Τάκη Ανδρέου ν. Δήμου Λευκωσίας, Αρ. Αγωγής: 1053/2008, 19/10/2017

(1)-

(41)Δέσμη φωτογραφιών 19 Έκθεση Πολιτικού Μηχανικού συνοδευόμενη με επιστολή από Φοίβος, Χρίστος Κληρίδης Ν. Πιριλίδης & Συνεργάτες 20 Αναλυτικός κατάλογος προβλεπόμενης δαπάνης για επιδιόρθωση ζημιών 21 Υπενθυμητική επιστολή από Φοίβος, Χρίστος Κληρίδης Ν. Πιριλίδης & Συνεργάτες 22 Επιστολή ημ. 17/11/2005 23 Επιστολή ημ. 03/02/2008 Ενάγοντα 24 Επιστολή ημ. 18/07/2008 Ενάγοντα 25 Επιστολή ημ. 07/02/2008 Δήμου Λευκωσίας 25Α Επιστολή ημ. 23/07/2008 Δήμου Λευκωσίας 26 Επιστολή ημ. 23/07/2008 Δήμου Λευκωσίας 26(α) Ενοικιαστήριον Έγγραφον 26(β) Ενοικιαστήριο Έγγραφο 26(γ) Ενοικιαστήριο Έγγραφο 26(δ) Ενοικιαστήριο Έγγραφο 26(ε) Βεβαίωση 27

(1)-

(60)Δέσμη αποδείξεων με αρίθμηση 1-60 28(α) Ενοικιαστήριο Έγγραφο 28(β) Βεβαίωση 29(α)-(δ) Δέσμη αποδείξεων με αρίθμηση 29(α)-(δ) 30Α Ενοικιαστήριο Έγγραφο 30Β Ενοικιαστήριο Έγγραφο 30Γ Ενοικιαστήριο Έγγραφο 30Δ Ενοικιαστήριο Έγγραφο 30Ε Βεβαίωση 31

(1)-

(50)Δέσμη αποδείξεων με αρίθμηση 31

(1)-

(50)32 Βεβαίωση 33

(1)-

(50)Δέσμη αποδείξεων με αρίθμηση 33

(1)-

(50)34Α Έκθεση Μιχάλη Κωνσταντίνου 35 Εξουσιοδότηση 36 Πληρεξούσιο Έγγραφο 37 Έγγραφο με τίτλο «Δήμος Λευκωσίας» 38 Έγγραφο με τίτλο «Η Παρούσα Άδεια Εκδίδεται Υπό Τους Εξής Όρους» 38Α Έγγραφο με τίτλο «Οι περί Διακανονισμού οδών και οικοδομών νόμοι 1946-50» 39 Επιστολή ημ. 30/09/2015 Ενάγοντα 40 Άδεια οικοδομής 41 Βιογραφικό σημείωμα του Μ.Ε.2 42 Έκθεση Θεοφάνους ημ. 18.1.13 43 Έκθεση Μιχ. Κωνσταντίνου ημ. 2.3.16 44 Έκθεση Μιχ.Κωνσταντίνου ημ.25.2.16 ΠΑΡΑΔΕΚΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ Ο Ενάγων είναι ο εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης των ακόλουθων ακινήτων περιουσιών: - Αρ. Εγγραφής 0/14668 Φυλ/Σχ. 21/460508 αρ. Τεμ. Επί 46, Τμήμα 3 - κατάστημα αρ. 7 στο ισόγειο με αποκλειστικό δικαίωμα χρήσης των κλιμακοστασίων με αρ. 6 και 8 ως επίσης και το υπόγειο με αρ.

1. ημερ.εγγραφής 18/02/1997 - Αρ. Εγγραφής 3/1399 Φυλ/Σχ. 21/460508 αρ. Τεμ. Επί 46, Τμήμα 3 κατάστημα αρ. 1 ημερ. εγγραφής 18/02/97 - Αρ. Εγγραφής 3/1406 Φυλ/Σχ. 21/460508 αρ. Τεμ. Επί 46, Τμήμα 3 Διαμέρισμα αρ. 1 στο δεύτερο όροφο ημερ. εγγραφής 02/07/2004 - Αρ. Εγγραφής 3/1400 Φυλ/Σχ. 21/460508 αρ. Τεμ. Επί 46, Τμήμα 3 Κατάστημα αρ. 2 ημερ. εγγραφής 18/02/97 - Αρ. Εγγραφής 3/1401 Φυλ/Σχ. 21/460508 αρ. Τεμ. Επί 46, Τμήμα 3 Κατάστημα αρ. 3 ημερ. εγγραφής 18/02/97 όλων ευρισκόμενων στην οδό Πλουτάρχου, Λευκωσία. Όλα τα ανωτέρω ακίνητα έφεραν κατά τον χρόνο καταχώρησης της παρούσας αγωγής διακριτικούς αριθμούς/στοιχεία ως εξής Φυλ/Σχ. 21/46 IV & VIII Αρ. Τεμ. 46, Τμήμα C και πλέον, αυτά τους τα στοιχεία έχουν αλλαχθεί από το Επαρχιακό Κτηματολογικό Γραφείο Λευκωσίας και είναι τα πιο πάνω αναφερόμενα. MAΡΤΥΡΙΑ Ήταν η εκδοχή του Ενάγοντα μέσω της γραπτής του δήλωσης την οποία υιοθέτησε κατά την κυρίως εξέταση του ότι είναι ένας εκ των ιδιοκτητών και κάτοχος μέρους της ακίνητης περιουσίας σε σχέση με υπόγειο «Στοά Γιαζού» που βρίσκεται στην Πλουτάρχου 40, Λευκωσία, Φυλ/Σχ. 21/46 IV & VIII Αρ. Τεμ. 46, Τμήμα C. η οποία αποτελείτο από τριώροφη πολυκατοικία, ισόγεια καταστήματα, υπόγειο εργαστήριο και στοά διά μέσου της οποίας περνούσε δρόμος, στην οποία διέμενε και διατηρούσε το κατάστημα του μέχρι το 2000 (βλ. Τεκμήρια 1, 1Β και 1Γ) και η οποία προηγουμένως ήτο εγγεγραμμένη στη μητέρα του. Ο Δήμος ενάγεται ως ο υπεύθυνος του οδικού δικτύου, της εν λόγω περιοχής (βλ. Τεκμήριο 2). Το έτος 1992 λόγω της χρήσης της στοάς ως δημόσιου δρόμου ενώ ήταν ιδιωτικός και λόγω πράξεων και παραλείψεων του Εναγόμενου παρουσιάστηκαν ζημιές και δυσμενής επηρεασμός στην περιουσία, τόσο τη δική του όσο και αυτήν όλης της οικογένειας του, την οποία περιέγραψε, δηλαδή (α) πρόκληση συνεχούς υγρασίας μούχλας και διάβρωσης τόσο στην πλάκα όσο και στους τοίχους του υπογείου, (β) ρωγμές στους τοίχους αντιστήριξης του υπογείου, (γ) οι ρωγμές στην πλάκα και στους τοίχους αντιστήριξης μεγάλωσαν με αποτέλεσμα σε πολλές περιπτώσεις ο οπλισμός να διαχωρισθεί από το μπετόν και είναι εμφανώς σκουριασμένος και επειδή (δ) το κτίριο ανεγέρθη το 1947 και δεν είναι σχεδιασμένο να αντέξει τα βάρη των σημερινών οχημάτων και τις δονήσεις προκαλούνται ζημιές και στους άλλους ορόφους της οικοδομής. Εν όψει των προβλημάτων αυτών απέστειλε μέσω του Πολιτικού Μηχανικού Μιχάλη Κωνσταντίνου (ΜΕ2) Έκθεση (Τεκμήριο 3) στον Εναγόμενο ημερομηνίας 10/5/1992, στην οποία απαριθμούνται τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν στο υποστατικό και εισηγήσεις προς τον Εναγόμενο Δήμο για την άρση και επίλυση των προβλημάτων καθώς και σε άλλες οχλήσεις του προς τον Εναγόμενο για τα προβλήματα που δημιουργούνται στην επίδικη οικοδομή χωρίς όμως ανταπόκριση. Παρά τα πιο πάνω, ο Εναγόμενος χωρίς οποιαδήποτε ειδοποίηση προχώρησε στη μονοδρομοποίηση της οδού Πλουτάρχου επιβαρύνοντας την όλη κατάσταση, ενέργεια για την οποία διαμαρτυρήθηκαν με επιστολές των Δικηγόρων τους ημερομηνίας 04/08/1984 (βλ. Τεκμήριο 4) και επιστολή ημερ. 15/09/1992 (βλ. Τεκμήριο 5). Παρά τις συνεχείς οχλήσεις του προς το Δήμο και με επισκέψεις στο Δημαρχείο και καταγγελίες στην Αστυνομία και επιστολές των Δικηγόρων του δεν υπήρξε οποιαδήποτε ανταπόκριση από το Δήμο. Ως αποτέλεσμα της μη ανταπόκρισης του Εναγόμενου στις πολλαπλές τους οχλήσεις και παράπονα προέβηκε στις 14/09/1992, στην τοποθέτηση πασσάλων με αλυσίδες για να μην περνά κίνηση από τον ιδιωτικό δρόμο της οδού Πλουτάρχου για να προστατεύσει την περιουσία τους. Μετά από αυτή την ενέργεια του ο Μηχανικός του Δήμου υποσχέθηκε, στην παρουσία του Δικηγόρου του ότι θα εξέταζαν τα προβλήματα τους σύντομα και συνεπεία αυτού και σε ένδειξη καλής θέλησης, ο ενάγοντας δεν έφερε ένσταση στη αφαίρεση των πασσάλων και την αλυσίδα που είχε τοποθετηθεί. Αναφέρθηκε επίσης σε διάφορες άλλες επιστολές τις οποίες απέστειλε στο Δήμο (Τεκμήρια 5, 7 και 8) στις οποίες καταγράφονται τα προβλήματα τόσο του ιδίου όσο και της μητέρας του λόγω αυξημένης κίνησης αυτοκινήτων στη στοά από οικοδομές που ανεγείροντο κατόπιν αδειοδότησης τους από το Δήμο, χωρίς και πάλι ανταπόκριση από τον Εναγόμενο. Προσπάθησε να κλείσει ραντεβού με τον τότε Δήμαρχο ο οποίος δεν δεχόταν να τον δει και κατόπιν δικής του μεγάλης επιμονής το δέχτηκε ο δημοτικός γραμματέας του Δημαρχείου, ο οποίος δεν ήταν διατεθειμένος να ακούσει το πρόβλημα στην ολότητα του αλλά κατάφερε να του μιλήσει για τα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε και την οχληρία και ειδικότερα σε σχέση με την μητέρα του. Τον παρακάλεσε να του βρει χώρους του Δημαρχείου για να στεγασθούν προσωρινά και ενώ υποσχέθηκε ότι θα του απαντούσε σε 15 ημέρες δεν απάντησε και όταν τον είδε είπε ότι δεν μπορούσε να τους βοηθήσει. Ακολούθως απέστειλε επιστολή δια μέσω του τότε Δικηγόρου του ημερ. 13.09.2001 (βλ. Τεκμήριο 9) προς τον Όμιλο Σιακόλα με την οποία ζητούσε όπως βρεθεί εναλλακτικός χώρος στέγασης μέχρι ολοκλήρωσης του έργου της στάθμευσης αλλά δεν έλαβε απάντηση. Υπό τις συνθήκες τεράστιας οχληρίας που δημιουργήθηκαν και λόγω ζημιών στο υποστατικό του αναγκάσθηκε να εγκαταλείψει τον χώρο διαμονής και εργασίας του το
2. Η μητέρα του και ο αδελφός του με την οικογένεια του, έφυγαν το
3. Αναφέρθηκε επίσης και στα προβλήματα με το Δήμο σε σχέση με την Mavros Industry Limited και τις δικαστικές διαδικασίες που αφορούσαν την εν λόγω Εταιρεία (βλ. Τεκμήρια 10 ,11.11 Α και 11 Β). Στην παράλειψη του να λάβει οποιαδήποτε νόμιμα μέτρα για σκοπούς διαφύλαξης των νομίμων δικαιωμάτων του και της ευρύτερης οικογένειας του σε σχέση με τις παράνομες ενέργειες μεταξύ άλλων, της Mavros Industry Limited η οποία εταιρεία είχε κινηθεί και νομικά εναντίον του με αποτέλεσμα να μην δικαιούται να σταθμεύσει στην περιουσία του και να την χρησιμοποιεί η εταιρεία Mavros Industry Limited για σκοπούς της εργασίας της εις γνώση του Δημαρχείου και με την ανοχή τόσο του Εναγομένου όσο και της Αστυνομίας. Ανέθεσε ξανά σε Πολιτικό Μηχανικό να απαριθμήσει τα προβλήματα που επροκαλούντο από την χρήση των γειτονικών ακινήτων, αλλά και από την χρήση του οδικού δικτύου και στις 13/5/2005, ετοιμάσθηκε σχετική Έκθεση από τον πραγματογνώμονα Μηχανικό Μιχάλη Κωνσταντίνου η οποία αποστάληκε στον Εναγόμενο (βλ. Τεκμήριο 16) στην οποία προέβη και σε συγκεκριμένες εισηγήσεις για την άρση και επίλυση των προβλημάτων, χωρίς όμως καμιά ανταπόκριση από τον Εναγόμενο. Ο Εναγόμενος ουδέποτε απάντησε αναφορικά με τα θέματα που τον απασχολούσαν, πλην μιας επιστολής ημερομηνίας, 22/12/2005, στην οποία περιέχει παραδοχή ότι υπάρχουν εκτεταμένα προβλήματα από τον τρόπο χρήσης των γειτονικών ακινήτων και του οδικού δικτύου και απευθύνει έκκληση προς τον ίδιο όπως για την περίοδο των Χριστουγέννων και Πρωτοχρονιάς 2005/06 όπως διανοίξει την οδό Πλουτάρχου δια μέσου της Στοάς Γιαζιού για την κυκλοφορία την οποία και κατάθεσε ως Τεκμήριο
4. Λόγω της περαιτέρω επιδείνωσης της καταστάσεως στην περιουσία του κάλεσε ξανά τον πραγματογνώμονα Μηχανικό Μιχάλη Κωνσταντίνου να εξετάσει το κτίριο τον Νοέμβριο του 2008 όπου και πάλι στην έκθεση, Τεκμήριο 18, αναφέρεται στις συνεχείς παραλείψεις του Εναγομένου να πάρει οποιαδήποτε μέτρα σε σχέση με την επίδικη περιουσία γιατί η ζημιά στο κτίριο προχώρησε και επιδεινώθηκε. Η εν λόγω έκθεση απεστάλη στο Δήμο μαζί με επιστολή του τότε δικηγόρου του, (βλ. Τεκμήριο 19). Επίσης, στις 28.11.2007 ετοιμάσθηκε από τον Μηχανικό αναλυτική κατάσταση προβλεπόμενης δαπάνης (βλ. Τεκμήριο 29). Παρά τις εκκλήσεις του ακόμη και μετά που αναγκάσθηκαν να εγκαταλείψουν τις περιουσίες τους (Τεκμήρια 22, 23,_24 /επιστολές ημερ. 17/11/05, 03/02/08 και 18/07/08), δεν υπήρξε οποιαδήποτε ανταπόκριση από τον Εναγόμενο παρά τις υποσχέσεις του Εναγόμενου (Τεκμήρια 25, και 25(A) και 26) ότι θα εξεταστούν τα παράπονα τους. Ήταν η θέση του ότι η δημιουργηθείσα κατάσταση οφείλεται στην αποκλειστική αμέλεια και παράβαση των νομικών και συμβατικών καθηκόντων και υποχρεώσεων του Εναγόμενου Δήμου και παράλειψης του για λήψη ορθών μέτρων τα οποία απαριθμεί και ισχυρίζεται ότι συνεπεία της αποκλειστικής αμέλειας και παράβασης των νομικών και συμβατικών καθηκόντων και υποχρεώσεων του Εναγομένου τόσο ο ίδιος όσο και η οικογένεια του έχουν υποστεί γενικές και ειδικές ζημιές τις οποίες παραθέτει. Ο ΜΕ2 Αρχιτέκτονας Μιχάλης Κωνσταντίνου στη δική του γραπτή δήλωση, την οποία υιοθέτησε για σκοπούς της κυρίως εξέτασης του αναφέρθηκε στην γνωριμία του με τον Ενάγοντα αρχές του 1990 και στη μελέτη που του ζητήθηκε αναφορικά με το επίδικο κτίριο. Περιγράφοντας το κτίριο ανέφερε ότι ανεγέρθηκε πολύ παλιά, από τη δεκαετία του 1940 -1950 και κατά την ανέγερση του δεν υπήρχαν αντισεισμικοί κανόνες ούτε ευρωκώδικες δηλαδή, κώδικες που πρέπει να πληρούνται με στατικές μελέτες για αντιμετώπιση κινδύνων σεισμών και κατάρρευσης. Αυτοί οι κανόνες και απαιτήσεις, επιβάλλονται από τη δεκαετία του 1980 μετά τους μεγάλους σεισμούς σε Ελλάδα και Τουρκία. Όταν ανεγέρθηκε η εν λόγω οικοδομή, υπήρχαν μόνο γαϊδούρια και άμαξες και ελάχιστα αυτοκίνητα και οι προδιαγραφές του κτιρίου δεν χρειάζονταν και δεν ελάμβαναν υπόψιν τα σημερινά δεδομένα με τα χιλιάδες αυτοκίνητα. Αργότερα και στη δεκαετία του 1982 - 1990, η κατάσταση άλλαξε ριζικά εφόσον με τα χιλιάδες αυτοκίνητα, βιτιοφόρα, σκουπιδιάρικα και βαρέα οχήματα που κυκλοφορούν άλλαξαν πλήρως και οι προδιαγραφές που θα έπρεπε να έχει το εν λόγω κτίριο. Από το 1990 άρχισε μια συνεργασία και ετοίμασε, σε πολλές περιπτώσεις, διάφορες εκθέσεις για το εν λόγω κτίριο. Πελάτης του και πρόσωπο που του έδινε οδηγίες και τον πλήρωνε, ήταν μόνο ο Ενάγων ο οποίος, εξ όσων γνωρίζει, ήταν ο ιδιοκτήτης και υπεύθυνο πρόσωπο για τις περιουσίες που ο ίδιος μελετούσε στο αναφερόμενο κτίριο. Πρώτη φορά που είδε το κτίριο ήταν το
5. Όταν πήγε στο χώρο και αφού είδε ότι ο δρόμος εκεί ήταν ιδιωτικός, εξέφρασε την γνώμη να κλείσει ο δρόμος. Ο Δήμος Λευκωσίας όμως, τότε, δεν ήθελε να κλείσει ο δρόμος εφόσον τον χρησιμοποιούσαν για την τροχαία κίνηση αλλά και για τα σκουπιδιάρικα που περνούσαν τακτικά από το χώρο. Το πρώτο πράγμα που αντιλήφθηκε όταν είδε το χώρο ήταν ότι δεν υπήρχε κανένα σύστημα περισυλλογής όμβριων υδάτων. Αποτέλεσμα ήταν όλα τα νερά να καταλήγουν στο υπόγειο προκαλώντας υγρασία, μούχλα, διάβρωση και πολλές άλλες ζημιές. Μάλιστα, τότε αλλά και μετά, ο Ενάγων είχε λάβει κάποια διορθωτικά μέτρα με το κυριότερο να είναι το κλείσιμο του δρόμου όμως, ο Δήμος Λευκωσίας τον εμπόδιζε και δεν του επέτρεπε να κλείσει το δρόμο. Στη βάση της άδειας οικοδομής του κτιρίου είδε ότι ο δρόμος της στοάς ήταν ιδιωτικός με δικαίωμα δημόσιας διάβασης. Εκ των όρων της άδειας ήτο αντοχή βάρους μέχρι 7 τόνους, καθόσον αφορά το δικαίωμα διάβασης. Με βάση τα ανωτέρω ετοίμασε έκθεση, ημερομηνίας 10/05/1992, την οποία απέστειλε στο Δήμο Λευκωσίας, εκ μέρους και κατ' εντολήν του πελάτη του, ο οποίος εκπροσωπούσε την οικογένεια του και όλους τους ιδιοκτήτες του κτιρίου. Στην έκθεση του κατέγραψε με λεπτομέρεια τα προβλήματα που υπήρχαν αλλά και τους τρόπους επιδιόρθωσης τους. Το πρόβλημα που υπήρχε ήταν η συνεχής υγρασία, η μούχλα και η διάβρωση στους τοίχους του υπογείου που οφείλετο στην κακή ένωση της ασφάλτου και μπετόν στις δύο εισόδους της στοάς. Σαν αποτέλεσμα τα νερά από τις βροχές εισέρεαν και από τις δύο αυτές εισόδους ενώ, το βάρος των οχημάτων παντός είδους που περνούσαν από το δρόμο του κτιρίου και πάνω από το υπόγειο του Ενάγοντα, είχε ως αποτέλεσμα την καθημερινή φθορά του μπετόν. Το πρόβλημα με το βάρος των οχημάτων ήταν ότι η αρχική άδεια από περί το 1950 εδόθη για βάρος 7 τόνων όμως, η εξέλιξη της περιοχής και η αύξηση των διερχόμενων οχημάτων είχε ως αποτέλεσμα να διέρχονται οχήματα ανεξέλεγκτα από τον εν λόγω ιδιωτικό δρόμο πολύ μεγαλύτερου βάρους. Το 1950 που βγήκε η άδεια οικοδομής 7 τόνοι αντιστοιχούσαν σε πολύ λίγα αυτοκίνητα ενώ το 1992 πολύ περισσότερα. Με την έκθεση του αυτή προέβηκε σε σειρά εισηγήσεων για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα. Δηλαδή έπρεπε πρώτα να δημιουργηθεί σύστημα περισυλλογής των νερών (ομβρίων υδάτων) για να καταλήγουν σε φρεάτια και όχι στο υπόγειο του ενάγοντα, δεύτερο, έπρεπε να παύσει η ανεξέλεγκτη διέλευση οχημάτων από το χώρο κάτι που έπρεπε να γίνει άμεσα και, εύκολα από το Δήμο Λευκωσίας με τοποθέτηση ειδικών πινακίδων και ρύθμιση της τροχαίας κίνησης από το χώρο ή, με τοποθέτηση ανισόπεδων κατασκευών (sleeping policemen) για αναγκαστική ελάττωση της ταχύτητας των οχημάτων. Ο λόγος για αυτό ήταν γιατί όσο πιο μεγάλη ήταν η ταχύτητα ενός οχήματος, τόσο πιο έντονη είναι η επέμβαση/πίεση πάνω στον εν λόγω δρόμο. Η έκθεση του αυτή στάληκε στο Δήμο Λευκωσίας επειδή τα προβλήματα δημιουργήθηκαν από τον τρόπο χρήσης της δημόσιας διάβασης που υπάρχει αλλά, και τη μη περισυλλογή των νερών που κατέληγαν στο υπόγειο του Ενάγοντα και επειδή την ευθύνη χρήσης/ρύθμισης της δημόσιας διάβασης αλλά και του οδικού δικτύου, όπως γνωρίζει εξ επαγγέλματος, την έχει ο Δήμος, ο οποίος είναι και η μόνη αρμόδια αρχή για να αντιμετωπίσει το εν λόγω πρόβλημα και να υλοποιήσει τις εισηγήσεις του, επεσήμανε ότι αν δεν λαμβάνονταν μέτρα από το Δήμο, ο Ενάγων θα αναγκαζόταν να λάβει ο ίδιος μέτρα. Οι εισηγήσεις του δεν ακούστηκαν από το Δήμο Λευκωσίας. Το μόνο που έγινε, εξ όσων πληροφορήθηκε από τον Ενάγοντα εφόσον δεν ήταν παρών όταν γινόταν το 1993, ήταν μια επίστρωση της ασφάλτου η οποία δεν έγινε σωστά. Επίσης, το 2005 ο Ενάγων τον κάλεσε εκ νέου για επιτόπια εξέταση του χώρου αφού από το 1992 μέχρι το 2005, δεν λήφθηκε κανένα αποτελεσματικό μέτρο για διόρθωση της κατάστασης. Στις 13/05/2005, ετοίμασε άλλη μια έκθεση η οποία και πάλι εστάλη στο Δήμο Λευκωσίας επεξηγώντας σ' αυτή ότι η κατάσταση επιδεινώθηκε αφού παρέμεινε συνεχής υγρασία λόγω της κακής ένωσης της ασφάλτου και μπετόν στις δύο εισόδους της στοάς αλλά και, λόγω της συνεχής εισροής νερών από τις εισόδους αυτές που προκαλούσε, πρόσθετα, μούχλα και διάβρωση τόσο στην πλάκα όσο και στους τοίχους του υπογείου. Επίσης, οι ρωγμές στην πλάκα μεγάλωσαν με αποτέλεσμα σε πολλές περιπτώσεις ο οπλισμός να διαχωριστεί από το μπετόν και να είναι εμφανώς σκουριασμένος. Εισηγήθηκε τότε στο Δήμο Λευκωσίας να εφαρμόσει τη μέθοδο Internal Tanking εξηγώντας πλήρως και τη διαδικασία που έπρεπε να ακολουθηθεί δηλαδή πρώτα πρέπει να σχιστεί το μπετόν και να τοποθετηθεί ειδικό στεγανοποιητικό υλικό. Αυτό γίνεται με επιστρώσεις 2 και 3 χέρια. Εισηγήθηκε αυτή τη μέθοδο που χρησιμοποιείται στη κατασκευή πισίνας γιατί ήταν τόσο μεγάλη η υγρασία και μούχλα που ήταν σαν να υπήρχε πισίνα στο υπόγειο. Ούτε όμως οι πιο πάνω εισηγήσεις του υλοποιήθηκαν όπως ούτε και οι εισηγήσεις του από το
6. Εάν υλοποιούνται από το Δήμο Λευκωσίας αυτές οι εισηγήσεις ο οποίος είχε τη δυνατότητα, είτε με τις τεχνικές υπηρεσίες του είτε με ειδικευμένους υπεργολάβους να επιδιορθώσει το χώρο, η κατάσταση θα αντιμετωπιζόταν. Η κατάσταση παρέμεινε η ίδια αφού δεν έγινε καμία επιδιόρθωση. Περί το 2007 ξαναπήγε στο χώρο κατ' εντολήν του Ενάγοντα οπόταν και αντίκρισε μια τραγική κατάσταση. Η υγρασία, μούχλα και διάβρωση είχε ως αποτέλεσμα να αποκολληθούν οι σουβάδες καθώς και το προστατευτικό στρώμα μπετόν τόσο στους τοίχους όσο και στην πλάκα. Η ζημιά ήταν ανεπανόρθωτη αφού το κτίριο κινδύνευε και ακόμα κινδυνεύει να καταρρεύσει αφού μέχρι και ο οπλισμός του κτιρίου αποκολλήθηκε και έλιωσε. Μετά τις πιο πάνω διαπιστώσεις του ετοίμασε νέα έκθεση ημερ. 08/11/2007 την οποία και πάλι απέστειλε στο Δήμο Λευκωσίας, η οποία επεξηγούσε ότι η κατάσταση είχε επιδεινωθεί δραματικά γιατί το κτίριο, λόγω υπερκόπωσης (τοίχοι αντιστήριξης, πλάκα, κολώνες) από αυτές τις ανάρμοστες συνθήκες για τόσα χρόνια, κινδύνευε με κατάρρευση παραθέτοντας τις μεθόδους με τις οποίες μπορούσε να επιδιορθωθεί εξηγώντας ότι υπήρχε άμεση ανάγκη επιδιόρθωσης για αποφυγή μεγαλύτερων και ανεπανόρθωτων ζημιών αλλά και πάλι δεν έγινε τίποτα από το Δήμο. Μαζί με αυτή την έκθεση ετοίμασε και εκτίμηση κόστους επιδιόρθωσης ημερ. 28/11/07 στην οποία δεν περιλαμβάνετο το κόστος απομόνωσης της ασφάλτου. Η κατάσταση δεν άλλαξε εφόσον δεν έγινε οτιδήποτε από το Δήμο Λευκωσίας και έτσι, το 2012 επισκέφθηκε και πάλι το χώρο. Η κατάσταση τότε επιδεινώθηκε ακόμα περισσότερο. Τις διαπιστώσεις του τις κατέγραψε σε έκθεση του ημερ. 25/06/12 επεξηγώντας σ' αυτή ότι υπήρχε διάβρωση των τοίχων του υπογείου σε σημείο που ο οπλισμός αποκολλήθηκε και καταστράφηκε σε διάφορα σημεία καθώς και στη πλάκα οροφής, ιδίως στη περιοχή της στοάς ενώ παρουσιάζονταν σοβαρότατα προβλήματα και στις δοκούς με άμεσο κίνδυνο κατάρρευσης, την οποία επίσης απέστειλε στο Δήμο Λευκωσίας επισυνάπτοντας σε αυτή όλες μου τις προηγούμενες εκθέσεις, φωτογραφίες αλλά και λεπτομερή εξήγηση των εργασιών που πρέπει να γίνουν για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση. Εξήγησε ότι προχώρησε και σε εκτίμηση που αφορά τα ίδια θέματα που αφορά και η εκτίμηση του ημερ. 28/11/07 αλλά και το κόστος απομόνωσης της ασφάλτου που δεν περιλαμβανόταν στην εκτίμηση ημερ. 28/11/
7. Το κόστος πλέον της επιδιόρθωσης στις 25/06/12 που έκανε αυτή την εκτίμηση, ανήρχετο στις €115,000.00 λόγω επιδείνωσης της κατάστασης αλλά και αύξησης κόστους εργασιών και υλικών και επισημαίνοντας ότι το κόστος θα είναι πιο μεγάλο ιδίως εν όψει του ότι η κατάσταση συνεχώς επιδεινώνεται. Όπως ενημερώθηκε από τον Ενάγοντα το 2002 έκλεισε ο δρόμος και δεν διέρχονται αυτοκίνητα από την στοά. Όμως αυτή η εξέλιξη σε καμία περίπτωση δεν αντιμετώπισε το πρόβλημα διότι, η ζημιά που έγινε μέχρι το 2002 ήταν τόσο μεγάλη και τόσης έκτασης που το γεγονός ότι έκλεισε ο δρόμος δεν διαφοροποίησε την κατάσταση ιδίως εν όψει του γεγονότος ότι, ακόμα μέχρι και σήμερα, τα νερά συνεχίζουν ανενόχλητα να εισρέουν στο υπόγειο και τα οχήματα που περνούσαν από το χώρο όλα αυτά τα χρόνια έφθειραν σοβαρά το μπετόν της πλάκας ισογείου. Αναφέρθηκε επίσης στην επίσκεψη του στις 25/02/2016 στην Στοά Γιαζού και στην έκθεση που ετοίμασε στην οποία αποτυπώνει την σημερινή κατάσταση του υποστατικού την οποία επεξήγησε. Διαφώνησε με την Έκθεση που ετοίμασε ο Φάνος Θεοφάνους (ΜΥ1) αναφέροντας τη διαφωνία του με αυτήν. Ο Κώστας Αρτεμίου, ΜΕ3, στη δική του γραπτή δήλωση, ανέφερε μεταξύ άλλων ότι είναι γείτονας για πολλά χρόνια με τον ενάγοντα αφού διέμενε στην οδό Αρσινόης No. 58 Ραφείο από το 1975, η οποία ευρίσκεται πλησίον της οδού Πλουτάρχου. Λόγω της γειτνίασης γνώριζε όλη την οικογένεια του Ενάγοντα. Ανέφερε ότι από το 1990 υπήρχαν προβλήματα στην οδό Πλουτάρχου μεταξύ του Ενάγοντα και του Δημαρχείου γιατί ο Ενάγων διαμαρτυρόταν και δεν ήθελε να περνούν μεγάλα αυτοκίνητα από το δρόμο του. Μετά το 1990 συνεχίστηκε η ίδια κατάσταση και ο Ενάγων διαμαρτυρόταν στο Δήμο Λευκωσίας. Η κατάσταση έγινε χειρότερη περίπου το 2000 όταν άρχισε εκεί κοντά στην οδό Πλουτάρχου να κτίζει ο όμιλος Σιακόλα. Τότε, πολλά μεγάλα οχήματα πηγαινοέρχονταν από το δρόμο του κτιρίου που έχει περιουσίες ο Ενάγων, πολλά αυτοκίνητα περνούσαν από το δρόμο στο χώρο και, γενικά, υπήρχε πάρα πολλή φασαρία. Περνούσαν μεγάλα φορτηγά λόγω έργου που γινόταν. Ο Ενάγων και η οικογένεια του έφυγαν από την οδό Πλουτάρχου και χρησιμοποιούν άλλους χώρους τους οποίους ενοικιάζουν περίπου, το
8. Για πάρα πολλά χρόνια, οι περιουσίες του Ενάγοντα στην οδό Πλουτάρχου δεν ενοικιάζονται, (περίπου από το 2000), παρόλο που πολλές φορές πλησίασαν τον Ενάγοντα για ενοικίαση των περιουσιών του. Μάλιστα, πολλές φορές ο ίδιος ρώτησε τον Ενάγοντα γιατί δεν ενοικιάζει τα καταστήματα του ή τα διαμερίσματα του και ο Ενάγων τον πήρε στο υπόγειο και του το έδειξε και του εξήγησε πόσο επικίνδυνο είναι το κτίριο και του είπε ότι γι' αυτό έχει και μελέτες Πολιτικού Μηχανικού και πρέπει να επιδιορθωθεί το υπόγειο. Ενδιαφέρθηκαν διάφοροι να ενοικιάσουν τις περιουσίες του Ενάγοντα για κλαμπ και εστιατόριο όμως, δεν ενοικιάστηκαν οι περιουσίες τελικά γιατί ο Δήμος για να δώσει άδειες σε ενοικιαστές ήθελε πολλά έξοδα και γιατί, έλεγαν ότι θα απαλλοτριώσουν το χώρο. Πρόσφατα και περίπου το Γενάρη -Φλεβάρη του 2016, ενοικιάστηκε ένα διαμέρισμα του Ενάγοντα στο 2° όροφο του κτιρίου στην οδό Πλουτάρχου, σε δυο Φιλιππινέζες φοιτήτριες. Το διαμέρισμα αυτό ενοικιάστηκε διότι αυτές οι δυο κοπέλες είχαν ανάγκη να ενοικιάσουν σε φτηνή τιμή και, από ότι ξέρει, το διαμέρισμα αυτό ενοικιάστηκε πολύ φτηνά. Έζησε πολλά περιστατικά και φασαρίες στο χώρο με τα προβλήματα του Ενάγοντα με το Δήμο Λευκωσίας. Πολλές φορές γίνονταν διαμαρτυρίες, έκλεινε ο δρόμος εκεί της στοάς του κτιρίου και ο Δήμος Λευκωσίας πάντα έλεγε ότι θα διόρθωνε το πρόβλημα αλλά το πρόβλημα δεν διορθώθηκε και μεταξύ του Ενάγοντα και του Δήμου Λευκωσίας ξεκίνησαν και διάφορες διαδικασίες στα Δικαστήρια. Ο Φάνος Θεοφάνους (ΜΥ1), Πολιτικός Μηχανικός αφού αναφέρθηκε στα προσόντα και πείρα του μέσω του τεκμηρίου, ανέφερε ότι στις 22 Οκτωβρίου 2012, το ΕΤΕΚ με επιστολή του προς τους κυρίους κ. Νικόλα Αγγελίδη, δικηγόρο του Ενάγοντα και την κα. Άντρη Μίτσιγγα, δικηγόρο του Εναγόμενου και με κοινοποίηση προς τον ίδιο τους πληροφόρησε ότι σε απάντηση σχετικής αίτησης τους, διορίστηκε ως πραγματογνώμονας για την ετοιμασία έκθεσης σχετικά με το επίδικο ακίνητο στην υπό εκδίκαση Αγωγή Λευκωσίας και στις 06/11/2012 αποδέχθηκε την συμφωνία διορισμού πραγματογνώμονα με τους όρους εντολής του, να είναι η διερεύνηση του θέματος και η γνωμάτευση σε σχέση με την ως άνω αναφερόμενη αγωγή. Ακολούθως στις 13/11/2012 με την εν λόγω συμφωνία διορισμού πραγματογνώμονα, οι διάδικοι αποδέχτηκαν τον διορισμό του σύμφωνα με τους όρους και την επιστολή του ΕΤΕΚ με ΑΦ81.2 ημερομηνίας 22/10/
9. (βλ. Παράρτημα 2) στην Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης. Στις 18/01/2013 ετοίμασε την Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης για την επίδικη Αγωγή, σύμφωνα με τους καθορισμένους όρους και εντολές και η Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης ημερομηνίας 18/01/2013 κατατέθηκε στο Δικαστήριο ως Τεκμήριο
10. Αντικείμενο της πραγματογνωμοσύνης, ήταν οι ζημίες που είχαν προκληθεί στο κτίριο του Ενάγοντα στην οδό Πλουτάρχου 40 στη Λευκωσία. Λόγω της ιδιότητας του ως Πολιτικός Μηχανικός και της εμπειρίας του στον κατασκευαστικό τομέα και ειδικότερα στα προβλήματα κτιρίων, αρχικά τόνισε ότι τα κτίρια θα πρέπει ανά τακτικά χρονικά διαστήματα να συντηρούνται. Συγκεκριμένα όταν ένα κτίριο που έχει ξεπεράσει τον μισό αιώνα ζωής, όπως το εν λόγω επίδικο κτίριο, έπρεπε ήδη να έχει συντηρηθεί έτσι ώστε να μην αυξάνονται τα προβλήματα που οφείλονται σε φυσικούς παράγοντες για λόγους ασφάλειας και αισθητικής. Στην συγκεκριμένη περίπτωση, κατόπιν πολλών τηλεφωνικών επικοινωνιών και συναντήσεων με τα εμπλεκόμενα μέρη, ενημερώθηκε για το ιστορικό του κτιρίου και των επίδικων θεμάτων. Παράλληλα πραγματοποίησε αρκετές αυτοψίες τόσο στο εσωτερικό του κτιρίου όσο και στον εξωτερικό του χώρο. Κατά τον ουσιώδη χρόνο που πραγματοποίησε την επιτόπια εξέταση στο κτίριο του Ενάγοντα στην οδό Πλουτάρχου 40 στη Λευκωσία, παρατηρήθηκαν τα ακόλουθα προβλήματα: I. Οξειδώσεις οπλισμού και ενανθράκωση σκυροδέματος στον υπόγειο χώρο που βρίσκεται κάτω από τον δρόμο της στοάς. II. Ρωγμές αποκόλλησης τοίχων από σκελετό και σε επιφάνειες στον υπόγειο χώρο που βρίσκεται κάτω από τον δρόμο της στοάς, όπως επίσης και εσωτερικά στους ορόφους. III. Αποκόλληση και ρηγμάτωση επιχρισμάτων - υγρασία στον υπόγειο χώρο που βρίσκεται κάτω από τον δρόμο της στοάς. IV. Ρωγμές εσωτερικά και εξωτερικά του κτιρίου. Αναλύοντας τα πιο πάνω προβλήματα ήταν η άποψη του ότι η γενεσιουργός αιτία για τις αναφερόμενες ζημιές είναι η φυσική φθορά του κτιρίου με την πάροδο πάνω από μισού αιώνα ζωής, όπως και η μη συντήρηση του κτιρίου. Διαφώνησε με τη θέση του Μιχάλη Κωνσταντίνου (ΜΕ2) ότι τα συνεχή προβλήματα υγρασίας και μούχλας οφείλονται στην κακή ένωση της ασφάλτου και μπετόν εκφράζοντας την θέση ότι δεν υπάρχει κακή ή καλή ένωση της ασφάλτου με το μπετόν. Η άσφαλτος, από τη φύση της ως υλικό, επικολλάτε στο μπετόν και στην συγκεκριμένη περίπτωση έχει αποκολληθεί από το πεζοδρόμιο στα πλαϊνά μέρη και όχι από το μπετόν κάτω από την άσφαλτο. Ήταν περαιτέρω η θέση του ότι εάν κατά τον χρόνο της κατασκευής του υπογείου λαμβάνονταν τα απαραίτητα μέτρα στεγανοποίησης της πλάκας του υπόγειου χώρου, τότε δεν θα αντιμετώπιζε προβλήματα υγρασίας και μούχλας (βέβαια αφού γινόταν και η απαραίτητη συντήρηση του κτηρίου ανά τακτικά χρονικά διαστήματα). Διαφώνησε επίσης με τη θέση του εν λόγω μάρτυρα ότι έπρεπε να δημιουργηθεί σύστημα περισυλλογής των νερών (όμβριων υδάτων) για να καταλήγουν σε φρεάτια και όχι στο υπόγειο, επεξηγώντας ότι λόγω της κακοτεχνίας κατά τον χρόνο κατασκευής του κτιρίου και της παράλειψης να ληφθούν τα σωστά μέτρα, το σύστημα περισυλλογής όμβριων υδάτων έπρεπε να είχε κατασκευαστεί από τον ιδιοκτήτη εξ αρχής, έτσι ώστε τα νερά που προέρχονται από την οροφή της ιδιοκτησίας του Ενάγοντα, να απομακρύνονται και να καταλήγουν σε παρακείμενα φρεάτια και αγωγούς ή και επιφανειακά, εφόσον η πλάκα κάτω από την στοά είχε κατασκευαστεί με κλίση. Η κακοτεχνία και η προχειρότητα παρατηρείται και σε υδρορροή, ίσως πρόκειται και για αποχέτευση, που έχει κατασκευαστεί και καταλήγει σε παραδεξάμενο χωρίς να έχει γίνει οποιαδήποτε στεγανοποίηση στο σημείο αυτό, με αποτέλεσμα να δημιουργείται πρόβλημα με την διείσδυση υγρών στοιχείων στο κάτω μέρος του δρόμου, δηλαδή στον υπόγειο χώρο, με συνέπεια να προκύπτει εστία υγρασίας και να δημιουργούνται τα προβλήματα οξειδώσεις οπλισμού και ενανθράκωση σκυροδέματος. Αναφερόμενος στην άδεια οικοδομής του κτιρίου, επεσήμανε ότι αυτή προβλέπει ότι ο δρόμος της στοάς θα χρησιμοποιείται ως δρόμος και το φορτίο θα είναι για επτά τόνους, ωστόσο λόγω της παράλειψης συντήρησης του κτιρίου για πολλά χρόνια, η ζωή και η ασφάλεια του κτιρίου έχει μειωθεί. Φάνηκε από την επιτόπια εξέταση του έχοντας υπόψη τα προβλήματα του κτιρίου ότι ο ιδιοκτήτης δεν έλαβε τα απαραίτητα μέτρα συντήρησης της ιδιοκτησίας του. Διαφώνησε με την του Αρχιτέκτονα Μιχάλη Κωνσταντίνου ημερομηνίας 10.05.1992 (Τεκμήριο 3) και τους λόγους για τους οποίους αναφέρονται εκεί ότι προκαλείται συνεχής υγρασία, μούχλα και διάβρωση στους τοίχους του υπογείου, επισημαίνοντας ότι οι θέσεις του κ. Κωνσταντίνου δεν αναλύονται ούτε επεξηγούνται. Ήταν περαιτέρω η θέση του ότι όσες ασφαλτοστρώσεις και να είχαν γίνει στο παρελθόν, από τη στιγμή που δεν λήφθηκαν τα απαραίτητα μέτρα για στεγανοποίηση της πλάκας του υπογείου από τον ιδιοκτήτη, πάλι θα είχαν δημιουργηθεί τα προβλήματα της υγρασίας, μούχλας και διάβρωσης στους τοίχους. Ως προς τα νερά της βροχής που εισρέουν και τις ρωγμές της πλάκας που έχουν μεγαλώσει (βλ. επιστολές ημερομηνίας 10/05/1992 - Τεκ. 3, 08/11/2007 - Τεκ. 18, 02/03/2016 - Τεκ. 43), ήταν η θέση του ότι αυτά οφείλονται στο ότι ο ιδιοκτήτης κατά την κατασκευή του κτηρίου δεν έχει προνοήσει για σύστημα περισυλλογής όμβριων υδάτων, καθώς επίσης παρέλειψε να συντηρήσει και να στεγανοποιήσει την πλάκα της οροφής του υπογείου του. Διαφωνώντας επίσης με τη θέση του Μιχάλη Κωνσταντίνου ότι λόγω υπερκόπωσης το κτίριο αντιμετωπίζει όλα τα ως άνω αναφερόμενα προβλήματα και η κατάσταση του έχει επιδεινωθεί δραματικά, ανέφερε ότι ο βασικός λόγος της επιδείνωσης και δραματικής κατάστασης του κτιρίου είναι η μη συντήρηση και παράλειψη του ιδιοκτήτη να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα αφού από το 1992 μέχρι και σήμερα καμία επιδιόρθωση δεν έχει γίνει στο εν λόγω κτίριο. Αποτέλεσμα της παράλειψης μέτρων συντήρησης του κτιρίου είναι όλες οι ζημίες και φθορές που αναφέρονται στην Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης του. Επίσης σχολιάζοντας τις εκθέσεις του Μιχάλη Κωνσταντίνου ημερομηνίας 25/06/2012 - Τεκ. 34Α και 28/11/2007 - (Τεκ. 20), όπου αναφέρονται οι εκτιμήσεις κόστους επιδιόρθωσης, επεσήμανε ότι δεν παρουσιάζεται καμία αναλυτική κατάσταση ποσοτήτων και μέτρησης, κατόπιν στατικής μελέτης για το ακριβές μέγεθος των υλικών που χρειάζονται για επιδιόρθωση. Συμφώνησε με την θέση του Μιχάλη Κωνσταντίνου ότι κανένα μέτρο για συντήρηση και επιδιόρθωση του κτιρίου δεν έχει ληφθεί επεσημαίνοντας ότι αν ο ιδιοκτήτης, ο οποίος φέρει την ευθύνη και την υποχρέωση να συντηρεί και να διατηρεί την περιουσία του σε καλή κατάσταση, λάμβανε διορθωτικά μέτρα και μέτρα συντήρησης, το κτίριο θα ήταν σε πολύ καλύτερη κατάσταση. Σε σχέση με το παράπονο του Μιχάλη Κωνσταντίνου ότι κατά την επιτόπια εξέταση που διενήργησαν μαζί δεν λάμβανε υπόψιν τις εισηγήσεις και υποδείξεις του, ανέφερε πως ως ανεξάρτητος πραγματογνώμονας δεν έπρεπε και ούτε θα ήταν σωστό να λαμβάνει υπόψιν τις γνώμες και υποδείξεις τρίτων. Στα πλαίσια των καθηκόντων του ήταν να ενημερωθεί από αμφότερες πλευρές για το ιστορικό της υπόθεσης και να θέσουν ενώπιον του έγγραφα (δικόγραφα, επιστολές, εκθέσεις) τα οποία ήταν βοηθητικά για να έχει πιο ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης. Όλο το υλικό που του παραδόθηκε το μελέτησε και αποτελεί και παράρτημα της Έκθεσης Πραγματογνωμοσύνης του. Επίσης ανέφερε ότι αξιοσημείωτο ήταν ότι κατά την επιτόπια εξέταση στους ορόφους του κτιρίου, ημερομηνίας 17/11/2012, παρατήρησε ότι διέμενε κόσμος, παρά το μέγεθος της ζημίας και της επικινδυνότητας του κτιρίου, όπως αυτή παρουσιαζόταν από τον Αρχιτέκτονα Μιχάλη Κωνσταντίνου. Συγκεκριμένα όταν έγινε αυτοψία στους ορόφους του κτιρίου κατά ή περί το 2012, του άνοιξε μια κοπέλα η οποία διέμενε εκεί. Ως προς τις επισημάνσεις του κ. Κωνσταντίνου για τη δική του Έκθεση ανέφερε ότι ο ίδιος δεν ανέφερε ότι τα προβλήματα ήταν από την κακή ένωση της ασφάλτου αλλά, αυτό που ανέφερε στην Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης του, είναι ότι λόγω του ότι δεν έχουν ληφθεί τα σωστά στεγανοποιητικά, μέτρα γι' αυτό τον λόγο δημιουργήθηκαν τα προβλήματα. Θέση του είναι ότι τα προβλήματα οφείλονται στην φυσική φθορά του κτιρίου και στην μη συντήρηση του. Διαφωνεί επίσης ότι μπορούσε να αποδώσει ευθύνη για τις ζημίες και φθορές που προέκυψαν στο κτίριο του Ενάγοντα και δεν αποφεύγει να πάρει ξεκάθαρη τοποθέτηση ως προς την ευθύνη της κατάστασης του κτιρίου γιατί ως προκύπτει στην συμφωνία διορισμού του, ημερομηνίας 06/11/2012, αναφέρονται οι όροι και εντολές, που ήταν η εξέταση της κατάστασης του κτιρίου και η αξιολόγηση των ζημιών, εάν αυτές υπήρχαν. Το ποιος έχει την ευθύνη είναι έργο του Δικαστηρίου, και όχι του πραγματογνώμονα. Ήταν περαιτέρω η θέση του ότι αν κατά την περίοδο κατασκευής του κτιρίου λαμβάνονταν προστατευτικά στεγανοποιητικά μέτρα και αν το κτίριο συντηρείτο τότε δεν θα προέκυπταν αυτά τα προβλήματα. Ο Γιαννάκης Λαζάρου (ΜΥ2) στη δική του γραπτή δήλωση την οποία υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του ανέφερε ότι είναι Πολιτικός Μηχανικός και εργάστηκε στον Δήμο Λευκωσίας στην θέση του Εκτελεστικού Μηχανικού και Ανώτερου Εκτελεστικού Μηχανικού από το 1989 μέχρι το 2013 και είχε προσωπική εμπλοκή στην παρούσα υπόθεση. Αναφερόμενος στα στοιχεία που περιέχονται στον οικοδομικό φάκελο της επίδικης οικοδομής ανέφερε ότι στις 3 Απριλίου, 1948, βάση του Περί Διακανονισμού Οδών και Οικοδομών Νόμου του 1946, κατόπιν αίτησης της ιδιοκτήτριας Ζωής Ε. Ιακωβίδου, εκδόθηκε υπέρ του τεμαχίου, με παλαιό αριθμό εγγραφής Φ/Σχ. 21.46.05.04 και 08, τεμ. 313/2, 313/3 και καινούργιο αριθμό εγγραφής Τμήμα 3, Φ/Σχ. 21.46.05.04 και 08, τεμάχιο 46 στη Φανερωμένη στη Λευκωσία, η υπ' αριθμό 959 άδεια οικοδομής με συγκεκριμένους όρους (βλ. Τεκμήριο 40) στις οποίες αναφέρθηκε και επεξήγησε. Ως προς την κλήση που θα είχε η πλάκα του υπογείου την εν λόγω οικοδομής επεξήγησε ότι θα έπρεπε να ακολουθήσει την κλήση του δρόμου και μάλιστα να έχει τη σωστή υψομετρική θέση για να γίνει η σωστή κατασκευή του θεμελίου και παράλληλα η σωστή ασφαλτόστρωση για τη σωστή απορροή των ομβρίων υδάτων επιφανειακά. Επεξηγώντας την φράση «Δεδομένου ότι η Στοά θα χρησιμοποιείται ως δρόμος η όλη εργασία του υπογείου (θεμελίωσις, τοιχοποιία, μπετόν-αρμέ) δεόν να γίνη υπό τον έλεγχο του Δήμου», που περιλαμβάνετο στην άδεια ανέφερε ότι ο ιδιοκτήτης έχει την ευθύνη για την εκπόνηση Μελέτης σύμφωνα με τους όρους της εκδοθείσας Άδειας και για την επίβλεψη για τη σωστή υλοποίηση της. Ο Δήμος έχει την ευθύνη για τον έλεγχο ότι έχουν τηρηθεί όλοι οι όροι της εκδοθείσας Άδειας οικοδομής. Ανέφερε επίσης ότι σύμφωνα με τα στοιχεία του φακέλου της οικοδομής η ιδιοκτήτρια και Αιτήτρια Ζωή Ιακωβίδου απεδέχθη τους εν λόγω όρους και προέβη στην κατασκευή της οικοδομής, του υπογείου, του ισογείου και του πρώτου ορόφου σύμφωνα με τους όρους αυτούς. Αναφερόμενος στην επιστολή, ημερομηνίας 10 Μαΐου, 1992 από τον Αρχιτέκτονα Μιχάλη Κωνσταντίνου, (Τεκμήριο 3) και στα εκεί αναφερόμενα προβλήματα στο χώρο του υπογείου ιδιοκτησίας του Ενάγοντα ανέφερε ότι αν γινόταν η σωστή στεγανοποίηση του υπογείου και η τήρηση των όρων άδειας δεν θα προκαλούνταν ζημιές όπως η υγρασία, η μούχλα και η φθορά του μπετόν. Ήταν περαιτέρω η θέση του ότι η γενεσιουργός αιτία των εν λόγω προβλημάτων είναι η μη συντήρηση του κτηρίου από τον ιδιοκτήτη της από το 1949 που κτίστηκε, μέχρι το 1992 τουλάχιστον, και προφανώς η λανθασμένη κατασκευή εξαρχής, χωρίς να έχει τοποθετηθεί η απαιτούμενη υγρομόνωση στο κτήριο. Επίσης ήταν η γνώμη του ότι ο λόγος που συσσωρεύονται τα νερά της βροχής στο δρόμο πάνω από το υπόγειο του Ενάγοντα είναι γιατί δεν έχει (προφανώς) τηρηθεί πιστά ο όρος

(3)της άδειας. Τα όμβρια ύδατα που προέρχονται από την οροφή της ιδιοκτησίας του Ενάγοντα είναι ευθύνη του ιδιοκτήτη/ Ενάγοντα και όχι του Δήμου να λάβει τα σωστά μέτρα απορροής των ομβρίων, ώστε να κατασκευαστεί με τις σωστές ρήσεις η οροφή του υπογείου και να μεταφέρονται/ διοχετεύονται τα ύδατα στους παρακείμενους αγωγούς ομβρίων. Αναφερόμενος στις εισηγήσεις του Μιχάλη Κωνσταντίνου στην έκθεση 10/05/1992 (Τεκμήριο 3) πως η πλάκα άνωθεν του υπογείου δεν είναι σχεδιασμένη να δεχθεί οχήματα του σημερινού βάρους και έπρεπε να γίνει στεγανοποίηση της πλάκας του υπογείου, επεσήμανε ότι η στεγανοποίηση της πλάκας και συνολικά όλου του υπογείου, ήταν ευθύνη του ιδιοκτήτη και όχι του Δήμου καθώς επίσης και η απορρόφηση όμβριων υδάτων από τις ιδιωτικές περιουσίες είναι στην αποκλειστική ευθύνη των ιδιοκτητών. Περαιτέρω, όσον αφορά την επίστρωση της ασφάλτου, που έγινε το επίδικο υποστατικό, υποστήριξε ότι ο Δήμος ακολουθώντας τις υφιστάμενες κλήσεις και ρήσεις, επίστρωσε τον δρόμο με άσφαλτο περί το 1992, με τη σωστή και προβλεπόμενη διαδικασία σύμφωνα με τις προδιαγραφές της συγκεκριμένης περιόδου. Ως προς τις αναφορές του Αρχιτέκτονα Μιχάλη Κωνσταντίνου στο Τεκμήριο 3, για ανεξέλεγκτη διέλευση οχημάτων και την μεγάλη ταχύτητα που αναπτύσσουν στο δρόμο της Στοάς ανέφερε ότι ο συγκεκριμένος δρόμος είναι στενός και μικρού μήκους στον οποίο δεν είναι εφικτό να αναπτυχθεί μεγάλη ταχύτητα από τα οχήματα υπό κανονικές συνθήκες, καθώς επίσης δεν είναι κεντρικός δρόμος που εξυπηρετεί το ευρύ κοινό και συνεπώς τα όσα αναφέρει ο Μιχάλης Κωνσταντίνου για την διέλευση των οχημάτων δεν έχουν επιπτώσεις στο κτίριο και είναι άσχετα με το θέμα. Ήταν θέση του ότι ο Δήμος Λευκωσίας δεν έχει καμία ευθύνη για την παρούσα κακή κατάσταση του κτιρίου καθότι αυτό οφείλεται στην παράλειψη των ιδιοκτητών να τοποθετήσουν εξαρχής την απαιτούμενη μόνωση στο υπόγειο του κτιρίου (τοίχους, πλάκα, κλπ) καθώς και στην παράλειψη τους να προβούν στις δέουσες ενέργειες συστηματικής συντήρησης. Η Ειρήνη Αντωνίου (ΜΥ3) Πολιτικός Μηχανικός η οποία εργάζεται στον Δήμο Λευκωσίας στην θέση του Εκτελεστικού Μηχανικού στη δική της γραπτή δήλωση ανέφερε ότι από το 2005 μέχρι το 2013 ήταν προϊστάμενη του Κλάδου Κατασκευών, και επιπλέον από το 2013 είναι προϊστάμενη και του Κλάδου Κυκλοφοριακών Μελετών και Χώρων Στάθμευσης. Επανέλαβε τα όσα αφορούν το ιστορικό του κτιρίου, την άδεια οικοδομής, τους όρους αυτής, καθώς επίσης την επιστολή ημερομηνίας 10/05/1992 από τον Αρχιτέκτονα Μιχάλη Κωνσταντίνου, επεξηγώντας την διαφωνία της με αυτή και επεξηγώντας ότι αν γινόταν σωστή στεγανοποίηση του υπογείου δεν θα προκαλούνταν ζημιές όπως η υγρασία και η μούχλα στο κτίριο. Επεσήμανε επίσης ότι όσον αφορά το σύστημα περισυλλογής όμβριων υδάτων, που προέρχονται από την ιδιοκτησία του Ενάγοντα, πέραν του ότι είναι ευθύνη του ιδιοκτήτη για την κατασκευή του εν λόγω συστήματος, τα όμβρια ύδατα θα μπορούσαν να μεταφέρονταν επιφανειακά, ακολουθώντας τις ρήσεις της οροφής του υπογείου και να μεταφέρονται/ διοχετεύονται τα ύδατα στους παρακείμενους αγωγούς ομβρίων. Διαφώνησε επίσης για την αναφορά του Μιχάλη Κωνσταντίνου σε ανεξέλεγκτη διέλευση οχημάτων και την μεγάλη ταχύτητα που αναπτύσσουν στον δρόμο της Στοάς αναφέροντας ότι ο συγκεκριμένος δρόμος είναι στενός και μικρού μήκους (περίπου 110 μέτρα μήκους) , του οποίου οι διαστάσεις του δεν παρέχουν την δυνατότητα για την έλευση μεγάλου αριθμού και διαστάσεων οχημάτων καθώς επίσης δεν είναι εφικτό να αναπτυχθεί μεγάλη ταχύτητα από τα οχήματα. Ήταν περαιτέρω η θέση της ότι η αιτία για την παρούσα κατάσταση του κτιρίου είναι η μη συστηματική συντήρηση του κτηρίου από τον ιδιοκτήτη της και η παράλειψη των ιδιοκτητών να τοποθετήσουν εξαρχής την απαιτούμενη μόνωση στο υπόγειο του κτιρίου (τοίχους, πλάκα, κλπ). Μετά το τέλος της ακροαματικής διαδικασίας οι ευπαίδευτοι συνήγοροι με τις εμπεριστατωμένες γραπτές αγορεύσεις τους υποστήριξαν τις εκατέρωθεν θέσεις της πλευράς που εκπροσωπούν, αναφορά στις οποίες θα γίνει όπου κρίνεται αναγκαίο για σκοπούς της παρούσας απόφασης. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Έχοντας σκιαγραφήσει την υπόθεση, έρχομαι τώρα να αξιολογήσω τη μαρτυρία η οποία τη συνθέτει. Η αξιολόγηση είναι έργο λεπτό και δύσκολο κατά το οποίο το Δικαστήριο επιστρατεύει τις εμπειρίες και την πείρα του για να αντεπεξέλθει, έχοντας όμως ως πολύτιμο βοήθημα και τις αρχές αξιολόγησης που ανακύπτουν από τη Νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Η εκτίμηση της αξιοπιστίας ενός μάρτυρα δεν βασίζεται μόνο στην πειστικότητα που μεταδίδει το ύφος και ο τρόπος που αρθρώνει τη μαρτυρία του αλλά και στο περιεχόμενο της, συγκρινόμενο με το υπόλοιπο αποδεικτικό υλικό που υπάρχει στην υπόθεση (βλ. Βούτουνος ν. Αστυνομίας,

(2008)2 Α.Α.Δ. και Ευαγγέλου ν. Δημοκρατίας,

(2008)2 Α.Α.Δ. Αρχίζοντας από τα παραδεκτά γεγονότα αυτά έχουν ενταχθεί και αναλυθεί στο σύνολο της μαρτυρίας θεωρώντας τα ως δεδομένα και κρίνοντας τα ως παραδεκτή μαρτυρία. Ως προς την αμφισβητούμενη μαρτυρία επισημαίνω ότι μέσα στα πλαίσια της ζωντανής ατμόσφαιρας της δίκης είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με προσοχή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον μου. Αξιολόγησα τη μαρτυρία τους με βάση το περιεχόμενο την ποιότητα και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία, καθοδηγούμενη από σειρά παραγόντων όπως, μεταξύ άλλων, τη σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων, τη λογικοφάνεια και αληθοφάνεια της εκδοχής τους, την ύπαρξη ή μη υπερβολών ή ουσιωδών αντιφάσεων, την ύπαρξη οποιουδήποτε προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης και διάφορα άλλα στοιχεία τα οποία θα αναφερθούν κατωτέρω. Η μαρτυρία αξιολογήθηκε στο σύνολο της και στη βάση μιας ενιαίας λογικής προσέγγισης και σε καμία περίπτωση μικροσκοπικά ή αποσπασματικά. Τονίζω ότι κατά την αξιολόγηση η κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα έχει συσχετισθεί, αφού την έχω αντιπαραβάλει και διερευνήσει με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων, δηλαδή, υποβάλλοντας τη στη βάσανο της συνεκτίμησης στο πλαίσιο του συνόλου της μαρτυρίας με βάση την προσέγγιση που η Νομολογία μας επιτάσσει στο θέμα αυτό. Αρχίζοντας από τη μαρτυρία του Ενάγοντα, θα ήθελα να επισημάνω ότι αυτή παρέμεινε σε όλα τα στάδια της μαρτυρίας του ασαφής, αόριστη, γενική και αντιφατική σε ουσιώδη για την υπόθεση γεγονότα. Παρά το ότι παραπονείτο για πράξεις, ενέργειες και παραλείψεις του Δήμου Λευκωσίας από το 1992-2002 (σύμφωνα με τις δικογραφημένες θέσεις του) ως ιδιοκτήτης του υποστατικού και/ή του επίδικου δρόμου ή ένας εκ των ιδιοκτητών αυτών, προέκυψε μέσα από τα παραδεκτά γεγονότα και τα τεκμήρια που κατέθεσε για την εγγεγραμμένη επ' ονόματι του ιδιοκτησία (Τεκμήρια 1-1Γ) ότι ο ισχυρισμός για οχληρία που προκαλείτο από τον επίδικο δρόμο που διαπερνούσε μέσω της Στοάς Γαζίου, δεν αφορούσε κατοχή ή ιδιοκτησία του ιδίου, σε κανένα στάδιο, κατά τον ουσιώδη χρόνο, αλλά κοινόκτητη ιδιοκτησία, η οποία ενεγράφη επ' ονόματι του πολύ μεταγενέστερα και δη το 1997 όπως και το υπόγειο και τα καταστήματα με αρ. 1, 2, 3 και 7 ενώ το διαμέρισμα με αρ. 1 στον 2ον όροφο ενεγράφη επ' ονόματι του το 2004. Επίσης η θέση του ότι ήταν εξουσιοδοτημένος από όλους τους ιδιοκτήτες του επίδικου κτιρίου για να τους εκπροσωπήσει στη παρούσα αγωγή, κατά τον ουσιώδη χρόνο, δεν ανταποκρίνεται στις εξουσιοδοτήσεις που κατέθεσε στο Δικαστήριο (βλ. Τεκμήριο 35 και Τεκμήριο 36) που αφορούσαν άλλα θέματα και άλλες χρονικές περιόδους από την επίδικη περίοδο. Αντιφατική ήταν επίσης η όλη μαρτυρία του ως προς διεκδικούμενες αποζημιώσεις που αφορούν τη διαμονή του και τα καταβαλλόμενα ενοίκια και έξοδα, προσθέτοντας αποζημιώσεις που αφορούσαν τη μητέρα του ενώ δεν είναι διάδικος στη παρούσα διαδικασία. Επίσης η θέση του ότι εγκαταλείφθηκε η οικοδομή από όλους τους ένοικους κατά το 2000 αναιρέθηκε κατά την αντεξέταση του αφού ισχυρίσθηκε ότι η μητέρα του έφυγε κατά το έτος 2001, ενώ για την αδελφή του ανέφερε ότι έφυγε πολύ αργότερα. Εντύπωση όμως δημιουργεί η θέση του στο τεκμήριο αρ. 8 επιστολή ημερομηνίας 13.4.2005 προς τον Δήμο στην οποία γίνεται αναφορά ότι τόσο ο ίδιος όσο και οι άλλοι ιδιοκτήτες διαμένουν στο υποστατικό κατά το χρόνο αποστολής της. Επίσης τα όσα αναφέρει γενικά και αόριστα για παράβαση θέσμιων καθηκόντων του Δήμου δεν υποστηρίζονται από στέρεο υπόβαθρο γεγονότων αλλά μόνο εικασιών του μάρτυρα οι οποίες παρέμειναν χωρίς αποδεικτική αξία και δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη. Tα όσα δε ανέφερε και αποτελούν γνώμη του τόσο αναφορικά με τις ισχυριζόμενες αιτίες που προκάλεσαν τις ζημιές αλλά και τις ισχυριζόμενες παραλείψεις του Εναγόμενου, δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη ενόψει του ότι δεν έχει οποιαδήποτε εμπειρογνωμοσύνη επί των θεμάτων που εξέφρασε γνώμη και η μαρτυρία του δεν βοήθησε με οποιοδήποτε τρόπο το Δικαστήριο για εξαγωγή συμπερασμάτων ως προς την αιτία που δημιούργησε τα προβλήματα στην επίδικη οικοδομή και γενικά η μαρτυρία του δεν βοήθησε το Δικαστήριο να εξάξει οποιαδήποτε συμπεράσματα. Σημειώνω ότι τα προβλήματα της οικοδομής δεν φαίνεται να αρχίζουν από το 1992, ως η αρχική αναφορά, αλλά και προγενέστερα από ενέργειες της Εταιρείας Μαύρος (βλ. Τεκμήριο 12-14) που χρονολογούνται από το 1987 και ο ίδιος έκανε αναφορά σε προβλήματα από το 1984 και ακόμη προγενέστερα. Τέλος η μαρτυρία του Ενάγοντα που αφορά παράπονα για έκδοση άδειας οικοδομής από τον Εναγόμενο Δήμο προς το συγκρότημα Σιακόλα ή την εταιρεία Μαύρος, στο βαθμό που άπτονται της νομιμότητας αυτών, δεν μπορούν να εξετασθούν από το παρόν Δικαστήριο αλλά από Διοικητικό Δικαστήριο και ενόψει του ότι δεν προσβλήθηκαν ούτε ακυρώθηκαν από το αρμόδιο Δικαστήριο, τεκμαίρονται νόμιμες. Ενόψει των πιο πάνω, δεν μπορώ να στηριχθώ στη μαρτυρία του ως προς τα αμφισβητούμενα γεγονότα και την απορρίπτω στην ολότητα της. Εξετάζοντας τη μαρτυρία του Κώστα Αρτεμίου, ΜΕ3, αυτή επίσης ήταν ασαφής, αόριστη και τόσο γενική ως προς το χρόνο που τοποθετεί τα διάφορα περιστατικά που ανέφερε που δεν βοήθησε με οποιοδήποτε τρόπο στην εξαγωγή οποιωνδήποτε ασφαλών συμπερασμάτων. Ως εκ τούτου, ούτε σε αυτή τη μαρτυρία μπορώ να στηριχθώ στα αμφισβητούμενα γεγονότα και την απορρίπτω. ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΕΣ Λόγω της φύσης της υπόθεσης και των εκατέρωθεν θέσεων, κυρίαρχο ρόλο θα διαδραματίσει η αξιολόγηση της μαρτυρίας των εμπειρογνωμόνων. Εξετάζοντας την μαρτυρία του Αρχιτέκτονα Μιχάλη Κωνσταντίνου (ΜΕ2), την μαρτυρία του Πολιτικού Μηχανικού Φάνου Θεοφάνους (ΜΥ1) του Γιαννάκη Λαζάρου (ΜΥ2) και της Ειρήνης Αντωνίου (ΜΥ3) οι οποίοι έδωσαν μαρτυρία ως εμπειρογνώμονες, λέω από την αρχή ότι αφού εξέτασα τα προσόντα τους, την πείρα τους, έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας, είναι η κατάληξη μου ότι οι μάρτυρες αυτοί είναι εμπειρογνώμονες και κατά συνέπεια, η μαρτυρία τους θα προσεγγιστεί με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Όπως έχει συναφώς νομολογηθεί, ο εμπειρογνώμονας κατ' εξαίρεση προς τον γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα, μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του. Σε τέτοια περίπτωση ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του, έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία. Ξεκινώντας την αξιολόγηση από την μαρτυρία του Αρχιτέκτονα Μιχάλη Κωνσταντίνου (ΜΕ2) αυτή δεν βρίσκω ότι ήταν επιστημονικά τεκμηριωμένη γιατί παρέλειψε να εφοδιάσει το Δικαστήριο με τα απαραίτητα επιστημονικά κριτήρια ώστε να μπορούν να ελεγχθούν τα συμπεράσματα του ούτε όμως αιτιολόγησε με οποιοδήποτε τρόπο τα συμπεράσματα του αναφορικά με τις διαπιστωθείσες ζημιές και αιτίες που διαπίστωσε. Παρά το ότι υποστήριξε ότι τα προβλήματα υγρασίας και μούχλας στο υπόγειο οφείλονται στην κακή ένωση της ασφάλτου και μπετόν της επίδικης Στοάς που χρησιμοποιείτο ως δρόμος, δεν επεξήγησε με οποιοδήποτε τρόπο πώς κατέληξε σ' αυτό το συμπέρασμα, ούτε γιατί έπρεπε να δημιουργηθεί μεταγενέστερα σύστημα περισυλλογής των όμβριων υδάτων που να καταλήγουν σε φρεάτια, παρά το ότι το σύστημα περισυλλογής ομβρίων υδάτων έπρεπε να είχε κατασκευαστεί από τον ιδιοκτήτη, κατά το χρόνο κατασκευής του κτιρίου, έτσι ώστε τα νερά που προέρχονται από την οροφή της ιδιοκτησίας του Ενάγοντα να απομακρύνονται και να καταλήγουν σε παρακείμενα φρεάτια και αγωγούς ή και επιφανειακά, εφόσον η πλάκα κάτω από την στοά είχε κατασκευαστεί με κλίση. Ούτε βεβαίως επεξήγησε με επιστημονικό τρόπο πώς κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η χρήση της Στοάς ως Δημόσιας Διάβασης από οχήματα, δημιούργησε τα προβλήματα που αντιμετώπιζε η επίδικη οικοδομή αφού δεν αναφέρθηκε ούτε σε μετρήσεις οχημάτων ούτε σε ανάλυση των δεδομένων εκφέροντας τις απόψεις του. Επιπρόσθετα ως προς τις εκτιμήσεις κόστους επιδιόρθωσης που αναφέρει (Τεκμήριο 20 και Τεκμήριο 34Α) δεν επεξήγησε ούτε ανέλυσε τις μετρήσεις και ποσότητες των υλικών που θα χρειαστούν για επιδιόρθωση για να είναι δυνατή η απόδοση τους. Ενόψει των ανωτέρω που περιληπτικά αναφέρονται αλλά και έχοντας υπόψη τις απαντήσεις του σε όλα τα εγειρόμενα θέματα, τα οποία δεν επεξήγησε με τρόπο σαφή και επιστημονικό, δεν μπορώ να στηριχθώ στη μαρτυρία του, στα αμφισβητούμενα γεγονότα, την οποία και απορρίπτω. Ο Φάνος Θεοφάνους, (ΜΥ1) Πολιτικός Μηχανικός, ο οποίος διορίσθηκε από τους διάδικους μέσω του ΕΤΕΚ το 2012, μετά από συμφωνία των διαδίκων, για σκοπούς συμβουλευτικούς, κρίνω ότι είναι ανεξάρτητος μάρτυρας, ο οποίος μου έκανε πολύ καλή εντύπωση από το εδώλιο του μάρτυρα και κρίνω ότι εξήγησε τα ευρήματα της μελέτης του για την επίδικη οικοδομή βοηθώντας το Δικαστήριο να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα. Η άποψη αυτού του μάρτυρα ότι η γενεσιουργός αιτία για τις διαπιστωθείσες ζημιές, δηλαδή οξειδώσεις οπλισμού και ενανθράκωση σκυροδέματος, ρωγμές αποκόλλησης τοίχων από σκελετό και σε επιφάνειες στον υπόγειο χώρο που βρίσκεται κάτω από τον δρόμο της στοάς καθώς επίσης και εσωτερικά στους ορόφους, αλλά και η αποκόλληση και ρηγμάτωση επιχρισμάτων - υγρασία στον υπόγειο χώρο και ρωγμές εσωτερικά και εξωτερικά του κτιρίου, είναι η φυσική φθορά του κτιρίου με την πάροδο πάνω από μισού αιώνα ζωής, όπως και η μη συντήρηση του, επεξηγήθηκε με επάρκεια λεπτομερώς και τεκμηριωμένα. Ως επεξήγησε, τα κτίρια θα πρέπει ανά τακτά χρονικά διαστήματα να συντηρούνται και όταν ένα κτίριο που έχει ξεπεράσει τον μισό αιώνα ζωής, όπως το εν λόγω επίδικο κτίριο, έπρεπε ήδη να έχει συντηρηθεί, έτσι ώστε να μην αυξάνονται τα προβλήματα, που οφείλονται σε φυσικούς παράγοντες για λόγους ασφάλειας και αισθητικής. Ως επεξήγησε περαιτέρω τα προβλήματα υγρασίας και μούχλας δεν θα υπήρχαν εάν κατά το χρόνο κατασκευής του υπογείου λαμβάνονταν τα απαραίτητα μέτρα στεγανοποίησης της πλάκας του υπογείου χώρου. Επεσήμανε επίσης ότι υδροροή που είχε κατασκευαστεί στο χώρο και κατέληγε σε παραδεξάμενο δεν είχε στεγανοποιηθεί με αποτέλεσμα να δημιουργείται πρόβλημα με την διείσδυση υγρών στοιχείων στο κάτω μέρος του δρόμου, δηλαδή στον υπόγειο χώρο, με συνέπεια να προκύπτει εστία υγρασίας και να δημιουργούνται τα προβλήματα οξείδωσης οπλισμού και ενανθράκωσης σκυροδέματος. Επεσήμανε περαιτέρω, επεξηγώντας ότι η άδεια οικοδομής του κτιρίου προέβλεπε ότι ο δρόμος της στοάς θα χρησιμοποιείται ως δρόμος και το φορτίο θα ήταν για επτά τόνους. Λόγω της παράλειψης συντήρησης του κτιρίου για πολλά χρόνια, η ζωή και η ασφάλεια του κτιρίου έχει μειωθεί γατί φάνηκε από την επιτόπια εξέταση του ότι ο ιδιοκτήτης δεν έλαβε τα απαραίτητα μέτρα συντήρησης της ιδιοκτησίας του. Διαφώνησε τεκμηριώνοντας την γνώμη του ότι το πρόβλημα δημιουργήθηκε λόγω κακής ένωσης της ασφάλτου με το μπετόν της πλάκας αναφέροντας ότι δεν υπάρχει καλή και κακή ένωση της ασφάλτου με το μπετόν της πλάκας. Όσες ασφαλτοστρώσεις και να είχαν γίνει στο παρελθόν, από τη στιγμή που δεν λήφθηκαν τα απαραίτητα μέτρα για στεγανοποίηση της πλάκας του υπογείου από τον ιδιοκτήτη, πάλι θα είχαν δημιουργηθεί τα προβλήματα της υγρασίας, μούχλας και διάβρωσης στους τοίχους. Ως προς τα νερά της βροχής που εισρέουν και τις ρωγμές της πλάκας που έχουν μεγαλώσει, όπως αναφέρεται στις επιστολές ημερομηνίας 10/05/1992 - Τεκ. 3, 08/11/2007 - Τεκ. 18, 02/03/2016 - Τεκ 43, και στην παράγραφο 14 της Γραπτής Δήλωσης του Μιχάλης Κωνσταντίνου, ήταν η άποψη του ότι αυτά οφείλονται στο ότι ο ιδιοκτήτης κατά την κατασκευή του κτιρίου δεν έχει προνοήσει για σύστημα περισυλλογής όμβριων υδάτων, καθώς επίσης παρέλειψε να συντηρήσει και να στεγανοποιήσει την πλάκα της οροφής του υπογείου του. Επεξηγώντας περαιτέρω τη θέση του ότι ο βασικός λόγος της επιδείνωσης και δραματικής κατάστασης του κτιρίου είναι η μη συντήρηση και παράλειψη του ιδιοκτήτη να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα γιατί από το 1992 μέχρι και σήμερα καμία επιδιόρθωση δεν έχει γίνει στο εν λόγω κτίριο καταλήγοντας ότι αποτέλεσμα της παράλειψης μέτρων συντήρησης του κτιρίου είναι όλες οι ζημιές και φθορές που διαπιστώθηκαν και όχι η υπερκόπωση του κτιρίου. Τα όσα ο συνήγορος του Ενάγοντα ανέφερε για προσπάθεια αυτού του μάρτυρα να χρηματισθεί από τον Ενάγοντα πριν να ετοιμάσει αυτή την έκθεση, δεν δικαιολογείται από τα γεγονότα. Είναι ξεκάθαρο από το Τεκμήριο 39, επιστολή του Ενάγοντα προς το δικηγόρο του, ημερομηνίας 30.9.2015 ότι διαφωνούσε με την έκθεση του εν λόγω προσώπου. Θα αναμένετο σ' αυτή την επιστολή να αναφερθεί σε ένα τέτοιο γεγονός αν πράγματι είχε συμβεί, κάτι που δεν υπάρχει. Επίσης θα αναμένετο να γίνει αναφορά σε ένα τέτοιο γεγονός στη παρούσα διαδικασία μέσω ενημέρωσης του Δικαστηρίου αλλά θα αναμένετο να γίνει αναφορά και στη μαρτυρία του Ενάγοντα καθώς επίσης και καταγγελία εναντίον του εν λόγω μάρτυρα στο ΕΤΕΚ. Ενόψει των ανωτέρω η θέση αυτή δεν ευσταθεί και απορρίπτεται. Επίσης η μαρτυρία των Γιαννάκη Λαζάρου (ΜΥ2) και της Ειρήνης Αντωνίου (ΜΥ3), οι οποίοι κατείχαν και/ή κατέχουν τη θέση του Εκτελεστικού Μηχανικού ή Ανώτερου Εκτελεστικού Μηχανικού στο Δήμο Λευκωσίας, εξετάσθηκε με επισταμένη προσοχή λόγω της σχέσης εργοδότησης που είχαν με τον Εναγόμενο. Έχοντας υπόψη τα όσα αναφέρουν τόσο στη κυρίως όσο και στην αντεξέταση τους, κρίνω ότι μπορώ να στηριχθώ σ' αυτές. Η αναφορά τους στο ιστορικό του επίδικου κτιρίου και στην εκδοθείσα άδεια οικοδομής και όρους αυτής επιβεβαιώνεται από τα κατατεθέντα Τεκμήρια και γίνεται αποδεκτή. Επίσης, έχοντας υπόψη τα όσα με λεπτομέρεια ανέφεραν, την επιστημονική τεκμηρίωση του λόγου τους, η οποία δεν κλονίσθηκε από την αντεξέταση, κρίνω ότι μπορώ να στηριχθώ και στα όσα αναφέρθηκαν τόσο για την αιτία δημιουργίας του προβλήματος στο επίδικο υπόγειο που δεν διαφέρει με τα όσα ο ΜΥ1 Θεοφάνους ανέφερε όσο και για τη γνώμη τους ως προς την διέλευση των οχημάτων επί του δρόμου σ' αυτή, η οποία τεκμηριώθηκε και επεξηγήθηκε με σαφήνεια την οποία αποδέχομαι. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Ενόψει της πιο πάνω αξιολόγησης, πέραν των παραδεκτών γεγονότων που έχουν αναφερθεί πιο πάνω, τα ευρήματα μου έχουν ως ακολούθως: Η επίδικη ακίνητη περιουσία αποτελείται από τριώροφη πολυκατοικία, από ισόγεια καταστήματα, υπόγειο εργαστήρι και στοά στην οποία περνούσε από μέσα δρόμος ιδιωτικός με δικαίωμα Δημόσιας Διάβασης, ο οποίος μέχρι το 2002, ότε απεκόπη από τον Ενάγοντα, χρησιμοποιείτο ως δρόμος που εξυπηρετούσε τη τροχαία κίνηση της περιοχής. Ο Εναγόμενος Δήμος Λευκωσίας είναι ο κατά νόμον υπεύθυνος, για το οδικό δίκτυο που βρίσκεται στην εντός των τοιχών Λευκωσίας και είναι η υπεύθυνη αρχή για την σωστή χρήση του οδικού δικτύου, την σηματοδότηση του και την μονοδρόμηση του, μεταξύ των οποίων και την οδό Πλουτάρχου. Στις 3 Απριλίου, 1948, βάση του Περί Διακανονισμού Οδών και Οικοδομών Νόμου του 1946, κατόπιν αίτησης της ιδιοκτήτριας Ζωής Ε. Ιακωβίδου εκ Λευκωσίας, εκδόθηκε υπέρ του τεμαχίου με παλαιό αριθμό εγγραφής Φ/Σχ. 21.46.05.04 και 08, τεμ. 313/2, 313/3 και καινούργιο αριθμό εγγραφής Τμήμα 3, Φ/Σχ. 21.46.05.04 και 08, τεμάχιο 46 στη Φανερωμένη στη Λευκωσία, η υπ' αριθμό 959 άδεια οικοδομής. Σύμφωνα με τους όρους της άδειας οικοδομής με αριθμό

(2)«δια την πλάκα του υπογείου η φόρτισης θα λογισθή ως φόρτισις γέφυρας I. Τα φορτία των υπολογισμών θα είναι:

(1)«Οδοστρωτήρ βάρος 7 τόνων (συντελεστής κρούσεως 1.4)» Δηλαδή το φορτίο που λαμβάνετο υπόψη στην στατική μελέτη υπολογισμού της πλάκας οροφής ισογείου έπρεπε να ήτανι 7 τόνοι με αύξηση 40% (δηλαδή 7 Χ 1.4 = 9.8 τόνοι, συγκεντρωμένο φορτίο). Η αύξηση σκοπό έχει να λάβει υπόψη τη δυναμικότητα του φορτίου λόγω δονήσεων κατά την κίνηση του οδοστρωτήρα.

(2)Ασφαλτικόν οδόστρωμα και θεμέλιον συνολικού πάχους τουλάχιστον 25 εκ.» Δηλαδή ασφαλτικό οδόστρωμα από ασφαλτική επάλειψη που τοποθετείται πάνω από τον ασφαλτικό τάπητα και τo θεμέλιο,

(3)«Ανθρωποσυνοστιμός κλπ ιΑ τόνος κατά τετραγωνικόν μέτρον». Δηλαδή η φόρτιση αυτή είναι ακόμη ένας άλλος συνδυασμός φόρτισης για τον στατικό υπολογισμό της πλάκας οροφής ανά τετραγωνικό μέτρο από ανθρώπινο συνωστισμό και κατά την μελέτη επιλέγεται η χειρότερη περίπτωση φόρτισης από τα πιο πάνω είδη φόρτισης. Επίσης σύμφωνα με το όρο με αριθμό

(3)«Η κλίσις της άνω επιφάνειας της εκ μπετόν αρμέ πλακός του υπογείου να ακολουθήση την κλίσιν του δρόμου και να είναι εις υψομετρικήν θέση τοιαύτην ώστε να επέχη θέσιν θεμελίου» και επίσης στην εν λόγω άδειας οικοδομής αναφέρεται ότι: «Δεδομένου ότι η Στοά θα χρησιμοποιείται ως δρόμος η όλη εργασία του υπογείου (θεμελίωσις, τοιχοποιία, μπετόν-αρμέ) δεόν να γίνη υπό τον έλεγχο του Δήμου». Έτσι σύμφωνα με τους πιο πάνω όρους η κλήση που θα έπρεπε να κατασκευαστεί η πλάκα του υπογείου θα έπρεπε να ακολουθήσει την κλήση του δρόμου και να είχε τη σωστή υψομετρική θέση για να γίνει η σωστή κατασκευή του θεμελίου και παράλληλα η σωστή ασφαλτόστρωση για τη σωστή απορροή των ομβρίων υδάτων επιφανειακά. Ο ιδιοκτήτης είχε την ευθύνη για την εκπόνηση Μελέτης σύμφωνα με τους όρους της εκδοθείσας Άδειας και ο Εναγόμενος την επίβλεψη για τη υλοποίηση της. Η ιδιοκτήτρια Ζωή Ιακωβίδου προέβη στην κατασκευή της οικοδομής, του υπογείου, του ισογείου και του πρώτου ορόφου, σύμφωνα με τους όρους αυτούς. Ο δρόμος της Στοάς Γαζίου ήταν ιδιωτικός με δικαίωμα δημόσιας διάβασης, όπως τροποποιήθηκε μεταγενέστερα και είναι ένας στενός και μικρού μήκους δρόμος (περίπου 110 μέτρα μήκους), του οποίου οι διαστάσεις του δεν παρείχαν την δυνατότητα για την έλευση μεγάλου αριθμού και διαστάσεων οχημάτων και δεν ήταν εφικτό να αναπτυχθεί μεγάλη ταχύτητα από τα οχήματα. Το έτος 1992 παρουσιάστηκαν ζημιές στην επίδικη οικοδομή δηλαδή (α) Πρόκληση συνεχής υγρασίας μούχλας και διάβρωσης στην πλάκα και στους τοίχους του υπογείου. (β) Ρωγμές στους τοίχους αντιστήριξης του υπογείου και της πλάκας. Εν όψει των προβλημάτων αυτών ο Ενάγων απέστειλε μέσω του Μιχάλη Κωνσταντίνου το Τεκμήριο 3 Έκθεση/Μελέτη στον Εναγόμενο, ημερομηνίας 10/5/1992. Επίσης κατά καιρούς απέστειλε τόσο ο ίδιος όσο και μέσω του δικηγόρου του επιστολές καθώς επίσης και του Αρχιτέκτονα Μιχάλη Κωνσταντίνου, ΜΕ2, οχλήσεις προς τον Δήμο χωρίς οποιαδήποτε ανταπόκριση. Ο Δήμος ακολουθώντας τις υφιστάμενες κλήσεις και ρήσεις, επίστρωσε τον δρόμο με άσφαλτο περί το 1992, με τη σωστή και προβλεπόμενη διαδικασία σύμφωνα με τις προδιαγραφές της συγκεκριμένης περιόδου. Η στεγανοποίηση της πλάκας αλλά και συνολικά όλου του υπογείου, είναι ευθύνη του ιδιοκτήτη. Όσον αφορά την απορροή όμβριων υδάτων από τις ιδιωτικές περιουσίες είναι στην αποκλειστική ευθύνη των ιδιοκτητών. Γενεσιουργός αιτία των ζημιών που παρουσιάστηκαν είναι η μη συντήρηση του κτιρίου από τον ιδιοκτήτη της από το 1949 που κτίστηκε, μέχρι το 1992 και η λανθασμένη κατασκευή εξαρχής, χωρίς να έχει τοποθετηθεί η απαιτούμενη υγρομόνωση στο κτίριο. Επίσης ο λόγος που συσσωρεύονται τα νερά της βροχής στο δρόμο πάνω από το υπόγειο του Ενάγοντα είναι γιατί δεν είχαν τηρηθεί πιστά οι όροι της άδειας. Τα όμβρια ύδατα που προέρχονται από την οροφή του ακινήτου θα έπρεπε να διοχετευθούν αφού ο ιδιοκτήτης έπρεπε να λάβει τα σωστά μέτρα απορροής τους, ώστε να κατασκευαστεί με τις σωστές ρήσεις η οροφή του υπογείου και να μεταφέρονται/ διοχετεύονται τα ύδατα στους παρακείμενους αγωγούς ομβρίων. Η κακή κατάσταση του κτιρίου οφείλεται στην παράλειψη των ιδιοκτητών να τοποθετήσουν εξαρχής την απαιτούμενη μόνωση στο υπόγειο του κτιρίου (τοίχους, πλάκα, κλπ) καθώς και στην παράλειψη τους να προβούν στις δέουσες ενέργειες συστηματικής συντήρησης. Γενεσιουργός αιτία για τις αναφερόμενες ζημιές είναι η φυσική φθορά του κτιρίου με την πάροδο πάνω από μισού αιώνα ζωής, όπως και η μη συντήρηση του κτιρίου από τους ιδιοκτήτες. Λόγω της κακοτεχνίας κατά τον χρόνο κατασκευής του κτιρίου και της παράλειψης να ληφθούν τα σωστά μέτρα, το σύστημα περισυλλογής όμβριων υδάτων έπρεπε να είχε κατασκευαστεί από τον ιδιοκτήτη εξ αρχής, έτσι ώστε τα νερά που προέρχονται από την οροφή του υπογείου ιδιοκτησίας του Ενάγοντα, να απομακρύνονται και να καταλήγουν σε παρακείμενα φρεάτια και αγωγούς ή και επιφανειακά, εφόσον η πλάκα κάτω από την στοά είχε κατασκευαστεί με κλίση. Η κακοτεχνία και η προχειρότητα παρατηρείται και σε υδρορροή, που έχει κατασκευαστεί και καταλήγει σε παραδεξάμενο χωρίς να έχει γίνει οποιαδήποτε στεγανοποίηση στο σημείο αυτό, με αποτέλεσμα να δημιουργείται πρόβλημα με την διείσδυση υγρών στοιχείων στο κάτω μέρος του δρόμου, δηλαδή στον υπόγειο χώρο, με συνέπεια να προκύπτει εστία υγρασίας και να δημιουργούνται τα προβλήματα οξειδώσεις οπλισμού και ενανθράκωση σκυροδέματος. Παρότι η άδεια οικοδομής του κτιρίου προέβλεπε ότι ο ιδιωτικός δρόμος της στοάς θα χρησιμοποιείται ως Δημόσια Διάβαση και το φορτίο θα ήταν για επτά τόνους, ωστόσο λόγω της παράλειψης συντήρησης του κτιρίου για πολλά χρόνια, η ζωή και η ασφάλεια του κτιρίου έχει μειωθεί. Τα νερά της βροχής που εισρέουν και τις ρωγμές της πλάκας που έχουν μεγαλώσει, αυτά οφείλονται στο ότι ο ιδιοκτήτης κατά την κατασκευή του κτιρίου δεν έχει προνοήσει για σύστημα περισυλλογής όμβριων υδάτων, καθώς επίσης παρέλειψε να συντηρήσει και να στεγανοποιήσει την πλάκα της οροφής του υπογείου του. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Το ερώτημα που εγείρεται εν όψει των πιο πάνω ευρημάτων είναι κατά πόσο ο Εναγόμενος Δήμος υπέχει ευθύνη για την δημιουργηθείσα κατάσταση. Σ' αυτό το σημείο θα πρέπει να εξετασθεί κατ' αρχή η θέση του Εναγομένου ότι δεν νομιμοποιείται ο Ενάγων για έγερση αγωγής, για ζημιές που έχει υποστεί η στοά (η οποία είναι κοινόχρηστη) και άλλα πρόσωπα ιδιοκτήτες της τριώροφης οικοδομής. Είναι ξεκάθαρο από τα γεγονότα της παρούσας ότι ο Ενάγων δεν μπορούσε εξ ονόματος του να κινήσει διαδικασία ούτε για ζημιές στη στοά που διέρχεται ο επίδικος δρόμος ούτε για ζημιές που υπέστησαν άλλοι ιδιοκτήτες της επίδικης οικοδομής, ούτε είναι η περίπτωση που νομιμοποιείται η έγερση αγωγής στο όνομα του για άλλους ιδιοκτήτες (βλ. Εκκλησιαστική Επιτροπή του Ιερού Ναού Αγίας Τριάδος ν. Ρένου Παπαδόπουλου, Ιωαννίδης ν. Καραβιώτης κ.α.

(1999)1 ΑΑΔ 1160). Επιπρόσθετα ευσταθεί η θέση του Εναγομένου ότι δεν μπορεί ο ίδιος να διεκδικεί αποζημιώσεις για ζημιές της οικοδομής του υπογείου από το 1992-1998 αφού τότε ο ίδιος δεν ήταν ιδιοκτήτης αυτού και οι ισχυριζόμενες ζημιές αφορούν την οικοδομή και όχι απώλεια του ιδίου ως κατόχου αυτής. Μετά την αντίκριση του πιο πάνω θέματος προχωρώ να εξετάσω την ουσία της αγωγής. Ως προκύπτει από τις δικογραφημένες θέσεις του Ενάγοντα, βάση της παρούσας αγωγής αποτελούν (α) παράνομη επέμβαση (β) παράβαση των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων του (γ) αμέλεια και (δ) ιδιωτική οχληρία. Έχοντας υπόψη τα πραγματικά γεγονότα της παρούσας κρίνω ότι ο Ενάγων απέτυχε να αποδείξει την υπόθεση του είτε στη βάση της παράνομης επέμβασης, είτε της αμέλειας, είτε στη βάση της παράβασης νομικού καθήκοντος, είτε στη βάση της ιδιωτικής οχληρίας. Όπως προκύπτει από τον ορισμό της παράνομης επέμβασης άρθρο 43 του Κεφ. 148 αυτή συνίσταται στην παράνομη είσοδο ή πρόκληση ζημιάς σε αυτή. Το αδίκημα αυτό μπορεί να διαπραχθεί είτε με παράνομη είσοδο, παράνομη πρόκληση ζημιάς ή παράνομη επέμβαση σε ακίνητη ιδιοκτησία. Στην παρούσα υπόθεση ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι ο Εναγόμενος παράνομα εισέρχεται στην ακίνητη περιουσία του χωρίς τη συγκατάθεση του διά της έλευσης πεζών και αυτοκινήτων αφού ο δρόμος είναι ιδιωτικός. Ως ανεφέρθη πιο πάνω ο Ενάγων δεν νομιμοποιείται να εγείρει αγωγή για την Στοά και τον επίδικο δρόμο αφού δεν ήταν ο μόνος κάτοχος αυτής αλλά με τους συγκατόχους και συνιδιοκτήτες οι οποίοι ήταν αναγκαίοι διάδικοι στη παρούσα Αγωγή. Ακόμη όμως και αν νομιμοποιείτο να εγείρει αυτή την απαίτηση εναντίον του Εναγόμενου, λόγω παράλειψης του Δήμου να απαγορεύσει την διέλευση πεζών και οχημάτων από αυτό το δρόμο, δεν έχει αποδειχθεί ότι αυτή η παράλειψη ήταν παράνομη, εν όψει του όρου που υπήρχε στην άδεια οικοδομής για χρήση του επίδικου ιδιωτικού δρόμου ως δημόσια διάβαση ο οποίος έγινε αποδεκτός από τους πρώην ιδιοκτήτες αυτής. Είναι επίσης η θέση του Ενάγοντα ότι ο Εναγόμενος με την έκδοση άδειας στον Όμιλο Σιακόλα για ανέγερση του Εμπορικού Κέντρου και του τριώροφου για δημιουργία χώρων στάθμευσης, δημιουργήθηκαν ζημιές στην περιουσία του λόγω παράβασης νόμιμου καθήκοντος (misfeasance) και ότι παρέλειψαν να λάβουν μέτρα συντήρησης του. Στην υπόθεση Επίσημος Παραλήπτης ν. Γεωργίου Εφρέμ Δημητρίου κ.α.

(1997)1 ΑΑΔ 336, 353, αναφέρθηκαν τα εξής: « Είναι γεγονός πως ο νόμος δεν δίδει δικαίωμα έγερσης αγωγής για αποζημιώσεις για κάθε περίπτωση που ένα πρόσωπο υφίσταται ζημιά σαν αποτέλεσμα παράβασης θέσμιου καθήκοντος από άλλο. Όταν ο νόμος επιβάλλει τέτοιο καθήκο σε ένα άτομο, η διακρίβωση κατά πόσο δημιουργείται δικαίωμα αγωγής για αποζημιώσεις εξαρτάται από το κατά πόσο το νομοθέτημα είχε σκοπό να επιβάλει το καθήκο αυτό σαν δημόσιο καθήκο, οπότε το πρόσωπο που υπέστη τη ζημιά δεν έχει δικαίωμα αγωγής ή αν επιπρόσθετα προς το δημόσιο καθήκο υπήρχε πρόθεση να επιβάλει το καθήκο αυτό και προς όφελος του προσώπου που υπέστη τη ζημιά, οπότε δημιουργείται το δικαίωμα στο πρόσωπο αυτό να εγείρει αγωγή για αποζημιώσεις. Το Ανώτατο Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να ενδιατρίψει επί του θέματος αυτού μεταξύ άλλων και στην Kythreotis v. Constantinou

(1984)1 C.L.R. 811, στην οποία γίνεται αναφορά και σε σχετικές αγγλικές αποφάσεις. Δεν θα ενδιατρίψουμε άλλο στην ανάλυση του θέματος αυτού, αλλά θα περιοριστούμε να αναφέρουμε ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο ασχολούμενο με το θέμα αυτό ορθά έθεσε τα ακόλουθα ερωτήματα προς απάντηση επί του θέματος: " (α) Η αγωγή έχει εγερθεί αναφορικά με το είδος της ζημιάς την οποία το συγκεκριμένο νομοθέτημα είχε πρόθεση να αποτρέψει; (β) Ανήκει ο ενάγων στην τάξη που το νομοθέτημα είχε πρόθεση να προστατεύσει; (γ) Είναι η ειδική θεραπεία που προβλέπεται από το νομοθέτημα αρκετή για την προστασία του ζημιωθέντος;"». Από τα ευρήματα του Δικαστηρίου δεν έχει στοιχειοθετηθεί οποιαδήποτε παράβαση θέσμιου καθήκοντος από πλευράς του Δήμου. Η μη ρύθμιση της τροχαίας κίνησης και χρήση του ιδιωτικού δρόμου που διαπερνά τη Στοά από τη τροχαία κίνηση, κρίνω ότι δεν αφορά παράβαση θέσμιου καθήκοντος του Δήμου, αφού η χρήση του ως δημόσιας διάβασης πηγάζει από όρο της αδείας ο οποίος δεν έχει με οποιοδήποτε τρόπο προσβληθεί ή ακυρωθεί και τεκμαίρεται νόμιμος. Επίσης η έγκριση της αδείας του Ομίλου Σιακόλα αυτή καθ' εαυτή δεν μπορεί να ελεγχθεί από το παρόν Δικαστήριο και εν όψει του ότι αυτή δεν έχει προσβληθεί ενώπιον Διοικητικού Δικαστηρίου τεκμαίρεται, με βάση το τεκμήριο νομιμότητας, ως νόμιμη. Τα όσα επίσης αναφέρονται από τον Ενάγοντα για αναπάντητα αιτήματα του Ενάγοντα προς τον Εναγόμενο διέπονται, ως ορθά επεσήμανε η συνήγορος του Εναγομένου από το άρθρο 29 του Συντάγματος και δεν μπορούν να εξετασθούν στα πλαίσια της παρούσας ως παράβαση νόμιμου καθήκοντος του Δήμου αφού δεν έχουν προσβληθεί με βάση το άρθρο 146 του Συντάγματος στο αρμόδιο Διοικητικό Δικαστήριο. Ως προς τη θέση του Ενάγοντα ότι τα προβλήματα της οικοδομής οφείλονται στην αμέλεια του Εναγόμενου λόγω του ότι (α) παρά το ότι ο δρόμος της Στοάς είναι ιδιωτικός, ο Εναγόμενος παράλειψε να λάβει μέτρα προς αποφυγή της χρήσης του δρόμου και (β) ο Δήμος ευθύνεται για την πρόκληση συνεχούς υγρασίας, μούχλας και διάβρωσης στους τοίχους του υπογείου του, λόγω παράλειψης του Εναγόμενου να επιδιορθώσει την κακή ένωση της ασφάλτου με το μπετόν, να δημιουργήσει σύστημα περισυλλογής των νερών (όμβρια ύδατα) και να παύσει την ανεξέλεγκτη διέλευση οχημάτων από το χώρο, αυτή δεν ευσταθεί. Αμέλεια σύμφωνα με το άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148 συνίσταται σε τέλεση πράξης που κάτω από τις περιστάσεις δεν θα τελούσε ένας λογικός, συνετός άνθρωπος ή στην παράλειψη τέλεσης πράξης την οποία κάτω από τις ανάλογες περιστάσεις θα τελούσε, με αποτέλεσμα την πρόκληση ζημιάς. Το καθήκον επιμέλειας εξετάζεται πάντοτε σε συνάρτηση με το συγκεκριμένο πρόσωπο που την επικαλείται και σε αναφορά στην πράξη ή παράλειψη που προκάλεσε τη ζημιά και όχι αφηρημένα (Λάππας ν. Παφίτη κ.α.

(1995)1 Α.Α.Δ. 832. Το είδος της ζημιάς που προκαλείται από παράλειψη και μη άσκηση επιμέλειας θα πρέπει να είναι εύλογα προβλεπτή και θα πρέπει να υπάρχει αιτιώδης συνάφεια αυτών. Θα πρέπει δηλαδή η μαρτυρία να συσχετίσει τη ζημιά που έχει υποστεί με την αμέλεια του Εναγόμενου δηλαδή, ο Ενάγων θα πρέπει να αποδείξει αιτιώδη συνάφεια μεταξύ της αμέλειας του αντιδίκου του και των ζημιών που έχει υποστεί. Ακόμα και στις περιπτώσεις όπου ο εναγόμενος παραδέχεται αμέλεια, ο Ενάγων δεν δικαιούται χωρίς οτιδήποτε άλλο αποζημίωσης, εκτός αν μπορέσει να συνδέσει τη ζημιά του με την αμέλεια που αποδίδει στον Εναγόμενο. Όπως προέκυψε από τα ευρήματα του Δικαστηρίου ο Εναγόμενος Δήμος, με βάση τα γεγονότα της υπόθεσης, δεν υπείχε οποιοδήποτε καθήκον επιμέλειας, για τη δημιουργηθείσα κατάσταση. Στην υπόθεση Λάππας ν. Παφίτη κ.α.

(1995)1 Α.Α.Δ. 832 αναφέρθηκε ότι το καθήκον επιμέλειας, και συνεπώς η ίδια η αμέλεια ως αστικό αδίκημα δεν εξετάζεται αφηρημένα αλλά σε συνάρτηση προς το συγκεκριμένο πρόσωπο που την επικαλείται και με αναφορά στην ορισμένη πράξη ή παράλειψη που προκάλεσε τη ζημία. Ούτε όμως έχει αποδειχθεί ανεξέλεγκτη έλευση των οχημάτων αφού ως προέκυψε από τη μαρτυρία ο συγκεκριμένος δρόμος αφορά δρόμο δευτερεύουσας εξυπηρέτησης του κοινού και σύμφωνα με την άδεια οικοδομής προέβλεπε για το βάρος του οχήματος ότι η πλάκα άνωθεν του υπογείου όπως κατασκευαστεί με τέτοιο τρόπο ώστε να ληφθούν υπόψη τα εξής: i. Να αντέχει οδοστρωτήρα βάρους 7 τόνων με συντελεστή κρούσης (κραδασμούς) 1.4 ii. Το ασφαλτικών οδόστρωμα και το θεμέλιο να είναι συνολικού πάχους τουλάχιστον 25εκ. iii. Ο ανθρωποσυνωστιμός κλπ. να είναι ½ κατά τετραγωνικό μέτρον. Από τη προσαχθείσα μαρτυρία δεν προσδιορίσθηκε ούτε ο όγκος ούτε και το βάρος των οχημάτων που περνούσαν πάνω απ' τον δρόμο της «Στοάς Γαζιού». Αντίθετα ακόμη και αν περνούσαν αυτά μπορούσαν να περνούν, ως επεξήγησε ο ΜΥ2 Γιαννάκης Λαζάρου. Με βάση τα πιο πάνω δεν υπάρχει οποιοδήποτε καθήκον επιμέλειας που να παρέλειψε ο Εναγόμενος ως προς την έλευση και βάρος των οχημάτων. Ούτε όμως ο ισχυρισμός του Ενάγοντα ότι ο Εναγόμενος Δήμος όφειλε να λάβει τα δέοντα μέτρα για να περισυλλέγονται μέσα σε φρεάτια τα νερά της βροχής από τις παρακείμενες χωλέτρες και ότι παρέλειψε να επιδιορθώσει την κακή ένωση του δρόμου με το μπετόν και να λάβει οποιαδήποτε μέτρα για την μόνωση και στεγανοποίηση του υπογείου του ευσταθεί, γιατί η υποχρέωση για δημιουργία συστήματος περισυλλογής όμβριων υδάτων και για την στεγανοποίηση και μόνωση του υποστατικού του, την έχει ο ιδιοκτήτης του υποστατικού, Κανονισμός 17 των Περί Οδών και Οικοδομών Κανονισμοί και το άρθρο 33 του Περί Αποχετευτικών Συστημάτων Νόμος Ι(Ι)/1971. Ο Εναγόμενος είχε υποχρέωση μόνο να ελέγξει την διεργασία του υπογείου υπό τους όρους που τέθηκαν στην άδεια. Μετά την κατασκευή, η συντήρηση του υπογείου καθώς και το αν θα ληφθούν μέτρα μόνωσης και στεγανοποίησης του, φέρει ευθύνη ο ιδιοκτήτης, όπως και για τα όμβρια ύδατα. Η υγρασία και η μούχλα που προκλήθηκε στο υπόγειο του Ενάγοντα είχε γίνει λόγω της κακής ποιότητας εργασίας κατά την οικοδόμηση της και την μη λήψη των απαραίτητων μονωτικών και στεγανοποιητικών μέτρων για την προφύλαξη του. Τέλος ως προς τη βάση Αγωγής που αφορά το αστικό αδίκημα της ιδιωτικής οχληρίας που πηγάζει από την μη απαγόρευση από τον Εναγόμενο διέλευσης των οχημάτων από την «Στοά Γαζίου», αλλά και από την άδεια που δόθηκε στον Όμιλο Σιακόλα για την οικοδόμηση του κτιρίου του, το οποίο γειτνιάζει με το ακίνητο του Ενάγοντα, με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου ο Ενάγοντας δεν στοιχειοθέτησε αυτό το αδίκημα. Τα συστατικά στοιχεία της ιδιωτικής οχληρίας περιέχονται στο άρθρο 46 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου ΚΕΦ.148, το οποίο έχει ως ακολούθως: «Ιδιωτική οχληρία συνίσταται εις το ότι πρόσωπον επιδεικνύει συμπεριφοράν ή διεξάγει τας εργασίας του ή χρησιμοποιεί ακίνητον ιδιοκτησίαν ανήκουσαν αυτώ κατά κυριότητα ή υπ΄ αυτού κατεχομένη, κατά τρόπον ώστε καθ΄ έξιν να παρεμβαίνη εις την εύλογον χρήσιν και απόλαυσιν, λαμβανομένων υπ΄ όψιν της θέσεως και της φύσεως αυτής, της ακινήτου ιδιοκτησίας, οιουδήποτε ετέρου προσώπου: Νοείται ότι ο ενάγων δεν τυγχάνει αποζημιώσεως εν σχέσει προς ιδιωτικήν οχληρίαν εκτός εάν ένεκεν ταύτης υπέστη ζημίαν.» Απαραίτητη προϋπόθεση για στοιχειοθέτηση του εν λόγω αδικήματος είναι παράνομη άδικη πράξη, ενέργεια ή συμπεριφορά η οποία να παρεμποδίζει τον Ενάγοντα από τη εύλογη χρήση του ακινήτου του (βλ. Demetriou v. Aristodemou

(1988)1 C.L.R. σελ. 615, 617). Το βάρος απόδειξης αυτής δηλαδή της στέρησης της εύλογης χρήσης, βαρύνει τον Ενάγοντα. Στην υπόθεση Καλότυχου ν. CYPSUN HOLIDAYS CO LTD,

(2002)2 Α.Α.Δ. αναφέρθηκε ότι το άρθρο 46 δεν θέτει ότι η πρόκληση ζημιάς είναι απαραίτητη προϋπόθεση της ιδιωτικής οχληρίας. Η προϋπόθεση ζημιάς συναρτάται προς την απαίτηση για αποζημίωση παρά προς την ύπαρξη της οχληρίας αυτής καθ΄ εαυτής και περιορίζεται στο είδος της ιδιωτικής οχληρίας, που συνίσταται ακριβώς στην πρόκληση φυσικής ζημιάς σε περιουσία. Μια πράξη η οποία υπό ορισμένες προϋποθέσεις είναι αθώα ενέργεια, μπορεί υπό άλλες συνθήκες διαπραττόμενη και εκτελούμενη να είναι αγώγιμη, ως οχληρία (βλ. Halsbury´s (ανωτέρω) p.162, επ.), γι΄ αυτό σημαντικό στοιχείο αποτελεί ο χρόνος, οι συνθήκες, ο τρόπος διάπραξης μιας ενέργειας ή συμπεριφοράς. Στην υπόθεση Ρίτσα Δημοσθένους ν. Μάριος Γεωργίου κ.α.,

(2001)1 Α.Α.Δ. 1968 αναφέρθηκε ότι παρόλο ότι η αμέλεια, με τη στενή της έννοια, δεν είναι αναγκαίο στοιχείο της ιδιωτικής οχληρίας, εν τούτοις, κάποιου είδους υπαιτιότητα (fault) που να προκαλεί προβλεπτή ζημιά είναι αναγκαία (σελ. 572). Όπου προκύπτουν ζημιές συνεπεία αστικού αδικήματος, ο αδικοπραγήσας οφείλει ν΄ αποζημιώσει για όσες ζημιές προκάλεσε ή να πληρώσει για οτιδήποτε απαιτηθεί ώστε να αποφευχθεί παρόμοια ενέργεια στο μέλλον (βλ. Halsbury´s Laws of England 3rd edition, vol. 38 παρ. 1245). Στην υπόθεση Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου κ.α. v. Rawnsell Trad.Co. Ltd

(2003)1 Α.Α.Δ. 1570 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα ως προς το συστατικό στοιχείο της «κατά συνήθεια (habitually) παρέμβασης που απαιτείται για την ιδιωτική οχληρία: «Το στοιχείο της «κατά συνήθεια (habitually) παρέμβασης αποτελεί την ειδοποιό διαφορά μεταξύ της ιδιωτικής οχληρίας του άρθρου 46 και του αστικού αδικήματος Rylands v. Fletcher

(1868)LR 3HL 330 η οποία, αποτέλεσε έρεισμα του σκεπτικού της εκκαλούμενης απόφασης επί του συγκεκριμένου θέματος. Η «κατά συνήθεια» (habitually) παρέμβαση είναι ένα από τα συστατικά στοιχεία του άρθρου 46 όπως και του αστικού αδικήματος της ιδιωτικής οχληρίας κατά το αγγλικό κοινοδίκαιο (Cunard v. Antifyre Ltd

(1933)1 KB 551). Στην υπό κρίση υπόθεση αυτό το στοιχείο της κατά συνήθεια παρέμβασης νομίζουμε ότι ελλείπει παντελώς και συνεπώς δεν υπήρχαν υπό τις περιστάσεις περιθώρια διασταλτικής ερμηνείας προς θεμελίωση ιδιωτικής οχληρίας.» Στην Γενικός Εισαγγελίας της Δημοκρατίας ν. Ελευθερίας Ζιπίτη κ.α.

(2003)1 Α.Α.Δ. 758, όπου το αγώγιμο δικαίωμα των εφεσιβλήτων εδρεώνετο στο αστικό αδίκημα της δημόσιας οχληρίας, το Ανώτατο Δικαστήριο παρατήρησε και τα εξής: «Δεν χρειάζεται να λεχθούν περισσότερα επί του θέματος. Εκτός του ότι η Δημοκρατία έχει παραδεχθεί την υποχρέωσή της να διατηρεί τους δρόμους της αρμοδιότητας της σε καλή κατάσταση, είναι ουσιαστικά αδιάφορο αν η ευθύνη της βασίζεται σε δημόσια οχληρία ή αμέλεια, γιατί τα δύο αυτά αστικά αδικήματα αλληλοκαλύπτονται. Όπως έχει λεχθεί στην υπόθεση Goldman v. Hargrave

(1966)2 All E.R. 989, το αστικό αδίκημα της οχληρίας, με αβέβαια τα όρια του, μπορεί να συνίσταται σε μια μεγάλη ποικιλία περιπτώσεων, σε μερικές των οποίων η αμέλεια είναι αποφασιστικής σημασίας, ενώ σε άλλες δεν παίζει κανένα απολύτως ρόλο. Σε περιπτώσεις όπου η ευθύνη του εναγόμενου προκύπτει όχι γιατί δημιούργησε την οχληρία, αλλά επειδή επέτρεψε να συνεχίζεται, απόδειξη της αμέλειας του είναι τουλάχιστον ουσιώδης. Όπως έχει λεχθεί στην υπόθεση Sedleigh-Denfield v. O'Callaghan

(1940)3 All E.R. 349, αν ο εναγόμενος δεν δημιούργησε την οχληρία, για να θεωρηθεί υπεύθυνος θα πρέπει να την είχε συνεχίσει, δηλαδή θα πρέπει να αποδειχθεί ότι αμέλησε να την άρει όταν πληροφορήθηκε την ύπαρξη της ή όταν θα έπρεπε να είχε πληροφορηθεί την ύπαρξη της.» Στη παρούσα υπόθεση δεν έχει αποδειχθεί το στοιχείο της «κατά συνήθεια» μέχρι σήμερα αφού ο δρόμος έχει κλείσει από το 2002 μέχρι σήμερα. Επίσης δεν συνδέθηκε η χρήση του επίδικου δρόμου με τις ζημιές που παρατηρήθηκαν στην εν λόγω οικοδομή, οι οποίες προήλθαν συνεπεία κακοτεχνιών και μη συντήρησης της οικοδομής. Ως εκ των ανωτέρω, ο Ενάγοντας απέτυχε να αποδείξει τα συστατικά στοιχεία της ιδιωτικής οχληρίας και αυτή η βάση αγωγής δεν ευσταθεί και απορρίπτεται. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Καταληκτικά για τους λόγους που αναφέρθηκαν πιο πάνω, η Αγωγή απορρίπτεται με έξοδα εναντίον του Ενάγοντα και υπέρ του Εναγόμενου όπως θα υπολογισθούν και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Η Ανταπαίτηση, η οποία αποσύρθηκε από τη συνήγορο κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, απορρίπτεται χωρίς οποιαδήποτε διαταγή για έξοδα αφού αυτή δεν προωθήθηκε στα πλαίσια της ακροαματικής διαδικασίας. (Υπ.) Γ. Κυριακίδου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής ../ΣΗ - ΙΜ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο