ΙΟΡΔΑΝΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ν. ΛΑΜΠΡΟΣ ΚΥΠΡΙΑΝΟΥ και ΥΙΟΙ (ΕΡΓΟΛΑΒΟΙ) ΛΤΔ, Αρ. Αγωγής: 6170/2010, 30/6/2017

(2)και/ή οι υπηρέτες και/ή υπάλληλοι του και/ή αντιπρόσωποι του επενέβησαν, κατά την ανέγερση/κατασκευή του πιο πάνω γηπέδου από ή περί το μήνα Αύγουστο 1997 μέχρι κατά ή περί το έτος 1999, παράνομα και αυθαίρετα, στο πιο πάνω περιγραφόμενο κτήμα του Ενάγοντα με οχήματα, εκσκαφείς, οικοδομικά και άλλα μηχανήματα και/ή άλλως πως και τοποθέτησαν σωρούς χωμάτων, άχρηστων υλικών, μπάζων κ.λ.π.». Αυτή η αναφορά δεν έρχεται σε αντίθεση με τα λεγόμενα του ενάγοντα για την παράνομη επέμβαση. Ο ενάγοντας ανέφερε ότι τα υλικά της παράνομης επέμβασης του προκάλεσε η κατασκευή του γηπέδου διαφέρουν από τα υλικά της παράνομης επέμβασης που προκάλεσαν οι εναγόμενοι, διότι στην πρώτη περίπτωση ήταν κυρίως χώμα ενώ στη δεύτερη περίπτωση τα μπάζα αποτελούνταν σε μεγάλο βαθμό από τα υλικά της κατασκευής του κτιρίου. Ο ΜΕ1 ανέλυσε τα διάφορα διαβήματα που έκανε για να πετύχει την απομάκρυνση των υλικών από το χωράφι του. Αποτάθηκε προσωπικά στον αντιπρόσωπο και υιό του εργολάβου στο εργοτάξιο και στην παρουσία του Προέδρου του Κοινοτικού Συμβουλίου. Ο αντιπρόσωπος των εναγομένων είχε υποσχεθεί ότι θα αναλάμβανε να απομακρύνει τα υλικά αλλά δεν το έπραξε ποτέ. Έγινε καταγγελία στην αστυνομία και προκειμένου να αποφύγει περαιτέρω κυρώσεις υποσχέθηκε και πάλι να απομακρύνει τα άχρηστα υλικά χωρίς όμως και πάλι να υλοποιήσει αυτή την δέσμευση. Έγινε παρόμοια επίκληση μέσω του Υπουργού Παιδείας το Φεβρουάριο 2009 χωρίς και πάλι κανένα χειροπιαστό αποτέλεσμα. Κατά το έτος 2010 ήθελε να διαχωρίσει το χωράφι σε αριθμό οικοπέδων και έτσι προκειμένου να μπορέσει να αξιοποιήσει το τεμάχιο του διά του διαχωρισμού οικοπέδων αναγκάστηκε να προσλάβει τρίτο εργολάβο και να τον πληρώσει το ποσό της απαίτησης για να απομακρύνει τα υλικά από το τεμάχιο. O ενάγοντας είναι σήμερα ηλικίας 75 ετών και έχει διάφορα προβλήματα υγείας. Δεν αληθεύει η εισήγηση της συνηγόρου υπεράσπισης ότι η μαρτυρία του ενάγοντα ήταν γενική και απροσδιόριση εξαιτίας της κακής μνήμης του ενάγοντα. Ο ενάγοντας ανέφερε ότι εξαιτίας των προβλημάτων υγείας έχει πρόβλημα να θυμάται ημερομηνίες. Όμως, θυμάται τα συγκεκριμένα γεγονότα της υπόθεσης. Θυμάται ότι το γήπεδο κατασκευάστηκε πριν από το Γυμνάσιο. Δεν θυμάται το όνομα του προσώπου με το οποίο μίλησε αλλά θυμάται ότι ήταν υιός του εργολάβου. Ούτε ευσταθεί ο ισχυρισμός ότι ο ενάγοντας προέβη σε αντιφατική δήλωση σε σχέση με ποιος από τους δυο κοινοτάρχες επισκέφθηκαν το ακίνητο. Η θέση του ήταν ότι και οι δυο επισκέφθηκαν το τεμάχιο και διαπίστωσαν από μόνοι τους την παράνομη επέμβαση. Έδωσε δύο εξηγήσεις για το γεγονός ότι δεν διεκδίκησε το δίκαιο του νωρίτερα. Πρώτα η κωλυσιεργία του οφείλεται στην κακή του υγεία. Επικέντρωσε την προσοχή του στην θεραπεία προβλημάτων υγείας και όχι στην αγωγή. Δεύτερο, οι εναγόμενοι ουδέποτε αρνήθηκαν ότι είχαν παράνομα τοποθετήσει μπάζα στο χωράφι του ενάγοντα. Εξήγησε ότι δεν καταχώρησε δυο αγωγές για παράνομη επέμβαση ταυτόχρονα κυρίως επειδή οι εναγόμενοι τον παραπλάνησαν ότι θα μετακινούσαν τα μπάζα με αποτέλεσμα να επηρεαστεί δυσμενώς και να μη διεκδικήσει τα δικαιώματά του. Ανέφερε χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου συμπεριφοράς του εργολάβου που είχε ως αποτέλεσμα να καθησυχαστεί και να μην λάβει μέτρα εναντίον του για μετακίνηση των άχρηστων υλικών. Σε μια περίπτωση του είχε πει ο ιδιοκτήτης της εναγόμενης εταιρείας ότι είχε έργο στη Ριζοελιά και αφού θα τελείωνε την εργασία θα μετακινούσε τα μπάζα. Εξήγησε ότι επιδίωξη του δεν ήταν να κερδίσει χρήματα και να κινήσει αγωγές αλλά να επιλυθεί το πρόβλημα και εφόσον υπήρχαν υποσχέσεις ότι θα τακτοποιούσαν το ζήτημα δεν έλαβε μέτρα. Είναι μόνο το 2010 που αναγκάστηκε να κάνει έξοδα να αξιοποιήσει την περιουσία του που υποχρεώθηκε να λάβει μέτρα, να υποχρεώσει τους εναγόμενους να αποκαταστήσουν την ζημιά που προκάλεσαν στην περιουσία του. Συνεχώς, προέβαιναν σε παραστάσεις στον ίδιο, στους κοινοτάρχες αλλά και στην αστυνομία ότι θα τα σήκωναν από το χωράφι. Ο ενάγοντας εξαιτίας αυτών των υποσχέσεων επαναπαύθηκε και δεν ήγειρε προηγουμένως αγωγή εναντίον τους. Ο ενάγοντας δεν μπορούσε να θυμηθεί ημερομηνίες όπως επί παραδείγματι, πότε έγινε η ανέγερση του γυμνασίου. Όμως, μπορούσε να θυμηθεί ότι η ανέγερση του γηπέδου προηγήθηκε της ανέγερσης του Γυμνασίου συνεπώς, αυτός είναι και ο λόγος που καταχωρήθηκε εκείνη η αγωγή και αυτό αποδεικνύει ότι η αγωγή 599/2003 δεν έχει σχέση με την παράνομη επέμβαση που προκλήθηκε από τους εναγόμενους. Για να εξηγήσει γιατί δεν υπήρχαν χώματα των εναγομένων στο παρακείμενο κομμάτι του χωραφιού σε σχέση με το Γυμνάσιο Γερίου εξήγησε ότι αυτό το σημείο βρισκόταν σε ύψωμα. Οι εναγόμενοι τοποθετούσαν χώματα και μπάζα από αυτό το σημείο και μετά τα έσπρωχναν κάτω με μηχανήματα όπου επεκτάθηκαν τα υλικά σε όλο το μήκος του χωραφιού. Θεωρώ ότι ο ενάγοντας είπε την αλήθεια. Κράτησε στοιχεία της παράνομης επέμβασης στο χωράφι του. Παρουσίασε τις φωτογραφίες τεκμήριο 1.3Α στις οποίες φαίνονται καθαρά ότι μέσα στο χωράφι του ενάγοντα, κατά μήκος των συνόρων μεταξύ του χωραφιού και του Γυμνασίου, υπήρχαν μπάζα, μεγάλες πέτρες και χώμα σε μεγάλες ποσότητες. Είναι γεγονός ότι καθυστέρησε να καταχωρήσει την αγωγή, όμως, διεκδίκησε το δίκαιό του μέσω αρμοδίων της τοπικής αρχής και μέσω της αστυνομίας. Αυτά τα πρόσωπα τα κάλεσε ως μάρτυρες, και επιβεβαίωσαν ότι ο ενάγοντας είχε προβεί σε παράπονο κατά τον επίδικο χρόνο. Περαιτέρω, αυτοί οι μάρτυρες επιβεβαίωσαν τον ισχυρισμό του ενάγοντα ότι οι εκπρόσωποι της εναγομένης εταιρείας πράγματι προέβησαν σε υποσχέσεις να μετακινήσουν τα μπάζα χωρίς όμως ποτέ να το πράξουν. O ενάγοντας, κάλεσε τα δύο πρόσωπα που υπηρέτησαν ως κοινοτάρχες Γερίου διαδοχικά για να επιβεβαιώσουν ότι υπήρχαν μπάζα στο χωράφι του ενάγοντα, και για να επιβεβαιώσουν ότι εκείνος που ευθύνεται για την ρίψη των μπάζων εντός του χωραφιού ήταν αντιπρόσωποι της εναγόμενης εταιρείας κατά τον χρόνο που αυτή εκτελούσε εργολαβικές εργασίες στο παρακείμενο χωράφι για ανέγερση του Γυμνασίου. Ο ΜΕ2, Χάρης Λοϊζίδης, διετέλεσε κοινοτάρχης Γερίου από το 1989 μέχρι και το

1. Ανέφερε ότι το δεύτερο στάδιο του έργου ανέγερσης του Γυμνασίου έγινε περίπου τα έτη 2000-
2. Σ' αυτό το χρόνο ο ενάγοντας τον επισκέφθηκε πολλές φορές, στο σημείο που έγινε φορτικός, για να κάνει παράπονο για την ρίψη μπαζών στο χωράφι του. Ο ΜΕ2, πήγε επί τόπου και μίλησε με τον επιστάτη του έργου ως και επίσης μίλησε τηλεφωνικώς με τον πατέρα του κ. Κυπριανού, για να κάνει παραστάσεις όπως τα μπάζα μετακινηθούν. Ο ΜΕ2 αντιλήφθηκε από τα λεγόμενα του κ. Κυπριανού ότι ήταν γνώστης των πολλών παραπόνων του ενάγοντα για μετακίνηση των μπαζών. Δεν υπάρχει περίπτωση τα μπάζα να ρίφθηκαν από άλλο πρόσωπο καθότι στην παρουσία του ΜΕ2 είδε φορτηγό να εισέρχεται στο χωράφι του ενάγοντα από το εργοτάξιο για την ρίψη μπαζών. Είπε επίσης ότι ο κ. Κυπριανού τον επισκέφθηκε στο γραφείο του . Τα ίδια επιβεβαίωσε και ο μεταγενέστερος κοινοτάρχης ΜΕ3 Αργύρης Αργυρού, δηλαδή, τηλεφώνησε στον υιό του κ. Κυπριανού, ο οποίος πλέον ανέλαβε την διαχείριση της εναγομένης εταιρείας. Αυτός παραδέχθηκε ότι αυτοί είχαν ρίξει τα μπάζα στο χωράφι του ενάγοντα και υποσχέθηκε ότι σε ένα μήνα θα αναλάμβανε να μετακινηθούν. Ο ΜΕ3 επισκέφθηκε το χώρο, είδε τα μπάζα και είδε ότι αυτά αποτελούνται από τα ίδια οικοδομικά υλικά που χρησιμοποιήθηκαν για την ανέγερση του Γυμνασίου. Επιπρόσθετα, ο ΜΕ3 έγραψε επιστολή, τεκμήριο 1.4, όπου καταγράφονται οι ενέργειες του ΜΕ3 αλλά και οι παραδοχές των αντιπροσώπων της εναγομένης εταιρείας που λέχθηκαν στο μάρτυρα ότι θα αναλάμβαναν να μετακινήσουν τα μπάζα. Οι δύο κοινοτάρχες πρέπει να θεωρηθούν ότι είναι ανεξάρτητοι μάρτυρες, καθότι δεν έχουν ιδιαίτερη σχέση με τον ενάγοντα. Είναι παραπλανητική η εικόνα που επιχείρησε η υπεράσπιση να σχηματίσει σε σχέση με το αμερόληπτο της μαρτυρίας του ΜΕ
3. Κατά την τελική της αγόρευση η κα Γκιάτα είχε αναφέρει ότι ο ΜΕ2 είχε αναφέρει στη μαρτυρία του ότι είναι πολύ καλός φίλος με τον κο Σολωμού, τον εργολάβο του γηπέδου. Από ανάγνωση των πρακτικών όμως προκύπτει ότι η θέση αυτή δεν ήταν η απάντηση του μάρτυρα αλλά υποβολή της υπεράσπισης κατά την αντεξέταση. Εκείνο που είχε αναφέρει ο μάρτυρας ήταν ότι ο εργολάβος του γηπέδου ήταν γνωστός του και ότι δεν μπορούσε να θυμηθεί ποιος ήταν μετά από τόσα χρόνια. Συνεπώς, ο ΜΕ2 πρόκειται για ανεξάρτητο και αμερόληπτο πρόσωπο που δεν είχε κανένα συμφέρον από τη συγκεκριμένη υπόθεση. Ο ΜΕ3 δεν συζήτησε το θέμα με τον ΜΕ2 προτού αναλάβει τα καθήκοντά του ως κοινοτάρχης. Είναι ενισχυτικό της εκδοχής του ενάγοντα ότι και στην παρουσία του ΜΕ3 ο οποίος προηγουμένως δεν γνώριζε τίποτε για την υπόθεση, οι εναγόμενοι παραδέκτηκαν το λάθος τους και ανέλαβαν στην παρουσία του να αποκαταστήσουν τον ενάγοντα. Επιπρόσθετα, μαρτύρησαν για γεγονότα που περιήλθαν στην αντίληψη τους κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους ως εκλελεγμένοι αντιπρόσωποι της κοινότητας τους. Οι δύο κοινοτάρχες ήταν μάρτυρες της αληθείας και η μαρτυρία τους αποτελεί βάση για την εξαγωγή πραγματικών συμπερασμάτων. Τέλος, κλήθηκε να δώσει μαρτυρία ο Στέλιος Κούνας, ΜΕ3, ο οποίος επιβεβαίωσε τη μαρτυρία του ενάγοντα ότι υπήρχαν μπάζα, μεγάλες πέτρες και χώματα στο χωράφι του ενάγοντα. Ο μάρτυρας αυτός, ετοίμασε την προσφορά ύψους €5.750,00 για τον καθαρισμό και απομάκρυνση μπαζών και μεγάλων πετρών από το τεμάχιο 652 στο χωριό Γέρι. Στην συνέχεια έγινε δεκτή η προσφορά και η εταιρεία Κουννά Λτδ, η οποία και ανέλαβε την απομάκρυνση μπαζών από το χωράφι έναντι της αμοιβής των €5.750,
4. Η προσφορά αφορά μόνο την απομάκρυνση των υλικών και καθαρισμό του χωραφιού από τα υλικά. Συνεπώς, η συνολική δαπάνη για την αποκατάσταση του χωραφιού στην πρότερα του κατάσταση είναι το ποσό των €5.750,
5. Η εικόνα που επιχείρησε η υπεράσπιση να παρουσιάσει σε σχέση με την εργασία που εκτέλεσε η εταιρεία του ΜΕ3 είναι παραπλανητική. Ουδέποτε δέχθηκε ότι το κόστος μεταφοράς των άχρηστων υλικών δεν διαχωρίζεται από τις τεχνικές εργασίες διαχωρισμού των οικοπέδων. Αντιθέτως, ήταν θέση του ότι η εργασία που εκτέλεσε είναι μόνο αυτό που αναφέρεται στο τιμολόγιο. Στην εισήγηση της κας Γκιάτα ότι αυτό θα στοίχιζε μόνο λίγες εκατοντάδες ευρώ, απάντησε αυθόρμητα και εμφαντικά «τότε είμαι κλέφτης». Μ' αυτή την απάντηση, την αυθόρμητη επιβεβαίωση ότι το ποσό καθαρισμού του κτήματος από τα μπάζα ήταν το ποσό της προσφοράς, έχω ικανοποιηθεί ότι έτσι ακριβώς ήταν τα δεδομένα σε σχέση με το κόστος μετακίνησης των μπάζων από το χωράφι. Επομένως, αυτή είναι η βάση για τον υπολογισμό των αποζημιώσεων του ενάγοντα. Αυτή η μαρτυρία στην ουσία παρέμεινε αναντίλεκτη διότι οι εναγόμενοι δεν προσκόμισαν αντίθετη μαρτυρία για να αποδείξουν ότι το κόστος καθαρισμού του χωραφιού από τα μπάζα ήταν μικρότερο, αφού, η δικογραφημένη τους θέση ήταν ότι δεν ευθύνονται και αρνούνται την ύπαρξη των μπάζων στο χωράφι.
6. Μαρτυρία των εναγόμενων Μόνος μάρτυρας των εναγομένων ήταν ο Γιώργος Κυπριανού, το πρόσωπο που χειρίζεται προσφορές εργασιών εκ μέρους της εναγομένης εταιρείας. Αυτός ο μάρτυρας δεν μου έκανε καλή εντύπωση. Σε αντίθεση με τον ενάγοντα η μαρτυρία του υπήρξε γενική και ασαφής. Κατά την αντεξέταση φάνηκε ότι δεν γνώριζε καλά το περιεχόμενο της γραπτής του δήλωσης, τεκμήριο 3, αλλά και ούτε γνώριζε ποια ήταν δικογραφημένη υπεράσπιση των εναγόμενων ώστε να τοποθετηθεί στα γεγονότα αυτά με θετικό τρόπο. Η μαρτυρία περιείχε γενική άρνηση ότι η εταιρεία του έριξε οικοδομικά υλικά και χώματα στο χωράφι του ενάγοντα. Αρνήθηκε γενικά ότι ως εκπρόσωπος της εταιρείας αποδέχθηκε την παράνομη επέμβαση με την ρίψη χωμάτων. Αρνήθηκε γενικά ότι ο ενάγοντας, αστυνομία και κοινοτάρχες οποτεδήποτε παραπονέθηκαν για τη ρίψη μπαζών στο χωράφι. Όμως, δεν προσκόμισε κανένα στοιχείο ή αναφέρθηκε σε οποιοδήποτε επιχείρημα, για να πείσει το Δικαστήριο ότι πράγματι όλα αυτά που ανέφερε ο ενάγοντας στη μαρτυρία του με λεπτομέρεια και στοιχεία ουδέποτε συνέβησαν. Ανέφερε ότι κατά την εκτέλεση της εργασίας, δηλαδή της κατασκευής του Γυμνασίου Γερίου, αναγκάστηκαν να σκάψουν αυλάκι στα σύνορα του σχολείου για να κτίσουν ένα τοίχο αντιστήριξης. Ανέφερε ότι από το σκάψιμο του αυλακίου προέκυψαν 2 με 3 φορτηγά χώμα. Δεν ανέφερε πως είναι σε θέση να γνωρίζει και να θυμάται αυτά τα γεγονότα μετά από τόσα χρόνια. Περαιτέρω, κατά την αντεξέταση πρόσθεσε στην εκδοχή του, ως γεγονός ότι ο ενάγοντας τους είπε να μαζέψουν τα χώματα των δύο φορτηγών και ότι ανταποκρίθηκαν αμέσως. Αυτή η εκδοχή δεν φαίνεται γνήσια διότι δεν ανέφερε πως ξαφνικά θυμήθηκε ότι υπήρχε τέτοιο περιστατικό με τον ενάγοντα ενώ στην κυρίως εξέταση και στην Έκθεση Υπεράσπισης δεν υπάρχει καμία αναφορά σε τέτοιο περιστατικό. Κοίταξε τις φωτογραφίες που κατέθεσε ο ενάγοντας για να περιγράψει την κατάσταση επί του εδάφους στο σημείο ρίψης των μπαζών. Ανέφερε ότι τα μπάζα που είδε στις φωτογραφίες δεν ήταν δικά του. Όμως, και πάλι δεν αναφέρθηκε σε κανένα στοιχείο ή γεγονός που να πείθει το Δικαστήριο ότι αυτά τα μπάζα ξεχωρίζουν από τα μπάζα που προήρθαν από το δικό του εργοτάξιο. Όταν ρωτήθηκε για συναντήσεις και οι συνομιλίες που είχε με τους δύο κοινοτάρχες ανέφερε ότι δεν θυμάται να είχε τέτοιες συναντήσεις ή συνομιλίες. Δεν ανέφερε πως είναι σε θέση να γνωρίζει πως κανένας άλλος εκπρόσωπος της εταιρείας δεν είχε τέτοιες συνομιλίες με τους κοινοτάρχες, την αστυνομία και με τον ενάγοντα. Δηλαδή, η μνήμη του ήταν επιλεκτική μόνο για ζητήματα που θα προωθούσαν την υπεράσπισή του. Εν κατακλείδι η ποιότητα της μαρτυρίας του ΜΥ1 ήταν τέτοια που δεν προσφέρεται για την εξαγωγή οιοδήποτε πραγματικών συμπερασμάτων. Με βάση την αξιόπιστη μαρτυρία του ενάγοντα, η οποία επιβεβαιώνεται και από τους άλλους τρεις μάρτυρες που κάλεσε, προς υποστήριξη της εκδοχής του καταλήγω στα ακόλουθα συμπεράσματα:
7. Υπήρξε ρίψη μπαζών κα χωμάτων κατά μήκος του χωραφιού του ενάγοντα, ως εμφαίνεται στις φωτογραφίες τεκμήριο 1.
9. Η επέμβαση με την ρίψη μπαζών στο χωράφι του ενάγοντα, έγινε κατά την διάρκεια κατασκευής του έργου σχολείου Γερίου από την εναγόμενη εταιρεία.
10. Η παράνομη επέμβαση, με την ρίψη μπαζών περιήλθε εις γνώση αντιπροσώπων της εναγόμενης εταιρείας, οι οποίοι και παραδέχθηκαν στην παρουσία του ενάγοντα και των κοινοταρχών, ότι για την επέμβαση ευθύνονται υπάλληλοι της εταιρείας κατά την κατασκευή του έργου, και οι οποίοι αντιπρόσωποι αυτής υποσχέθηκαν να τα μαζέψουν, χωρίς όμως ποτέ να το πράξουν.
11. Ο ενάγοντας, βασίσθηκε στις παραστάσεις αυτών των αντιπροσώπων και δεν διεκδίκησε άμεσα δικαστικώς το δίκαιό του.
12. Ο ενάγοντας, υποχρεώθηκε να πληρώσει το ποσό των €5.750,00, ως πραγματικά έξοδα προς αποκατάσταση του ακινήτου του και για να μπορέσει να το αξιοποιήσει ως ήθελε, ήτοι διαχωρισμό του χωραφιού σε οικόπεδα.
13. Νομική Πτυχή Το άρθρο 43 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου προνοεί ότι υφίσταται παράνομη επέμβαση σε ακίνητο όποτε αποδειχθεί παράνομη είσοδο στο ακίνητο ζημιά σ' αυτό ή οποιαδήποτε επέμβαση σ' αυτό. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι παράνομη επέμβαση στο ακίνητο αποδεικνύεται αφ' ης στιγμής έχει αποδειχθεί ότι οι εναγόμενοι έριξαν άχρηστα αντικείμενα στο χωράφι του ενάγοντα και τα άφησαν εκεί. Σύμφωνα με το Σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts Sweet & Maxwell[1], θεωρείται επέμβαση η τοποθέτηση αντικειμένου στο ακίνητο άλλου προσώπου, καθώς και θεωρείται επέμβαση η ρίψη σκουπιδιών σε ακίνητη ιδιοκτησία άλλου προσώπου. Το επίδικο ζήτημα σ' αυτήν την υπόθεση είναι ο ορθός υπολογισμός των αποζημιώσεων συνέπεια της παράνομης επέμβασης. Στην περίπτωση που το χωράφι έχει υποστεί φυσική ζημιά, ως συνέπεια της παράνομης επέμβασης, το μέτρο των αποζημιώσεων είναι η μείωση της αξίας της ακίνητης ιδιοκτησίας, ως συνέπεια της ζημιάς που έχει υποστεί και όχι κατ' ανάγκη η δαπάνη αναγκαία για την αποκατάσταση του ακινήτου στην αρχική του κατάσταση. Σκοπός όμως των αποζημιώσεων είναι να αποκατασταθεί ο ενάγοντας και όχι να βρεθεί σε πλεονεκτική θέση εξαιτίας της ζημιάς που έχει υποστεί. «Whether diminution in value or replacement costs are chosen depends on the overriding principle of putting the claimant in the position he had been prior to the infliction of the harm. Clerk & Lindsell on Torts, Sweet & Maxwell[2]». Σε κάποιες περιπτώσεις η μείωση της αξίας της γης εξαιτίας της ζημιάς που έχει υποστεί συνέπεια της επέμβασης, μπορεί να ισοδυναμεί με το κόστος αποκατάστασης της γης αλλά συνήθως αυτή η απώλεια στην αξία της γης είναι μικρότερη από το κόστος της αποκατάστασης. Το ίδιο μέτρο αποζημιώσεων έχει χρησιμοποιηθεί και από τα Κυπριακά Δικαστήρια. Η πιο χαρακτηριστική υπόθεση είναι η Papakokkinou and others v Kanther[3], όπου το Δικαστήριο επεξήγησε ότι, ο ενάγοντας μπορεί να διεκδικήσει την μείωση στην αξία της γης εάν μπορεί να την αποδείξει ή μπορεί να διεκδικήσει το κόστος επαναφοράς της γης στην κατάσταση που ήταν πριν την διάπραξη του αστικού αδικήματος. Σε εκείνη την υπόθεση, το πρωτόδικο Δικαστήριο υπολόγισε την ποσότητα και αξία του χώματος που είχε αφαιρεθεί από την γη, για να καταλήξει σε συμπέρασμα σε σχέση με το κόστος επαναφοράς του ακινήτου. Αυτή η μέθοδος, επικυρώθηκε από το Εφετείο και ήταν άσχετο το γεγονός ότι ο ενάγοντας δεν προσκόμισε μαρτυρία στο Δικαστήριο σε σχέση με την μείωση της αξίας της γης ως αποτέλεσμα της παράνομη επέμβασης. Είναι δικαίωμα του ενάγοντα να επιλέξει το κόστος επαναφοράς της γης στην προηγούμενη του κατάσταση ως μέτρο αποζημιώσεων. Σκοπός των αποζημιώσεων, όπως τόνισε ο τότε Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου ήταν «Restoration ab integrum», ελεύθερη μετάφραση «επαναφορά του ακινήτου στην προηγούμενη ακέραια του κατάσταση». Ο ενάγοντας, δεν έχει προσκομίσει καμία μαρτυρία για την μείωση στην αξία της γης, ως αποτέλεσμα της παράνομης επέμβασης, αλλά δεν θεωρώ ότι αυτό αποτελεί εμπόδιο στην επιλογή του να βασίζει την αξίωση του για αποζημιώσεις στο μέτρο για αποκατάσταση της γης στην προηγούμενη της κατάσταση. Περαιτέρω, ο ενάγοντας δικαιούται αποζημιώσεις για όλες τις παράπλευρες συνέπειες (consequential damages) της παράνομης επέμβασης. Ζημιές που είναι το φυσικό και προβλεπτό επακόλουθο της παράνομης επέμβασης του εναγόμενου, θεωρούνται παράπλευρες ζημιές και νομιμοποιείται ο ενάγοντας να ζητήσει αποζημιώσεις γι' αυτές (βλ. Theyer v Purnell[4]). Ο ενάγοντας είχε σκοπό να αξιοποιήσει την γη του ως ήθελε. Δεν μπορούσε να διαχωρίσει την γη του σε οικόπεδα χωρίς πρώτα να απομακρυνθούν τα μπάζα από το χωράφι. Επήλθε περιορισμός στη χρήση του ακινήτου ως παράπλευρη ζημιά από την παράνομη επέμβαση. Το κόστος επαναφοράς του ακινήτου στην προηγούμενη του κατάσταση ώστε να μπορέσει ο ενάγοντας να το αξιοποιήσει ως ήθελε είναι το κόστος απομάκρυνσης των αντικειμένων από το χωράφι του. Στην υπόθεση Εταιρεία Surebuild Construction Ltd. ν Παπακοκινου[5] το Εφετείο επιδίκασε μόνο ονομαστικές αποζημιώσεις, στην περίπτωση που ο κάτοχος της γης δεν μπορούσε να αποδείξει επακριβώς τις ειδικές ζημιές για την αποκατάσταση του κτήματος στην προηγούμενη του κατάσταση. Σε εκείνη την υπόθεση έγινε δεκτή η εισήγηση ότι η μετακίνηση των χωμάτων από την γη του ιδιοκτήτη ήταν προϋπόθεση για την ανάπτυξη της γης, όμως, ελλείψει μαρτυρίας σε σχέση με την ποσότητα των χωμάτων που είχαν απομείνει στο χωράφι μετά την έγερση της αγωγής ώστε να υπολογισθεί η ακριβής δαπάνη για την μετακίνηση των χωμάτων δεν είχαν αποδειχθεί οι ειδικές ζημιές του ιδιοκτήτη του ακινήτου. Τα γεγονότα της δικής μας της υπόθεσης διαφέρουν. Κρίνω, ότι ο ενάγοντας έχει αποδείξει επακριβώς τις ειδικές ζημιές που προκύπτουν από την παράνομη επέμβαση. Ο ενάγοντας, δεν μπορούσε να αξιοποιήσει την γη του χωρίς την μετακίνηση των χωμάτων και μπαζών. Συνεπώς, το εύλογο μέτρο αποζημιώσεων, υπό τις περιστάσεις, είναι το κόστος αποκατάστασης του ακινήτου στην προηγούμενη του κατάσταση. Επειδή οι εναγόμενοι αρνήθηκαν το κάλεσμα του ενάγοντα να άρουν την παρανομία τους, και να μετακινήσουν τα μπάζα από το χωράφι, ορθώς ζήτησε ο ενάγοντας προσφορά για την μετακίνηση των μπάζων. Ο ΜΕ3, εξήγησε ότι η προσφορά του περιλαμβάνει μόνο την απομάκρυνση και μετακίνηση των μπάζων. Αυτό το ποσό ήταν €5.750,00, το οποίο πράγματι καταβλήθηκε από τον ενάγοντα στην εταιρεία του ΜΕ
14. Οι εναγόμενοι δεν αμφισβήτησαν αυτό το ποσό με αντίθετη μαρτυρία, δηλαδή ότι το ποσό ήταν υπερβολικά ψηλό ή ότι τα μπάζα ήταν πραγματικά λιγότερα. Επικεντρώθηκαν μόνο στην υπεράσπιση ότι τα μπάζα δεν τα άφησαν εκείνοι εκεί. Αυτή η θέση, έχει απορριφθεί με την θετική και αξιόπιστη μαρτυρία που προσκόμισε ο ενάγοντας. Έχει αποδειχθεί ότι αυτά τα μπάζα τα είχαν αφήσει εκεί οι εναγόμενοι. Ο ενάγοντας πλήρωσε το συγκεκριμένο ποσό να μετακινηθούν από το χωράφι του για να μπορέσει να το αξιοποιήσει, πράγμα που δεν θα μπορούσε να κάνει εάν δεν μετακινούνταν τα μπάζα. Συνεπώς, ο ενάγοντας έχει αποδείξει αυτές τις ειδικές ζημιές που είναι το ακριβές ποσό αποκατάστασης του ακινήτου στην προηγούμενη του κατάσταση. 5.Το Ζήτημα της Παραγραφής Δεν τίθεται ζήτημα παραγραφής του χρέους λόγω καθυστέρησης στην καταχώρηση της αγωγής. Με βάση την αξιόπιστη μαρτυρία του ενάγοντα, προκύπτει ότι αντιπρόσωποι των εναγομένων είχαν παραδεχθεί το λάθος τους, είχαν υποσχεθεί να μετακινήσουν τα μπάζα ώστε να αρθεί η παράνομη επέμβαση. Ο ενάγοντας βασίσθηκε σ' αυτές τις παραστάσεις και δεν διεκδίκησε τα δικαιώματά του δικαστικώς. Αυτός δεν είναι καλός λόγος να παραγραφεί η αξίωση του ενάγοντα που αφορά συνεχιζόμενο για έτη αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης στο χωράφι του με την ρίψη αχρήστων αντικειμένων. Δεν τίθεται ζήτημα νομικής παραγραφής του νόμου διότι, κατά την έγερση της αγωγής ο Περί Παραγραφής Νόμος Κεφ. 15, βρισκόταν υπό αναστολή και έπειτα θεσπίσθηκε ο Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμος, Ν.66

(1)/12, που τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2016. Η περίοδος παραγραφής για αστικά αδικήματα που προβλέπεται από τον συγκεκριμένο νόμο είναι έξι χρόνια. Στην περίπτωση που το ζήτημα της παραγραφής διέπεται από συγκεκριμένο νόμο, δεν τίθεται ζήτημα παραγραφής του αγώγιμου δικαιώματος βάση των αρχών της επιεικείας δηλαδή με «laches». Αυτή η αρχή και το σκεπτικό της επεξηγήθηκε αναλυτικά στην υπόθεση Νασα Χριστοφίδου ν Δημητρη Παπαχρυσοστομου ως διαχειριστή της περιουσίας της Θεοφίλης Παπαδοπούλου[6]. Αυτό το σκεπτικό είναι ότι το δίκαιο της επιείκειας δεν θέτει συγκεκριμένο χρονικό όριο για την προώθηση αγώγιμου δικαιώματος. Μόνο όταν διαπιστώνεται ότι ο ενάγοντας με τη συμπεριφορά του έχει απεμπολήσει το δικαίωμα να διεκδικεί νομικό δικαίωμα εξαιτίας της καθυστέρησης, δημιουργείται κώλυμα στην προώθηση του αγώγιμου δικαιώματος. Οι εναγόμενοι ουδέποτε αμφισβήτησαν την παρανομία, και έδωσαν την εντύπωση στον ενάγοντα και σε άλλους ότι θα προχωρούσαν με την απομάκρυνση των μπαζών από το χωράφι. Ο ενάγοντας δεν απεμπόλησε τα δικαιώματα του μ' αυτόν τον τρόπο. Αντιθέτως, οι εναγόμενοι για σειρά ετών παραπλανούσαν τον ενάγοντα ότι θα τακτοποιούσαν το ζήτημα, με αποτέλεσμα αυτός να πεισθεί να μην βρει το δίκαιο του στο Δικαστήριο Ο ενάγοντας θα πρέπει να προωθήσει την αξίωση του χωρίς υπέρμετρη καθυστέρηση, σύμφωνα με το αξίωμα vigilantibus et non dormientibus lex succurrit. Το δίκαιο της επιεικείας δεν θέτει οποιοδήποτε συγκεκριμένο χρονικό όριο για την προώθηση ενός αγώγιμου δικαιώματος αλλά το δικαστήριο, εξετάζει το ζήτημα, υπό το φως των περιστάσεων της κάθε υπόθεσης. Κατά την εξέταση αυτή, με σκοπό να αποφασιστεί το κατά πόσον υπήρξε τέτοια καθυστέρηση που να συνιστά κώλυμα στην προώθηση της υπόθεσης (laches) τα κύρια σημεία που λαμβάνονται υπόψη είναι: (α) Η συγκατάθεση του ενάγοντα στην παράβαση των δικαιωμάτων του από τον εναγόμενο, μετά που ο ενάγοντας έχει πλήρη γνώση των ουσιωδών γεγονότων, και (β) οποιαδήποτε αλλαγή έχει συμβεί, στο μεταξύ, στον εναγόμενο, η οποία τον επηρεάζει δυσμενώς. Θεωρείται γενικά άδικο, να παρέχεται σε ένα ενάγοντα θεραπεία, όταν εκείνος με τη συμπεριφορά του έχει δείξει ότι αποποιήθηκε ή απεμπόλησε τα δικαιώματα του (Δέστε: Halsbury's Laws of England[7]). Η υπεράσπιση όμως της καθυστέρησης (laches), επιτρέπεται μόνον εκεί όπου δεν προνοείται παραγραφή του αγώγιμου δικαιώματος, από το Νόμο. Αν προνοείται από το Νόμο, παραγραφή του αγώγιμου δικαιώματος μετά από την παρέλευση κάποιου συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος, τότε ο ενάγοντας δικαιούται στην πλήρη χρονική περίοδο, την οποίαν προβλέπει ο Νόμος, πριν καταστεί η αξίωση του μη προωθήσιμη (unenforceable) (Δέστε: Halsbury's, ανωτέρω, παράγραφος 1181, σελ. 641). Στην προκείμενη περίπτωση, καθορίζεται περίοδος παραγραφής του αγώγιμου δικαιώματος η περίοδος των έξι ετών από την ημερομηνίας διάπραξης του αστικού αδικήματος. Περαιτέρω, η παράνομη επέμβαση συνεχιζόταν για σειρά ετών μέχρι και που ο ενάγοντας έλαβε μέτρα για να μετακινήσει τα μπάζα από το χωράφι του. Οπότε, η παράνομη επέμβαση μπορεί να θεωρηθεί συνεχιζόμενη για σκοπούς έναρξης της περιόδου της παραγραφής. Τα μπάζα μετακινήθηκαν το 2010, και η αγωγή εγέρθηκε περίπου τέσσερες μήνες μετά την μετακίνηση των μπάζων από το χωράφι του ενάγοντα. Συνεπώς, δεν τίθεται ζήτημα παραγραφής του δικαιώματος του ενάγοντα να απαιτεί αποζημιώσεις για αποκατάσταση για συνεχιζόμενη επέμβαση στην γη του. Ενόψει της συνεχιζόμενης φύσης του αστικού αδικήματος της παράνομης επέμβασης δεν θεωρώ ότι ο ενάγοντας καθυστέρησε υπέρμετρα στην έγερση της αγωγής. Ούτε και με τη συμπεριφορά του κατέδειξε ότι απεμπόλησε το δικαίωμα του να διεκδικήσει αποζημιώσεις μέσω του Δικαστηρίου. Αντιθέτως, οι εναγόμενοι, με την συμπεριφορά τους παραπλάνησαν τον ενάγοντα για τις πραγματικές τους προθέσεις, με αποτέλεσμα αυτός να μην λάβει μέτρα νωρίτερα, δηλαδή να διεκδικήσει το δίκαιο μέσω του Δικαστηρίου. Διαγραφή της απαίτησης του ενάγοντα κάτω από τις συγκεκριμένες συνθήκες θα ήταν άδικη διότι θα επιβράβευε τους εναγόμενους, οι οποίοι παρενέβησαν συνεχόμενα και παράνομα στο χωράφι του ενάγοντα ανενόχλητα και χωρίς συνέπειες. Δεν είναι η περίπτωση που δικαιολογείται διαγραφή της απαίτησης του ενάγοντα εξαιτίας χρονοτριβής του για διεκδίκηση των αστικών του δικαιωμάτων. Για τον πιο πάνω λόγο, και επειδή ο ενάγοντας έχει αποδείξει την απαίτησή του, εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον της εναγομένης για το ποσό των €5.750,00 πλέον νόμιμο τόκο. Τα έξοδα της αγωγής επιδικάζονται εναντίον των εναγόντων όπως αυτά υπολογισθούν από τον πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............ Ν. Ταλαρίδου-Κοντοπούλου, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΧΡΓ [1] 20th edition Chapter 19 Tresspass to Land and Dispossession par 19-04 [2] 20th Edition, Chapter 16 Tresspass to Land and Dispossession par. 19-65 [3] 1 CLR 65

(1982)[4] [1918] 2 KB 333 [5] 1 ΑΑΔ 550

(2008)[6] 1 ΑΑΔ 1360

(2009)[7] 3η έκδοση, τόμος 14, σελ. 641 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο