Κύπρου Μάγου ν. Θέμις Σαββίδου, Αρ.Αγωγής: 10399/2007, 30/6/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2017:A160 EΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Γ.Κυριακίδου, Α.Ε.Δ. Αρ.Αγωγής: 10399/2007 Μεταξύ: Κύπρου Μάγου Ενάγοντα και Θέμις Σαββίδου Εναγόμενης Ημερομηνία: 30.06.2017 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τον Ενάγοντα: κα Στέλλα Ερωτοκρίτου Για τον Εναγόμενο: κ.Θεόδωρος Ιωαννίδης ΑΠΟΦΑΣΗ Ο Ενάγοντας με την παρούσα αγωγή ζητά ειδικές και γενικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες και άλλες συναφείς ζημίες που ο Ενάγοντας υπέστη συνεπεία τροχαίου ατυχήματος που επεσυνέβη στις 06.09.2007 στην Λεωφ.Δημοσθένη Σεβέρη στη Λευκωσία και που οφειλόταν στη αμέλεια και/ή παράβαση των νομίμων καθηκόντων της Εναγομένης ενόσω αυτή οδηγούσε το υπ΄αρ.εγγραφής ΒΑΗ 797 όχημα. H Εναγόμενη αμφισβητεί την απαίτηση του Ενάγοντα και ισχυρίζεται ότι το ατύχημα οφείλεται στη αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια του Ενάγοντα. Πριν την ακροαματική διαδικασία της υπόθεσης οι δικηγόροι των διαδίκων δήλωσαν εκ συμφώνου ότι το ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που αφορούν τις παραγράφους 9.26 - 9.36 της Έκθεσης Απαίτησης που δικαιούται ο Ενάγων επί πλήρους ευθύνης είναι €53.000 και έτσι παρέμειναν για εκδίκαση οι ειδικές αποζημιώσεις που διεκδικούνται από τις παραγράφους 9.37-9.39 και το Β1 της Έκθεσης Απαίτησης καθώς επίσης τα θέματα ευθύνης για το δυστύχημα και οι γενικές αποζημιώσεις. ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΕΥΘΥΝΗ Για την πλευρά του Ενάγοντα στη διαδικασία, πρόσφερε μαρτυρία εκτός από τον ίδιο, ο Αστυφύλακας 2981 Μιχάλης Σκούλλος Μ.Ε.1 ενώ η Εναγόμενη περιορίστηκε στη δική της μαρτυρία. Επίσης κατατέθηκαν τα Τεκμήρια 1 - 5Α. Τεκμήριο 1 Πρόχειρο Σχεδιάγραμμα της σκηνής Τεκμήριο 2 Συμμετρικό Σχεδιάγραμμα της σκηνής Τεκμήριο 3 Κατάθεση Ενάγοντα που λήφθηκε από Μ.Ε.1 Τεκμήριο 4 Κατάθεση Εναγόμενης που λήφθηκε από Μ.Ε.1 Τεκμήριο 5 Γραπτή Κατηγορία Εναγόμενης Τεκμήριο 5Α Κατηγορητήριο Ο Αστυφύλακας 2981 Μιχάλης Σκούλλος Μ.Ε.1, ο οποίος, κατά τον ουσιώδη, με το, υπό εξέταση δυστύχημα, χρόνο υπηρετούσε στο τμήμα διερεύνησης τροχαίων δυστυχημάτων της Αστυνομικής Διεύθυνσης Λευκωσίας, ήταν ο πρώτος μάρτυρας για την πλευρά του Ενάγοντα. Επισκέφθηκε τη σκηνή του υπό συζήτηση δυστυχήματος την ημέρα που τούτο επεσυνέβη, δηλαδή την 06.09.07 και περί ώρα 10:
- Στη σκηνή του δυστυχήματος βρήκε το εμπλεκόμενο αυτοκίνητο ΒΑΗ 757 στη τελική του θέση ενώ η μοτοσυκλέτα ΚΧ653 που οδηγούσε ο Ενάγοντας είχε μετακινηθεί. Επίσης στη σκηνή έφτασε ασθενοφόρο όπου μετέφερε τους δύο οδηγούς στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Αφού έλαβε διάφορα μέτρα της σκηνής του δυστυχήματος ετοίμασε πρόχειρο σχεδιαγράφημα το οποίο κατέθεσε ως Τεκμήριο 1 για το οποίο σημείωσε με το γράμμα Χ το σημείο σύγκρουσης των δύο οχημάτων. Από το πρόχειρο ετοίμασε συμμετρικό το οποίο κατέθεσε ως Τεκμήριο
- Περιγράφοντας τη σκηνή ανέφερε ότι η άσφαλτος ήταν στεγνή. Η Λεωφόρος Δημοσθένη Σεβέρη είναι μια λεωφόρος με δύο κατευθύνσεις η μια κατεύθυνση προς το Προεδρικό και η άλλη προς την Λεωφόρο Γρίβα Διγενή η κάθε κατεύθυνση έχει δύο λωρίδες κυκλοφορίας, η κάθε λωρίδα είναι διαχωρισμένη από τη άλλη με διακεκομμένη γραμμή, στο κέντρο των δύο κατευθύνσεων υπάρχει συνεχόμενη γραμμή, όμως εκεί όπου υπάρχει η διασταύρωση της Μάρκου Μπότσαρη με την οδό Βιζυηνού υπάρχει διακεκομμένη γραμμή. Το όριο ταχύτητας είναι 50χ.α.ω. Σημείωσε τη πορεία του οχήματος της Εναγόμενης Α και Α1 η τελική του θέση ενώ Β είναι η πορεία της μοτοσυκλέτας ΚΧ653 η οποία είχε μετακινηθεί από την θέση της αλλά ευρισκόταν στη σκηνή. Το Β2 είναι τρίψιμο στη άσφαλτο το οποίο προκλήθηκε από το σταντ της μοτοσυκλέτας, δηλαδή το υποστηρικτικό σίδερο και ήταν αμέσως μετά τη σύγκρουση και ευρισκόταν 30 εκατοστά μετά το σημείο συγκρούσεως Χ. Επίσης υιοθέτησε τις αποστάσεις που ευρίσκονταν στο σχεδιάγραμμα του και επεσήμανε ότι υπήρχε επίσης πεζοδρόμιο πλάτους 2 μέτρων πιο ψηλό από το επίπεδο της Λεωφ. Δ.Σεβέρη περίπου 10 πόντους. Ανέφερε επίσης ότι το σημείο συγκρούσεως Χ απέχει από τη νοητή γραμμή που τέμνει την οδό Βιζυηνού περίπου δύο μέτρα. Ο λόγος που η θέση του σημείου συγκρούσεως ήταν στο κέντρο του οχήματος της Εναγομένης είναι γιατί, αμέσως μετά τη σύγκρουση μέχρι να το ακινητοποιήσει πλήρως, προχώρησε μπροστά. Η Λεωφόρος ήταν ευθύς και ελαφρά ανηφορική ως προς τη πορεία του μοτοσυκλετιστή. Στο δρόμο επικρατούσε πυκνή τροχαία κίνηση. Η ορατότητα της οδηγού του αυτοκινήτου ΒΑΗ 797, σύμφωνα με την πορεία του μοτοσυκλετιστή ήταν πέραν των εκατό μέτρων αφού αυτός εκινείτο στον κύριο δρόμο και δεν υπήρχε οποιοδήποτε φυσικό ή τεχνητό εμπόδιο. Το ίδιο ισχύει και για την ορατότητα του μοτοσυκλετιστή. Περιγράφοντας τις ζημιές των οχημάτων ανέφερε ότι στο αυτοκίνητο ΒΑΗ 797 έσπασε ο μπροστινός ανεμοθώρακας (κτύπησε σε αυτό ο μοτοσυκλετιστής πριν την πτώση του στην άσφαλτο). Επίσης βούλωσε το αριστερό μπροστινό φτερό και έσπασε ο μπροστινός προφυλακτήρας, ενώ στη μοτοσυκλέτα ΚΧ 653 ζάβωσε ο μπροστινός τροχός και βούλωσε το μπροστινό φτερό και το μπροστινό προστατευτικό κάλυμμα. Τραυματίστηκε ο μοτοσυκλετιστής ο οποίος μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου έτυχε των Α Βοηθειών και διαγνώστηκε κάταγμα δεξιού μηριαίου οστού και του αριστερού χεριού. Στην συνέχεια μεταφέρθηκε στο Ιπποκράτειο Ιατρικό Κέντρο όπου χειρουργήθηκε και κρατήθηκε για περαιτέρω νοσηλεία. Στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας μεταφέρθηκε επίσης προληπτικά και ο οδηγός του αυτοκινήτου ΒΑΗ 797 όπου έτυχε εξετάσεων και απελύθηκε, χωρίς να αναφέρει στην κατάθεση της για τραυματισμό. Την 08.07.2007 μεταξύ των ωρών 17.10-17.50 στην Τροχαία Λευκωσίας, πήρε ανακριτική κατάθεση από την Θέμις Σαββίδου. Σε αυτήν μεταξύ άλλων αναφέρει ότι συμφωνεί με το πρόχειρο σχέδιο της σκηνής και δεν επιθυμεί να πάει ξανά στο μέρος. Την ίδια μέρα την κατηγόρησε γραπτώς επί του ότι οδηγούσε το αυτοκίνητο ΒΑΗ 797 αμελώς και προκάλεσε δυστύχημα και απάντησε «Δεν έχω να πω τίποτε». Την 30.09.07 μεταξύ των ωρών 09.45 - 10.15 στο Ιπποκράτειο Ιατρικό Κέντρο πήρε κατάθεση από τον Κύπρο Μάγο. Σε αυτή μεταξύ άλλων αναφέρει ότι συμφωνεί με το πρόχειρο σχέδιο της σκηνής του δυστυχήματος και ως ορθό το υπόγραψε. Ο Ενάγοντας στη δική του μαρτυρία ανέφερε ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο οδηγούσε τη μοτοσυκλέτα του με αρ. εγγραφής ΚΧ653 φορώντας κράνος, στην οδό Σπύρου Λάμπρου, με κατεύθυνση προς Λεωφ. Δημοσθένη Σεβέρη. Η οδός Σπύρου Λάμπρου είναι πριν την οδό Βιζυηνού και απέχει από τον οδό Βιζυηνού περίπου 80 μέτρα. Όταν έφθασε στο στόμιο της οδού Σπύρου Λάμπρου με την Λεωφόρο Δημοσθένη Σεβέρη, σταμάτησε και αφού έλεγξε την τροχαία δεξιά και αριστερά του, και βεβαιώθηκε ότι η κατεύθυνση προς το Προεδρικό ήτο ελεύθερη από τροχαία κίνηση, εισήλθε στην Δημοσθένη Σεβέρη στρίβοντας αριστερά από την Σπύρου Λάμπρου και οδηγώντας στην αριστερή λωρίδα της Δημοσθένους Σεβέρη κατευθυνόταν προς το Προεδρικό. Αφού διήνυσε μία απόσταση περίπου 80 μέτρων, αφότου εισήλθε από την οδό Σπύρου Λάμπρου στη Λεωφ. Δημοσθένη Σεβέρη, οδηγώντας στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας και φθάνοντας στο ύψος της παρόδου Βιζυηνού που βρισκόταν στα αριστερά του, είδε ξαφνικά μπροστά του και σε κοντινή απόσταση περίπου 3 - 4 μέτρα, ένα αυτοκίνητο που είχε πορεία από τα δεξιά προς τα αριστερά του. Η απόσταση που τους χώριζε ήτο τόσο μικρή που δεν μπόρεσε να αντιδράσει με αποτέλεσμα να κτυπήσει το μπροστινό μέρος του οχήματος του στην μπροστινή αριστερή πλευρά του αυτοκινήτου της Εναγομένης με αποτέλεσμα να εκτιναχθεί και κτυπήσει στον μπροστινό ανεμοθώρακα του αυτοκινήτου και στη συνέχεια να πέσει στην άσφαλτο. Αρνήθηκε ότι εισήλθε στο δρόμο από το πεζοδρόμιο. Η Εναγομένη στη κατάθεση που έδωσε στη αστυνομία την οποία υιοθέτησε για σκοπούς μέρους της κυρίως εξέτασης της ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι την 06.09.2007 περίπου η ώρα 09:45, οδηγούσε το αυτοκίνητο ΒΑΗ 797 στην οδό Μάρκου Μπότσαρη, με κατεύθυνση προς την Λεωφ. Δημοσθένη Σεβέρη. Στο αυτοκίνητο ήταν μόνη της και φορούσε την ζώνη της, η ταχύτητα της ήταν περίπου 20 χ.α.ω. Φθάνοντας στο αλτ των πιο πάνω οδών σταμάτησε και περίμενε να της δοθεί προτεραιότητα έχοντας πρόθεση να διασταυρώσει την Δημοσθένη Σεβέρη και να πάει απέναντι στην οδό Γ. Βιζυηνού. Σε κάποια στιγμή τα αυτοκίνητα που έρχονταν από δεξιά της σταμάτησαν και της άφησαν χώρο για να περάσει, έτσι εκκίνησε σε ευθεία πορεία, αφού είχε πρόθεση να πάει απέναντι όπου πέρασε τις δύο πρώτες λωρίδες και κοίταξε αριστερά όπου διαπίστωσε ότι δεν έρχονταν οχήματα, γι΄αυτό το λόγο συνέχισε την πορεία της για να εισέλθει στη Γ.Βιζυηνού. Όταν το όχημα της εισήλθε μερικώς στην Γ. Βιζυηνού άκουσε ένα κτύπημα στο αριστερό μπροστινό μέρος του οχήματος της και ανθρώπινο σώμα να πέφτει στο καπό του οχήματος της και μετά στην άσφαλτο. Άφησε το αυτοκίνητο της στην τελική θέση που πήρε και κατέβηκε κάτω για να δει τον άνθρωπο που βρισκόταν στην άσφαλτο. Το σημείο μαζεύτηκε αρκετός κόσμος και κάποιος κάλεσε ασθενοφόρο. Η ίδια παρόλο που σοκαρίστηκε κάθισε δίπλα και παρακολουθούσε την κατάσταση της υγείας του. Το πρόσωπο αυτό ήταν νεαρός και φορούσε προστατευτικό κράνος. Την μοτοσυκλέτα με την οποία συγκρούστηκε δεν την είδε όταν διασταύρωνε την οδό Δημοσθένη Σεβέρη, δηλαδή δεν ήξερε ποια πορεία είχε. Την μοτοσυκλέτα την είδε για πρώτη φορά όταν κάθισε για να ηρεμήσει στο πεζοδρόμιο. Μετά από λίγο στη σκηνή ήρθε ασθενοφόρο όπου μετέφερε τον μοτοσυκλετιστή. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ Στην υπόθεση Σωκράτους ν. Αστυνομίας
(1989)2 ΑΑΔ 1, στη σελ. 4 ο τέως Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κ. Πικής, (Δικαστής όπως ήταν τότε) αναφέρει τα ακόλουθα σε σχέση με την αμέλεια: «Η αμέλεια σύγκειται στην παράλειψη εκπλήρωσης του καθήκοντος μέριμνας και φροντίδας για την ασφάλεια άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το καθήκον φροντίδας και μέριμνας (duty of care) οφείλεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεαστεί από τις πράξεις του οδηγού, τον γείτονα, όπως επιγραμματικά αναφέρεται στην απόφαση του Λόρδου Attking, στην υπόθεση Donoghoc v. Stevenson
(1932)AC 562» Πιο κάτω, στην ίδια απόφαση αναφέρεται ότι: «Το απρόσωπα προσδιοριζόμενο καθήκον προς κάθε ένα που είναι λογικά δυνατόν να επηρεαστεί από τις πράξεις του οδηγού, συγκεκριμενοποιείται στα πλαίσια των γεγονότων της υποθέσεως για να αποφασισθεί. Α. Η φύση του καθήκοντος και Β. όπου διαπιστώνεται η ύπαρξη του, κατά πόσο ο οδηγός το έχει εκπληρώσει. Το κριτήριο για την διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό και μέτρο ο προσεκτικός και όχι ο τέλειος οδηγός. Τέλος η πρόβλεψη συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια.» Η αμέλεια εξ άλλου ως πραγματικό γεγονός, η οποία είναι συνυφασμένη με το χρόνο, τον τόπο και τις συγκεκριμένες συνθήκες κάθε περίπτωσης, έχει αναλυθεί από το Δικαστή κ. Κωνσταντινίδη στην υπόθεση Φοινικαρίδη κ.α. ν. Γεωργίου
(1991)ΑΑΔ 475. Η αμέλεια κρίνεται αντικειμενικά, με γνώμονα τις αντιδράσεις ενός συνετού οδηγού. Εισάγεται ένα πιο ευρύ καθήκον για όλους όσους χρησιμοποιούν το δρόμο, το καθήκον επιμέλειας για την ασφάλεια των άλλων, η εκπλήρωση του οποίου τους καθιστά υπόλογους σε αμέλεια. Αναφέρονται μεταξύ άλλων και τα εξής: «Το κριτήριο της αμέλειας είναι καθολικό και απρόσωπο. Η αμέλεια κρίνεται αντικειμενικά με γνώμονα τις αντιδράσεις ενός συνετού οδηγού, ο οποίος χρησιμοποιεί το δρόμο με συναίσθηση ευθύνης για την ασφάλεια των άλλων που χρησιμοποιούν το δρόμο.» (βλ. Αλεξάνδρου και Λεβέντη
(1996)1ΑΑΔ σελ. 420.) Προτού προχωρήσω στην αξιολόγηση της τεθείσας ενώπιον μου μαρτυρίας, κρίνω σκόπιμο όπως αναφερθώ και στην αξία και τη σημασία της πραγματικής μαρτυρίας. Αξία που έχει υπογραμμιστεί σε πλείστες υποθέσεις, όπως την Αδαμής ν. Ηρακλέους
(1982)1 ΑΑΔ 746, Θρασυβούλου ν. Κουλέρμου κ.α.
(1996)1ΑΑΔ 293, Αδελφοί Παπαλαζάρου Λτδ ν. Σοφοκλή Μιχαήλ,
(1997)1 ΑΑΔ 1388. Συνιστά, μεταξύ άλλων, όπως έχει υποδειχθεί στην υπόθεση Θεοφάνους ν. Αστυνομίας
(1990)2 ΑΑΔ 160, σταθερό οδηγό για τον καθορισμό γεγονότων που προκάλεσαν το δυστύχημα, ενώ παράλληλα στην υπόθεση Γιαννάκη Σοφοκλέους ν. Αστυνομίας,
(2000)2 ΑΑΔ 218. υπογραμμίστηκε πως η πραγματική μαρτυρία σε υποθέσεις τροχαίων δυστυχημάτων συνιστά χρήσιμο υλικό για τον έλεγχο της αξιοπιστίας της μαρτυρίας και τον έλεγχο της ακρίβειας αντίθετων ισχυρισμών. Στην υπόθεση Charalambous and another ν. Kaifos
(1986)1 CLR 278 εξάλλου, ο τέως Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Πικής, (δικαστής όπως ήταν τότε), ανέφερε στη σελ. 283 μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα, σε ελεύθερη δική μου μετάφραση από την αγγλική: «Η πραγματική μαρτυρία από μόνη της δεν αποκαλύπτει το πως επεσυνέβη ένα δυστύχημα αλλά παρέχει εξαιρετικό υλικό για να αποφασιστεί η αξιοπιστία και η ακρίβεια αντικρουόμενης μαρτυρίας, σε σχέση με τις συνθήκες ενός δυστυχήματος.» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΕΥΘΥΝΗ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Έχοντας σκιαγραφήσει την υπόθεση και τη νομική πτυχή, έρχομαι τώρα να αξιολογήσω τη μαρτυρία. Η αξιολόγηση είναι έργο λεπτό και δύσκολο κατά το οποίο το Δικαστήριο επιστρατεύει τις εμπειρίες και την πείρα του για να αντεπεξέλθει, έχοντας όμως ως πολύτιμο βοήθημα και τις αρχές αξιολόγησης που ανακύπτουν από τη Νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Η εκτίμηση της αξιοπιστίας ενός μάρτυρα δεν βασίζεται μόνο στην πειστικότητα που μεταδίδει το ύφος και ο τρόπος που αρθρώνει τη μαρτυρία του αλλά και στο περιεχόμενο της, συγκρινόμενο με το υπόλοιπο αποδεικτικό υλικό που υπάρχει στην υπόθεση (βλ. Βούτουνος ν. Αστυνομίας,
(2008)2 Α.Α.Δ. και Ευαγγέλου ν. Δημοκρατίας,
(2008)2 Α.Α.Δ. Επισημαίνω ότι μέσα στα πλαίσια της ζωντανής ατμόσφαιρας της δίκης είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με προσοχή τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου. Αξιολόγησα τη μαρτυρία τους με βάση το περιεχόμενο την ποιότητα και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία, καθοδηγούμενη από σειρά παραγόντων όπως, μεταξύ άλλων, τη σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων, τη λογικοφάνεια και αληθοφάνεια της εκδοχής τους, την ύπαρξη ή μη υπερβολών ή ουσιωδών αντιφάσεων, την ύπαρξη οποιουδήποτε προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης και διάφορα άλλα στοιχεία τα οποία θα αναφερθούν κατωτέρω. Η μαρτυρία αξιολογήθηκε στο σύνολο της και στη βάση μιας ενιαίας λογικής προσέγγισης και σε καμία περίπτωση μικροσκοπικά ή αποσπασματικά. Τονίζω ότι κατά την αξιολόγηση η κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα έχει συσχετισθεί, αφού την έχω αντιπαραβάλει και διερευνήσει με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων, δηλαδή, υποβάλλοντας τη στη βάσανο της συνεκτίμησης στο πλαίσιο του συνόλου της μαρτυρίας με βάση την προσέγγιση που η Νομολογία μας επιτάσσει στο θέμα αυτό. Αρχίζοντας με τον Μ.Ε.1 Αστυνομικό εξεταστή του υπό συζήτηση δυστυχήματος αυτός μου δημιούργησε πολύ καλή εντύπωση. Με λόγο σταθερό και συνεπή περιέγραψε στο Δικαστήριο τα ευρήματα του στη σκηνή του υπό συζήτηση δυστυχήματος. Σε κάθε περίπτωση, τα στοιχεία τα οποία παρουσίασε στο Δικαστήριο και τα οποία περιλαμβάνονται και αποτυπώνονται στο σχεδιαγράφημά του (Τεκμήριο 2), ως επίσης το σύνολο των αναφορών του για τις συνθήκες που επικρατούσαν λίγο μετά το δυστύχημα, μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για περαιτέρω αξιολόγηση της μαρτυρίας και την εξαγωγή των αναγκαίων συμπερασμάτων για τα διαδραματισθέντα. Δεν εντοπίζονται στη μαρτυρία του στοιχεία, ικανά να κλονίσουν την καλή της ποιότητα. Θετική υπήρξε επίσης η αντίληψή μου για την ποιότητα της μαρτυρίας του Ενάγοντα. Με λόγο απλό και πηγαίο ανέφερε στο Δικαστήριο όλα όσα ήρθαν στη αντίληψη του λίγο πριν και για τις συνθήκες του τροχαίου ατυχήματος, είμαι πεπεισμένη ότι ο μάρτυρας υπήρξε ειλικρινής με το Δικαστήριο. Η μαρτυρία του ενισχύεται από την πραγματική μαρτυρία, δηλαδή στο σημείο συγκρούσεως, τη τελική θέση του αυτοκινήτου (βλ. Τεκμήριο 2). Αντίθετα, η αντίληψή μου για την ποιότητα της μαρτυρίας της Εναγομένης δεν είναι η καλύτερη δυνατή. Είμαι πεπεισμένη ότι η Εναγόμενη, προσήλθε στο Δικαστήριο με διάθεση να αποκρύψει ή να διαφοροποιήσει γεγονότα όσον αφορά τον τρόπο που επεσυνέβη το δυστύχημα, προς εξυπηρέτηση του σκοπού της μη επίρριψης οποιασδήποτε ευθύνης σε αυτή. Προσπάθειά της να παραστήσει τα γεγονότα που περιβάλλουν το υπό συζήτηση ατύχημα, κατά τρόπο που να αποποιείται κάθε ευθύνης για το υπό εξέταση δυστύχημα, ήταν κάτι περισσότερο από εμφανής. Συγκεκριμένα ενώ στη κατάθεση που έδωσε στη αστυνομία την οποία υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασης αναφέρθηκε σε αυτοκίνητα τα οποία σταμάτησαν για να της δώσουν προτεραιότητα κατά τη εκκίνηση της εντός της Λεωφόρου Δημοσθένη Σεβέρη, όταν έδινε μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου αναφέρθηκε στη ύπαρξη ενός μόνο αυτοκινήτου στο δρόμο. Αντεξεταζόμενη στη προσπάθεια της να δικαιολογήσει τη εν λόγω αντίφαση ανέφερε ότι το πληθυντικό για «αυτοκίνητα» τα έγραψε ο αστυνομικός και η ίδια δεν το διόρθωσε. Επίσης παρά το ότι στη κατάθεση που έδωσε στη αστυνομία ανέφερε ότι σταμάτησε στο αλτ της οδού Μάρκου Μπότσαρη και περίμενε να της δοθεί προτεραιότητα από τα αυτοκίνητα στη μαρτυρία της στο Δικαστήριο ανέφερε ότι περίμενε να καθαρίσει ο δρόμος από τη τροχαία που ερχόταν από δεξιά της και ένα αυτοκίνητο που ευρισκόταν στη δεύτερη λωρίδα κυκλοφορίας σταμάτησε και έτσι η ίδια προχώρησε. Επίσης τα όσα ανέφερε ως προς τη πορεία της πριν το δυστύχημα και που εβρισκόταν το όχημα της την ώρα της σύγκρουσης δεν συνάδουν με το σημείο συγκρούσεως στο Τεκμήριο 1 με το οποίο η ίδια είχε συμφωνήσει και υπέγραψε. Επίσης οι αναφορές της για τη πορεία της μοτοσυκλέτας του Ενάγοντα ότι κατέβηκε από το πεζοδρόμιο αφορούν εικασίες της αφού η ίδια ουδέποτε είδε τη μοτοσυκλέτα πριν τη σύγκρουση. Με βάση τα πιο πάνω δεν μπορώ να στηριχθώ στη μαρτυρία της ως προς τα αμφισβητούμενα γεγονότα την οποία απορρίπτω. Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση της μαρτυρίας, βρίσκω ότι τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης έχουν ως ακολούθως: Την 06.09.2007 και περί ώρα 09:45, ο Ενάγοντας οδηγούσε τη μοτοσυκλέτα του με αρ. εγγραφής ΚΧ653 φορώντας κράνος στην οδό Σπύρου Λάμπρου με κατεύθυνση προς Λεωφ. Δημοσθένη Σεβέρη. Η οδός Σπύρου Λάμπρου είναι πριν την οδό Βιζυηνού και απέχει από τον οδό Βιζυηνού περίπου 80 μέτρα. Όταν έφθασε στο στόμιο της οδού Σπύρου Λάμπρου με την Λεωφόρο Δημοσθένη Σεβέρη, σταμάτησε και αφού έλεγξε την τροχαία δεξιά και αριστερά του, και βεβαιώθηκε ότι η κατεύθυνση προς το Προεδρικό ήτο ελεύθερη από τροχαία κίνηση, εισήλθε στην Δημοσθένη Σεβέρη στρίβοντας αριστερά από την Σπύρου Λάμπρου και οδηγώντας στην αριστερή λωρίδα της Δημοσθένους Σεβέρη κατευθυνόταν προς το Προεδρικό. Τη ίδια περίπου ώρα η Εναγόμενη οδηγώντας το αυτοκίνητο της με αρ.εγγραφής ΒΑΗ 797, στη οδό Μάρκου Μπότσαρη με κατεύθυνση προς τη Λεωφ. Δημοσθένη Σεβέρη, φτάνοντας στο αλτ των πιο πάνω οδών σταμάτησε και περίμενε να της δοθεί προτεραιότητα έχοντας πρόθεση να διασταυρώσει την Δημοσθένη Σεβέρη προς τη οδό Γ.Βιζυηνού λόγω του ότι υπήρχε πυκνή τροχαία κίνηση και όταν σταμάτησαν τα οχήματα που κινούντο στη Λεωφ. Δημοσθένη Σεβέρη εν μέσω πυκνής τροχαίας κίνηση για να της δώσουν προτεραιότητα εκκίνησε διαγώνια προς τη οδό Βιζυηνού και χωρίς να σταματήσει στη μέση του δρόμου εισήλθε στη αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας της Δημοσθένης Σεβέρη. Ο Ενάγων την ίδια ώρα αφού διήνυσε μία απόσταση περίπου 80 μέτρων, αφότου εισήλθε από την οδό Σπύρου Λάμπρου στη Λεωφ. Δημοσθένη Σεβέρη οδηγώντας στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας και φθάνοντας στο ύψος της παρόδου Βιζυηνού που βρισκόταν στα αριστερά του, είδε ξαφνικά μπροστά του και σε κοντινή απόσταση περίπου 3 - 4 μέτρα, ένα αυτοκίνητο που είχε πορεία από τα δεξιά προς τα αριστερά του. Η απόσταση που τους χώριζε ήτο τόσο μικρή που δεν μπόρεσε να αντιδράσει με αποτέλεσμα να κτυπήσει το μπροστινό μέρος της μοτοσυκλέτας του στην μπροστινή αριστερή πλευρά του αυτοκινήτου της Εναγομένης με αποτέλεσμα να εκτιναχθεί και κτυπήσει στον μπροστινό ανεμοθώρακα του αυτοκινήτου και στη συνέχεια να πέσει στην άσφαλτο. Από τα γεγονότα τα οποία έχουν τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, όπως αυτά έχουν γίνει αποδεκτά, έχοντας σαν βάση τις πιο πάνω αρχές, είναι φανερό κατά την αντίληψή μου ότι από τη συμπεριφορά της Εναγομένης στοιχειοθετείται αμέλεια. Υπό τις περιστάσεις δε που επιχείρησε τούτο, αποκόπτοντας την πορεία του μοτοποδηλάτου του ενάγοντα, οδηγούν το Δικαστήριο στην κατάληξη ότι κατά πάντα ουσιώδη με το υπό συζήτηση δυστύχημα χρόνο, υπήρξε αμελής. Μετά τη διαπίστωση αμέλειας από πλευράς της Εναγομένης, είναι αναγκαίο να εξεταστεί το ζήτημα ενδεχόμενης συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα, ισχυρισμός ο οποίος προβάλλεται από την υπεράσπιση. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΓΙΑ ΣΥΝΤΡΕΧΟΥΣΑ ΑΜΕΛΕΙΑ - ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη για τον καταμερισμό της ευθύνης αποτελούν α) η αιτιώδης συνάφεια και β) η μεμπτότητα (βλ. σχετικά Χριστοδούλου ν. Γρηγορίου
(1989)1 (Ε) ΑΑΔ 178 και Παύλος Γεωργίου κ.α. ν. Αντρέα Πιερίδη, Πολ. Έφεση 8959, ημερ. 23.09.1997). Στην υπόθεση Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη (ανωτέρω) αναφέρθηκε μεταξύ άλλων ότι: «Ο επιμερισμός της ευθύνης συναρτάται με δύο παράγοντες: Το μεμπτό της διαγωγής (blameworthiness) κρινόμενο υπό το πρίσμα του καθήκοντος επιμέλειας, και την αιτιώδη σχέση μεταξύ της παραβίασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ζημιάς η οποία προκύπτει (causative potency).» Στις περιπτώσεις που εγείρεται θέμα ύπαρξης συντρέχουσας αμέλειας, είναι αναγκαίο να αποδειχθεί ότι αυτός που ζημιώθηκε δεν πήρε για την εξυπηρέτηση του συμφέροντος του λογικές προφυλάξεις και έτσι συνέβαλε με την έλλειψη της επίδειξης φροντίδας στην πρόκληση της ζημιάς. Ευθύνεται κάποιος για την επίδειξη συντρέχουσας αμέλειας αν όφειλε λογικά να προβλέψει ότι θα μπορούσε να ζημιωθεί ενεργώντας όπως ενήργησε (Βλ. σχετικά Ιωάννης Βλάσιος ν. Παναγιώτη Αντωνίου
(1990)1 ΑΑΔ σελ. 815 και Μαϊττά ν. Γεωργίου, Πολ. Έφεση 8499, ημερ. 09.01.1998). Στην υπόθεση Ευαγγέλου ν. Amathus Ltd, Πολ. Έφεση 9217, ημερ. 24.02.1997, ο τέως Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κ. Πικής, ανέφερε και τα ακόλουθα σε σχέση με τον τρόπο που προσμετράται η συντρέχουσα αμέλεια: «Η συντρέχουσα αμέλεια έχει ως λόγο τη συμβολή του τραυματισθέντα, με πράξεις ή παραλείψεις του ιδίου, στην πρόκληση της βλάβης την οποία υπέστη ή τη σοβαρότητα της. Εφόσον αποδεικνύεται (συντρέχουσα αμέλεια), επιμερίζεται η ευθύνη μεταξύ του ενάγοντα και του αμελούς εναγομένου, ανάλογα με την υπαιτιότητα ενός εκάστου και την αιτιώδη σχέση μεταξύ των υπαίτιων πράξεων ή παραλείψεων τους και της επελθούσας βλάβης - (βλ. μεταξύ άλλων Χριστοδούλου ν. Γρηγορίου
(1989)1(Ε) ΑΑΔ 178, Άδωνης Αλεξάνδρου ν. Άντρης Σωτηρίου Λεβέντη, Π.Ε. 8452 και 8463, ημερ. 24.4.1996 και Ειρήνη Ιορδάνου κ.α. ν. Γιάγκου Κυριάκου κ.α., Π.Ε. 9081, ημερ. 20.12.1996). Στην πράξη, η συντρέχουσα αμέλεια επενεργεί ως παράγοντας μετριασμού των αποζημιώσεων, τις οποίες μπορεί να κληθεί να καταβάλει το πρόσωπο το οποίο ευθύνεται για αμελή πράξη ή παράλειψη.» Καθοδηγούμενη από τις πιο πάνω νομικές αρχές και με βάση τα ευρήματά μου, ο Ενάγοντας οδηγούσε το όχημα του εντός της Λεωφ. Δημοσθένη Σεβέρη κρατώντας τη αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας μέχρι εκείνη τη στιγμή ο Ενάγοντας δεν είχε καθήκον να λάβει οποιαδήποτε αποτρεπτικά μέτρα γιατί το αυτοκίνητο της Εναγόμενης δεν το εμπόδιζε να συνεχίσει την πορεία του (Βλ. Λουκαϊδης ν. Γεωργίου
(1997)1 ΑΑΔ 1377 σελ. 1382) ούτε θα μπορούσε να προβλέψει την πρόθεση της Εναγομένης να διασχίσει διαγώνια τη λεωφόρο λόγω της πυκνής τροχαίας κίνησης που υπήρχε στη αντίθετη κατεύθυνση επί της Λεωφ. Δημοσθένη Σεβέρη. Το καθήκον για τη λήψη προφυλακτικών μέτρων μορφοποιείται ενόψει κινδύνου ο οποίος διαφαίνεται κατά λογική πρόβλεψη. Στην υπόθεση Νικολαϊδης & άλλος ν. Κλεοβούλου
(1992)1 ΑΑΔ 422, τονίστηκε ότι: «Το καθήκον για επιμελή οδήγηση δεν επεκτείνεται στη λήψη προληπτικών μέτρων έναντι της πιθανότητας εκδήλωσης αμέλειας εκ μέρους άλλων οδηγών. Ο νουνεχής οδηγός μπορεί εύλογα να υποθέσει ότι όπως ο ίδιος έτσι και άλλοι οδηγοί θα εκπληρώσουν το καθήκον επιμέλειας έναντι του ιδίου και άλλων οδηγών. Η θέση αυτή διατυπώνεται με τρόπο κατηγορηματικό στην απόφαση του Εφετείου στη Varnavas K. Varnakides v. The Police
(1969)2 CLR
- Παρόλο που οι θέσεις αυτές υιοθετήθηκαν σε ποινική υπόθεση σε σχέση με το πταίσμα αμελούς οδήγησης η αρχή η οποία υιοθετείται τυγχάνει καθολικής εφαρμογής και συσχετίζεται με τις αρχές της αμέλειας και τις πραγματικότητες της τροχαίας κίνησης. Όπως επεσήμανε στην απόφαση του ο Δικαστής Τριανταφυλλίδης (όπως ήταν τότε) οποιαδήποτε άλλη προσέγγιση θα έθετε ανυπόφορο βάρος στο νομιμόφρονα οδηγό και θα παρείχε αδικαιολόγητη συγχώρεση σε εκείνον ο οποίος παραβαίνει τα καθήκοντα του και το νόμο.» Στην παρούσα υπόθεση καθήκον για την επίδειξη επιμέλειας εκ μέρους του Ενάγοντα έναντι της Εναγόμενης ηγέρθη όταν η Εναγομένη εισήλθε διαγώνια εντός της τρίτης λωρίδας κυκλοφορίας εντός της Λεωφόρου Δημοσθένη Σεβέρη με κατεύθυνση στη οδό Βιζυηνού, την ώρα εκείνη ο Ενάγοντας βρισκόταν πολύ κοντά στο όχημα της Εναγόμενης 3 - 4 μέτρα απόσταση και ενώ οδηγούσε εντός της αριστερής λωρίδας. Η απόσταση που χώριζε τον Ενάγοντα από το όχημα της Εναγόμενης δεν του άφηνε οποιοδήποτε χρονικό περιθώριο να πάρει οποιαδήποτε αποτρεπτικά μέτρα για αποφυγή της σύγκρουσης. Κρίνω υπό τις περιστάσεις ότι δεν μπορεί να αποδοθεί οποιαδήποτε αμέλεια στον Ενάγοντα. Με βάση όλα όσα αναφέρονται πιο πάνω, βρίσκω ότι η Εναγομένη φέρει πλήρη ευθύνη για το επίδικο δυστύχημα. MAΡΤΥΡΙΑ ΓΙΑ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ ΚΑΙ ΖΗΜΙΕΣ ΕΝΑΓΟΝΤΑ Για το θέμα της κατάστασης της υγείας του Ενάγοντα, των σωματικών του βλαβών, του πόνου και της ταλαιπωρίας που υπέστη και σχετικά με τη σοβαρότητα της κατάστασης του και της εξέλιξης που είχε ως και της θεραπείας που έτυχε αλλά και για τις ζημιές που υπέστη κατέθεσε ο Ενάγοντας (Μ.Ε.2), η Άννα Κατσέσκου (Μ.Ε.3) καθώς και ο Δρ Άκης Λοϊζίδης (Μ.Ε.4) ενώ από πλευράς της Υπεράσπισης ο Δρ Κώστας Χριστοδουλάκης Μ.Υ.
- Eπίσης κατατέθηκαν τα ακόλουθα Τεκμήρια: Τεκμήριο 6 Ιατρικό Πιστοποιητικό Δρ Άκη Λοϊζίδη ημερ. 20.06.2008 Τεκμήριο 7 Ιατρικό Πιστοποιητικό Δρ Άκη Λοϊζίδη ημερ. 08.12.2012 Τεκμήριο 8 Δέσμη ακτινογραφιών και αξονικής τομογραφίας Τεκμήριο 9 Βεβαίωση Λέσχης Μοτοσικλετιστών Λ/σίας «Λήδρα» Τεκμήριο 10 Έγκριση αγοράς αναπηρικού οχήματος ημερ. 30.05.2011 Τεκμήριο 11 Έγκριση αγοράς αναπηρικού οχήματος ημερ. 23.05.2012 Τεκμήριο 12 Δίπλωμα-Πιστοποίηση καταδύτη Τεκμήριο 13 Ασφαλιστικός Λογαριασμός Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων Τεκμήριο 14 Πιστοποιητικά Pitman's ημερ. Νοεμβρίου 1964 Τεκμήριο 15 Πιστοποιητικό Phodesia Business College ημερ. 29.03.1965 Τεκμήριο 16 Δέσμη αποδείξεων για το έτος 2006 Τεκμήριο 16Α Δέσμη αποδείξεων για το έτος 2007 Τεκμήριο 17 Ledger Book Τεκμήριο 18 Βεβαίωση Α.Demosthenous & Co Τεκμήριο 19 Δέσμη Δηλώσεων Εισοδήματος για τα έτη 2004-2007 Τεκμήριο 20 Πωλητήριο Έγγραφο ημερ. 05.07.2010 Τεκμήριο 21 Κοινοποίηση από το Τμήμα Κοιν. Ασφαλίσεων ημερ. 11.11.08 Τεκμήριο 22 « « « « « ημερ. 03.12.09 Τεκμήριο 23 Βεβαίωση φυσιοθεραπευτή Τεκμήριο 24 Νευρογράφημα του Δρ Πούγιουρου ημερ. 25.04.2012 Τεκμήριο 25 Ιατρικό Πιστοποιητικό Δρ Κ.Χριστοδουλάκη ημερ. 17.11.14 Τεκμήριο 25Α Ιατρική Έκθεση Δρ Κ.Χρστοδουλάκη ημερ. 24.03.2009 Τεκμήριο 26 Hippocrateon Private Hospital - Summary Patient Invoice Τεκμήριο 27 Πιστοποίηση από Komanetsi aquatic & Fitness Center τις τιμές του το 2016 Ο Ενάγοντας ανέφερε ότι από το δυστύχημα έχει υποστεί τραυματισμούς στο δεξί του ισχίον, αριστερό του χέρι και αριστερή κνήμη. Η φύση, το είδος των τραυματισμών του, η περίθαλψη, νοσηλεία και χειρουργικές επεμβάσεις στις οποίες υπεβλήθηκε στο Ιπποκράτειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο και τα κατάλοιπα των τραυματισμών του, αναφέρονται λεπτομερώς στις ιατρικές εκθέσεις που ετοίμασε ο θεράπων ιατρός του Δρ Άκης Λοϊζίδης ημερ. 20.06.08 και 08.12.2012 (βλ. Τεκμήρια 6 και 7). Περιέγραψε το πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη από τις χειρουργικές επεμβάσεις που υπεβλήθη μετά την εισαγωγή του στο εν λόγω Νοσοκομείο. Ανέφερε ότι από τις 06.09.2007 μέχρι 13.05.2008 υποβλήθηκε για πέντε φορές σε χειρουργικές επεμβάσεις με γενική νάρκωση και εκτέθηκε σε επανειλημμένη ακτινοβολία από τις πολλαπλές ακτινογραφίες και αξονικές τομογραφίες που ελήφθησαν τις οποίες κατέθεσε ως Τεκμήρια. Την πρώτη φορά, αφότου εισήχθηκε στο Ιπποκράτειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο στις 06.09.07, παρέμεινε ως εσωτερικός ασθενής μέχρι την 03.10.
- Επανεισήχθηκε στις 19.10.2007 στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο όπου στη συνέχεια υποβλήθηκε σε χειρουργικές επεμβάσεις και παρέμεινε ως εσωτερικός ασθενής μέχρι 02.12.
- Επανεισήχθηκε στις 13.05.08 στο Ιπποκράτειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο όπου διενεργήθηκε η αρθροπλαστική στο ισχίο του και παρέμεινε ως εσωτερικός ασθενής μέχρι 24.05.
- Περιγράφοντας τους πόνους και ταλαιπωρία που υπέστη ανέφερε ότι ήταν αναγκασμένος να είναι στο κρεββάτι ανάσκελα, δεν ήταν σε θέση να αυτοεξυπηρετηθεί. Όλες οι προσωπικές ανάγκες της καθαριότητας, όπως σωματική καθαριότητα, φυσικές ανάγκες όπως διατροφή, γινόντουσαν στο κρεββάτι είτε από τις νοσοκόμες όταν ήταν στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο, είτε από την σύζυγο του και τα συγγενικά του πρόσωπα ενόσω ήταν σπίτι του. Η συνεχής ανάσκελη θέση του προκαλούσε δυσφορία, πόνους στην πλάτη του, δεν μπορούσε να κοιμηθεί ή να ησυχάσει από τους πόνους και την δυσφορία. Καταρρακώθηκε σωματικά και ψυχολογικά. Υποβλήθηκε σε μακρύ πρόγραμμα φυσιοθεραπείας, υδροθεραπείας. Στις 03.10.2007 έφυγε από το Ιπποκράτειο Νοσοκομείο με την βοήθεια τροχοκαθίσματος. Οι οδηγίες του γιατρού του ήτο να μην φορτίζει καθόλου το τραυματισθέν πόδι του αγόρασε μεταλλικό πλαίσιο Π το οποίο με πολύ μεγάλη δυσκολία μπορούσε να το χρησιμοποιήσει και αυτό μόνο με την υποστήριξη της συζύγου του γιατί, λόγω του τραυματισμού και της εγχείρησης στο αριστερό του χέρι, δεν μπορούσε να στηριχθεί ικανοποιητικά στο πλαίσιον Π. Το χρησιμοποιούσε μόνο μια φορά την ημέρα για να πηγαίνει στην τουαλέτα για αφόδευση. Η διακίνηση του επίσης γινόταν με το πλαίσιο Π όταν τον μετέφερε η σύζυγος του για φυσιοθεραπεία. Όταν έφθανε στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο για φυσιοθεραπεία, τον μετέφεραν από το αυτοκίνητο στο φυσιοθεραπευτήριο με τροχοκάθισμα και με το τροχοκάθισμα τον μετέφεραν προς το αυτοκίνητο όταν έφευγε. Με την πάροδο του χρόνου και την φυσιοθεραπεία στην οποία υποβλήθηκε, το χέρι του καλυτέρευσε. Εξακολουθεί όμως να το νοιώθει πιο αδύναμο και αισθάνεται πόνο στις αλλαγές του καιρού. Μέχρι και τις 11.05.2008 για τις περιορισμένες μετακινήσεις του μέσα στο σπίτι ή στους γιατρούς ή στο φυσιοθεραπευτήριο, χρησιμοποιούσε το Π. Στις 12.05.2008 αγόρασε πατερίτσες που χρησιμοποιούσε μέχρι τις 04.06.2008 που αγόρασε μπαστούνι το οποίον έκτοτε και μέχρι σήμερα χρησιμοποιεί. Μέχρι σήμερα για να βαδίσει μικρές αποστάσεις μπορεί να το κάμει με την βοήθεια μπαστουνιού χωλαίνοντας όμως και αισθανόμενος πόνο. Δεν μπορεί να σταθεί όρθιος για περισσότερο από δέκα λεπτά κι' αυτό ακόμα το περιορισμένο διάστημα ορθοστασίας του προκαλεί εντονότερο πόνο. Δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει σκάλες, να γονατίσει ή να κάμει βαθύ κάθισμα ή να κάθεται για πολύ ώρα. Οι ενοχλήσεις στο ισχίο του και ο πόνος είναι διαρκείς, που επιδεινώνονται με τις αλλαγές του καιρού. Λόγω του ότι κινητικά έχει περιορισθεί, το σωματικό του βάρος έχει αυξηθεί. Πριν το ατύχημα ήταν αθλητικά δραστηριοποιημένος. Ήταν μέλος της λέσχης «Λήδρα» που είναι λέσχη μοτοσικλετιστών που επιδίδεται σε τουριστικές περιηγήσεις και οργανωμένες εκδρομές με μοτοσικλέτες. Πλέον δεν μπορεί να οδηγήσει μοτοσικλέτα, που ήταν το μέσον που χρησιμοποιούσε για την καθημερινή διακίνηση του και πρέπει να προμηθευθεί αναπηρικό όχημα. Λόγω της άσχημης πλέον οικονομικής του κατάστασης που δεν μπόρεσε να εργασθεί από το ατύχημα και μετά, δεν μπόρεσε να αγοράσει αναπηρικό όχημα διότι πρέπει η τιμή αγοράς να πληρωθεί άμεσα και αυτός δεν έχει την οικονομική ευχέρεια να το προμηθευθεί. Κατείχε δίπλωμα-πιστοποίηση- καταδύτη καθότι πριν το δυστύχημα επιδιδόταν σε καταδύσεις και γι'αυτό του εδόθη η πιστοποίηση που είναι ισοδύναμη με το δίπλωμα καταδύτη. Ασχολείτο επίσης ερασιτεχνικά με ποδηλασία και είχε αγοράσει δικό του αγωνιστικό ποδήλατο. Λόγω του τραυματισμού του δεν μπορεί να επιδίδεται ούτε σε καταδύσεις, ούτε ποδηλασία. Δεν μπορεί και δεν είναι πλέον σε θέση να πηγαίνει για περιπάτους, χορό, εκδρομές, κοινωνικές εκδηλώσεις. Μέχρι την ημέρα του ατυχήματος εργαζόταν ως υπάλληλος στο καφενείο που ανήκε στην Εταιρεία «Καφενείο Μπρίκι Λτδ». Στην Εταιρεία «Καφενείο Μπρίκι Λτδ» ήταν Διευθυντής και μέτοχος κατά 50%. Το άλλο 50% της Εταιρείας ανήκε στον Ανδρέα Χαραλαμπίδη. Τον Οκτώβριο 1999 μαζί με τον συνέταιρο αγόρασαν το καφενείο από τον προηγούμενο ιδιοκτήτη της επιχείρησης που έφερε την επωνυμία «Μπρίκι», και εργάζονταν και λειτουργούσαν το καφενείο μέχρι την ημέρα του ατυχήματος του. Τον Μάρτη 2003, αυτός και ο συνέταιρος του Ανδρέας Χαραλαμπίδης, σύστησαν την Εταιρεία «Καφενείον Μπρίκι Λτδ»'. Το καφενείο βρισκόταν στην Λεωφόρο Καλλιπόλεως 67Β, και ήτο κοντά στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, την Τεχνική Σχολή, το Γυμνάσιο και το στρατόπεδο της Εθνικής Φρουράς και βρισκόταν σε μία πολυσύχναστη περιοχή. Οι βασικοί πελάτες του καφενείου ήταν οι φοιτητές, μαθητές, φαντάροι, κάτοικοι της περιοχής και ήτο μία καλή επιχείρηση από την οποίαν κέρδιζε ένα καλό εισόδημα. Από την δουλειά του στο καφενείο κέρδιζε Λ.Κ.8,400.- (€14.352.25) ετησίως όταν έγινε το ατύχημα. Η δήλωση στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις των Ασφαλιστικών αποδοχών του για το έτος 2006 ήταν Λ.Κ.3,181.- και για το έτος 2007, μέχρι που εκτύπησε, Λ.Κ.3,725.-, δεν αντικατοπτρίζουν τα πραγματικά του εισοδήματα. Παρουσίασε ως το Ασφαλιστικό Λογαριασμό στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Οι ασφαλιστέες αποδοχές που αναφέρονται στον Ασφαλιστικό Λογαριασμό του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων για το έτος 2008, δεν είναι αποδοχές από εισόδημα από εργασία του αλλά το ποσό των €5.368.- που αναφέρεται για το 2008 είναι τα ποσά που εισέπραξε ως επίδομα ασθενείας και σύνταξη ανικανότητας. Οι πωλήσεις του καφενείου καταγράφοντο και εκτυπώνοντο σε ταμειακή μηχανή. Η μητέρα του κατείχε και κατέχει τα προσόντα τήρησης βιβλίων οικονομικών δοσοληψιών (book-keeping) και είναι κάτοχος σχετικού διπλώματος όπως φαίνεται από τα τεκμήρια που παρουσίασε. Στη μητέρα του παρέδιδε την εκτύπωση των πωλήσεων της ταμειακής μηχανής και στη βάση της εκτύπωσης αυτής τηρούσε βιβλία στα οποία κατέγραφε τις πωλήσεις του καφενείου και το κέρδος που απέμενε αφού κατέγραψε και τις αγορές προϊόντων του καφενείου. Παρουσίασε Τεκμήρια τα βιβλία καταγραφής των πωλήσεων και καθαρού κέρδους και βεβαίωση των Α. Demosthenous & Co. Δεν ήταν συνεπής και δεν υπέβαλλε όπως όφειλε φορολογικές δηλώσεις. Στις 05.08.2008 υπέβαλε τις φορολογικές δηλώσεις για τα έτη 2004-2007 αντίγραφα των οποίων παρουσίασε ως Τεκμήρια μαζί με αντίγραφα των πιστοποιητικών αποδοχών του Λογιστή Ανδρέα Δημοσθένους. Η δουλειά στο καφενείο ήτο μία καλή επικερδής επιχείρηση και πρόσβλεπε ότι θα είχε ένα ακόμα μεγαλύτερο εισόδημα με την πάροδο του χρόνου. Είχε επίσης ένα εισόδημα πέριξ των £200.- (€341.72) μηνιαίως από φιλοδωρήματα των πελατών. Στο καφενείο σερβίροντο και πωλούντο καφέδες, ροφήματα, αναψυκτικά, αλκοολούχα ποτά, σάντουιτς, σνάκς, σοκολάτες, ξηροί καρποί, συναφή προϊόντα, κρέπες που παρασκευάζαμε επί τόπου τόσο αυτός όσο και ο συνάδελφος του. Περιέγραψε επίσης τα καθήκοντα του στο καφενείο περιλάμβανε τα ψώνια, την ετοιμασία των πιο πάνω προϊόντων, το σερβίρισμα. Το καφενείο λειτουργούσε από τις 7.30 το πρωί μέχρι της 12 τα μεσάνυκτα. Κατείχαν όλες τις απαραίτητες άδειες για την λειτουργία και πώληση των πιο πάνω αναφερόμενων προϊόντων. Το καφενείο λειτουργούσε όλες τις μέρες της βδομάδας, δηλαδή και το Σάββατο και την Κυριακή. Το Σάββατο το λειτουργούσε ο συνέταιρος του Ανδρέας Χαραλαμπίδης και τις Κυριακές αυτός καθότι το Σάββατο απασχολείτο στην Εταιρεία του πατέρα του «Magos Carpets Ltd», που ήτο Εταιρεία ασχολούμενη με την τοποθέτηση παρκέ και χαλιών σε σπίτια, διαμερίσματα και γραφεία. Από την εργασία αυτή κέρδιζε £300.- (€512.58) μηνιαίως και έτσι συμπλήρωνε το εισόδημα του. Την δουλειά της τοποθέτησης χαλιών και παρκέ την γνώριζε πολύ καλά γιατί μετά την απόλυση του από τις τάξεις της Εθνικής Φρουράς απασχολείτο τις πρωινές ώρες στην επιχείρηση του πατέρα του. Όταν απολύθηκε από τις τάξεις της Εθνικής Φρουράς, εκτός από την απασχόληση του στην επιχείρηση του πατέρα του, τα βράδια μέχρι το έτος 1999 που αγόρασαν το καφενείο «Μπρίκι», εργαζόταν ως μπάρμαν σε διάφορα νυκτερινά κέντρα όπως το «On the Rocks», «Transit» και «Ορφέας». Η δουλειά στο καφενείο ήταν σκληρή και επίπονη και ήταν συνέχεια επί ποδός. Ήταν δουλειά που απαιτούσε συνεχή ορθοστασία και βάδιση. Το ίδιο απαιτούσε και η τοποθέτηση παρκέ και χαλιών που περιλάμβανε επίσης γονάτισμα, βαθύ κάθισμα και δεν μπορεί να εκτελέσει. Από την ημέρα του ατυχήματος δεν εργάσθηκε ούτε στην επιχείρηση του πατέρα του ούτε στο καφενείο, το οποίο μετά το ατύχημα του λειτουργούσε ο συνέταιρος του μόνος του. Από την ημέρα του ατυχήματος δεν έλαβε κανένα μισθό από την επιχείρηση του πατέρα του, «Magos Carpets Ltd». Από την επιχείρηση του καφενείου, πληρώθηκε μέχρι και το τέλος του 2007 κι' αυτό λόγω της αλληλεγγύης που επέδειξε ο συνέταιρος του Ανδρέας Χαραλαμπίδης μολονότι δεν ήτο υποχρεωμένος να το πράξει αφού λειτουργούσε το καφενείο μόνος του. Η επιχείρηση του καφενείου πωλήθηκε 05.07.
- Παρουσίασε τεκμήριο το πωλητήριο έγγραφο. Δεν είναι σε θέση από την ημέρα του ατυχήματος να ασκεί οποιονδήποτε επάγγελμα και έκτοτε μέχρι σήμερα δεν έχει εργασθεί. Δεν μπορεί να παραμένει καθήμενος πέραν της μιας ώρας γιατί αισθάνεται αφόρητους πόνους στην περιοχή του ισχίου του. Συνεχίζει να βαδίζει μόνο μικρές αποστάσεις με την βοήθεια του μπαστουνιού και πάλι με έντονη χωλότητα. Έχει υποβληθεί σε εξέταση από το ιατροσυμβούλιο δύο φορές και έχει λάβει κοινοποίηση από το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων ημερ. 11.11.2008 και 03.12.2009 που παρουσίασε Τεκμήρια. Λαμβάνει από 01.12.2009 σύνταξη ανικανότητας μηνιαίως εκ €416.
- Ως οικογένεια βασίζονται στο εισόδημα της συζύγου του που είναι καθηγήτρια Αγγλικών και διατηρεί δικό της φροντιστήριο το οποίο λειτουργεί από τις 2:30 μ.μ. μέχρι της 9 μ.μ. Η ζωή του από το ατύχημα και μετά έχει αλλάξει ριζικά και έχει επιπτώσεις όχι μόνο στην εργασιακή του ικανότητα αλλά και στο οικογενειακό περιβάλλον του. Είναι πατέρας δύο παιδιών που γεννήθηκαν 01.02.2010 και 10.02.2008 αντίστοιχα, και δεν μπορεί μόνος να συνοδεύσει τα παιδιά του σε ένα πάρκο ή σε παιγνίδια που απαιτούν κίνηση. Είναι αναγκασμένος να υποβάλλεται σε τακτικές ιατρικές εξετάσεις καθότι πρέπει να ελέγχεται το ισχίο του και η αρθροπλαστική πρέπει να επαναλαμβάνεται εφόσον αυτή με την πάροδο του χρόνου φθείρεται και θα πρέπει να αντικαθίσταται. Δεν πρέπει να καταπονεί το ισχίο του και να περιορίσει όσο το δυνατό τις δραστηριότητες του. Από δραστήριο και ενεργό άτομο που ήταν μέχρι την ημέρα του ατυχήματος, έχει καταστεί ανάπηρο άτομο σε νεαρή ηλικία και κινητικά έχει καταστεί αδρανής και ουσιαστικά καθηλωμένος. Τον απασχολεί το γεγονός ότι τα χειρουργεία για το υπόλοιπο της ζωής του όπως φαίνεται κατά την πρόβλεψη του γιατρού του, δεν θα έχουν τελειωμό. 'Εχουν παραμείνει ουλές στο σώμα του από τις εγχειρήσεις. Από τις δραστηριότητες του τις εργασιακές, οικογενειακές, κοινωνικές και αθλητικές, το πρόγραμμα της ζωής του άλλαξε. Περιορίζεται όσο το δυνατό, επισκέπτεται τον γιατρό του, παίρνει παυσίπονα φάρμακα για να ανακουφίζεται από τους πόνους , και είναι ψυχολογικά αναστατωμένος. Του είναι αδύνατο να αποδεχθεί την αναπηρία του και έχει γίνει άτομο ευέξαπτο, έχει δε μεγάλο θυμό μέσα του γιατί χωρίς να φταίει έχει για το υπόλοιπο της ζωής του καταστεί ανάπηρος και τα όνειρα μου για το μέλλον έχουν καταστραφεί. Αναγκάστηκε, μολονότι χρειάζεται φυσιοθεραπεία, να την διακόψει από 12.09.12 διότι δεν ήταν σε θέση να πληρώνει ούτε τα €20.
- Για τον ίδιο λόγο διέκοψε και την υδροθεραπεία από το έτος
- Θα χρειάζεται όπως ο γιατρός του τον συμβούλεψε, να υποβάλλεται στο μέλλον σε φυσιοθεραπεία της οποίας το κόστος σήμερα είναι €35.00, ανά συνεδρία και η υδροθεραπεία το κόστος της οποίας είναι €620.00 ετησίως. Στη καθημερινότητα του αντιμετωπίζει δυσκολίες. Στο μπάνιο τον βοηθά η σύζυγος του, η οποία έχει αναλάβει ένα μεγάλο μέρος ευθυνών που πριν αυτός διεκπεραίωνε όπως τα ψώνια του σπιτιού. Επίσης την ψυχαγωγία των παιδιών τους στο πάρκο και σε παιγνιδότοπους έχει αναλάβει η σύζυγος του. Δεν μπορεί να συνοδεύσει την σύζυγο του σε κοινωνικές εκδηλώσεις όπως είναι οι γάμοι γιατί δεν μπορεί να αναμένει σε ουρά. Αισθάνεται πως βιώνει παρασιτικά σε βάρος της συζύγου του και της οικογένειας του, μη μπορώντας να συμμετέχει στα οικογενειακά βάρη. Αγχώνεται ακόμα γιατί δεν γνωρίζει εάν οι μελλοντικές εγχειρήσεις στις οποίες θα υποβληθεί θα έχουν καλύτερο ή χειρότερο αποτέλεσμα. Η Άννα Κατσέσκου Μ.Ε.3 Επιθεωρήτρια στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων στη δική της μαρτυρία, η οποία δεν αμφισβητήθηκε με οποιοδήποτε τρόπο, αναφέρθηκε στις κοινωνικές ασφαλίσεις του Ενάγοντα όπως επίσης στη σύνταξη αναπηρίας που λαμβάνει από 01.12.
- Ο Δρ Άκης Λοϊζίδης Μ.Ε.4 κατά τη ακροαματική διαδικασία υιοθέτησε το περιεχόμενο δύο ιατρικών εκθέσεων του ημερ. 20.06.08 και 08.12.12 (Τεκμήρια 6 και 7). Σε αυτά αναφέρεται ότι ο Ενάγων εισήχθηκε στο Ιπποκράτειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο στις 06.0.2007 λόγω τροχαίου ατυχήματος, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα το βαρύτατο τραυματισμό του στη δεξιά κοτύλη και κάταγμα-εξάρθρημα στην αριστερή πηχεοκαρπική άρθρωση. Παρουσίαζε κατά τον κλινικοεργαστηριακό έλεγχο τις εξής κακώσεις: - Εξάρθρημα δεξιού ισχίου - Ενδοαρθρικό συντριπτικό κάταγμα της δεξιάς κοτύλης με παρεκτόπιση του οπισθίου και άνω τοιχώματος της κοτύλης. - Κάταγμα - εξάρθρημα Galeazzi στην αριστερή ηχεοκαρπική άρθρωση. -Θλαστικό τραύμα στην αριστερή κνήμη. Οδηγήθηκε στο χειρουργείο την ίδια μέρα όπου και πραγματοποιήθηκε κλειστή ανάταξη των εξαρθρημάτων του ισχίου και της πηχεοκαρπικής άρθρωσης. Επίσης πραγματοποιήθηκε συρραφή του θλαστικού τραύματος της αριστερής κνήμης. Λόγω της βεβαρημένης κλινικής του κατάστασης αποφασίσθηκε η διενέργεια της μείζονος χειρουργικής επέμβασης την επόμενη μέρα μετά την πραγματοποίηση ενδελεχούς ελέγχου στο δεξιό ισχίο με Αξονική Τομογραφία. Στις 07.09.07 οδηγήθηκε εκ νέου στο χειρουργείο όπου και πραγματοποιήθηκαν οι εξής επεμβάσεις: - Παλαμιαία προσπέλαση στην αριστερή πηχεοκαρπική άρθρωση και κερκίδα και ακολούθως ανάταξη του κατάγματος της κερκίδας και σταθεροποίηση του κατάγματος με locking -plate . Επίσης πραγματοποιήθηκε σταθεροποίηση της κάτω κερκιδοωλενικής άρθρωσης με k-wire. - Οπίσθια προσπέλαση στο δεξιό ισχίο και σταθεροποίηση του κατάγματος της κοτύλης. Η μετεγχειρητική πορεία ήταν ομαλή παρόλο που χρειάσθηκε να μεταγγισθεί ο ασθενής. Το δεξιό κάτω άκρο βρισκόταν σε συνεχή έλξη στο κρεβάτι. Κατά τον μετεγχειρητικό έλεγχο του δεξιού ισχίου στις επόμενες δύο βδομάδες διαπιστώθηκε απώλεια της ανάταξης στο δεξιό ισχίο οπότε και οδηγήθηκε εκ νέου στο χειρουργείο όπου και πραγματοποιήθηκε πιο εκτεταμένη προσπέλαση (πρόσθια -οπίσθια) και τοποθετήθηκε locking- plate. Η μετεγχειρητική πορεία ήταν ομαλή. Στον ασθενή χορηγήθηκε ισχυρό αντιβιοτικό σχήμα καθώς επίσης και αντιθρομβωτική αγωγή. Η μετεγχειρητική του πορεία ήταν ομαλή και κατά την διάρκεια της νοσηλείας του ο ασθενής υποβαλλόταν σε αλλαγές των τραυμάτων του καθώς επίσης και σε επαναλαμβανόμενους ακτινολογικούς ελέγχους. Την δέκατη μετεγχειρητική μέρα ο ασθενής εξήλθε από το Ιπποκράτειο με οδηγίες για μετεγχειρητική παρακολούθηση και επίσης προγραμματίστηκε η αφαίρεση του k-wire από την αριστερή πηχεοκαρπική στο τέλος της έκτης μετεγχειρητικής βδομάδας. Κατά την διάρκεια του μετεγχειρητικού ελέγχου παρατηρήθηκε εκ νέου υποχώρηση του τοιχώματος της κοτύλης παρόλο που ο ασθενής δεν βάδισε με πλήρη φόρτιση στο ισχίο. Έτσι προγραμματίστηκε και αποφασίσθηκε εκ νέου χειρουργική επέμβαση στο ισχίο για τις 21.10.07 οπότε θα αφαιρείτο και το k-wire από την αριστερή πηχεοκαρπική άρθρωση. Κατόπιν και πάλι εκτεταμένης προσπέλασης στο δεξιό ισχίο τοποθετήθηκαν αλλομοσχεύματα για στήριξη της πρόσθιας και οπίσθιας κολόνας καθώς επίσης και πάλι στήριξη με locking -plate. Επίσης αφαιρέθηκε το k-wire από την αριστερή πηχεοκαρπική και επετράπη στον ασθενή η έναρξη φυσιοθεραπείας για την κινητοποίηση της πηχεοκαρπικής άρθρωσης. Όσον αφορά το δεξιό ισχίο επιτράπηκε στον ασθενή η βάδιση χωρίς φόρτιση για τις πρώτες έξι βδομάδες και ακολούθως μερική φόρτιση. Η μετεγχειρητική του πορεία ήταν ομαλή και κατά την διάρκεια της νοσηλείας του ο ασθενής υποβαλλόταν σε αλλαγές του τραύματος. Μετά την έξοδο του από το Ιπποκράτειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο παρακολουθείτο ανελλιπώς ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Η κίνηση στην αριστερή πηχεοκαρπική άρθρωση παρουσίαζε συνεχή βελτίωση όμως η κεφαλή του δεξιού μηριαίου παρουσίαζε σημεία ισχαιμικής νέκρωσης λόγω του εξαρθρήματος το οποίο συνέβηκε κατά την στιγμή του ατυχήματος . Λόγω του αυξανόμενου πόνου στην περιοχή του δεξιού ισχίου, της χωλότητας και της νέκρωσης της μηριαίας κεφαλής η οποία παρακολουθείτο ακτινολογικά αποφασίσθηκε η διενέργεια ολικής αρθροπλαστικής του ισχίου. Έτσι εισήχθη εκ νέου στο Ιπποκράτειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο στις 13.05.08 όπου και υποβλήθηκε σε ολική αρθροπλαστική του δεξιού ισχίου . Μετά από τις προηγούμενες χειρουργικές επεμβάσεις υπήρχε αρκετά καλό υπόστρωμα στην κοτύλη για να υποδεχθεί το εμφύτευμα. Τοποθετήθηκε κοτυλιαίο εμφύτευμα με τσιμέντο χωρίς να χρειασθεί να αφαιρεθεί μεγάλο μέρος των υλικών οστεοσυνθέσεως. Ο στυλεός στο μηριαίο τοποθετήθηκε χωρίς τσιμέντο. Η μετεγχειρητική πορεία ήταν ομαλή και ο ασθενής εξήλθε από το Ιπποκράτειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο την 12η μετεγχειρητική μέρα. Ο Ενάγων χρησιμοποιεί μπαστούνι. Για την καλύτερη συντήρηση του ακολουθεί κατά διαστήματα φυσικοθεραπεία και υδροθεραπεία. Η χωλότητα που παρατηρείται οφείλεται στις πολλαπλές επεμβάσεις οι οποίες δημιούργησαν ανεπάρκεια των απαγωγών η οποία είναι και μόνιμη. Η κινητικότητα του στην αριστερή πηχεοκαρπική άρθρωση είναι αρκετά ικανοποιητική λόγω της πλήρης συνεργασίας του ασθενούς με το ιατρο-φυσικοθεραπευτικό τμήμα. Ήταν η θέση του μάρτυρα ότι ο ασθενής υπέστη μια αρκετά βαριά κάκωση στο δεξιό κάτω σκέλος καθώς επίσης και στο αριστερό άνω άκρο. Όσον αφορά το κάταγμα- εξάρθρημα Galeazzi στην αριστερή πηχεοκαρπική άρθρωση παρόλο το άριστο αποτέλεσμα το οποίο έχει όσον αφορά την κίνηση εντούτοις επειδή αφορά κάκωση που ενέχει τραυματισμό άρθρωσης πάντα θα είναι υπό παρακολούθηση τα επόμενα χρόνια . Όσον αφορά την βαριά κάκωση που υπέστη το δεξιό ισχίο, ο ασθενής αναγκάσθηκε να υποβληθεί σε πολλαπλές επεμβάσεις στο δεξιό ισχίο. Λόγω της νέκρωσης της μηριαίας κεφαλής συνεπεία του εξαρθρήματος ο ασθενής αναγκάσθηκε να υποβληθεί σε ολική αρθροπλαστική στο ισχίο σε νεαρή ηλικία. Η ολική αρθροπλαστική έγινε εφικτή λόγω της διαμόρφωσης κοτύλης μέσω των προηγούμενων επεμβάσεων. Η χρονική διάρκεια της ολικής αρθροπλαστικής εξαρτάται από το βάρος του ασθενούς, από την χρόνια καταπόνηση και τις συνθήκες εργασίας του. Μακροχρόνια η φθορά του υλικού θα οδηγήσει σε αναθεώρηση της ολικής αρθροπλαστικής. Η ολική αρθροπλαστική σε νεαρή ηλικία περιορίζει τις δραστηριότητες του ασθενούς τόσο στον ατομικό όσο και στον επαγγελματικό τομέα. Πέρα από τις απώτερες επιπτώσεις που αναφέρθηκαν πιο πάνω ο ασθενής βρίσκεται από τότε σε μια δυσχερή θέση. Αυτό έχει δυσμενείς επιπτώσεις τόσο στην εργασία του όσο και στην καθημερινή του ζωή. Δεν είναι φρόνιμο η εργασία του να περιλαμβάνει μεγάλα διαστήματα ορθοστασίας ή και βάδισης μεγάλων αποστάσεων. Επίσης υπέστη σοβαρή επιβάρυνση της ψυχικής του κατάστασης καθώς αναγκάστηκε να επισκέπτεται το Νοσοκομείο αρκετά συχνά και να υποβάλλεται συνεχώς σε κλινικοεργαστηριακές εξετάσεις και χειρουργεία. Επίσης υποχρεώθηκε να μεταβάλει τελείως τον τρόπο ζωής του και τις καθημερινές του δραστηριότητες τόσο στο παρόν όσο και στο μέλλον. Η αλλαγή των καιρικών συνθηκών επιτείνει δυσμενώς την κλινική του εικόνα. Ο Μ.Υ.1 Δρ Χριστοδουλάκης στα δικά του ιατρικά πιστοποιητικά τα οποία υιοθέτησε ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι ο Ενάγων εξετάσθηκε από αυτόν στις 18.03.2009 και ο ασθενής παραπονείτο για μικρή δυσκαμψία του ισχίου και ορισμένες δυσκολίες με διάφορου ύψους καρέκλες, καθώς και θέσεις του ισχίου. Διαπίστωσε ότι περπατά με μπαστούνι και ακόμη το σκέλος του είναι αδύνατο. Δεν μπορεί να κάνει οποιεσδήποτε έντονες δραστηριότητες. Σε σχέση με τη αριστερά πηχεοκαρπική δεν έχει βασικά παράπονα μόνο εάν κουραστεί μπορεί να έχει μικρές ενοχλήσεις, διαπίστωσε χειρουργική ουλή, 11.5 εκατοστών στην παλαμιαία επιφάνεια της αριστεράς πηχεοκαρπικής, καλώς επουλωθείσα. Έχει πλήρη κινητικότητα, χωρίς οίδημα, χωρίς οποιαδήποτε άλλη ανωμαλία. Ως προς το δεξιό κάτω άκρο διαπίστωσε μεγάλη ουλή, 33 περίπου εκατοστών στην οπίσθιά και έξω επιφάνεια του δεξιού μηρού. Χειρουργική ουλή για τις διάφορες εγχειρήσεις που έγιναν. Στο δεξιό ισχίο μικρός περιορισμός της εσωτερικής στροφής, καθώς και περιορισμός της πλήρους κάμψεως του ισχίου, στις 90 μοίρες δεξιά, εν σχέσει με 135 μοίρες στην αριστερή πλευρά. Διαπίστωσε επίσης ότι ο βαθμός απώλειας της μυϊκής μάζης έχει ως ακολούθως: Δεξιά, 4 ίντσες κεφαλικά του άνω πόλου της επιγονατίδος, 47.5 εκατοστά δεξιά, εν σχέσει με 51 εκατοστά αριστερά. Κνημιαία περιοχή, 7 ίντσες περιφερικά του άνω πόλου της επιγονατίδος, δεξιά 38 εκατοστά, αριστερά 40.5 εκατοστά. Ποδοκνημική, χωρίς οίδημα, 25 εκατοστά δεξιά και αριστερά. Μικρή ουλή παρατηρείται, 7 εκατοστών περίπου στην μπρόσθια επιφάνεια της αριστεράς κνημιαίας περιοχής. Ουλή από συρραφή τραύματος. Από ακτινογραφίες οι οποίες ελήφθησαν στις 08.03.2009, διαγράφουν, το δεξιό ισχίο με ολική αρθροπλαστική και την κοτύλη με πολλαπλά μέταλλα στηρίξεως και βίδες. Αριστερά πηχεοκαρπική, ανατομική ανάταξη και πλήρης πόρωση της κερκίδος με την πλάκα και βίδες να υπάρχουν. Ήταν περαιτέρω η θέση του υπέστη μία σοβαρή κάκωση του δεξιού ισχίου, εξάρθρημα του ισχίου και κάταγμα της κοτύλης, κάταγμα εξάρθρημα της αριστεράς πηχεοκαρπικής και τραύμα στο αριστερό σκέλος τα οποία αντιμετωπίστηκαν χειρουργικά. Η αριστερά πηχεοκαρπική, εξελήχθει χωρίς προβλήματα. Η κάκωση του δεξιού ισχίου, κοτύλης, εχρειάστει πέντε εγχειρήσεις λόγω μη συγκρατήσεως της κεφαλής του μηριαίου και υποχώρηση του τοιχώματος της κοτύλης. Είχε μια σοβαρή επιπλοκή, (νέκρωση της κεφαλής του μηριαίου) η οποία απαίτησε ολική αρθροπλαστική του ισχίου. Κατά την εξέταση που διενήργησε στις 12.11.14, διεπίστωσε ότι ο ασθενής περπατά με ένα μπαστούνι χωλαίνοντας και ήταν υπέρβαρος. Το δεξιό ισχίον παρουσιάζει ενώ είναι ξαπλωμένος και είναι σε ευθεία γραμμή, περιορισμό της στροφής, ήτοι η κινητικότης είναι από 0 βαθμούς μέχρι 90 βαθμούς, εν συγκρίσει με 0 βαθμούς μέχρι 135 στο αριστερό, όταν το 0 θεωρείται η πλήρης εξωτερική στροφή. Η κάμψη του ισχίου είναι μόλις 45 μοίρες εν σχέσει με 110 αριστερά. Η απαγωγή και η προσαγωγή του σκέλους παρουσιάζονται περίπου στο ήμισυ του φυσιολογικού. Η κίνηση του ισχίου με το γόνατο κεκαμμένο είναι ακόμα πιο περιορισμένη τόσο σε εσωτερική όσο και σε εξωτερική στροφή. Το μήκος των σκελών μετράται χωρίς διαφορά, παρατηρείται όμως μεγάλη απώλεια μυϊκής μάζης, του σκέλους ήτοι: 4 ίντσες κεφαλικά του άνω πόλου της επιγονατίδος, δεξιά 52 εκατοστά, εν σχέσει με 57 εκατοστά αριστερά. Κνημιαία περιοχή: 7 ίντσες περιφερικά του άνω πόλου της επιγονατίδος, αριστερά 42 εκατοστά, δεξιά 44 εκατοστά. Ακτινογραφίες οι οποίες ελήφθησαν στις 12.11.2014, της λεκάνης και ισχίου διαγράφουν κατάλοιπα των μετάλλων της οστεοσύνθεσης της κοτύλης. Διαγράφεται επίσης η ολική αρθροπλαστική η οποία παρουσιάζεται χωρίς ανωμαλίες. Ανέφερε καταληκτικά ότι ο Ενάγων από το δυστύχημα υπέστη σοβαρή κάκωση του δεξιού ισχίου με εξάρθρημα και κάταγμα της κοτύλης και εξακολουθεί να παραπονείται για σοβαρά προβλήματα από το δεξιό ισχίο. Δεν έχει παράπονα από την αριστερά πηχεοκαρπική. Κλινικά, διαπιστώνεται η μεγάλη δυσκαμψία του δεξιού ισχίου. Η μεγάλη απώλεια μυϊκής μάζης του δεξιού κάτω άκρου, πράγμα που τον καθιστά ανίκανο για δραστηριότητες που έχουν να κάνουν με μετακίνηση· ή κάμψεις του ισχίου. Οι προβλέψεις όσον αφορά το ισχίο είναι ζοφερές λόγω του νεαρού της ηλικίας και η πιθανότης της ανάγκης επαναλήψεως της αρθροπλαστικής θα πρέπει να αναμένεται. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΓΙΑ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ - ΖΗΜΙΕΣ Εξετάζοντας την μαρτυρία του Δρ Λοϊζίδη (Μ.Ε.4) και Δρ Κώστα Χιστοδουλάκη (Μ.Υ.1) λέγω από την αρχή ότι αφού εξέτασα το επάγγελμα τους, την πείρα τους και τα προσόντα τους, έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας, είναι η κατάληξη μου ότι οι μάρτυρες αυτοί είναι εμπειρογνώμονες. Κατά συνέπεια η μαρτυρία τους θα προσεγγιστεί με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Όπως έχει συναφώς νομολογηθεί ο εμπειρογνώμονας κατ' εξαίρεση προς τον γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του. Σε τέτοια περίπτωση ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία. Πρέπει να σημειώσω από την αρχή ότι τόσο ο Δρ Λοϊζίδης (ΜΕ4) όσο και ο Δρ Κώστας Χριστοδουλάκης (Μ.Υ.1) μου έκαναν εξαιρετική εντύπωση τόσο για την επιστημονική προσέγγιση που είχαν στην διατύπωση των θέσεων του όσο και το απλό τρόπο με το οποίο μετέφεραν στο Δικαστήριο τις θέσεις του δίνοντας όπου χρειαζόταν την αναγκαία τεκμηρίωση και επεξήγηση. Σημειώνω ότι δεν αμφισβητήθηκαν με οποιοδήποτε τρόπο τα όσα διαπίστωσε ο Δρ Λοϊζίδης από το Δρ Χριστοδουλάκη. Δέχομαι την μαρτυρία τους ως προς τις σωματικές βλάβες που υπέστη ο Ενάγων καθώς και τη πρόγνωση του για το μέλλον και τη ανάγκη για μελλοντικές εγχειρίσεις αρθροπλαστικής. Ως προς το ζήτημα της δυνατότητας του Ενάγοντα για πιο ελαφριά εργασία ο Δρ Λοϊζίδης αναφέρθηκε στη υποκειμενική αντιμετώπιση του ιδίου του ασθενή χωρίς να εκφέρει ο ίδιος τη δική του θέση και ως εκ τούτου δεν μπορώ να στηριχθώ στη θέση που εξέφρασε την οποία απορρίπτω. Δέχομαι ότι ο Ενάγοντας μπορεί να εργασθεί σε εργασία η οποία δεν χρειάζεται ορθοστασία, πολύ περπάτημα και κάμψεις του ισχίου. Αξιολογώντας την μαρτυρία του Ενάγοντα σε σχέση με τις συνέπειες του τραυματισμού του βρίσκω ότι είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο και είμαι διατεθειμένη να στηριχθώ σε αυτή εκτός του μέρους που αφορά την ικανότητα του για εργασία που σ΄αυτή κρίνω ότι υπερέβαλε και απαντούσε με υπεκφυγές. Τα όσα ανέφερε ως προς τη ταλαιπωρία και τους πόνους που είχε συνάδει με τα όσα ανέφεραν οι Μ.Ε.4 Δρ Λοϊζίδης και Δρ Χριστοδουλάκης Μ.Υ.
- Δέχομαι την μαρτυρία του ως προς τις συνέπειες του τραυματισμού του για τη ποιότητα της ζωής του και γίνονται ανάλογα ευρήματα. Όμως δεν μπορώ να δεχθώ ότι υπάρχει πλήρης ανικανότητα εργασίας έχοντας υπόψη ότι θα μπορούσε να εργασθεί σε μια ελαφράς μορφής εργασία που δεν θα απαιτούσε ορθοστασία πολύ περπάτημα, και κάμψεις του ισχίου. Επίσης δέχομαι ότι ελάμβανε το μηνιαίο μισθό από τη εργασία του στο Καφενείο και τη τοποθέτηση χαλιών. Δεν δέχομαι όμως τα υπόλοιπα ποσά όπως επεξηγείται πιο κάτω. Η μαρτυρία της Άννας Κατσέσκου Μ.Ε.3, ως αναφέρθηκε πιο πάνω, δεν έχει αμφισβητηθεί και γίνονται ανάλογα ευρήματα. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ ΕΝΑΓΟΝΤΑ Κατ' ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης προχωρώ στη διατύπωση των ευρημάτων του Δικαστηρίου. Ο Ενάγων ηλικίας 33 ετών, κατά τον ουσιώδη χρόνο του δυστυχήματος και 42 σήμερα, συνεπεία του επίδικου δυστυχήματος υπέστη, εξάρθρημα δεξιού ισχίου, ενδοαρθρικό συντριπτικό κάταγμα της δεξιάς κοτύλης με παρεκτόπιση του οπισθίου και άνω τοιχώματος της κοτύλης, κάταγμα - εξάρθρημα Galeazzi στην αριστερή πηχεοκαρπική άρθρωση και θλαστικό τραύμα στην αριστερή κνήμη. Οδηγήθηκε στο χειρουργείο την ίδια μέρα όπου και πραγματοποιήθηκε κλειστή ανάταξη των εξαρθρημάτων του ισχίου και της πηχεοκαρπικής άρθρωσης και συρραφή του θλαστικού τραύματος της αριστερής κνήμης. Λόγω της βεβαρημένης κλινικής του κατάστασης διενεργήθηκε χειρουργική επέμβαση την επόμενη μέρα μετά από Αξονική Τομογραφία. Στις 07.09.07 έγιναν χειρουργικές επεμβάσεις με (α) Παλαμιαία προσπέλαση στην αριστερή πηχεοκαρπική άρθρωση και κερκίδα και ακολούθως ανάταξη του κατάγματος της κερκίδας και σταθεροποίηση του κατάγματος με locking -plate καθώς και σταθεροποίηση της κάτω κερκιδοωλενικής άρθρωσης με k-wire (β) Οπίσθια προσπέλαση στο δεξιό ισχίο και σταθεροποίηση του κατάγματος της κοτύλης. Μετά από αυτή τη χειρουργική επέμβαση το δεξιό κάτω άκρο βρισκόταν σε συνεχή έλξη στο κρεβάτι. Μετά από δύο εβδομάδες διαπιστώθηκε απώλεια της ανάταξης στο δεξιό ισχίο οπότε και οδηγήθηκε εκ νέου στο χειρουργείο όπου και πραγματοποιήθηκε πιο εκτεταμένη προσπέλαση (πρόσθια -οπίσθια) και τοποθετήθηκε locking- plate. Χορηγήθηκε σ΄αυτό ισχυρό αντιβιοτικό σχήμα καθώς επίσης και αντιθρομβωτική αγωγή. Την δέκατη μετεγχειρητική μέρα ο ασθενής εξήλθε από το Νοσοκομείο με οδηγίες για μετεγχειρητική παρακολούθηση και επίσης προγραμματίστηκε η αφαίρεση του k-wire από την αριστερή πηχεοκαρπική στο τέλος της 6ης μετεγχειρητικής βδομάδας. Κατά την διάρκεια του μετεγχειρητικού ελέγχου παρατηρήθηκε εκ νέου υποχώρηση του τοιχώματος της κοτύλης και διενεργήθηκε νέα χειρουργική επέμβαση στις 21.10.2007 στη οποία κατόπιν εκτεταμένης προσπέλασης στο δεξιό ισχίο τοποθετήθηκαν αλλομοσχεύματα για στήριξη της πρόσθιας και οπίσθιας κολόνας καθώς επίσης και πάλι στήριξη με locking -plate. Επίσης αφαιρέθηκε το k-wire από την αριστερή πηχεοκαρπική και επετράπη στον ασθενή η έναρξη φυσιοθεραπείας για την κινητοποίηση της πηχεοκαρπικής άρθρωσης. Όσον αφορά το δεξιό ισχίο επιτράπηκε στον ασθενή η βάδιση χωρίς φόρτιση για τις πρώτες έξι βδομάδες και ακολούθως μερική φόρτιση. Μετά την έξοδο του από το Νοσοκομείο παρακολουθείτο ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Η κίνηση στην αριστερή πηχεοκαρπική άρθρωση παρουσίασε βελτίωση και είναι ικανοποιητική και κλινικά και ακτινολογικά έχει επανέλθει πλήρως. Η κεφαλή του δεξιού μηριαίου παρουσίαζε σημεία ισχαιμικής νέκρωσης λόγω του εξαρθρήματος το οποίο συνέβηκε κατά την στιγμή του ατυχήματος και λόγω του αυξανόμενου πόνου στην περιοχή του δεξιού ισχίου, της χωλότητας και της νέκρωσης της μηριαίας κεφαλής, στις 13.05.2008 διενεργήθηκε ολική αρθροπλαστική του ισχίου στη οποία τοποθετήθηκε κοτυλιαίο εμφύτευμα με τσιμέντο ενώ ο στυλεός στο μηριαίο τοποθετήθηκε χωρίς τσιμέντο. Εξήλθε του Νοσοκομείου την 12η μετεγχειρητική μέρα. Ακολούθησε κατά διαστήματα φυσικοθεραπεία και υδροθεραπεία. Υδροθεραπεία κρίνεται αναγκαία και στο μέλλον. Η χωλότητα που παρατηρείται οφείλεται στις πολλαπλές επεμβάσεις οι οποίες δημιούργησαν ανεπάρκεια των απαγωγών η οποία είναι μόνιμη. Μακροχρόνια η φθορά του υλικού θα οδηγήσει σε αναθεώρηση της ολικής αρθροπλαστικής. Η ολική αρθροπλαστική σε νεαρή ηλικία περιορίζει τις δραστηριότητες του ασθενούς τόσο στον ατομικό όσο και στον επαγγελματικό τομέα. Ο Ενάγων βρίσκεται από τότε σε δυσχερή θέση με επιπτώσεις τόσο στην εργασία του όσο και στην καθημερινή του ζωή. Δεν πρέπει στη εργασία του να περιλαμβάνει μεγάλα διαστήματα ορθοστασίας ή και βάδισης μεγάλων αποστάσεων, είναι όμως ικανός για εργασία καθιστική ή γραφείου ελαφράς μορφής που δεν απαιτεί μεγάλη ορθοστασία και βάδιση μεγάλων αποστάσεων και κάμψεις του ισχίου. Το νεαρό της ηλικίας παρόλη την επιτυχή εγχείρηση, δημιουργεί προϋποθέσεις μελλοντικά για δύο νέες επεμβάσεις αρθροπλαστικής του ισχίου μετά από κάποιο χρονικό διάστημα (δέκα με δεκαπέντε ετών). Το δεξιό ισχίον παρουσιάζει περιορισμό της στροφής ενώ η απαγωγή και η προσαγωγή του σκέλους παρουσιάζονται περίπου στο ήμισυ του φυσιολογικού. Η κίνηση του ισχίου με το γόνατο κεκαμμένο είναι περιορισμένη τόσο σε εσωτερική όσο και σε εξωτερική στροφή. Το μήκος των σκελών μετράται χωρίς διαφορά αλλά παρατηρείται μεγάλη απώλεια μυϊκής μάζης, του σκέλους ήτοι: 4 ίντσες κεφαλικά του άνω πόλου της επιγονατίδος, δεξιά 52 εκατοστά, εν σχέσει με 57 εκατοστά αριστερά. Κνημιαία περιοχή: 7 ίντσες περιφερικά του άνω πόλου της επιγονατίδος, αριστερά 42 εκατοστά, δεξιά 44 εκατοστά. Παρέμεινε μεγάλη δυσκαμψία του δεξιού ισχίου. Η μεγάλη απώλεια μυϊκής μάζης του δεξιού κάτω άκρου, τον καθιστά ανίκανο για δραστηριότητες που έχουν να κάνουν με μετακίνηση· ή κάμψεις του ισχίου. Μέχρι και τις 11.05.2008 για τις μετακινήσεις του χρησιμοποιούσε το Π. Από 12.05.2008 χρησιμοποίησε πατερίτσες μέχρι τις 04.06.2008 που άρχισε να χρησιμοποιεί μπαστούνι το οποίον έκτοτε και μέχρι σήμερα χρησιμοποιεί. Μέχρι σήμερα για να βαδίσει μπορεί να το κάμει με την βοήθεια μπαστουνιού χωλαίνοντας. Δεν μπορεί να σταθεί όρθιος για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει σκάλες, να γονατίσει ή να κάμει βαθύ κάθισμα ή να κάθεται για πολύ ώρα. Εξακολουθεί να έχει ενοχλήσεις στο ισχίο του και πόνο που επιδεινώνονται με τις αλλαγές του καιρού. Λόγω του τραυματισμού του δεν μπορεί να επιδίδεται στα αθλήματα που ασχολείτο δηλαδή καταδύσεις και ποδηλασία και περιοριστικά σε μεγάλο βαθμό οι κοινωνικές του δραστηριότητες. Από την μέρα του δυστυχήματος δεν έχει εργασθεί. Από την επιχείρηση του καφενείου, πληρώθηκε μέχρι και το τέλος του
- Έχει υποβληθεί σε εξέταση από το ιατροσυμβούλιο δύο φορές. Λαμβάνει από 01.12.2009 σύνταξη 75% ανικανότητας μηνιαίως εκ €416.
- ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΓΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ: Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. (βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789). Είναι επίσης σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο. Σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος. Προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Μελέτησα με προσοχή τα στοιχεία αριθμού υποθέσεων μεταξύ των οποίων και αυτές που με παρέπεμψαν οι ευπαίδευτοι συνήγοροι στις οποίες καθορίστηκαν ποσά γενικών αποζημιώσεων για παρόμοιους τραυματισμούς και τα σύγκρινα με αυτά της υπό κρίση περίπτωσης. Στην υπόθεση Συκοπετρίτης ν. Χριστοδούλου
(2004)1(Α) Α.Α.Δ 218, επικυρώθηκαν κατ' έφεση οι επιδικασθείσες γενικές αποζημιώσεις ύψους £35.000 για σωματικές βλάβες σε άντρα 47 κατά το ατύχημα ετών, ο οποίος υπέστη εγκεφαλική διάσειση και σοβαρή μορφή υποκεφαλικού κατάγματος του δεξιού μηριαίου οστού, υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση με σκοπό την ολική αρθροπλαστική του δεξιού ισχίου χωρίς τσιμέντο και βάδιζε με τη χρήση βακτηρίων μετά την επέμβαση, με μόνιμα κατάλοιπα ελαφρά χωλότητα και μερικό (σε μικρό βαθμό) περιορισμό των κινήσεων του δεξιού ισχίου, έχοντας ενοχλήσεις λόγω καιρικών αλλαγών και υπήρχε ανάγκη υποβολής σε επιπρόσθετη αρθροπλαστική επέμβαση. Στην υπόθεση Αζόφ ν. Προδρόμου κ.ά.
(2006)1(Α) Α.Α.Δ. 331, οι επιδικασθείσες γενικές αποζημιώσεις £30.000 επικυρώθηκαν κατ' έφεση, για σωματικές βλάβες μαθητή ηλικίας 17½ περίπου ετών, που είχε υποστεί επιπλεγμένο συντριπτικό κάταγμα του κάτω τριτημορίου του αριστερού μηριαίου οστού, μεγάλο τραύμα στο αριστερό γόνατο και κάταγμα της γνάθου και του δεξιού οφθαλμικού κόγχου, υποβλήθηκε σε δύο εγχειρήσεις όσον αφορά το κάταγμα στο μηρό και θα πρέπει να υποβληθεί σε νέα εγχείρηση για αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης σε σχέση με το δεξιό οφθαλμικό κόγχο, βάδιζε για 5 με 6 μήνες με χρήση βακτηριών και είχε δυσκολία στη λήψη τροφής και στην ομιλία, με μόνιμα κατάλοιπα δυσκολία κατά την βάδιση μετά από κοπιώδη προσπάθεια και έντονη φόρτιση του αριστερού σκέλους και ουλές ειδικά αυτές που του άφησαν οι εγχειρήσεις. Στην υπόθεση Τζιβανίδης ν. Μιχαηλίδης
(2008)1(Α) Α.Α.Δ. 218, οι επιδικασθείσες γενικές αποζημιώσεις ύψους €51.258,04 κρίθηκαν έκδηλα ανεπαρκείς και αυξήθηκαν κατ' έφεση σε €85.430,07 , για νέο, ηλικίας 22 ετών, που κατά το χρόνο του ατυχήματος είχε υποστεί πολλαπλά κατάγματα του δεξιού μηριαίου οστού, είχε υποβληθεί σε τέσσερις πολύωρες χειρουργικές επεμβάσεις, ένοιωσε για πολύ καιρό αφόρητο πόνο και υποβλήθηκε σε αφάνταστη ταλαιπωρία με μόνιμα κατάλοιπα μία ουλή από χειρουργική επέμβαση στο πόδι και μικρή βράχυνση ποδιού, η οποία αντιμετωπίζεται με υπερυψωμένο πάτο στο παπούτσι και δεν είναι ορατή στο βάδισμα. Στην υπόθεση Ευαγγέλου ν. Δημητρίου
(2008)1(Α) Α.Α.Δ. 248, οι επιδικασθείσες γενικές αποζημιώσεις ύψους £13.000 αυξήθηκαν κατ' έφεση στο ποσό των €40.000, όπου ο ενάγων ηλικίας 21 ετών κατά το ατύχημα είχε υποστεί κάταγμα του αριστερού μηρού, πολλαπλά τραύματα στην κεφαλή και κρανιοεγκεφαλική κάκωση όχι σοβαρής μορφής και υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση με ανάταξη και σταθεροποίηση μέσω πολλών μεταλλικών προσθετικών και σε συρραφή των τραυμάτων της κεφαλής, που του άφησαν ουλές στα φρύδια, στα χείλη, στο πηγούνι και στο μηρό, βάδιζε με χρήση βακτηρίων για 4 μήνες και αντιμετώπιζε πρόβλημα βάδισης λόγω πόνου για άλλους 2 μήνες, με μόνιμα κατάλοιπα την παρουσία μόνιμης μυϊκής ατροφίας και λόγω των μεταλλικών προσθετικών προβλήματα που εκδηλώνονται με πόνο και αδυναμία σε καιρικές αλλαγές, στο ψύχος και στην έντονη δραστηριότητα που προκαλεί φόρτιση, ιδιαίτερα τα αθλήματα και τη βάδιση μεγάλων αποστάσεων, υπήρχε δε ανάγκη υποβολής σε άλλη εγχείρηση για αφαίρεση των μεταλλικών προσθετικών. Αφού έλαβα υπόψη μου το είδος και τη φύση των κακώσεων που υπέστη ο Ενάγων, τη φύση και τη διάρκεια της θεραπείας που ακολούθησε, τον πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη και εξακολουθεί να έχει, την απώλεια των ανέσεων του και το ότι δεν μπορεί να ασχοληθεί με τα σπορ που ασχολείτο, το γεγονός ότι του παρέμειναν κατάλοιπα και προβλήματα ως επακόλουθα του τραυματισμού, ως επίσης και την δυσκολία που αντιμετωπίζει ο Ενάγοντας γενικότερα από τον πιο πάνω τραυματισμό ως τα έχει περιγράψει, κρίνω ότι ένα ποσό της τάξεως των €100.000 θα αποτελούσε για την περίπτωση του δίκαιη και λογική αποζημίωση υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Αξίωση για μελλοντικές επεμβάσεις κλπ Ο Ενάγων με την Έκθεση Απαίτησης αξιώνει έξοδα για μελλοντική φυσιοθεραπεία και υδροθεραπεία καθώς επίσης μελλοντικών εγχειρήσεων αρθροπλαστικής. Ήταν η θέση του Μ.Ε.4 Άκη Λοϊζίδη ότι στο μέλλον θα χρειαστούν δύο χειρουργικές επεμβάσεις ίσως και τρίτη το κόστος των οποίων είναι €12.000-€13.000 με πιθανότητα αύξησης €2.000- €3.
- Η αναγκαιότητα εγχειρήσεων-επεμβάσεων δεν έχει αμφισβητηθεί από τον Δρ Χριστουδουλάκη (Μ.Υ.1) ούτε το ποσό που θα χρειαστεί σ΄αυτές αμφισβητήθηκε σοβαρά. Το Δικαστήριο δεχόμενο τη μαρτυρία που προσκομίσθηκε γύρω από το πιο πάνω θέμα προβαίνει σε εύρημα ότι δύο χειρουργικές επεμβάσεις θα είναι αναγκαίες μελλοντικά και ως εκ τούτου ένα ποσό της τάξης των €26.000 επιδικάζεται προς όφελος του Ενάγοντα για το σκοπό αυτό. Η αόριστη αναφορά σε πιθανή τρίτη όπως αυτή αναφέρθηκε από το Ιατρό δεν δικαιολογεί εύρημα ότι αυτή θα είναι αναγκαία. Επίσης με βάση τη μαρτυρία του Δρ Λοϊζίδη η οποία δεν έχει αμφισβητηθεί από το Δρ Χριστοδουλάκη αναγκαία είναι και η μελλοντική υδροθεραπεία την οποία υπολογίζω για τα επόμενα 10 χρόνια δηλαδή €620Χ10 σύνολο €6.200 προς όφελος του Ενάγοντα. Ως προς τη ανάγκη για αγορά αναπηρικού οχήματος κρίνω ότι αυτό το ποσό δεν έχει αποδειχθεί αφού δεν τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου του το αναγκαίο υπόβαθρο που να δικαιολογεί αυτή τη αγορά και ως εκ τούτου απορρίπτεται. Σημειώνω ότι ο ίδιος ο Ενάγων ανέφερε ότι αγόρασε αυτοκίνητο λίγο μετά το δυστύχημα το οποίο χρησιμοποιεί αντί μοτοσυκλέτας, χωρίς να διασυνδέσει τη αγορά αυτή με το δυστύχημα. Ειδικές Αποζημιώσεις Ως αναφέρθηκε πιο πάνω με κοινή δήλωση που έγινε 08.12.2004 από τις ειδικές αποζημιώσεις συμφωνήθηκε επί πλήρους ευθύνης η παρ. 9.26 - 9.36 της Έκθεσης Απαίτησης στο ποσό των €53.
- Παρέμειναν ως επίδικο θέμα οι αξιώσεις του Ενάγοντα που αφορούν απώλεια απολαβών από τη εργασία του από 06.09.07 μέχρι καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης, απώλεια φιλοδωρημάτων μέχρι καταχώρησης της αγωγής και απώλεια απολαβών από τη εργασία του για τοποθέτηση παρκέ και χαλιών μέχρι καταχώρησης Έκθεσης Απαίτησης καθώς επίσης απώλεια των πιο πάνω μέχρι έκδοσης απόφασης. Όπως προέκυψε από τη μαρτυρία ο Ενάγων εργαζόταν στη επιχείρηση του καφενείου «Μπρίκι» το οποίο είχε μαζί με ακόμη ένα πρόσωπο, τον Ανδρέα Χαραλαμπίδη ανά 50%. Όπως προέκυψε από το Τεκμήριο 13 (Ασφαλιστικός Λογαριασμός στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων από το έτος 2002-2007), ο Ενάγων δήλωσε ως ασφαλιστικές αποδοχές για το έτος 2007 το ποσό των ΛΚ3.725 (€6.364.54) κρίνω ότι μπορώ να στηριχθώ σ΄αυτό και όχι το μεγαλύτερο ποσό που αναφέρεται στις εκ των υστέρων καταχωρηθείσες φορολογικές δηλώσεις και δέχομαι ότι από τη εργασία του λάμβανε το εν λόγω ποσό κατά τον ουσιώδη χρόνο του δυστυχήματος. Επίσης με βάση την μαρτυρία του Ενάγοντα τη οποία αποδέχομαι, ελάμβανε επιπρόσθετα ένα ποσό της τάξης των £300 μηνιαίως (€512.58) από τη απασχόληση του στη εταιρεία του πατέρα του Magos Carpets Ltd. Ως προς την αξίωση του για ποσό £200 μηνιαίως από το φιλοδώρημα που ισχυρίσθηκε ότι ελάμβανε μηνιαίως αυτή δεν έχει με οποιοδήποτε τρόπο συγκεκριμενοποιηθεί με λεπτομέρειες ώστε να δικαιολογείται η απόδοση τέτοιου ποσού. Εν πάση περιπτώσει ούτε κατ΄αποκοπή ποσό θα μπορούσε να αποδοθεί για αυτή τη αξίωση τη οποία απορρίπτω. Επίσης δεν δέχομαι ότι ελάμβανε μέρισμα από την Εταιρεία Καφενείο Μπρίκι Λτδ αφού ως διαφάνηκε από τα Τεκμήρια 17 και 18 αυτά αφορούσαν λογαριασμούς της εταιρείας και όχι του Ενάγοντα και δεν παρουσιάσθηκαν λογαριασμοί αυτής μέχρι την πώληση της. Σημειώνω ότι αυτά τα ποσά δεν δηλώθηκαν κατά τον ουσιώδη χρόνο ούτε στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις ούτε στο Φόρο Εισοδήματος και η μεταγενέστερη δήλωση στο Φόρο Εισοδήματος δεν βοηθά την υπόθεση του Ενάγοντα. Με βάση τα πιο πάνω ο Ενάγων έχει αποδείξει ότι δικαιούται ποσό €530,38 μηνιαίως από 01.01.2008 μέχρι 08.10.2008, ημερομηνία καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης, (Σημειώνω ότι ο Ενάγοντας πληρώθηκε μέχρι 01.01.2008 από τη εργασία του) και ποσό (ΛΚ300) €512.58 από 06.09.2007 μέχρι καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης 08.10.2008 και επιπλέον δικαιούται το εν λόγω ποσό μηνιαίως ήτοι €530,38 + €512,58 μέχρι έκδοσης της απόφασης δηλαδή από 09.10.2008 μέχρι 30.06.2017, συνολικό ποσό €113.829,37 ως ειδικές αποζημιώσεις. Αποζημιώσεις για απώλεια εισοδηματικής ικανότητας Η αξίωση αυτή προωθήθηκε έχοντας ως βάση τη θέση ότι ο Ενάγων δεν μπορεί να ασκήσει το επάγγελμα του ούτε άλλη εργασία. Ως προς το θέμα της απώλειας μελλοντικών εισοδημάτων που απαιτεί ο Ενάγων, στην υπόθεση Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1ΑΑΔ 66 επισημαίνεται η διάκριση των περιπτώσεων μείωσης της ικανότητας για εργασία από εκείνες όπου αποδεικνύεται συγκεκριμένη απώλεια εισοδήματος. Με αναφορά στην Αγγλική νομολογία, στην υπόθεση εκείνη λέχθηκε ότι η διάκριση δεν φαίνεται να έχει στέρεη νομική βάση, αλλά αντανακλά περισσότερο τις διαφορές μεταξύ υποθέσεων όπου η μελλοντική ζημιά εξειδικεύεται και αποκρυσταλλώνεται και εκείνων όπου η μελλοντική ζημιά δεν συγκεκριμενοποιείται. Όπου ελλείπουν τα στοιχεία για αριθμητικό προσδιορισμό μελλοντικής ζημιάς με τη μέθοδο του πολλαπλασιαστή και πολλαπλασιαστέου, η διαφαινόμενη ζημιά συμπλέκεται με τις γενικές αποζημιώσεις και αποτιμάται κάτω από πλατιά σκοπιά, υπό το φως του συνόλου των δεδομένων της υπόθεσης (βλ. Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιου Γ. Συκοπετρίτη Λτδ κ.α.
(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1049, Κωμιάτη ν. Πόλιτσου κ.α.
(2001)1(Α) Α.Α.Δ. 226, Τιτώνη ν. Χαρ. Πηλακούτας Λτδ
(2001)1(Α) Α.Α.Δ. 479, St. Marina Sport. Promot. Ltd v. Dimitrov
(2004)1(Γ) Α.Α.Δ. 1663, Jamal Ismail ν. Μιχαήλ Αντωνίου κ.α., Πολ. Έφ. Αρ. 333/2009, ημερομηνίας 12.2.2014). Στην παρούσα υπόθεση, αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο Ενάγων είναι ανίκανος να εκτελεί εργασία που απαιτεί ορθοστασία και περπάτημα με παρατεταμένη καταπόνηση του ισχίου. Έχει προσδιοριστεί από τις κοινωνικές ασφαλίσεις ότι η αναπηρία του Ενάγοντα υπολογίζεται ότι είναι 75%, και είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι είναι δυνατόν να εργαστεί σε ελαφράς μορφής καθιστική εργασία ή εργασία γραφείου. Όπως λέχθηκε στην υπόθεση Θεοδωρίδης ν. Χατζημιχαήλ
(1991)1 Α.Α.Δ. 1106, ο καθορισμός της ανικανότητας προσώπου για εργασία έχει ως λόγο την ικανότητα του για εργασία με αναφορά στην κατάσταση της υγείας του. Στην υπόθεση Αντωνίου ν. Νικολάου κ.α., (ανωτέρω) λέχθηκε ότι η αποτίμηση της ανικανότητας από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων είναι ένα από τα στοιχεία που μπορούν να ληφθούν υπόψη κατά τον προσδιορισμό της ανικανότητας και να βοηθήσει το Δικαστήριο να καταλήξει στο ποσοστό μείωσης της εισοδηματικής ικανότητας, που αποτελεί δικό του έργο. Στην υπόθεση εκείνη είχε αποτελέσει παραδεκτό γεγονός ότι το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων είχε υπολογίσει την ανικανότητα του Εφεσείοντος στο 75%, υπό το φως δε των δεδομένων της υπόθεσης εκείνης κρίθηκε από το Εφετείο ότι η προσφερθείσα μαρτυρία μπορούσε να οδηγήσει το Δικαστήριο στο συμπέρασμα ότι το ποσοστό αυτό αντιπροσώπευε τη μείωση της εισοδηματικής ικανότητας του Εφεσείοντος. Ως αναφέρθηκε πιο πάνω η μαρτυρία του Δρ Λοϊζίδη βασίστηκε στις υποκειμενικές θέσεις του Ενάγοντα και επιμελώς ο ίδιος δεν εξέφρασε την δική του αντικειμενική θέση. Στη παρούσα περίπτωση κρίνω ότι ο Ενάγων θα μπορούσε να εργασθεί σε ελαφράς μορφής εργασία. Ο Ενάγοντας παρά το ότι ανέφερε ότι έψαξε για να βρει εργασία δεν έδωσε λεπτομέρειες για τη προσπάθεια του να εξεύρει εργασία κάνοντας μια αόριστη αναφορά μόνο ότι έκανε τέτοια προσπάθεια, τη οποία όμως με τα λεγόμενα του ως προς τη ικανότητα του για εργασία αναίρεσε αναφέροντας ότι κανείς δεν θα το προσλάμβανε με τα προβλήματα που είχε. Εν όψει του ότι ελλείπει από τα στοιχεία που έχουν τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου εντελώς, το εισόδημα που θα μπορούσε να εξασφαλίσει με μια καθιστική και ελαφράς μορφής εργασία, εργασία γραφείου, προσδιορίζω τις αποζημιώσεις για απώλεια μελλοντικής εισοδηματικής ικανότητας σε ένα κατά αποκοπή ποσό των €40.000.= ΤΟΚΟΣ: Το άρθρο 58Α του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148, όπως έχει τροποποιηθεί από το Νόμο 49(Ι) του 1997, προνοεί για την επιδίκαση τόκου προς 8% ετησίως εκτός αν συντρέχουν ικανοποιητικοί λόγοι περί του αντιθέτου, επί των αποζημιώσεων για σωματική βλάβη ή θάνατο συνεπεία αστικών αδικημάτων για ολόκληρη ή μέρος της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποία γεννήθηκε το αγώγιμο δικαίωμα και της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής. Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Εκτενής ανάλυση του θέματος με ειδική αναφορά στην Αγγλική νομολογία έγινε στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ 475. Στην πιο πάνω υπόθεση τονίσθηκε, μεταξύ άλλων, ότι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να παραγνωριστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή προς εκδίκαση που μπορεί να έχει ως επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου. Σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις το θέμα τέθηκε ως εξής από τον Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου Ι. Κωνσταντινίδη στην Φοινικαρίδης (πιο πάνω) στις σελίδες 494-495: «Το ύψος των ειδικών ζημιών είναι γνωστό κατά το χρόνο της δίκης και ως θέμα αρχής, το ορθό θα ήταν να επιδικάζεται τόκος από την ημερομηνία κατά την οποία ο Ενάγων είχε υποστεί την κάθε ζημιά. Όμως αυτό θα συνεπαγόταν πολυδιάσπαση των ποσών και ενασχόληση με πολλές αριθμητικές πράξεις συνήθως με αντικείμενο μικρά ποσά κάθε φορά. ......................... Έτσι ευνοήθηκε η προσέγγιση του θέματος πάνω σε γενικές γραμμές και προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από την ημέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένου όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή. Τονίζεται πως αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις. Δεν αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης το δικαιολογούν.» Έχοντας υπόψη τα πιο πάνω και έχοντας υπόψη επίσης το χρόνο καταχώρησης της Αγωγής και το χρόνο καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης κρίνω ότι οι γενικές και ειδικές αποζημιώσεις θα πρέπει να φέρουν τόκο από καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης ενώ οι αποζημιώσεις που αφορούν μελλοντικές αποζημιώσεις τόκο από την ημερομηνία έκδοσης απόφασης. ΚΑΤΑΛΗΞΗ: Κατ' ακολουθία όλων των πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης για ποσό €166.829,37 υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων ποσό €140.000 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων για πόνο και ταλαιπωρία και για απώλεια εισοδηματικής ικανότητας, ποσό €26.000 ως έξοδα δύο μελλοντικών εγχειρήσεων αρθροπλαστικής, ποσό €6.200 έξοδα υδροθεραπείας. Σε ότι αφορά το θέμα του τόκου για τις γενικές αποζημιώσεις των €100.000 επιδικάζω νόμιμο τόκο από ημερομηνία καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης και για τις ειδικές αποζημιώσεις ποσό €166.829,37 επιδικάζεται το ½ του νόμιμου τόκου από την ημερομηνία καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης τα ποσά των €40.000 για απώλεια μελλοντικής εισοδηματικής ικανότητας το ποσό των €26.000 για μελλοντικές εγχειρίσεις και το ποσό των €6.200 για μελλοντική υδροθεραπεία με νόμιμο τόκο από σήμερα. Τέλος, τα έξοδα της παρούσας αγωγής, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης (Υπ) Γ.Κυριακίδου, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΣΗ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο