Χρυσούλλας Χαραλάμπους ν. Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 2974/08, 26/6/2017

Χρυσούλλας Χαραλάμπους ν. Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 2974/08, 26/6/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2017:A154 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Αλ. Παναγιώτου, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2974/08 Μεταξύ: Χρυσούλλας Χαραλάμπους, από το Κάτω Δευτερά Ενάγουσας και Κυπριακής Δημοκρατίας μέσω του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας Εναγομένου Ημερομηνία: 26 Ιουνίου 2017 Για ενάγοντα: κα Πηνελόπη Παπαπέτρου Για εναγομένους: κα Ιωάννα Δημητρίου Α Π Ο Φ Α Σ Η Η απαίτηση της ενάγουσας εναντίον της Δημοκρατίας, αφορά γενικές και ειδικές αποζημιώσεις λόγω ιατρικής αμέλειας του ιατρικού προσωπικού του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας κατά την διάρκεια χειρουργικής επέμβασης στην οποία υπεβλήθη στο εν λόγω Νοσοκομείο. Πριν την ακρόαση, η αμέλεια έγινε παραδεκτή από πλευράς γενικού εισαγγελέα. Έτσι παρέμεινε προς εκδίκαση μόνο το ζήτημα των αποζημιώσεων που αιτείται η ενάγουσα. Δικόγραφα Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης, η ενάγουσα η οποία ήταν 52 ετών και εργαζόταν ως φυσιοθεραπεύτρια στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας, στις 24.2.2006 υπεβλήθη στο ίδιο νοσοκομείο σε χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης κυστικού μορφώματος από την αριστερή υπερκλείδια περιοχή. Όμως κατά την επέμβαση από ιατρικό λάθος και αμέλεια των επί καθήκοντι ιατρών, έγινε διατομή του παραπληρωματικού νεύρου με αποτέλεσμα αυτό να υποστεί οξεία βλάβη και με συνέπεια την νεύρωση του τραπεζοειδή μυ και την πτώση του ώμου. Ακολούθως, παρατηρήθηκαν οστεοφυτικές αλλοιώσεις σε ολόκληρη την αυχενοθωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, σκολίωση, έντονη αυχεναλγία και στένωση των μεσοσπονδύλιων διαστημάτων. Λόγω των πιο πάνω σωματικών βλαβών, η ενάγουσα αναγκάστηκε να μεταβεί στην Αμερική όπου χειρουργήθηκε για μεταμόσχευση νεύρου, το κόστος της οποίας ανήλθε σε $71.573,

1. Παρά την μερική βελτίωση, η ενάγουσα δεν αναμένεται να επανέλθει πλήρως στην προ του συμβάντος κατάσταση αφού έχει υποστεί μόνιμες σωματικές βλάβες. Παρατίθενται στην συνέχεια στην έκθεση απαίτησης, λεπτομέρειες των μόνιμων βλαβών της ενάγουσας ως συνέπεια των οποίων αναμένεται ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας στις σπονδυλικές αρθρώσεις και σε περίπτωση επιδείνωσης θα χρειαστεί επιπλέον χειρουργική επέμβαση. Η λήψη φαρμακευτικής και φυσιοθεραπευτικής αγωγής θα συνεχίσει σε μόνιμη βάση και ως εκ τούτου θα εξακολουθήσει να υφίσταται πόνο, ταλαιπωρία, ζημιές και απώλεια των ανέσεων της ζωής. Τέλος, παρατίθενται στην έκθεση απαίτησης λεπτομέρειες ειδικών ζημιών, οι οποίες ανέρχονται σε €49.122,
2. Ο εναγόμενος με την υπεράσπιση του, δέχεται ότι υπήρξε διατομή του παραπληρωματικού νεύρου. Αρνείται όμως τις λεπτομέρειες αμέλειας του ιατρικού προσωπικού του Γενικού Νοσοκομείο Λάρνακας και ισχυρίζεται ότι εφαρμόστηκε η ιατρικά παραδεκτή και επιβεβλημένη υπό τας περιστάσεις θεραπευτική αγωγή. Αρνείται επίσης τις λεπτομέρειες σωματικών βλαβών και ειδικών ζημιών που αναφέρονται στην έκθεση απαίτησης. Πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας, η συνήγορος υπεράσπισης έκαμε παραδεκτό ότι κατά την επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε η ενάγουσα στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας στις 24.2.2006 για την αφαίρεση κυστικού μορφώματος από την αριστερή υπερκλείδια περιοχή, υπήρξε τραυματισμός και/ή διατομή του παραπληρωματικού νεύρου. Ως εκ τούτου η συνήγορος υπεράσπισης, δήλωσε ότι η πλευρά του Γενικού Εισαγγελέα αποδέχεται πλήρη ευθύνη και δηλώνει ότι οι ιατροί του Γενικού νοσοκομείου Λάρνακας, υπήρξαν αμελείς κατά την επίδικη επέμβαση. Ως αποτέλεσμα της πιο πάνω δήλωσης, απέμεινε για εκδίκαση το ζήτημα των αποζημιώσεων που δικαιούται η ενάγουσα για το οποίο δεν υπήρξε συμφωνία. Μαρτυρία Για την ενάγουσα εκτός από την ίδια, κατέθεσαν άλλοι 7 μάρτυρες που κατ' ισχυρισμό την εξέτασαν ή περιέθαλψαν μετά τον τραυματισμό της. Πρόκειται για τρεις γιατρούς (Μ.Ε.4, Μ.Ε.5 και Μ.Ε.8), τρεις φυσιοθεραπευτές (Μ.Ε.2, Μ.Ε.3 και Μ.Ε.7) και ένα γυμναστή (Μ.Ε.6). Για τον εναγόμενο κατέθεσε μόνο ένα μάρτυρας. Πρόκειται για κυβερνητικό γιατρό που επίσης εξέτασε την ενάγουσα μετά τον τραυματισμό της. Θα παραθέσω στην συνέχεια, σύνοψη της δοθείσας μαρτυρίας αφού σκοπός δεν είναι η αναπαραγωγή του συνόλου της μαρτυρίας που δόθηκε στο Δικαστήριο. Εκτενέστερη ανάλυση θα γίνει όπου απαιτείται, στο στάδιο αξιολόγησης της μαρτυρίας. Ως Μ.E.1 κατέθεσε η ενάγουσα Χρυσούλα Χαραλάμπους. Σύμφωνα με την γραπτή της δήλωση (έγγραφο 1), είναι φυσιοθεραπεύτρια και κατά τον ουσιώδη χρόνο, εργαζόταν στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας. Λόγω της κατάστασης της υγείας της, μετά το ατύχημα μετατέθηκε σε άλλο τμήμα των ιατρικών υπηρεσιών. Τον Φεβρουάριο του 2006, υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση αφαίρεσης κυστικού μορφώματος της αριστερής τραχηλικής επιφάνειας στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας. Μετά την εγχείρηση και κατά τον έλεγχο του τραύματος, παρατηρήθηκε αδυναμία του αριστερού άκρου και για αυτό κατόπιν σύστασης των γιατρών, υποβλήθηκε στις 10.3.06 σε ηλεκτρομυογράφημα (τεκμ. 5), όπου διαπιστώθηκε σοβαρή οξεία βλάβη και διατομή του παραπληρωματικού νεύρου προς τον τραπεζοειδή μυ. Είναι η θέση της ενάγουσας ότι από λάθος του επί καθήκοντι ιατρού που διενήργησε την εγχείρηση για αφαίρεση της κύστης, έγινε διατομή του παραπληρωματικού νεύρου. Ως αποτέλεσμα του πιο πάνω λάθους κατά την επέμβαση, η ενάγουσα έχει υποστεί σοβαρή οξεία βλάβη του παραπληρωματικού νεύρου, νεύρωση του τραπεζοειδή μυ, πτώση του ώμου, συμπτώματα αυχενοβραχιαλγίας, οστεοφυτικές αλλοιώσεις σε ολόκληρη την αυχενοθωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης και σκολίωση της, ατροφία του τραπεζοειδούς μυός αριστερά, πλάγια μετατόπιση της αριστερής ωμοπλάτης, κεφαλαλγία, έντονη αυχεναλγία με επέκταση του πόνου στο δεξιό άνω άκρο και αιμωδία του άκρου αυτού, στένωση των μεσοσπονδυλίων διαστημάτων και μικρή πίεση επί των εξερχόμενων νωτιαίων ριζών. Αφού διαπιστώθηκε η ανάγκη άμεσης χειρουργικής επέμβασης και/ή νευροχειρουργικής αποκατάστασης και/ή μεταμόσχευσης νεύρου, μετέβη στις Η.Π.Α όπου την 1.6.2006 χειρουργήθηκε από την Δρ. J. Terzis. Η εγχείρηση αυτή διήρκησε 10 ώρες και έγινε με γενική αναισθησία. Το κόστος της εγχείρησης ανήλθε σε $71.573,09 (τεκμ.10), και καταβλήθηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία. Η Κυπριακή Πρεσβεία της κάλυψε επίσης έξοδα για νοσοκόμα, αφού κρίθηκε απαραίτητη η 24ωρη φροντίδα της για τουλάχιστον δύο 24ωρα. Μετά την εγχείρηση της στην Αμερική, η κατάσταση της υγείας της βελτιώθηκε μερικώς αλλά εξακολουθεί να παρουσιάζει πτώση του αριστερού ώμου, μειωμένη επιδεξιότητα της χρήσης του αριστερού άκρου, αδυναμία του τραπεζοειδούς μυός, αδυναμία στους μυς της ωμοπλάτης, μετατόπιση αριστερής ωμοπλάτης προς τα αριστερά, δυσκαμψία, αδυναμία ανύψωσης του άκρου πάνω από το οριζόντιο επίπεδο, έντονες μυϊκές συσπάσεις με επακόλουθο την κακή θέση του αυχένα και το έντονο άλγος στην περιοχή, αυχενοβραχιαλγία τόσο στη δεξιά όσο και στην αριστερή πλευρά, οστεοφυτικές αλλοιώσεις, σκολίωση της αυχενοθωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης με έντονους πόνους στον αυχένα και στην περιοχή της άνω θωρακικής μοίρας, στένωση των μεσοσπονδυλίων τρημάτων και μικρή πίεση επί των αντίστοιχων εξερχόμενων νωτιαίων ριζών, που έχουν προκληθεί από τις εκφυλιστικές αλλοιώσεις των αποφυσιακών αρθρώσεων, αλυσιδωτά προβλήματα στη λειτουργία της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, στον αριστερό ώμο και στον αριστερό αυχένα, μικρές οπίσθιες κεντρικές κήλες δισκοοστεοφυτικού υλικού, αυχενικό σύνδρομο με πονοκεφάλους, ζάλη, εμβοές ώτων κλπ. Επίσης, η ενάγουσα πρέπει σε μόνιμη βάση να υποβάλλεται σε έντονη φυσιοθεραπεία και να λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή. Κατά διαστήματα θα πρέπει να φορά αυχενικό κολάρο. Λόγω της σκολίωσης της αυχενοθωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, είναι αναμενόμενο ο πόνος στην περιοχή αυτή στο μέλλον να αυξηθεί και επίσης είναι αναμενόμενο να αναπτύξει οστεοαρθρίτιδα στις σπονδυλικές αρθρώσεις. Σε περίπτωση επιδείνωσης θα χρειαστεί επιπλέον χειρουργική επέμβαση. Η ενάγουσα κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου, σωρεία ιατρικών πιστοποιητικών και εκθέσεων αναφορικά με την εξέλιξη της υγείας της (τεκμ. 12-18). Λόγω των ανωτέρω σωματικών βλαβών, η ενάγουσα ισχυρίστηκε ότι έχει υποστεί και υφίσταται πόνο, ταλαιπωρία, ζημιές, απώλεια απολαύσεων της ζωής, οι οποίες θεωρούνται μόνιμες. Βάσει ιατρικών οδηγιών, επιβαλλόταν να φορά ειδικό νάρθηκα για 14 εβδομάδες, μια επώδυνη και ενοχλητική διαδικασία, όπως επίσης και αυχενικό κολάρο. Όταν ο νάρθηκας αφαιρέθηκε, διαπιστώθηκε αγκύλωση που της προκαλούσε φρικτούς πόνους. Ως προς το σκοπό αυτό, παρουσίασε στο Δικαστήριο αντίγραφο φωτογραφίας ως τεκμήριο
3. Η ενάγουσα ανέφερε ότι υποβάλλεται σε έντονη φυσιοθεραπεία και λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή σε μόνιμη βάση. Θα χρειαστεί επιπλέον χειρουργική επέμβαση και απουσία από τον χώρο εργασίας της. Ενόψει της σοβαρότητας της κατάστασης της υγείας της, η ενάγουσα έλαβε εκτεταμένη άδεια ασθενείας με αποτέλεσμα να της αποκοπεί άδεια ανάπαυσης 39 ημερών (τεκμήρια 20-26) και να λάβει μειωμένο το μισθό της κατά 50%. Προς το σκοπό αυτό, κατέθεσε ως τεκμήριο 20, σχετικό πιστοποιητικό του Υπουργείου Υγείας στο οποίο φαίνεται η αποκοπή του μισθού της για 141 ημέρες, 43 ημέρες για το 2006 και 98 ημέρες για το
4. Η ενάγουσα για να αποδείξει τις ειδικές ζημιές και έξοδα ύψους €49.122,91, τα οποία υπέστη λόγω των τραυμάτων που προκλήθηκαν εξαιτίας της επίδικης εγχείρησης και τα οποία απαιτεί, κατέθεσε σωρεία τεκμηρίων, τα οποία μεταξύ άλλων περιλαμβάνουν έξοδα γυμναστηρίου, φυσιοθεραπευτών, νοσοκομείων, αεροπορικού εισιτηρίου και διαμονή στην Αμερική, αποκοπή μισθού και άδειας ανάπαυσης. Ως η ίδια ανέφερε, τα ποσά αυτά δεν είναι αντιπροσωπευτικά των εξόδων που κατέβαλε για το λόγο ότι δεν είχε σκοπό να προσφύγει στο Δικαστήριο και δεν κράτησε αποδείξεις. Τόνισε για μια ακόμη φορά ότι θα συνεχίσει να λαμβάνει φαρμακευτική και φυσιοθεραπευτική αγωγή, εφόσον η βλάβη θεωρείται μόνιμη και ότι βάσει των ιατρικών πιστοποιητικών θα χρειαστεί να υποβληθεί ξανά σε εγχείρηση, το κόστος της οποίας αναμένεται γύρω στα €15.000,
5. Αναφέρθηκε επίσης στο κόστος μελλοντικών φυσιοθεραπειών. Κατά την αντεξέταση της, η μάρτυρας ερωτήθηκε επί του περιεχομένου κάποιων τεκμηρίων που κατέθεσε. Ανέφερε ότι συνεχίζει να εργάζεται και θα αφυπηρετήσει κανονικά. Σε υποβολή ότι οι κατ' ισχυρισμόν βλάβες δεν υφίστανται και ούτε προσκομίστηκε οποιοδήποτε πιστοποιητικό που να τις δικαιολογεί, απάντησε πως δεν χρειάζεται να επισκέπτεται τους ιατρούς αφού εργάζεται στο νοσοκομείο και τους βλέπει. Η βλάβη είναι μόνιμη και δεν αλλάζει τίποτε όπως είπε. Δέχθηκε ότι εξετάστηκε από τον κυβερνητικό ιατρό Δρ. Σπαστρή, στα πλαίσια προσπάθειας διευθέτησης της υπόθεσης. Δεν έχει τα αποτελέσματα της εξέτασης αυτής για να τα παρουσιάσει στο Δικαστήριο. Επέμενε όμως ότι η κατάσταση της υγείας της δεν έχει βελτιωθεί. Μετά το πέρας της μαρτυρίας της ενάγουσας, η συνήγορος υπεράσπισης έκαμε παραδεκτά για την αλήθεια του περιεχομένου τους, τα τεκμήρια 2, 3, 5, 20-26, 32, 33, 35 &
6. Αφορούν καταστάσεις μισθοδοσίας της ενάγουσας (τεκμ. 2, 3 & 21-26), ένα ηλεκτρομυογράφημα (τεκμ.5), πιστοποιητικό του Υπουργείου Υγείας για την άδεια ασθενείας της ενάγουσας για τα έτη 2006 & 2007 (τεκμ.20) καθώς και αποδείξεις πληρωμής για έκδοση ιατρικών πιστοποιητικών (τεκμ. 32, 33, 35 & 36). Στην συνέχεια κατέθεσε ο Μ.E.2 Μάριος Μιχαήλ. Σύμφωνα με την γραπτή του δήλωση (έγγραφο 2), είναι πτυχιούχος φυσιοθεραπευτής και ασκεί το επάγγελμα από το 1991 με δικό του φυσιοθεραπευτήριο. Η ενάγουσα τον επισκέφτηκε για πρώτη φορά το έτος 2006 μετά από διατομή του παραπληρωματικού νεύρου και αφού του παρουσίασε ιατρικές εκθέσεις, κρίθηκε ως αναπόφευκτη και απαραίτητη η φυσιοθεραπεία. Ξεκίνησε τις φυσιοθεραπείες από τον Σεπτέμβριο του
7. Ο μάρτυρας αναγνώρισε τα τεκμήρια 28 και 31 ως τις βεβαιώσεις του για το κόστος των φυσιοθεραπειών. Ακολούθως κατέθεσε ότι κατά διαστήματα παρακολουθεί την ενάγουσα από το 2008 και μπορεί να διαβεβαιώσει ότι η τελευταία ταλαιπωρείται, δεν επανήλθε στην προ των εγχειρήσεων κατάσταση και εξακολουθεί να έχει πόνους. Από την αξιολόγηση που έκανε βλέποντας τις ιατρικές εκθέσεις και τις μαγνητικές τομογραφίες, ο μάρτυρας θεωρεί ότι η κατάσταση της είναι μόνιμη. Οι φυσιοθεραπείες θα πρέπει να συνεχιστούν, διότι παρά το γεγονός ότι η ενάγουσα υποβλήθηκε σε διορθωτική εγχείρηση, συνεχίζει να ταλαιπωρείται και να πονεί. Για τους πιο πάνω λόγους, ο μάρτυρας υιοθέτησε την ιατρική άποψη ότι η ενάγουσα χρήζει φαρμακευτικής και φυσιοθεραπευτικής αγωγής σε μόνιμη βάση. Κατά την αντεξέταση, ο μάρτυρας ανέφερε ότι έχει διαβάσει τις ιατρικές εκθέσεις και συμφωνεί ότι η σκολίωση είναι αποτέλεσμα του τραυματισμού της. Ως φυσιοθεραπευτής, εργάζεται σε πολλά νευρολογικά περιστατικά. Ισχυρίστηκε ότι η αποθεραπεία μέχρι και 70% εξαρτάται από τους φυσιοθεραπευτές. Ο ίδιος δεν έχει δει πρόσφατα αποτελέσματα μαγνητικής τομογραφίας της ενάγουσας. Ο μάρτυρας αρνήθηκε υποβολή ότι η λειτουργία του νεύρου μετά την επέμβαση αποκαταστάθηκε, λέγοντας ότι σε τέτοια περίπτωση η ενάγουσα θα μπορούσε να κάνει τις κινήσεις σε όλο τους το εύρος. Αντιθέτως επέμενε ότι η ζημιά που υπέστη η ενάγουσα είναι μόνιμη. Ως Μ.E.3 κατέθεσε η Ελευθερία Ματσούκα. Σύμφωνα με την γραπτή της δήλωση (έγγραφο 3), είναι πτυχιούχος φυσιοθεραπεύτρια και ασκεί το επάγγελμα από το
8. Η ενάγουσα την επισκέφτηκε για πρώτη φορά το 2006 μετά από διατομή του παραπληρωματικού νεύρου. Βάσει των ιατρικών εκθέσεων κρίθηκε ως αναπόφευκτη και απαραίτητη η φυσιοθεραπεία. Η μάρτυρας αναγνώρισε στο τεκμήριο 29, την βεβαίωση που η ίδια ετοίμασε και αφορά το κόστος των φυσιοθεραπειών που προσέφερε στην ενάγουσα. Από την αξιολόγηση που έκανε στην ενάγουσα βλέποντας και τις ιατρικές εκθέσεις και τις μαγνητικές τομογραφίες, θεωρεί ότι η κατάσταση της είναι μόνιμη και οι φυσιοθεραπείες θα πρέπει να συνεχιστούν. Συμφωνεί επίσης με την άποψη των ιατρών ότι η ενάγουσα χρήζει φαρμακευτικής και φυσιοθεραπευτικής αγωγής σε μόνιμη βάση. Κατά την αντεξέταση, η μάρτυρας ανέφερε ότι ως φυσιοθεραπεύτρια είναι σε θέση να αξιολογεί το περιεχόμενο των ιατρικών εκθέσεων, εφόσον κατά τη διάρκεια των σπουδών της έχει κάνει μαθήματα νευρολογίας και ανατομίας. Η διορθωτική επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε η ενάγουσα για αναπλήρωση του παραπληγικού νεύρου δεν είχε 100% επιτυχία και αυτό φαίνεται από την κίνηση και τον πόνο. Εξήγησε ότι η σκολίωση επηρεάζεται από το παραπληρωματικό νεύρο αφού είναι άμεσα συνδεδεμένη με τρεις μύες, που είναι πάρα πολύ σημαντικοί για την ισορροπία της περιοχής, οι οποίοι όμως στην περίπτωση της ενάγουσας, δουλεύουν ανεξέλεγκτα. Υπάρχει απώλεια στην κίνηση και στη νεύρωσή τους λόγω της τομής στο παραπληρωματικό νεύρο. Η σκολίωση προκλήθηκε κατά την μάρτυρα από την πιο πάνω δυσλειτουργία. Ως Μ.E.4 κατέθεσε o νευροχειρουργός Δρ. Αχιλλέας Περδίος, ο οποίος ασκεί το επάγγελμα στην Κύπρο από το
9. Αναγνώρισε τα τεκμήρια 12 και 13 ως τα ιατρικά πιστοποιητικά που αφορούν την ενάγουσα. Κατέθεσε επίσης ως τεκμήριο 40, ιατρική έκθεση ημερομηνίας 18.3.2016 που ετοίμασε για την ενάγουσα μετά που η τελευταία υποβλήθηκε σε ακτινογραφία που κατέδειξε σκολίωση στη σπονδυλική στήλη. Στη συνέχεια, ο μάρτυρας επεξήγησε στο Δικαστήριο τα ευρήματα του, διευκρινίζοντας ότι το πρόβλημα της ενάγουσας παρά την μερική βελτίωση δεν αναμένεται να θεραπευθεί πλήρως και ότι για αυτό το λόγο, μελλοντικά θα χρειαστεί μόνιμη φυσιοθεραπευτική αγωγή. Ο μάρτυρας εξήγησε ότι τραπεζοειδής μυς, τροφοδοτείται από το παραπληρωματικό νεύρο και από κάποια άλλα νεύρα του αυχενικού πλέγματος, τα οποία συνεχίζουν να νευρώνουν ένα μέρος του τραπεζοειδούς μυός του κάτω και του μέσου μέρους του. Η εικόνα της ενάγουσας που παρατηρείται σήμερα, οφείλεται στη διατομή του παραπληρωματικού νεύρου και στην πάρεση (αδυναμία) του άνω τμήματος του τραπεζοειδούς μυός. Η λειτουργία του τμήματος αυτού του τραπεζοειδούς μυός, είναι η ανύψωση του ώμου. Άρα η αδυναμία που παρατηρείται, είναι η ανύψωση του χεριού πάνω από την οριζόντια λόγω του τραύματος και της αδυναμίας που έχει το μέρος αυτό του τραπεζοειδούς μυός. Έχει γίνει μια βελτίωση μετά τη μεταμόσχευση αλλά η ενάγουσα συνεχίζει να έχει αδυναμία στην ανύψωση του ώμου ή στη συγκράτηση βάρους στο αριστερό χέρι. Εξήγησε ότι όταν σηκώσουμε βάρος, δεν το σηκώνουμε μόνο με το χέρι που το κρατούμε αλλά σηκώνουμε και τον ώμο πάνω. Κατά τον μάρτυρα, αυτή η κίνηση είναι αδύνατη για την ενάγουσα. Εξαιτίας της κατάστασης αυτής, η ενάγουσα δεν θα μπορεί να ασκεί το επάγγελμα της ως φυσιοθεραπεύτρια εφόσον οι κινήσεις της θα είναι περιορισμένες. Ο μάρτυρας κατέθεσε επίσης ως τεκμήριο 39, ακτινογραφίες που αφορούν την ενάγουσα και οι οποίες έγιναν στις 18/3/2016 όταν τον επισκέφθηκε στο Απολλώνιο Νοσοκομείο. Παρατηρείται στις εν λόγω ακτινογραφίες, η αυχενοθωρακική σκολίωση όπως και οστεοφυτικές διαταραχές στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Επίσης, παρατηρείται μη φυσιολογική θέση της ωμοπλάτης. Αναγνώρισε τέλος στα τεκμήρια 34 και 35, τις χρεώσεις του για την παρακολούθηση της ενάγουσας και την έκδοση του ιατρικού πιστοποιητικού. Αντεξεταζόμενος, ο μάρτυρας ανέφερε ότι αν ένας γιατρός δεν έχει την ορθή ειδικότητα, μπορεί κατά την επέμβαση να προκαλέσει τραυματισμό. Στην περίπτωση της ενάγουσας, ένας νευροχειρουργός επειδή ξέρει την διαδρομή των νεύρων, έχει μηδενική πιθανότητα να προκαλέσει τραυματισμό. Αντιθέτως σε παρόμοιες επεμβάσεις που γίνονται από χειρουργούς, παρατηρούνται συχνοί τραυματισμοί νεύρων στην περιοχή αυτή. Σε υποβολή ότι η ενάγουσα δεν ασκεί το επάγγελμα της φυσιοθεραπεύτριας αλλά διοικητικά καθήκοντα, ο μάρτυρας απάντησε ότι είναι φυσικό να κάνει μια άλλη εργασία εφόσον δεν έχει τα απαιτούμενα κινητικά προσόντα για να ασκήσει το επάγγελμα της. Εξήγησε τα διάφορα είδη σκολίωσης, διευκρινίζοντας ότι η σκολίωση της ενάγουσας, προκλήθηκε συνεπεία της λανθασμένης στάσης του σώματος της λόγω του πόνου. Ανέφερε ότι η σκολίωση διαπιστώνεται με απλή ακτινογραφία και όχι μαγνητική τομογραφία. Ως νευροχειρουργός, είναι ειδικός στην ανάλυση ακτινογραφίας εφόσον στην Κύπρο δεν υπάρχουν νευροακτινολόγοι αλλά ακτινολόγοι που δεν έχουν την ειδικότητα του νευροχειρουργού. Ισχυρίστηκε επιπλέον ότι αυτού του είδους η σκολίωση της ενάγουσας δεν μετριέται σε μοίρες. Ο μάρτυρας ανέφερε τέλος ότι η φαρμακευτική θεραπεία, γίνεται με αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα, τα οποία η ενάγουσα θα παίρνει εφ' όρου ζωής. Ως Μ.E.5 κατέθεσε o χειρούργος ορθοπεδικός Δρ. Ιωάννης Παπαγιάννης. Σήμερα εργάζεται στο Απολλώνιο Ιδιωτικό Νοσοκομείο. Αναγνώρισε το τεκμήριο 14 ως την ιατρική έκθεση που εξέδωσε στις 22.5.2009 όταν εξέτασε την ενάγουσα για πρώτη φορά. Τότε εργαζόταν ως διευθυντής του ορθοπεδικού τμήματος του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας. Αναφέρεται στο τεκμήριο 14 ότι η εξέταση έγινε μετά που η ενάγουσα υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για μεταμόσχευση νεύρου που έγινε στις Η.Π.Α την 1.6.
10. Αναφέρεται επίσης ότι κατά την κλινική και ακτινολογική εξέταση, παρατηρήθηκε σκολίωση της αυχενοθωρακικής μοίρας, της σπονδυλικής στήλης και ότι η εικόνα αυτή θεωρείται μόνιμη με πιθανότητα επιδείνωσης των συμπτωμάτων. Έκτοτε δεν είδε την ενάγουσα. Ζήτησε όμως μετά που του επιδόθηκε μαρτυρική κλήση για να εμφανιστεί στο Δικαστήριο να την εξετάσει και την είδε στις 16.5.
11. Ο μάρτυρας επεξήγησε τα ευρήματα του από τις ακτινογραφίες που του παρουσίασε η ενάγουσα. Επανέλαβε ότι παρουσιάζει πρόβλημα σκολίωσης, κατάσταση την οποία ο ίδιος θεωρεί μόνιμη. Ο Μ.Ε 5 δεν αντεξετάστηκε από την συνήγορο υπεράσπισης. Ως Μ.E.6 κατέθεσε o Γεώργιος Σάντης, γυμναστής από το 1994 και ιδιοκτήτης γυμναστηρίου στην Αγία Νάπα. Αναγνώρισε το τεκμήριο 27 ως το τιμολόγιο που εξέδωσε στην ενάγουσα, τον καιρό που εργαζόταν στο γυμναστήριο του ξενοδοχείου KALLISTO στην Αγία Νάπα και το οποίο ανέρχεται σε €1.080,
12. Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι η ενάγουσα είναι συνάδελφος της συζύγου του και για αυτό, το 2008 τον επισκεπτόταν για προσωπική εκγύμναση (personal training) στο γυμναστήριο του στην Αγία Νάπα όπου υπήρχε και θερμαινόμενη πισίνα. Δεν ήρθε κοντά του μόνο λόγω προσωπικής σχέσης αλλά γιατί το γυμναστήριο του είχε θερμαινόμενη πισίνα και κάποια άλλα μηχανήματα που χρειαζόταν η ενάγουσα. Είδε την ενάγουσα 15 φορές. Την έβλεπε μέρα παρά μέρα χωρίς όμως να είναι σε θέση να αναφέρει τις ημερομηνίες αφού δεν είχε μαζί του τις σχετικές σημειώσεις. Οι συναντήσεις γίνονταν κατόπιν συνεννόησης με τον γιατρό της ενάγουσας Δρ. Περδίο, ο οποίος έδινε και τις σχετικές οδηγίες. Τέλος ο μάρτυρας ανέφερε ότι δεν έχει ακόμη πληρωθεί για τις υπηρεσίες που πρόσφερε στην ενάγουσα. Ως Μ.E.7 κατέθεσε o Χριστάκης Τουμαζής, φυσιοθεραπευτής από το
13. Αναγνώρισε στο τεκμήριο 30 την βεβαίωση που εξέδωσε, σύμφωνα με την οποία υπέβαλε την ενάγουσα σε 48 φυσιοθεραπείες από τον Οκτώβριο του 2007 μέχρι τον Μάρτιο του
14. Χρέωσε €30,00 την κάθε φυσιοθεραπεία με σύνολο χρέωσης €1.440,
15. Κατά την αντεξέταση του, ο μάρτυρας ανέφερε ότι με την ενάγουσα είναι συνάδελφοι και την παρέπεμψε σε αυτόν ο Δρ. Παπαγιάννης για φυσιοκινητική αποκατάσταση και συγκεκριμένα ενδυνάμωση των μυών του ώμου. Παραπέμφθηκε κοντά του, επειδή μόνο αυτός είχε το μηχάνημα για ισοκινητική αποκατάσταση. Δεν πληρώθηκε ακόμα αφού η ενάγουσα δεν είχε όπως είπε χρήματα. Της έκανε αυτή την ευκολία λόγω συναδελφικής αλληλεγγύης. Σήμερα με την οικονομική κρίση, μπορεί να κάνει αυτήν την ευκολία και σε άλλα άτομα που δεν έχουν χρήματα και αναμένει να τον εξοφλήσουν όταν πληρωθούν από τις ασφαλιστικές εταιρείες. Ως Μ.E.8 κατέθεσε η Δρ. Μαργαρίτα Πέτσα Κουμίδου, νευρολόγος, που ασκεί ιατρική στην Κύπρο από τον Μάρτιο του
16. Η μάρτυρας αναγνώρισε στο τεκμήριο 16, το ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 16.11.09 που εξέδωσε μετά από εξέταση της ενάγουσας, το οποίο και υιοθέτησε επεξηγώντας τα ευρήματα της. Σύμφωνα με το πιο πάνω πιστοποιητικό, η ενάγουσα λόγω της βλάβης του παραπληρωματικού νεύρου, εξακολουθεί να παρουσιάζει πτώση του αριστερού ώμου και αδυναμία ανύψωσης του άκρου πάνω από το οριζόντιο επίπεδο. Η εν λόγω αδυναμία είχε ως αποτέλεσμα η ενάγουσα να παρουσιάζει έντονη μυϊκή σύσπαση με επακόλουθο κακή θέση του αυχένα και έντονο άλγος στην περιοχή. Τα συμπτώματα της θα εξακολουθήσουν σε μειωμένο ίσως βαθμό να την ταλαιπωρούν και μελλοντικά. Ενώπιον του Δικαστηρίου ανέφερε ότι μετά την διατομή του νεύρου, η ενάγουσα παρουσίασε έντονη αδυναμία στον ώμο. Υπήρχε πτώση του αριστερού ώμου και αδυναμία ανύψωσης του καθώς και του χεριού πάνω από το επίπεδο του αριστερού ώμου. Μετά την επέμβαση στις Η.Π.Α, υπήρξε μια βελτίωση αλλά όχι απόλυτη αποκατάσταση του νεύρου. Εξέτασε την ενάγουσα για τελευταία φορά, περίπου τρεις εβδομάδες πριν την μαρτυρία της στο Δικαστήριο. Θεωρεί μετά και από αυτήν την εξέταση ότι οι πιο πάνω βλάβες της ενάγουσας, είναι μόνιμες. Κατά την αντεξέταση της, η μάρτυρας ανέφερε ότι η ενάγουσα την επισκέφθηκε μεταξύ Σεπτεμβρίου-Νοεμβρίου 2009 λόγω αυχενικού πόνου, μουδιασμάτων και έντονου πόνου στο δεξί άνω άκρο. Της χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή και συνεστήθη καινούριο MRI. Μετά από εκείνη την περίοδο δεν την ξαναείδε ούτε και ετοίμασε πρόσφατο ιατρικό πιστοποιητικό. Ως Μ.Υ.1 κατέθεσε ο ορθοπεδικός χειρουργός και Διευθυντής της Ορθοπεδικής Κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας Πέτρος Σπαστρής. Σύμφωνα με τη γραπτή του δήλωση (έγγραφο 4), προέβηκε σε κλινική εξέταση της ενάγουσας στις 16.11.15 σε μια προσπάθεια εξώδικης διευθέτησης της υπόθεσης. Ο μάρτυρας, δήλωσε αρχικά ότι δεν συμφωνεί με της ισχυρισμούς της ενάγουσας αλλά και με τα τεκμήρια 12,13,14,16 & 40 που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο ως προς τις συνέπειες της αρχικής βλάβης από την διατομή του παραπληρωματικού νεύρου. Από την πιο πάνω κλινική εξέταση της ενάγουσας, ο μάρτυρας διαπίστωσε αδυναμία ανύψωσης του αριστερού ώμου και ωμοπλάτης. Η έσω και έξω στροφή του βραχιονίου δεν επηρεάστηκε. Ήταν όμως η θέση του μάρτυρα ότι δεν αναφέρεται σκολίωση στην τελευταία μαγνητική τομογραφία στην οποία υποβλήθηκε η ενάγουσα και η οποία δεν κατατέθηκε στο Δικαστήριο. Οι ζαλάδες και οι πονοκεφάλοι που νιώθει η ενάγουσα είναι στοιχεία υποκειμενικά και δεν διαπιστώνονται με κλινική εξέταση. Επιπλέον δεν διαφάνηκε πτώση του ώμου μετά την χειρουργική επέμβαση αποκατάστασης του νεύρου στις Η.Π.Α. Οι οστεοφυτικές αλλοιώσεις που η ενάγουσα ισχυρίζεται ότι έχει υποστεί σε ολόκληρη την αυχενοθωρακική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, δημιουργήθηκαν κατά τον μάρτυρα λόγω της ηλικίας της. Δεν διαπιστώνεται αδυναμία και ατροφία του τραπεζοειδούς μυός αριστερά και ούτε πλάγια μετατόπιση της αριστερής ωμοπλάτης. Δεν παρουσιάζεται στένωση μεσοσπονδυλίων διαστημάτων με μικρή πίεση των εξερχομένων ριζών. Ούτε υπάρχουν σοβαρές εκφυλιστικές αλλοιώσεις των αποφυσιακών αρθρώσεων. Υπάρχει κατά τον μάρτυρα, κάποιος περιορισμός της χρήσης του αριστερού άκρου, όχι όμως στο βαθμό που η ενάγουσα ισχυρίζεται. Οι μικρές οπίσθιες κεντρικές κήλες δισκοοστεοφυτικού υλικού, είναι συχνές στον κοινό πληθυσμό. Όσον αφορά τις φυσιοθεραπείες στις οποίες υποβλήθηκε η ενάγουσα δεν επιβεβαιώνεται αντικειμενικά, τόσο η αναγκαιότητα όσο και η συχνότητα τους. Επιπλέον δεν υπάρχουν κατά τον μάρτυρα, στοιχεία για τη συγκεκριμένη φαρμακευτική αγωγή που έπρεπε και πρέπει να λαμβάνει η ενάγουσα, ούτε οτιδήποτε όσον αφορά την συχνότητα χρήσης τέτοιας αγωγής. Ο ισχυρισμός της ενάγουσας ότι μελλοντικά θα αυξηθεί ο πόνος στη σπονδυλική στήλη λόγω της ισχυριζόμενης σκολίωσης, είναι γεγονός υποκειμενικό και επιστημονικά δεν μπορεί να αποδειχθεί. Ο μάρτυρας διαφωνεί επίσης με τον ισχυρισμό για περαιτέρω χειρουργική επέμβαση και υποστηρίζει πως δεν χρειάζεται να γίνει κάτι τέτοιο μελλοντικά. Προς επεξήγηση των πιο πάνω διαπιστώσεων του, ο μάρτυρας κατέθεσε σχετικές ανατομικές εικόνες (τεκμ. 42 & 43). Σχολιάζοντας τη θέση του Δρ. Περδίου περί ατροφίας του τραπεζοειδούς μυός, ο μάρτυρας ανέφερε ότι η θέση αυτή είναι αντίθετη με τη διαπίστωση των γιατρών Τερζή και Baltimore στις Η.Π.Α. Διαφώνησε επίσης με την αναφορά του Δρ. Περδίου περί μεταμόσχευσης νεύρου, εφόσον κατά τον ίδιο η επέμβαση έγινε για αποκατάσταση του νεύρου και βάσει ηλεκτρομυογραφήματος, ήταν επιτυχής. Η οποιαδήποτε διαταραχή έγινε, ήταν μετά την επέμβαση για αποκατάσταση του νεύρου. Διαφώνησε επίσης με τη θέση των γιατρών Περδίου και Παπαγιάννη, για δημιουργία σκολίωσης στην αυχενοθωρακική μοίρα. Καταληκτικά, ο μάρτυρας παραδέχθηκε την ύπαρξη του τραυματισμού του παραπληρωματικού νεύρου, υποστηρίζοντας ότι αποκαταστάθηκε σε ποσοστό 74%. Η μόνη επίπτωση είναι η αδυναμία χρήσης του αριστερού άκρου άνω των 100 μοιρών, η οποία είναι μεν μόνιμη αλλά όχι στο βαθμό που η ενάγουσα ισχυρίζεται. Ο μάρτυρας ενώπιον του Δικαστηρίου, προέβη σε μετρήσεις στην ακτινογραφία (τεκμ.39), ισχυριζόμενος ότι βρίσκει μια πλάγια απόκλιση 8 μοιρών της αυχενοθωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Ήταν όμως η θέση του ότι για να μπορεί κάποιος να ισχυριστεί σκολίωση θα πρέπει οι πλάγιες αποκλίσεις να υπερβαίνουν τις 10 μοίρες. Ανέφερε τέλος ότι υπάρχει η πιθανότητα κάποιος ασθενής να συμπεριφερθεί με συγκεκριμένο τρόπο στην ακτινογραφία, ώστε να αλλοιωθούν τα αποτελέσματα. Ισχυρίστηκε ότι αν κατά την λήψη της ακτινογραφίας ο ασθενής κάνει πλάγια κάμψη του κορμού, ενδεχομένως η ακτινογραφία να έχει και διαφορετική καμπυλότητα. Κατά την αντεξέταση, ο μάρτυρας ανέφερε ότι εξέτασε τη ενάγουσα στις 15.11.15 όταν της έκανε νευρολογικό έλεγχο κινητικότητας στον ώμο. Υπέβαλε την ενάγουσα σε μαγνητική τομογραφία (MRI), η οποία δεν προσκομίστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Μετά το αποτέλεσμα του MRI, ετοίμασε ιατρική έκθεση για την κατάσταση της ενάγουσας, η οποία κατατέθηκε στο Δικαστήριο ως τεκμήριο
17. Στην εν λόγω έκθεση, επαναλαμβάνονται οι πιο πάνω θέσεις του μάρτυρα ως προς την κατάσταση της ενάγουσας και ιδίως το ότι στο MRI δεν διαπιστώνεται σκολίωση της αυχενοθωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Αποδέχεται όμως ότι πιθανόν να χρειαστεί μόνιμη φυσιοθεραπεία αλλά ζητά όπως εξεταστεί το ενδεχόμενο, αυτή να γίνει σε κρατικά φυσιοθεραπευτήρια, τα οποία να ρωτηθούν κατά πόσον υπάρχει δυνατότητα ανταπόκρισης τους σε εξειδικευμένα προγράμματα. Ο μάρτυρας επανέλαβε στην συνέχεια την θέση του ότι η εξέταση δεν κατέδειξε πτώση ώμου και σκολίωση. Δεν έκανε αξονική τομογραφία στην ενάγουσα γιατί δεν ήθελε να την υποβάλει σε ακτινοβολία. Του υποδείχθηκαν τα τεκμήρια 12, 13, 14, 16, 17 και 40 τα οποία κάνουν αναφορά σε σκολίωση και πτώση του ώμου. Επέμενε ότι η ενάγουσα δεν έχει σκολίωση και διαφώνησε με τις θέσεις του Δρ. Περδίου επί του θέματος καθώς και με τους υπόλοιπους γιατρούς που κατέθεσαν για την ενάγουσα. Δέχθηκε όμως ότι ο ίδιος εξέτασε μόνο μια φορά την ενάγουσα και ότι οι θεράποντες ιατροί της, είναι σε καλύτερη θέση να γνωρίζουν την εξέλιξη της υγείας της. Σε ερώτηση της συνηγόρου της ενάγουσας γιατί δεν κατέγραψε στη γραπτή του δήλωση το γεγονός που ανέφερε στο τεκμήριο 45 ότι δηλαδή η ενάγουσα πιθανότατα να χρειάζεται φυσιοθεραπευτική αγωγή για το υπόλοιπο της ζωής της, ο μάρτυρας απάντησε «Προσωπικά δεν θεωρούσα κατά την κλινική εξέταση, αλλά άφηνα πάντοτε την αμφιβολία σε εμένα λόγω του ότι δεν παρακολούθησα σε συνεχή βάση τη συγκεκριμένη ασθενή, δεν μπορούσα να δηλώσω ξεκάθαρα αυτό». Και παρακάτω ανέφερε «Στη δήλωσή μου δεν γράφω ότι δεν θα χρειαστεί φυσιοθεραπεία, γιατί το παίρνετε ότι δηλώνω ότι δεν θα χρειαστεί»; Αρνήθηκε στην συνέχεια υποβολή ότι καθοδηγήθηκε στο να συμπεριλάβει αυτό το στοιχείο στην τελική του έκθεση. Ακολούθως, ο μάρτυρας διαφώνησε με την ιατρική έκθεση του Δρ. Παπαγιάννη (τεκμ.14), καθώς και με το ιατρικό πιστοποιητικό της Δρος Κουμίδου (τεκμ.6). Ισχυρίστηκε ότι δεν έγινε μεταμόσχευση νεύρου (neurotisation) σε αντικατάσταση του κατεστραμμένου. Του υποδείχθηκε ότι σύμφωνα με την έκθεση των γιατρών στις Η.Π.Α (τεκμ.8), αναφέρεται ότι έγινε neurotisation. Απάντησε τότε ότι δεν ξέρει την μετάφραση του όρου στα ελληνικά για να ισχυριστεί στην συνέχεια ότι δεν έγινε μεταφορά (graft) νεύρου. Ανέφερε πως γνωρίζει ότι κατόπιν αιτήματος της δικηγόρου για την Δημοκρατία, η ενάγουσα πέρασε από ιατροσυμβούλιο. Δεν γνωρίζει όμως το πόρισμα του ιατροσυμβουλίου. Παρόλα αυτά στην συνέχεια και σε υποβολή ότι το ιατροσυμβούλιο εντόπισε σκολίωση και αδυναμία στην απαγωγή του αριστερού ώμου, ανέφερε ότι αμφισβητεί κάποια σημεία του πορίσματος στο οποίο έριξε όπως είπε μια ματιά. Ισχυρίστηκε επιπλέον ότι ο ίδιος ως ο καθ' ύλην αρμόδιος για τα θέματα σκολίωσης στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, επιμένει ότι η ενάγουσα δεν έχει σκολίωση. Στην συνέχεια επανέλαβε ότι δεν υπάρχει σκολίωση κάτω από τις 11 μοίρες και αρνήθηκε υποβολή ότι και οι 8 μοίρες θεωρούνται σκολίωση. Στο τέλος όμως συμφώνησε ότι η όλη κατάσταση, έχει αφήσει κάποια μόνιμα κατάλοιπα στην ενάγουσα. Αγορεύσεις Η συνήγορος του εναγομένου στην αγόρευση της, αναφέρθηκε στο ιστορικό της υπόθεσης και στη μαρτυρία που δόθηκε στο Δικαστήριο καθώς και στα παραδεκτά γεγονότα της υπόθεσης. Ανέφερε ότι η υπεράσπιση αποδέχθηκε την κατάθεση των τεκμηρίων 2, 3, 5, 20-26 και 32-36 για την αλήθεια του περιεχομένου τους, τα οποία αφορούν τις ειδικές ζημιές που αξιώνει η ενάγουσα. Στη συνέχεια, η συνήγορος παραδέχθηκε ότι συνεπεία του επίδικου τραυματισμού, η ενάγουσα σίγουρα έχει υποστεί πόνο και ταλαιπωρία σε κάποιο βαθμό, αλλά εξακολουθεί να εργάζεται χωρίς να έχει μειωθεί ο μισθός της και αυτά βάσει των καταστάσεων μισθοδοσίας που κατέθεσε. Όσον αφορά το γεγονός ότι θα χρειαστεί να υποβληθεί σε μελλοντική χειρουργική επέμβαση, η συνήγορος ανέφερε ότι κάτι τέτοιο δεν τεκμηριώθηκε από σχετικά πιστοποιητικά αλλά ούτε και διαπιστώθηκε από τον Μ.Υ.1 που την εξέτασε. Σε σχέση με τις σωματικές βλάβες της ενάγουσας, η συνήγορος ανέφερε ότι δεν δόθηκαν οποιαδήποτε δικαιολογητικά που να δείχνουν τη σημερινή κατάσταση της υγείας της. Αντιθέτως, ισχυρίστηκε ότι από την μαρτυρία της υπεράσπισης, προκύπτει ότι σήμερα, η υγεία της ενάγουσας έχει βελτιωθεί σε σημαντικό βαθμό. Αναφορικά με την κεφαλαλγία και τις ζαλάδες που κατά την ενάγουσα εξακολουθούν να υφίστανται, η συνήγορος είπε ότι δεν μπορούν να τεκμηριωθούν εφόσον τα συμπτώματα αυτά, είναι υποκειμενικά. Χαρακτήρισε δε την μαρτυρία της ενάγουσας σε σχέση με τα τραύματα της ως υπερβολική με απώτερο σκοπό να πετύχει μεγαλύτερες αποζημιώσεις. Στη συνέχεια, η συνήγορος αναφέρθηκε στη μαρτυρία των φυσιοθεραπευτών (Μ.Ε.2 & Μ.Ε.3), υπογραμμίζοντας ότι είναι γενική και αόριστη εφόσον στη χειρόγραφη βεβαίωση τους δεν δηλώνονται οι ακριβείς ημερομηνίες επισκέψεως της ενάγουσας σε αυτούς και το πρόγραμμα που ακολούθησε ούτε και δικαιολογείται το ποσόν που τους οφείλεται για τις συγκεκριμένες επισκέψεις και θεραπεία. Περαιτέρω, χαρακτήρισε ως γενική, αόριστη και ατεκμηρίωτη, την θέση των εν λόγω μαρτύρων ότι η ενάγουσα θα χρειαστεί μελλοντική θεραπεία και ότι η κατάσταση της υγείας της είναι μόνιμη. Επιπλέον, η συνήγορος ισχυρίστηκε ότι οι γνώμες που εξέφρασαν οι Μ.Ε.2 και Μ.Ε.3 όσον αφορά τα ιατρικά πιστοποιητικά δεν μπορεί να ληφθούν υπόψη εφόσον οι τελευταίοι στερούνται ειδικότητας και εμπειρογνωμοσύνης. Τους ίδιους ισχυρισμούς, προέβαλε η συνήγορος και για τους μάρτυρες Μ.Ε.6 και Μ.Ε.7 που είναι γυμναστής και φυσιοθεραπευτής αντίστοιχα. Η συνήγορος ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι η τελευταία φορά που η ενάγουσα υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία σε τακτική βάση είναι κατά το 2013 και αυτό ανέφερε προκύπτει από τη μαρτυρία των Μ.Ε.2, Μ.Ε.3 & Μ.Ε.
18. Μετά το 2013, δεν υπάρχει οποιαδήποτε μαρτυρία ότι η ενάγουσα ακολουθεί οποιοδήποτε πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. Επίσης είναι αξιοπερίεργο κατά την συνήγορο το γεγονός ότι η ενάγουσα διακινείτο και επισκεπτόταν φυσιοθεραπευτές σε Λευκωσία, Λάρνακα, και Αμμόχωστο παρόλο που υπάρχει ισχυρισμός για την σοβαρή κατάσταση της υγείας της. Ακολούθως, η συνήγορος ανέφερε ότι η μαρτυρία των ιατρών Περδίου και Παπαγιάννη (Μ.Ε.4 & Μ.Ε.5) δεν θα πρέπει να γίνει αποδεκτή. Ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι δεν συγκεκριμενοποιήθηκε το είδος της φαρμακευτικής αγωγής που έλαβε η ενάγουσα ή που θα λαμβάνει στο μέλλον. Επίσης δεν τεκμηριώθηκε η ύπαρξη σκολίωσης ούτε και επεξηγήθηκε επιστημονικά ο συσχετισμός της με τον επίδικο τραυματισμό. Αναφορικά με την ιατρική εξέταση της ενάγουσας από την ιατρό Κουμίδου (Μ.Ε.8), η συνήγορος ισχυρίστηκε ότι εκτός από την πτώση του αριστερού ώμου και αδυναμίας απαγωγής του αριστερού άνω άκρου πάνω από το οριζόντιο επίπεδο, όλα τα άλλα ευρήματα της, ήταν εντός των φυσιολογικών ορίων. Η ιατρός αυτή, εξέτασε την ενάγουσα τον Μάρτιο του 2016 και ανέφερε ότι η κατάσταση της υγείας της βελτιώθηκε χωρίς όμως να έχει αποκατασταθεί πλήρως. Στην συνέχεια, η συνήγορος αναφέρθηκε στα μαρτυρία του Δρ. Σπαστρή (Μ.Υ.1) που επίσης εξέτασε την ενάγουσα. Υπέδειξε ότι ο μάρτυρας αυτός δεν διαπίστωσε την δημιουργία σκολίωσης και διαφώνησε με την θέση ότι η ενάγουσα θα χρειαστεί περαιτέρω χειρουργική επέμβαση στο μέλλον. Έγινε επί του προκειμένου αναφορά, στις ανατομικές εικόνες (τεκμ. 42 & 43) που ο μάρτυρας κατέθεσε προς επεξήγηση των διαπιστώσεων του. Καταληκτικά, η συνήγορος τόνισε ότι ο μάρτυρας παραδέχθηκε την ύπαρξη του τραυματισμού του παραπληρωματικού νεύρου, προτάσσοντας ότι αποκαταστάθηκε σε ποσοστό 74%. Η μόνη επίπτωση είναι η αδυναμία χρήσης του αριστερού άκρου άνω των 100 μοιρών, η οποία είναι μεν μόνιμη αλλά όχι στο βαθμό που η ενάγουσα ισχυρίζεται. Ακολούθως, η συνήγορος αναφέρθηκε στη νομική πτυχή της υπόθεσης παραθέτοντας σχετική νομολογία. Αποδέχθηκε ευθύνη για τον επίδικο τραυματισμό αλλά ισχυρίστηκε ότι η ενάγουσα δεν έχει αποδείξει το σύνολο των σωματικών βλαβών που επικαλείται. Οι μόνες αποζημιώσεις που η ενάγουσα δικαιούται κατά την συνήγορο, αφορούν την αδυναμία στην ανύψωση του αριστερού ώμου και ωμοπλάτης και τον περιορισμό στη δεξιότητα της χρήσης του αριστερού άκρου άνωθεν του ώμου. Εισηγήθηκε ως μέγιστο ποσό που θα μπορούσε να επιδικαστεί ως γενικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες, πόνο και ταλαιπωρία, το ποσό των €20.000,00 τονίζοντας ότι πρέπει να συνυπολογίζεται η μείωση με την πάροδο του χρόνου, της αξίας του χρήματος. Στη συνέχεια, η συνήγορος έκαμε αναφορά στην ηλικία της ενάγουσας και παραπέμποντας σε πληθώρα αποφάσεων, εισηγήθηκε το ποσό των €1.000,00 ως αποζημίωση για μελλοντικές φυσιοθεραπείες. Όσον αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις, ήταν η θέση της συνηγόρου ότι η ενάγουσα δικαιούται €4.495,38 που αντικατοπτρίζουν τις αποκοπές μισθών καθώς και €47,84, €100, €100 και €200, ως αναγράφεται στις αποδείξεις πληρωμών στα τεκμήρια 32, 33, 35 και 36, αντίστοιχα. Επιπλέον, η υπεράσπιση αποδέχεται όπως επιδικαστεί υπέρ της ενάγουσας το ποσό των €1.354,24, (τεκμ. 37), που αφορά αεροπορικά έξοδα για μετάβαση στην Αμερική καθώς και το ποσό των €325,04 (τεκμ. 38) ως τα έξοδα διαμονής της, τα οποία συμποσούνται στο ποσό των €6.622,
19. Ακολούθως, η συνήγορος αναφέρθηκε στην επιδίκαση τόκου, παραπέμποντας σε σχετική νομολογία. Ισχυρίστηκε ότι δεν πρέπει να δοθεί τόκος από την ημερομηνία του επίδικου τραυματισμού λόγω της υπέρμετρης καθυστέρησης που σημειώθηκε από την ενάγουσα στην προώθηση της αγωγής και κάλεσε το Δικαστήριο να ασκήσει τη διακριτική του ευχέρεια, λαμβάνοντας υπόψη τη σχετική νομολογία. Η συνήγορος για την ενάγουσα στη δική της αγόρευση, αναφέρθηκε εκτενώς στη μαρτυρία και κάλεσε το Δικαστήριο να αποδεχθεί τη εκδοχή της ενάγουσας και να απορρίψει την μαρτυρία της υπεράσπισης ως αναξιόπιστη. Για το πόρισμα του Κυβερνητικού Ιατροσυμβουλίου, η συνήγορος ισχυρίστηκε ότι παρόλο που η υπεράσπιση ζήτησε αναβολή για να ολοκληρωθεί το πόρισμα εφόσον αυτό θα ήταν δεσμευτικό για την εξέλιξη της υπόθεσης, για κάποιο λόγο το πόρισμα εξαφανίστηκε και δεν κατατέθηκε ποτέ στο Δικαστήριο. Στη συνέχεια, η συνήγορος κάλεσε το Δικαστήριο να αποφασίσει το ύψος των αποζημιώσεων εφόσον οι ζημιές και οι μόνιμες αναπηρίες της ενάγουσας, είναι δεδομένες και παραδεκτές και από την υπεράσπιση. Προς απόδειξη των πιο πάνω, παρέπεμψε στο δικόγραφο της υπεράσπισης που καταχώρησε ο εναγόμενος. Η συνήγορος ισχυρίστηκε ότι δεν μπορεί στα δικόγραφα του εναγόμενου να υπάρχουν παραδοχές για τις μόνιμες βλάβες της ενάγουσας και ο μοναδικός μάρτυρας υπεράσπισης να λέει ακριβώς το αντίθετο. Δεν μπορεί να αμφισβητεί τη μόνιμη βλάβη της σκολίωσης εφόσον αυτό είναι παραδεκτό από τα δικόγραφα. Ανεξαρτήτως τούτου, ο Δρ. Σπαστρής (Μ.Υ.1) ως ορθοπεδικός δεν μπορεί σε νευρολογικά θέματα να αμφισβητεί την μαρτυρία των Μ.Ε 4 & 8 που είναι νευροχειρουργός και νευρολόγος αντίστοιχα. Η συνήγορος ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι όλοι οι μάρτυρες της ενάγουσας, ήταν ξεκάθαροι ότι η ενάγουσα έχει υποστεί πόνο και ταλαιπωρία και ότι θα πρέπει να λαμβάνει φαρμακευτική και φυσιοθεραπευτική αγωγή εφ' όρου ζωής. Καταληκτικά, η συνήγορος κάλεσε το Δικαστήριο να εκδώσει απόφαση υπέρ της ενάγουσας για ποσό €300.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις και €49.122,91 ως ειδικές αποζημιώσεις, έξοδα, ΦΠΑ καθώς και τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. Αξιολόγηση μαρτυρίας Είχα την ευκαιρία στην ζωντανή ατμόσφαιρα της Δίκης να παρακολουθήσω όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου και είμαι σε θέση να αξιολογήσω την μαρτυρία τους. Η ενάγουσα (Μ.Ε.1), μου έκανε πολύ καλή εντύπωση από το εδώλιο του μάρτυρα. Αναφέρθηκε με λεπτομέρεια στις πορεία της υγείας της και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη που δέχθηκε μετά την ατυχή επέμβαση στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας όπου αμελώς, της έγινε διατομή του παραπληρωματικού νεύρου. Η μάρτυρας ήταν απόλυτα πειστική ως προς την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και τις φυσιοθεραπείες στις οποίες υποβλήθηκε αλλά και στην ταλαιπωρία και τα μόνιμα προβλήματα που συνεχίζει να αντιμετωπίζει από τον πιο πάνω τραυματισμό της, ο οποίος την εμποδίζει να ασκεί το επάγγελμα του φυσιοθεραπευτή. Ήταν περαιτέρω ειλικρινής, αναφέροντας ότι μετά την επέμβαση στις Η.Π.Α, η κατάσταση της βελτιώθηκε μερικώς. Ειλικρινής ήταν και στο γεγονός ότι έθεσε τον εαυτό της στην διάθεση της άλλης πλευράς προκειμένου να εξεταστεί από νευρολόγο και ότι ήταν πρόθυμη να παραστεί στο ιατροσυμβούλιο που καθορίστηκε στο μεταξύ για αξιολόγηση της κατάστασης της. Η μάρτυρας, παρουσίασε σωρεία τεκμηρίων αναφορικά με την ιατροφαρμακευτική της περίθαλψη αλλά και για τα έξοδα στα οποία προέβηκε λόγω του προβλήματος που δημιουργήθηκε από την διατομή του παραπληρωματικού νεύρου. Ήταν αρκετά πειστική, παρουσιάζοντας λεπτομερή στοιχεία για τα έξοδα της αλλά και την απώλεια μισθών που υπέστηκε λόγω της απουσίας από την εργασία της για σκοπούς περίθαλψης. Όσον αφορά τις ιατρικές εκθέσεις που καταχώρησε, αυτές υιοθετήθηκαν πλην του τεκμηρίου 17 από τους γιατρούς που τις εξέδωσαν και οι οποίοι κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου (Μ.Ε.4, Μ.Ε.5 και Μ.Ε.8). Το ίδιο ισχύει και για τα έξοδα για φυσιοθεραπεία και προσωπική εκγύμναση, τα οποία επιβεβαιώθηκαν από τους φυσιοθεραπευτές (Μ.Ε.2, Μ.Ε.3 και Μ.Ε.7) και τον γυμναστή (Μ.Ε.6). Αναφορικά με το ιατρικό πιστοποιητικό τεκμήριο 17 που κατέθεσε η ενάγουσα, σημειώνω ότι ο Δρ. Άκης Λοϊζίδης που το συνέταξε δεν κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου. Ως εκ τούτου, επειδή ακριβώς δεν αντεξετάστηκε επί του περιεχομένου του, αυτό δεν θα ληφθεί υπόψη από το Δικαστήριο (βλ. άρθρο 27 του Περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ. 9). Θα ληφθεί όμως υπόψη η θέση ενάγουσας για την πληρωμή του ποσού των €200,00 για την έκδοση του εν λόγω πιστοποιητικού, γεγονός που εξ' άλλου δεν αμφισβητείται από την υπεράσπιση. Από την μαρτυρία της ενάγουσας δεν θα δεχθώ μόνον την θέση για την αναγκαιότητα μελλοντικής εγχείρησης, κόστους €15.000,
20. Η πιο πάνω θέση της ενάγουσας δεν επιβεβαιώθηκε με ιατρική μαρτυρία. Παρά το γεγονός ότι οι Μ.Ε.4 Δρ. Περδίος έκαμε μια αναφορά για την πιθανότητα κάποιας μελλοντικής επέμβασης, δεν υπάρχει σαφής μαρτυρία από κανένα γιατρό που κατέθεσε για την ενάγουσα για το είδος αυτής της επέμβασης αλλά και για το πόσον αναμένεται να στοιχίσει. Κατά τα λοιπά, η γενικότερη εντύπωση που μου έκανε η ενάγουσα, είναι ότι είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο. Οι απαντήσεις της ήταν άμεσες και σταθερές χωρίς σε κανένα σημείο να δώσει ενδείξεις προσχεδιασμού της μαρτυρίας της ή προσπάθειας της να αποφύγει να απαντήσει στις ερωτήσεις που της τέθηκαν. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η μαρτυρία της γίνεται αποδεκτή στο σύνολο της ως αξιόπιστη. Οι Μ.Ε. 2, 3 & 7, είναι φυσιοθεραπευτές που περίθαλψαν την ενάγουσα μετά την διατομή του παραπληρωματικού νεύρου. Ήταν και οι τρεις κατατοπιστικοί ως προς την αναγκαιότητα και το κόστος της περίθαλψης που παρείχαν στην ενάγουσα χωρίς να κλονιστούν καθόλου κατά την αντεξέταση τους. Πειστικοί ήταν και στην θέση τους ότι η ενάγουσα συνεχίζει να ταλαιπωρείται και δεν επανήλθε πλήρως στην προ των εγχειρήσεων κατάσταση με αποτέλεσμα τα προβλήματα της να θεωρούνται μόνιμα και να χρειάζεται μελλοντικά φυσιοθεραπείες σε μόνιμη βάση. Οι ίδιες διαπιστώσεις ισχύουν και για τον γυμναστή (Μ.Ε.6), ο οποίος επίσης μου έκανε καλή εντύπωση από το εδώλιο του μάρτυρα. Δεν συμφωνώ με την θέση που εκφράστηκε εκ μέρους της Δημοκρατίας ότι οι εν λόγω μάρτυρες δεν ήταν σε θέση να καταθέσουν για την εξέλιξη της υγείας της ενάγουσας. Οι Μ.Ε 2, 3, 6 & 7 δεν είναι βέβαια ιατροί ώστε να μπορούν να αναφερθούν σε εξειδικευμένα ιατρικά θέματα και για τις αιτίες που τα προκαλούν. Όμως από την φύση του επαγγέλματος τους ως φυσιοθεραπευτές και γυμναστής αντίστοιχα και λόγω της επαγγελματικής επαφής τους με την ενάγουσα, είναι σε θέση να καταθέσουν ως προς τα κινητικά προβλήματα της ενάγουσας και κατά πόσον αυτά έχουν βελτιωθεί ή όχι μετά την φυσιοθεραπεία και την άσκηση, στην οποία την υπέβαλαν. Ήταν δε επί του προκειμένου απόλυτα πειστικοί στον ισχυρισμό τους, ότι η επέμβαση στις Η.Π.Α δεν επανέφερε την πλήρη λειτουργία του παραπληρωματικού νεύρου αφού η ενάγουσα εξακολουθεί να έχει κινητικά προβλήματα και δυσλειτουργία των μυών της περιοχής. Ιδιαίτερα η Μ.Ε.3, αναφέρθηκε με λεπτομέρεια στους μυς της περιοχής του παραπληρωματικού νεύρου, που στην περίπτωση της ενάγουσας λειτουργούν ανεξέλεγκτα, γεγονός που οδήγησε στην δημιουργία σκολίωσης. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η μαρτυρία των Μ.Ε. 2, 3, 6 & 7 γίνεται αποδεκτή στο σύνολο της ως αξιόπιστη. Οι Μ.Ε.4, Μ.Ε.5 & Μ.Ε.8, είναι γιατροί που εξέτασαν την ενάγουσα και οι οποίοι κατέθεσαν τα ευρήματα τους αναφορικά με την κατάσταση της υγείας της μετά την ατυχή επέμβαση στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας. Κατά κανόνα, η ιατρική μαρτυρία όπως και κάθε άλλη μαρτυρία εμπειρογνωμόνων, θεωρείται ως μαρτυρία ανεξάρτητη. Καθήκον των εμπειρογνωμόνων μαρτύρων, είναι να εφοδιάσουν το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια και στοιχεία, τα οποία αφού εκτιμηθούν, να αποβούν χρήσιμα και να βοηθήσουν το Δικαστήριο προκειμένου να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα και διαπιστώσεις. (βλ. Νεάρχου ν. Στεφανίδη κ.α.