M. Παπαμιχαήλ & Σια κ.α. ν. Natura Agroefodia Limited, Αρ. Αγωγής: 4034/2012, 12/10/2017

(1979)1 C.L.R. 779). Βασική φιλοσοφία πίσω από το μηχανισμό της παροχής περαιτέρω λεπτομερειών, είναι η ευχέρεια στον αντίδικο να γνωρίζει τι θα αντιμετωπίσει έτσι ώστε να μη βρεθεί προ εκπλήξεως (βλ. σχετικά Annual Practice 1958 pg 460: «Particulars are necessary in order that a party may know the case he has to meet and to prevent suprise»). Υπενθυμίζω την προσταγή της Διαταγής 19 θ4 του Περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικού Κανονισμού, σύμφωνα με την οποία τα δικόγραφα θα πρέπει να περιέχουν ουσιώδη γεγονότα: «4. Every pleading shall contain, and contain only, a statement in a summary form of the material facts on which the party pleading relies for his claim or defence, as the case may be, but not the evidence by which they are to be proved, and shall, when necessary, be divided into paragraphs, enumbered consecutively. Dates, sums, and enumbers shall be expressed in figures and not in words. The pleadings shall be signed by the advocate, or by the party, if he sues or defends in person.» Στην Χριστοδούλου Κρις (Χρίστος) ν. Χρ. Μαρνέρος Σια Λτδ

(1997)1 ΑΑΔ 718, καταγράφονται και καθορίζονται οι αρχές που διέπουν το επίδικο ζήτημα. Παραθέτω αυτούσιο το απόσπασμα: «Τα δικόγραφα είναι ουσιώδη στον καθορισμό των επιδίκων θεμάτων και στον καθορισμό της βάσης επί της οποίας θα προχωρήσει η ακρόαση της υπόθεσης. Η σημασία τους τονίστηκε στην υπόθεση Christakis Loucaides v. C. D. Hay and Sons Ltd

(1971)1 C.L.R. 134. Tα δικόγραφα δεν έχουν σκοπό μόνο τη διαφύλαξη της κανονικής διαδικασίας. Σκοπό έχουν να μην καταλαμβάνονται εξ απροόπτου οι διάδικοι στους οποίους θα πρέπει να παρέχεται η δέουσα ευκαιρία να ετοιμάσουν την υπόθεσή τους για ακρόαση. Εκτός αν τα επίδικα θέματα καθοριστούν δεόντως η ακρόαση παραμένει χωρίς οριοθέτηση και οι σκοποί της δικαιοσύνης μπορεί να παρακωλυθούν λόγω της αβεβαιότητας (G.I.P. Constructions Ltd v. Panayiota Neophytou and Others

(1983)1 C.L.R. 669, 680). Σύμφωνα με τη Δ.19 θ.6, μπορεί να διαταχθεί η παροχή περαιτέρω και καλύτερων λεπτομερειών οιουδήποτε θέματος που αναφέρεται σε οιοδήποτε δικόγραφο, με τέτοιους όρους ως προς τα έξοδα ή άλλως, όπως θα θεωρηθεί δίκαιο. Τα δικόγραφα πρέπει να περιέχουν όλες τις αναγκαίες λεπτομέρειες ώστε η άλλη πλευρά να μπορεί να σχηματίζει σαφή και πλήρη εικόνα για τη φύση και την έκταση της υπόθεσης που πρόκειται να αντιμετωπίσει στην ακρόαση και να μη βρίσκεται προ εκπλήξεως ή να καταλαμβάνεται εξ απήνης. Όταν ο κανόνας αυτός παραβιάζεται ο αντίδικος δικαιούται να αξιώνει και επιτυγχάνει την έκδοση διατάγματος που να διατάσσει τον αντίδικο να παράσχει τις απαιτούμενες κάτω από τις περιστάσεις λεπτομέρειες (Κυπριακές Αερογραμμές Λτδ και Άλλοι v. Credit Libanais S.A.L.

(1991)1 A.A.Δ. 649, 652). Στην υπόθεση National Supply Corporation of the Lybyan Arab Republic v. Achaia Shipping Ltd

(1975)1 C.L.R. 427, 432, τονίστηκε η ανάγκη για ακρίβεια στα δικόγραφα ούτως ώστε ο αντίδικος να γνωρίζει με βεβαιότητα την πραγματική διαφορά και να ετοιμαστεί για τη δίκη.» Προχωρώ να εξετάσω κατά πόσο το αίτημα είναι δικαιολογημένο και ακολούθως σε περίπτωση που αυτό θεωρηθεί δικαιολογημένο θα ελέγξω κατά πόσο συντρέχει κάποιος από τους προβαλλόμενους στην ένσταση λόγους (πχ υπερβολική καθυστέρηση) που να έχει ως αποτέλεσμα τελικώς το Δικαστήριο να αρνηθεί την έκδοση του διατάγματος. Ανατρέχω αμέσως στο αίτημα των Εναγόντων/Αιτητών, οι οποίοι ζητούν διαταγή του Δικαστηρίου με τη οποία να διατάζονται οι Εναγόμενοι να δώσουν καλύτερες λεπτομέρειες σε σχέση με τα ακόλουθα (για πρακτικούς κυρίως λόγους παραθέτω αυτούσιο το σχετικό αίτημα): Ι.ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3(Α) Στην εν λόγω παράγραφο αναφέρεται ότι οι Ενάγοντες δεν ολοκλήρωσαν τις εργασίες που συμφωνήθηκαν με τους Εναγομένους και/ή οι εργασίες δεν έγιναν με την πρέπουσα προσοχή και επιμέλεια και/ή οι ισολογισμοί ήταν λανθασμένοι και/ή είχαν σοβαρές παραλείψεις και/ή δεν καταχωρήθηκαν στις αρμόδιες υπηρεσίες. Λεπτομέρειες για τους εν λόγω ισχυρισμούς καθώς επίσης περαιτέρω και καλύτερες λεπτομέρειες αναφορικά με τις σοβαρές παραλείψεις στις οποίες υπέπεσαν οι Ενάγοντες και/ή οτιδήποτε άλλο το οποίο υποστηρίζει τους εν λόγω ισχυρισμούς. ΙΙ. ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 3(Β) Στην εν λόγω παράγραφο αναφέρεται ότι οι Ενάγοντες ενημέρωσαν τους Εναγομένους για τα λάθη και παραλείψεις και τους ζήτησαν τόσο προφορικά, όσο και γραπτά να διορθωθούν οι ισολογισμοί. Περαιτέρω και καλύτερες λεπτομέρειες για τον εν λόγω ισχυρισμό δηλαδή σε ποια λάθη και ποιες παραλείψεις γίνεται αναφορά καθώς επίσης και υποδειχθούν σε ποια έγγραφα γίνεται αναφορά και/ή οτιδήποτε άλλο υποστηρίζει τους εν λόγω ισχυρισμούς. Ακολουθούν οι δύο υποπαράγραφοι της παραγράφου 3 της Υπερασπίσεως: «(α) Οι Ενάγοντες δεν ολοκλήρωσαν τις εργασίες που συμφωνήθηκαν με τους Εναγομένους και/ή οι εργασίες δεν έγιναν με την πρέπουσα προσοχή και επιμέλεια και/ή οι ισολογισμοί ήταν λανθασμένοι και/ή είχαν σοβαρές παραλείψεις και/ή δεν καταχωρήθηκαν στις αρμόδιες υπηρεσίες» «(β) Οι Ενάγοντες ενημέρωσαν του Εναγομένους για τα λάθη και παραλείψεις και ζήτησαν τόσο προφορικά όσο και γραπτά να διορθωθούν οι ισολογισμοί» Θα ασχοληθώ πρώτα με την παράγραφο 3(α). Από ανάγνωση και μόνο της εν λόγω παραγράφου προκύπτει ότι η Εναγομένη αποδίδει συγκεκριμένη συμπεριφορά στους Ενάγοντες σε σχέση με τις εργασίες για τις οποίες ζητούν να πληρωθούν, η οποία έγκειται είτε στη μη ολοκλήρωσή τους, είτε τους αποδίδει λάθη, παραλήψεις και ότι αυτές δεν έγιναν με τη δέουσα προσοχή και επιμέλεια. Το δεύτερο αυτό σκέλος της θέσης της Εναγομένης, συνίσταται σε ένα γενικό και αόριστο ισχυρισμό άνευ οποιοδήποτε υποβάθρου γεγονότων που να τον στηρίζει. Είμαι της άποψης ότι η άλλη πλευρά έχει κάθε λόγο να ζητεί λεπτομέρειες ως προς τα κατ΄ ισχυρισμό λάθη και παραλήψεις και για εργασίες οι οποίες έγιναν χωρίς τη δέουσα επιμέλεια. Χωρίς λεπτομέρειες οι πιο πάνω θέσεις παραμένουν ένας ισχυρισμός, για τον οποίο η άλλη πλευρά δε γνωρίζει σε ποια γεγονότα γίνεται αναφορά. Θα διαφωνήσω με την προσέγγιση της πλευρά της Εναγομένης, ότι οι αιτούμενες λεπτομέρειες σε σχέση τουλάχιστον με την παράγραφο 3(α) συνιστούν αλίευση μαρτυρίας. Το αντίθετο θα έλεγα. Είναι ακριβώς κλασική περίπτωση που πρέπει να παρατεθούν ουσιώδη γεγονότα έτσι ώστε να ξέρει η άλλη πλευρά τι θα αντιμετωπίσει κατά την ακροαματική διαδικασία. Ειδικότερα δε σε σχέση με τη θέση της Εναγομένης περί μη «πρέπουσας προσοχής και επιμέλειας», περιττό να επισημάνω ότι η θέση ακροβατεί εντός των ορίων περί ισχυρισμού αμελείας των Εναγόντων. Είναι καλά εμπεδωμένη η αρχή ότι σε περίπτωση ισχυρισμού αμέλειας, θα πρέπει να δίδονται λεπτομέρειες αυτής. Περαιτέρω, επισημαίνω δε ότι είναι διάχυτη στη νομολογία μας η αρχή, ότι σε περίπτωση που διάδικος θεωρήσει ότι υπήρχε ασάφεια αντί να παραπονείται θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το μηχανισμό της Δ.19 θθ 6 και 7 ζητώντας περαιτέρω λεπτομέρειες σε σχέση με ισχυρισμούς περιεχόμενους σε δικόγραφο (βλ. ενδεικτικά ΚΩΣΤΑΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ν. TROODOS ELECTRIC CABLES LTD, ECLI:CY:AD:2015:A303, Πολιτική Έφεση Αρ.301/2010, 5/5/2015, M TH PETROU SONS DEVELOPERS LTD ν. ΜΙΧΑΛΗ ΚΟΥΚΚΟΥΛΗ, ECLI:CY:AD:2016:A526, Πολιτική Έφεση Αρ. 18/2011, 16/11/2016, Αντώνη Παρασκευού Μιχαήλ και Άλλη ν. Παναγιώτας Σάββα Παλαζή, το γένος Αντώνη Χ"Χριστοδούλου,

(2004)1 Α.Α.Δ. 1226, Μεταξάκης Χρίστος ν. Δήμου Λευκωσίας

(2003)1 ΑΑΔ 467, Γεωργική Εταιρεία Πλατώνια Λτδ ν. Mohammad Al Sharif,

(2012)1 Α.Α.Δ. 28) Τέλος, περιττό να υπενθυμίσω ότι σε περίπτωση που διάδικος δεν υποβάλει αίτηση για περαιτέρω λεπτομέρειες, τίθεται ενώπιον του κινδύνου να επηρεαστούν δυσμενώς δικαιώματά του. Όπως έχει λεχθεί στην Κουρσουμά ν. Κοσμά

(1991)1 Α.Α.Δ. 973: «Όμως είναι και ειδικά θεμελιωμένο ότι ο διάδικος που παραλείπει να υποβάλει αίτηση για λεπτομέρειες θεωρείται ότι έχει παραιτηθεί από αυτές έτσι που να μη μπορεί κατά τη δίκη να αποκλείσει την εισαγωγή μαρτυρίας προς υποστήριξη κάποιου γενικού ισχυρισμού (B. Dean and Chapter of Chester ν. Swelting corporation Ltd [1902] W.N. 5 - 85 L.T.67 Bullen and Leake 12η έκδοση σελ. 114 Annual Practice 1958 σελ. 460).» Στην υπό εξέταση περίπτωση, σε σχέση με το πρώτο σκέλος του αιτήματος των Αιτητών, ήτοι περαιτέρω λεπτομέρειες σε σχέση με την παράγραφο 3(α) της Υπεράσπισης, θεωρώ ότι οι περαιτέρω λεπτομέρειες είναι απαραίτητες προκειμένου να γνωρίζει κατά την ακροαματική διαδικασία τι θα αντιμετωπίσει ο διάδικος. Ας μη λησμονούμε και την πρακτική διάσταση του αιτήματος. Όσο καλύτερα προετοιμασμένες είναι και οι δύο πλευρές κατά την ακροαματική διαδικασία, τόσο περιορίζονται επίδικα θέματα και αμφότερες πλευρές επικεντρώνονται στην ουσία της διαφοράς και όχι σε διάφορα παρεμφερή ζητήματα που ανακύπτουν παρεμπιπτόντως και ενδεχομένως αποσυντονίζουν τα μέρη από τα ουσιαστικά. Έχοντας αναφέρει τα πιο πάνω κρίνω ότι το αίτημα των Εναγόντων για παροχή καλύτερων λεπτομερειών σε σχέση με την υποπαράγραφο 3(α) της Υπεράσπισης είναι δικαιολογημένη. Σε σχέση με το 3(β), θα συμφωνήσω με την πλευρά της Εναγομένης ότι η οποιαδήποτε περαιτέρω λεπτομέρεια δοθεί θα άπτεται της μαρτυρίας. Αυτό υπό το πρίσμα ότι τυχόν λεπτομέρειες που θα δοθούν θα αφορούν είτε τις επιστολές που στάλθηκαν με τις οποίες κατ΄ ισχυρισμό ενημερώνουν για τα λάθη και τις παραλείψεις, είτε μαρτυρία αναφορικά με τις κατ΄ ισχυρισμό προφορικές επικοινωνίες κατά τις οποίες οι Εναγόμενοι ενημέρωσαν για τα κατ΄ ισχυρισμό λάθη και παραλήψεις. Σε αυτή την περίπτωση δεν ζητούνται γεγονότα αλλά μαρτυρία σε σχέση με την απόδειξή τους. Έχει γίνει αποκάλυψη εγγράφων και επομένως οι Ενάγοντες είναι σε θέση να γνωρίζουν σε ποιες επιστολές αναφέρεται η Εναγομένη. Υπενθυμίζω ότι στην παράγραφο 3(β) της Υπεράσπισης δεν περιέχεται ισχυρισμός για λάθη ή παραλήψεις κλπ, αλλά ισχυρισμός ότι η Εναγομένη ενημέρωσε για τα κατ΄ ισχυρισμό λάθη και ζήτησε διόρθωση τους. Δεν παραβλέπω τον ισχυρισμό περί καθυστέρησης, στην υποβολή του αιτήματος. Τόσο ο Περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικός Κανονισμός όσο και η νομολογία δεν αναφέρονται αυστηρά σε χρόνο υποβολής του αιτήματος. Περαιτέρω κρίνω, ότι εάν παρασχεθούν οι αιτούμενες λεπτομέρειες θα ξεκαθαρίσουν ισχυρισμοί των Εναγομένων, κάτι το οποίο θα βοηθήσει στην ομαλή και όσο το δυνατό γρηγορότερη διεξαγωγή της ακροαματικής διαδικασίας. Ενόψει όλων των πιο πάνω κρίνω ότι η έκδοση του αιτούμενου διατάγματος είναι δικαιολογημένη για όλες τις λεπτομέρειες που ζητούνται και ως εκ τούτου εκδίδω διάταγμα ως η παράγραφος 1(Ι) της αίτησης. Στον καθ' ου η αίτηση παρέχεται χρόνος 30 ημερών από σήμερα δια συμμόρφωση με το διάταγμα, ήτοι καταχώριση των λεπτομερειών. Το αιτητικό υπό στοιχείο 1(ΙΙ) απορρίπτεται. Έξοδα υπέρ των Αιτητών. (Υπ) .............................. Δ. Κωνσταντίνου, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο