικρούοντας τη θέση αυτή, επικαλείται τόσο την Παράγραφο 6 της Εκθέσεως Απαιτήσεως, όσο και τις Παραγράφους 7, 8, 21, 22(γ)(ε) και
15. Το τι πρέπει να εμπεριέχει ένα δικόγραφο, προνοείται από τη Δ.19, θ.4 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας και έχει επεξηγηθεί από σωρεία αποφάσεων. Είναι νομολογιακά εδραιωμένο ότι, με τα δικόγραφα επιδιώκεται ο επακριβής προσδιορισμός των επιδίκων θεμάτων, ο καθορισμός της βάσης επί της οποίας θα προχωρήσει η ακρόαση της υπόθεσης και ο αποκλεισμός αιφνιδιασμού του αντιδίκου. Μαρτυρία που δεν καλύπτεται από τα δικόγραφα, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Ιωάννης Ευάνθη