ΜΙΧΑΛΗΣ ΕΥΣΤΑΘΙΟΥ ν. ΑΝΝΑ ΜΑΡΙΑ ALEX HARDSTAFF, Αρ. Αίτησης: 119/2013, 7/2/2017

(1)του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου του 1990 (Ν.216/90), όπως τροποποιήθηκε από τον περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων (Τροποιητικό) Νόμο του 2008 [Ν68(Ι)/2008] « .. το Δικαστήριο μπορεί να τροποποιήσει την απόφασή του ή και να διατάξει τον τερματισμό της διατροφής.» Η παραπάνω εξουσία δεν παρέχεται στο Δικαστήριο σε κάθε περίπτωση, αλλά εκεί και όπου υπάρχουν οι προϋποθέσεις για ανάληψη δικαιοδοσίας. Αυτές προτάσσονται στο ίδιο άρθρο και είναι: «38

(1). Αν αφότου εκδόθηκε η απόφαση που προσδιορίζει τη διατροφή μεταβλήθηκαν οι όροι της, ......» Το εδάφιο

(1)του άρθρου 38 αποτελεί αναρίθμηση του άρθρου 38 ως ίσχυε πριν την εισαγωγή του Ν.68(Ι)/2008 [βλ. άρθρο 3(α) του Ν.68(Ι)/2008]. Ό,τι λοιπόν λέχθηκε στην υπόθεση Χλ. Χριστοδούλου ν. Α. Χριστοδούλου

(1993)1 Α.Α.Δ. 195 για το άρθρο 38 είναι έγκυρο τώρα για το εδάφιο

(1)του ίδιου άρθρου. Το παραθέτω από τη σ. 201: «.. Ο όρος «αφόρου» στο πλαίσιο του Άρθρου 38 του Ν.216/90 δεν αφήνει αμφιβολία ότι μόνο γεγονότα τα οποία ανακύπτουν μετά την έκδοση του διατάγματος και τείνουν να διαφοροποιήσουν το πραγματικό βάθρο στο οποίο στηρίχθηκε η απόφαση της οποίας επιδιώκεται η τροποποίηση, μπορεί να στοιχειοθετήσουν τις προϋποθέσεις για αναθεώρηση του εκδοθέντος διατάγματος. Διαφορετικά, δεν παρέχεται δικαιοδοσία σε δικαστήριο να αναθεωρήσει την απόφαση ομοβάθμιου δικαστηρίου [βλ. πρόσφατη απόφαση Σιβιτανίδης ν. Χαραλάμπους

(1993)1 Α.Α.Δ. 719] » Πράγματι η απόφαση στην υπόθεση εκείνη, αλλά και η παρούσα προϋποθέτουν ανάληψη δικαιοδοσίας κατά το άρθρο 38

(1)του Ν.216/1990. Η υπό εξέταση, ωστόσο, δεν είναι τόσο απλή όσο εκείνη. Πέραν του ότι εδώ τη μεταρρύθμιση της απόφασης επιδιώκουν και οι δύο γονείς η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από τη στιγμή που ο Αιτητής, ως ο υπόχρεος της διατροφής, οφείλει να παρέχει διατροφή και στα τρία μικρότερα παιδιά που απέκτησε με τη νέα του σύζυγο. Εάν, εν πάση περιπτώσει, συντρέχουν οι προϋποθέσεις ανάληψης δικαιοδοσίας κάτω από το άρθρο 38

(1), το δικαίωμα διατροφής αναγεννάται και η ρύθμιση του γίνεται κατά το ουσιαστικό δίκαιο των άρθρων 33 έως 37 του νόμου. Έχουν θέση εδώ όσα υπέδειξα στην υπόθεση Μακάριος Βασιλείου (ανωτέρω). «Εάν και εφόσο συντρέχουν οι προϋποθέσεις ανάληψης δικαιοδοσίας, τότε όλα τα σχετικά με τη ρύθμιση του θέματος διατροφής γεγονότα ενδιαφέρουν, ανεξαρτήτως εάν είναι προγενέστερα ή μεταγενέστερα του χρόνου έκδοσης του υφιστάμενου διατάγματος.» Προς επίρρωση της παραπάνω θέσης, προσθέτω εδώ πως το άρθρο 38

(1)έλκει την καταγωγή του από το άρθρο 1494 του Ελληνικού Αστικού Κώδικα. Ερμηνεύοντας το τελευταίο οι ακαδημαϊκοί Απ. Γεωργιάδης και Μ. Σταθόπουλος στον VII τόμο του συγράμματός τους «Αστικός Κώδιξ», κατ΄ άρθρο ερμηνεία, στη σ.766, κάτω από τον τίτλο «Σκοπός της διάταξης, αναφέρουν: «Η διατροφή καλύπτει άμεσες και πραγματικές ανάγκες του δικαιούχου. Αυτό έχει ως συνέπεια ότι η απόφαση που επιδικάζει διατροφή για μελλοντικό χρόνο είναι πάντοτε μεταβλητή, όταν αλλάξουν οι προϋποθέσεις στις οποίες στηρίχθηκε. Το δεδικασμένο της απόφασης που επιδικάζει διατροφή έχει προσωρινό χαρακτήρα, είναι όμως ισχυρό μέχρις ότου η απόφαση μεταρρυθμιστεί με άλλη απόφαση». Οι ίδιοι ακαδημαϊκοί στο ίδιο σύγγραμμα τους κάτω από τον τίτλο «Φύση του δικαιώματος μεταρρύθμισης», αναφέρουν στις σσ.767 και 768: «Το δικαίωμα μεταρρύθμισης της απόφασης που επιδικάζει διατροφή απορρέει από το σκοπό και τη φύση του καθόλου δικαιώματος διατροφής. Κατά συνέπεια έχει τα ίδια χαρακτηριστικά γνωρίσματα με το δικαίωμα διατροφής το οποίο αναγεννάται συνεχώς ακολουθώντας τις προϋποθέσεις που το επηρεάζουν. Ακριβέστερα πρόκειται για δικαίωμα αναθεώρησης του ουσιαστικού περιεχομένου τελεσίδικης απόφασης λόγω μεταβολής βασικών συνθηκών σύμφωνα με τις οποίες επιδικάστηκε διατροφή για το μέλλον.» Στην αγγλική υπόθεση Wilkins v Wilkins

(1969)2 All E.R. στη σ. 463 ο Δικαστής Baker απεφάσισε πως το αρχικό διάταγμα συνιστά την αφετηρία (starting point) και ότι το δικαστήριο δύναται να ενεργήσει στη βάση ότι τούτο καλώς εκδόθηκε στο χρόνο που εκδόθηκε, ιδιαίτερα εάν δεν εφεσιβλήθηκε [βλ. Foster v Foster

(1964)3 All E.R.541]. Η αρχή αυτή αναπαράγεται στο λήμμα που παρέθεσα από την υπόθεση Χριστοδούλου (ανωτέρω) αναφορικά με την ερμηνεία του όρου «αφότου» στο άρθρο 38

(1)του νόμου. Ας δούμε όμως καταπόσο οι μεταβολές που οι διάδικοι εδώ επικαλούνται υποστηρίζονται από τη μαρτυρία.

1. Η υποχρέωση των διαδίκων να διατρέφουν τα τέκνα τους ανάλογα με τις δυνάμεις τους Δεν αμφισβητήθηκε η θέση του πατέρα πως τέλεσε δεύτερο γάμο με την Παντελίτσα Ευσταθίου το
2. [Στη συνέχεια «η σύζυγος»]. Αντιθέτως ήταν η πλευρά της μητέρας που με τη μαρτυρία της Σωτηρούλας Σκώτσιου (ΜΥ2) στοιχειοθέτησε τα εισοδήματα της για τα έτη 2012 έως 2015, (Τ.36 έως Τ.39). Επίσης ήταν η πλευρά της μητέρας που με τη μαρτυρία του Μάριου Πουντουκίδη (ΜΥ4) έδωσε τη σωστή διάσταση των δύο δανείων στα οποία παραπέμπει με το λόγο 4 ο πατέρας (Τ.42 έως Τ.51). Ακόμη δεν αμφισβητήθηκε η θέση του πατέρα πως με τη νέα του σύζυγο απέκτησε τρία παιδιά∙ το Σωτήρη στις 4.03.2009, τη Γεωργία στις 14.01.2011 και το Λένο στις 27.04.2012 (Τ.1 έως Τ.3). Για σκοπούς ανάληψης δικαιοδοσίας στην αίτηση επαρκεί η ένταξη του Λένου στην οικογένεια του πατέρα από 27 Απριλίου 2012 (Τ.3). Από την άλλη η ανάγκη για ορθοδοντική θεραπεία των ανηλίκων Αλίκης και Χριστάκη επαρκεί για ανάληψη δικαιοδοσίας στην ανταπαίτηση,(Τ.52). (α) Τα εισοδήματα του Αιτητή Ο πατέρας, στην ίδια παράγραφο 8 των γεγονότων της αίτησης, προσδιορίζει το μισθό του στα €1.
3. Παραλείπει, ωστόσο, να τοποθετηθεί ως προς το ύψος αυτού στο χρόνο έκδοσης του διατάγματος. Ήταν στην αντεξέταση που αναγκάστηκε να παραδεκτεί πως τότε περιοριζόταν στα €1.800, πλέον 13ο μισθό, όπως ο ίδιος κατέγραφε στην τότε υπεράσπιση του (Τ.6) και όπως η μητέρα ισχυρίζεται στην υπεράσπισή της στην παρούσα διαδικασία. Στη δίκη προσδιόρισε τα εισοδήματα του στα €1.921,75 [Βλ. §8 Τ.»Α»]. Αναφερόταν στο μισθό του για τον Αύγουστο του 2015 (Τ.7). Στην § 9 της γραπτής του κατάθεσης επεξηγεί: «
4. Δεν παίρνομε οποιοδήποτε έξτρα ποσό για υπερωρίες.» Η θέση του αυτή συγκρούεται με το τεκμήριο 7 που ο ίδιος προσκόμισε. Στο ποσό των €1.921,75 που εισέπραξε στις 31.08.2015 συμπεριλαμβάνεται ποσό ύψους €210 ως αμοιβή για υπερωριακή εργασία. Η θέση του πατέρα συγκρούεται και με τα τεκμήρια 28 έως 31 που προσκόμισε στη δίκη η Σωτηρούλα Σκώτσιου (ΜΥ2), υπεύθυνη στο τμήμα προσωπικού της εταιρείας Sodexo, στην οποία εργοδοτούνται ο πατέρας, η σύζυγός του και η μητέρα. Ο πατέρας εισέπραξε ως αμοιβή για υπερωριακή εργασία €3.344,96 το 2012 (Τ.28), €3.065,44 το 2013 (Τ.29), €4.228,07 το 2014 (Τ.30) και €4.003,54 το 2015 (Τ.31). Στην § 9 της γραπτής του δήλωσης καταγράφει ακόμη μια θέση ο πατέρας: « . Τα εισοδήματα μας μετά το 2013 μειώθηκαν λόγω της οικονομικής κρίσης, αλλά και λόγω μείωσης του τιμαρίθμου.» Αυτή η θέση του πατέρα αναδεικνύεται ορθή. Η Σωτηρούλα Σκώτσιου (ΜΥ2) ήταν μάρτυρας για την πλευρά της μητέρας. Ενδιαφέρουν δύο αδιαμφισβήτητες πληροφορίες από τη μαρτυρία της. Πρώτο, ότι στα χρόνια 2012 - 2015 υπήρξε μείωση του τιμαρίθμου κατά 2%. Δεύτερο ότι αμέσως πριν την καταχώρηση της αίτησης, δηλαδή τον Ιούνιο του 2013, οι απολαβές του πατέρα ήσαν €2.176,
5. Στο ποσό αυτό συμπεριλαμβάνεται αμοιβή για υπερωριακή εργασία ύψους €218,
6. Η πτωτική εικόνα των εισοδημάτων του πατέρα επιβεβαιώνεται με την εξεύρεση του μέσου όρου των μηνιαίων απολαβών του στη βάση των καθαρών ετήσιων απολαβών, αφαιρουμένης της αμοιβής για υπερωριακή εργασία. Από €2.174,50 το 2012 (Τ.28) μειώθηκε στα €2.148,95 το 2013 (T.29), στα €2.067,12 το 2014 (Τ.30) και στα €2.003,52 το 2015 (Τ.31). Επειδή όμως το μέτρο της συνεισφοράς είναι «οι δυνάμεις» των γονέων, «έννοια που περιλαμβάνει το σύνολο των εισοδηματικών δυνατοτήτων εκάστου μέρους για συνδρομή και όχι μόνο το υπαρκτό εισόδημα», η αμοιβή από υπερωριακή εργασία συνυπολογίζεται ως μέρος των δυνάμεων του πατέρα. [Βλ. ερμηνεία που δόθηκε στην ίδια λέξη του άρθρου 3 του Ν.232/91, στην υπόθεση Μενελάου ν Μενελάου

(1993)1 Α.Α.Δ. 381, στη σ.385]. Συνεπώς οι δυνάμεις του πατέρα το 2015 ήσαν €2.337,15(Τ.31). Στην ίδια βάση οι δυνάμεις του το 2013 ήσαν €2.374,

1. (β) Τα εισοδήματα της Καθ΄ ης η αίτηση Η μητέρα αρνείται πως έχει ως μηνιαίο μισθό το ποσό των €1.700 που διατείνεται ο πατέρας. Υποβιβάζει το μισθό της στα €1.
2. Η μαρτυρία, ωστόσο, της Σωτηρούλας Σκώτσιου (ΜΥ2) επιτρέπει αντικειμενική αποτύπωση της διακύμανσης των εισοδημάτων της από το 2012 μέχρι το 2015 (Τ.32 έως Τ.35). Επιτρέπει μάλιστα τον προσδιορισμό τους στην ίδια βάση στην οποία έγινε ο προσδιορισμός των εισοδημάτων του πατέρα, δηλαδή την εξεύρεση του μέσου όρου των μηνιαίων της απολαβών στη βάση των ετήσιων, αφαιρουμένης της αμοιβής για υπερωριακή εργασία. Το 2012 ήσαν €1.762,03 (Τ.32), το 2013, €1.777,06 (Τ.33), το 2014 €1.678,64 (Τ.34) και το 2015 (1.707,58 (Τ.35). Η αμοιβή της μητέρας για υπερωριακή εργασία δεν διαφοροποιεί ουσιαστικά την εικόνα των δυνάμεων της. Ανεβάζει το μέσο όρο των απολαβών της για το 2012 στα €1.778,68(Τ.32), για το 2013 στα €1.777,06 (Τ.33), για το 2014 στα €1.700,85 (Τ.34) και το 2015 στα €1.710,40 (Τ.35). Η εικόνα της αμοιβής της από υπερωριακή απασχόληση φωτίζεται περισσότερο, εάν λεχθεί πως περιορίστηκε στα €199,75 το 2012 (Τ.32), μηδέν το 2013 (Τ.33), €258,50 το 2014 (Τ.34) και €33,81 το 2015(Τ.35). Στην κύρια εξέταση της η μητέρα (ΜΥ5) περιορίστηκε να συμφωνήσει με τη μαρτυρία της Σωτηρούλας Σκώτσιου (ΜΥ2, §7 - Τ. «Β»). Στην αντεξέταση της συμφώνησε πως υπάρχει ευχέρεια για υπερωριακή εργασία και πρόσθεσε: «[Ε]γώ δεν μπορώ να δουλεύω, λόγω του ότι πρέπει να είμαι με τα παιδιά μου». Ας σημειωθεί ότι μαζί της διαμένει και η μητέρα της για την οποία επέμενε πως δε συνεισφέρει οτιδήποτε, ότι τη συντηρεί η ίδια, γιατί « . προσέχει τα μωρά, όταν επιστρέφουν από το σχολείο». Ρωτήθηκε καταπόσο προτού καταχωρηθεί η αίτηση εργαζόταν υπερωριακά. Η απάντηση της ήταν θετική ως προς την απασχόληση. Μετέθεσε, ωστόσο, τούτο πριν πολλά χρόνια δίνοντας ταυτόχρονα ως δικαιολογία που σταμάτησε τις εκδηλώσεις των παιδιών τις Κυριακές και την ανάγκη να τα μεταφέρει σ΄ αυτές: «Τα παιδιά τις Κυριακές έχουν εκδηλώσεις, κάνουν παραστάσεις στο χορό και πρέπει να τους παίρνω». Δεν ήταν σταθερή στις απαντήσεις της η μητέρα ως προς το ζήτημα της υπερωριακής απασχόλησης. Θα μπορούσε ν΄ αυξήσει τις μηνιαίες απολαβές της σημαντικά. Παρέθεσα ήδη πόσα εισέπραξε ο πατέρας, αξιοποιώντας αυτή την ευκαιρία, ασχέτως εάν ανεπίτρεπτα παρασιώπησε τούτο στην κυρία εξέταση του και παρέλειψε να προβεί σε παραδοχή, όταν αντεξεταζόταν. Στη βάση λοιπόν αυτής της ανάλυσης οι δυνάμεις της μητέρας είναι πέραν του μέσου όρου των απολαβών, που, ως κατέληξα παραπάνω είχε για τα έτη 2012 έως 2015 (Τ.32-Τ.35). Για σκοπούς της παρούσας διαφοράς, με βάση τις απολαβές που είχε το 2015, οι δυνάμεις της είναι πέραν των €1.710,40 το μήνα.
3. Οι ανάγκες των τέκνων των διαδίκων, Αλίκης και Χριστάκη Στην γραπτή δήλωση του ο πατέρας αναφέρεται i) σε μείωση των εξόδων των ανηλίκων, εφόσο τώρα δεν υπάρχει ανάγκη φοίτησής τους σε απογευματινό σχολείο, ως συνέβαινε στο χρόνο έκδοσης του υφιστάμενου διατάγματος, και για το οποίο απαιτείτο το ποσό των €300 το μήνα και (ii) σε ανάγκη περαιτέρω μείωσής τους εφόσο «. ως αναφέρονται τώρα, είναι υπερβολικά και εξογκωμένα και άλλα από αυτά αχρείαστα.» [Τ.«Α», § 11] Ό,τι τώρα δε φοιτούν σε απογευματινό σχολείο είναι αλήθεια. Αυτό όμως δε σημαίνει πως μειώθηκαν τα έξοδά τους. Τα δύο μικρότερα παιδιά του, Γεωργία και Λένος, «μετά το 2011, αρχές 2012» πήγαιναν σε νηπιαγωγείο με κόστος €200 το μήνα {Τ.9, Τ.10). Το γεγονός ότι στο χρόνο της δίκης φοιτούσαν σε δημόσιο νηπιαγωγείο και προδημοτική με δαπάνη €115 το μήνα, θα πει πως μειώθηκαν οι ανάγκες τους; Θα πρέπει να ενθυμείται ο πατέρας πως ό,τι ισχύει για τα τρία μικρότερα παιδιά του ισχύει και για τα δύο μεγαλύτερα. Το αναπόδραστο γεγονός της ανάπτυξης τους και η συνδεδεμένη με τούτο διαφοροποίηση των αναγκών τους οδηγεί κατά κανόνα σε αύξηση του κόστους ικανοποίησής τους. Γιατί όπως επισημαίνεται στην υπόθεση Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη κ.α.

(1998)1 (Γ) Α.Α.Δ.1386, στη σ. 1389 « [τ]α έξοδα διατροφής δεν είναι σταθερά. Όπως οι κοινά αποδεκτές γνώσεις και εμπειρίες σε τέτοιας φύσης θέματα δείχνουν, υφίστανται διακυμάνσεις ανάλογα με το είδος τους, όπως λόγου χάρη οι δαπάνες για ένδυση, φροντιστήρια, διακοπές κ.λ.π.» Έτσι συνέβηκε στην περίπτωση της Αλίκης και του Χριστάκη. Τα φροντιστήρια διαδέκτηκαν την ανάγκη φοίτησης σε απογευματινό σχολείο. Στην προκειμένη περίπτωση μόνο με σύγκριση της συνολικής δαπάνης κάλυψης των σημερινών αναγκών της Αλίκης και του Χριστάκη μ΄ εκείνη που απετείτο στο χρόνο έκδοσης του υφιστάμενου διατάγματος θα μπορούσε να δώσει απάντηση στο καταπόσο τα έξοδα τους μειώθηκαν, ως είναι η θέση του πατέρα, ή αυξήθηκαν, ως είναι η θέση της μητέρας. Η τότε αίτηση της μητέρας αποτελεί μαρτυρία για το περιεχόμενο που η ίδια επέλεξε να της δώσει (Τ.5). Δεν αποτελεί απόδειξη της αλήθειας του περιεχομένου της. Τα εκατέρωθεν επιχειρήματα θα είχαν σημασία, εάν για την αίτηση 265/2010 υπήρχε δικαστική απόφαση, ύστερα από δίκη. Τα ευρήματα του ομοβάθμιου δικαστηρίου θα ήσαν καθοριστικά ως προς το καταπόσο μετεβλήθηκαν οι όροι της απόφασης και, εάν ναι, σε ποια έκταση. Ο πατέρας δεν προσκόμισε μαρτυρία για να στοιχειοθετήσει μείωση των εξόδων τους. Όμως ούτε και η μητέρα στοιχειοθέτησε αύξηση αυτών. Για τα έξοδα κάλυψης των τότε αναγκών τους ουσιαστικά δεν προσκόμισε καμμιά μαρτυρία. Ωστόσο, η αύξηση πιθανολογείται τόσο με την αύξηση των επιμέρους αναγκών όσο και με την αύξηση του κόστους ζωής, ζήτημα για το οποίο συμφώνησε ο πατέρας. Στη γραπτή δήλωση της η μητέρα αντέγραψε, με εξαίρεση ελάχιστα κονδύλια, το εξοδολόγιο που παρέθεσε στο δικόγραφό της. Όταν αντεξέταζε τον πατέρα περιορίστηκε στο ύψος της ολικής δαπάνης για κάθε παιδί, εισηγήσεις με τις οποίες διεφώνησε εκείνος. (α) Οι συνήθεις ανάγκες των ανηλίκων Τη σίτιση ως την πρώτη βασική ανάγκη της Αλίκης θα την εξετάσω μαζί με ένα άλλο κονδύλι που αφορά και συνδέεται με τη συντήρηση του σώματος της∙ τη δαπάνη για επισκέψεις σε διατροφολόγο. Η μητέρα σύνδεσε την τελευταία με πρόβλημα παχυσαρκίας που η μικρή αντιμετωπίζει. Τέτοια ανάγκη δεν καταγραφόταν στην αίτηση 265/2010 της μητέρας, στη βάση της οποίας εκδόθηκε το υφιστάμενο διάταγμα(Τ.5). Πότε ακριβώς προέκυψε αυτή η ανάγκη η ίδια δεν ενθυμείτο παρά την επιμονή του ευπαίδευτου συνηγόρου του πατέρα που την αντεξέταζε. Εντάσσοντας την στο δικόγραφό της, στο πλαίσιο της παρούσας διαφοράς, την κοστολογούσε, στις 14.01.2014, στα €30 το μήνα. Με τη γραπτή της δήλωση ανύψωσε το ποσό στα €100 το μήνα. [Βλ. Τ. «Β» και Τ.59]. Η εξήγηση που έδωσε, στην αντεξέταση, ήταν πως τότε «ήταν διαφορετικό πρόγραμμα». Τα «δεν ξέρω» και «δε θυμούμαι» της μητέρας δεν επιτρέπουν αποδοχή της μαρτυρίας της περί δήθεν αλλαγής του προγράμματος. Το τεκμήριο 59 μόνο ως πρόταση θα μπορούσε να θεωρηθεί, εφόσο στην ουσία περιέχει τους όρους και προϋποθέσεις μηνιαίου προγράμματος. Ούτε απόδειξη είναι ούτε τιμολόγιο, αν και τιτλοφορείται και ως απόδειξη και ως τιμολόγιο. Ακόμη, αν και φέρει ημερομηνία 11.01.2016, λίγες μόνο μέρες πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας, η μητέρα αδυνατούσε να προσδιορίσει το χρόνο αλλαγής του προγράμματος. Ούτε καν ενθυμείτο εάν ήταν μετά τις 14.01.2014, ημερομηνία στην οποία κατεχώρησε την υπεράσπιση και ανταπαίτηση της, και στην οποία συναριθμούσε και συνυπολόγιζε στις ανάγκες της Αλίκης δαπάνη ύψους €30 για διατροφολόγο. Τέλος, ενώ είπε πως είχε αποδείξεις για πληρωμή του ποσού των €100 το μήνα, δεν προσκόμισε καμμιά από αυτές. Την ανάγκη για διατροφολόγο ως έκτακτη θα έπρεπε να την επικαλεστεί με την αναγκαία επιμέλεια και με το πραγματικό της κόστος και να ήταν έτοιμη να την αποδείξει στη δίκη. Αιφνιδίασε τον πατέρα με τη στρατηγική που επέλεξε. Ολοκλήρωσε την αντεξέταση του στις 11.02.2016, αφήνοντας τον να θεωρεί τη ανάγκη για διατροφολόγο ως μη σοβαρή έως πιθανή. Με κόστος, εν πάση περιπτώσει, όχι πέραν των €30 το μήνα. Στην αντεξέταση του δεν άγγιξε καν το ύψος της δαπάνης. Περιορίστηκε σε ερώτηση καταπόσο γνώριζε για το πρόβλημα παχυσαρκίας της Αλίκης και, όταν ο πατέρας απάντησε αρνητικά, τον ρώτησε πότε τη συνάντησε τελευταία φορά. Ακολουθεί πως δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία της μητέρας για δαπάνη ύψους €100 το μήνα για διατροφολόγο της Αλίκης. Επειδή όμως στην αντεξέταση της ίδιας δεν αμφισβητήθηκε η ύπαρξη του προβλήματος ούτε η δαπάνη των €30, εκλαμβάνω την παράλειψη αυτή ως παραδοχή της θέσης της μητέρας [Βλ. Ζαχαρίου ν. Ζαχαρίου

(1993)1 Α.Α.Δ. 159, στη σ.165]. Προχωρώ τώρα να εξετάσω τα έξοδα σίτισης και των δύο παιδιών μαζί, εφόσο η διαφορά ηλικίας μεταξύ τους είναι μόνο ένας χρόνος. Μαζί όμως θα εξετάσω και δύο άλλες ανάγκες τους. Αυτές που η μητέρα περιγράφει ως «χαρτζιλίκι» και ως «καθημερινά έξοδα σχολείου». Πρόκειται βεβαίως για το ίδιο πράγμα, εφόσο η πρώτη θα πει μικρό χρηματικό ποσό που δίνεται για τα καθημερινά μικροέξοδα κάποιου. Ό,τι όμως και να εννοεί η μητέρα σημασία έχει ότι τα επιμέρους ποσά απολήγουν σε επιπλέον τροφή για τα παιδιά, εξέλιξη που ανεβάζει το κόστος σίτισης τους στα €710 μηνιαίως. Η μητέρα αξιώνει €250 για «διατροφή», €25 για «χαρτζιλίκη» και €80 για «καθημερινά έξοδα σχολείου» για κάθε παιδί. Στη δίκη επανέλαβε τα ίδια ποσά, [Τ. «Β»]. Αντεξεταζόμενη απέρριψε υποβολή που της έγινε ότι €250 με €300 είναι αρκετά για τη «διατροφή» και των δυο παιδιών. Δε συμφώνησε ακόμη πως €20 για κάθε παιδί είναι αρκετά για «να πάρουν κάτι έκτακτο που θέλουν». Η θέση μου ότι το «χαρτζιλίκι» και τα «καθημερινά έξοδα σχολείου» απολήγουν σε επιπλέον τροφή δε στηρίζεται μόνο στη λογική του πράγματος, αλλά και στη μαρτυρία της ίδιας της μητέρας. Εκείνη μίλησε για την ανάγκη «να κρατούν, να μην τους τυχαίνουν απρόοπτα». Εκείνη αναφέρθηκε σε «έξτρα τρόφιμο». Εκείνη επεξήγησε πως στα «τρία διαλείμματα στο σχολείο», παρόλο που «παίρνουν και φαγιά από το σπίτι . θέλουν . ν΄αγοράζουν και ενδιάμεσο και το φρούτο και τον χυμό». Στη βάση των παραπάνω βρίσκω υπερβολικό το ποσό των €355 για το μηνιαίο κόστος σίτισης κάθε παιδιού. Θεωρώ ότι το ποσό των €250 είναι ικανοποιητικό. Εάν θα έπρεπε να επιμερίσω αυτό σε σίτιση στο σπίτι και χαρτζιλίκι για το σχολείο θα το έκανα στη βάση του λόγου 4:1, δηλαδή €200 για το σπίτι και €50 για το σχολείο. Ως δεύτερη βασική ανάγκη των ανήλικων θα εξετάσω την ένδυση και υπόδηση, ασχέτως εάν η μητέρα τις διαχωρίζει και διεκδικεί μηνιαίως €100 για την πρώτη και €50 για τη δεύτερη, για κάθε παιδί. Αυτά προκειμένου να δημιουργήσει το κατάλληλο υπόβαθρο για τη θεραπεία Α της ανταπαίτησης, αλλά και ως υπεράσπιση στην αίτηση του πατέρα που θεωρεί πως το ποσό των €100 το μήνα είναι ικανοποιητικό τόσο για την ένδυση όσο και την υπόδηση και των δύο παιδιών. Ως ήδη εξήγησα ο πατέρας στη γραπτή του δήλωση δεν ασχολήθηκε με τις επιμέρους ανάγκες των ανηλίκων. Όταν στην αντεξέταση ρωτήθηκε αν γνωρίζει το ποσό που απαιτείται για την ένδυση και υπόδησή, απάντησε: «Ναι, περίπου. Εμένα τώρα τα μωρά μου είναι μικρά. Εντάξει, πάνω-κάτω, εξαρτάται τι θέλουμε». Δεν υπήρξε άλλη ερώτηση για εξειδίκευση του ποσού, αλλ΄ ούτε και του υποβλήθηκε το ποσό που η μητέρα αξιώνει. Από την άλλη η μητέρα μετέφερε τη δικογραφημένη θέση της και στη γραπτή της δήλωση, την επανέλαβε και στην αντεξέταση. Διεφώνησε με υποβολή ότι €50 με €60 το μήνα είναι ικανοποιητικά για την ένδυση και υπόδηση και των δυο παιδιών. Η υποβολή που της έγινε δε συνάδει με τη γραμμή του πατέρα στην αίτηση και βεβαίως παρέμεινε μετέωρη, αφού ο ίδιος δεν πρόσφερε τέτοια μαρτυρία. Ωστόσο, η απουσία αντίθετης μαρτυρίας δε συνεπάγεται αποδοχή της μαρτυρίας της μητέρας δίχως άλλο. Υπεισέρχεται εδώ το εύλογο της σχετικής δαπάνης [Βλ. Μαρκουλίδης ν. Μαρκουλίδη (ανωτέρω). Θεωρώ ως κατάλληλη αφετηρία απάντηση της μητέρας στην αντεξέταση, σε ερωτήσεις για τη συχνότητα που τα παιδιά χρειάζονται είδη ένδυσης: « Μπορεί και κάθε μήνα να χρειάζονται ένα κομμάτι ρούχο. Πηγαίνουν και γυμναστήριο και χρειάζονται τα ανάλογα ρούχα να φορέσουν. Φθείρονται μερικά κομμάτια». Μπορεί όμως και κάθε χρόνο ή δύο φορές το χρόνο. Τα είδη ένδυσης και υπόδησης ακολουθούν κατά κανόνα τις δύο βασικές κλιματικές περιόδους της χώρας μας. Απαιτείται κάποτε κάτι καινούριο ή αντικαθίσταται κάτι που φθάρηκε. Η αγορά όμως του καινούριου ή η αντικατάσταση του φθαρμένου δε συνεπάγεται απόρριψη όλων των άλλων. Αυτό υπαγορεύουν η κοινή λογική και η πείρα της ζωής [Βλ. Παναγιώτου ν Σφικτού

(2001)1 Α.Α.Δ.625]. Η ένδυση και υπόδηση της Αλίκης και του Χριστάκη και οι συνθήκες της ζωής τους γενικά κρίνονται σε συσχετισμό με τις συνθήκες της ζωής των γονέων τους. Η ηλικία τους, 16 και 15 χρονών, δεν απαιτεί €3.600 το χρόνο για ένδυση και υπόδηση, ως αξιώνει η μητέρα. Από την άλλη €1.200, ως διατείνεται ο πατέρας ή ακόμη χειρότερα €600 με €720, ως υπέβαλε στη μητέρα ο συνήγορος του δεν αρκεί. Η κοινή λογική και η πείρα της ζωής απορρίπτουν τα πρώτα ως παραπανήσια και τα τελευταία ως λιγοστά. Στη βάση των ανωτέρω θεωρώ ως εύλογο το ποσό των €2.220 το χρόνο και για τα δύο παιδιά. Το ποσό αυτό το επιμερίζω €1.200 στην Αλίκη και €1.020 στο Χριστάκη. Η Αλίκη ως κορίτσι έχει μεγαλύτερες ανάγκες ένδυσης από ό,τι ο Χριστάκης, ασχέτως εάν η μητέρα διεκδικούσε το ίδιο μ΄ εκείνον ποσό. Η μητέρα τόσο στα έξοδα της Αλίκης όσο και εκείνα του Χριστάκη περιλαμβάνει επιμέρους κονδύλια που αφορούν το νοικοκυριό όπως θέρμανση, ηλεκτρισμό, υπηρεσία διαδικτύου. Τα ίδια μετέφερε και στη γραπτή της δήλωση με εξαίρεση την υπηρεσία διαδικτύου που παρέλειψε από το εξοδολόγιο του Χριστάκη. Σε ό,τι αφορά το κονδύλι «θέρμανση/ηλεκτρισμός» διπλασίασε το ποσό τόσο για την Αλίκη όσο και για τον Χριστάκη. Δεν προτίθεμαι να εγκρίνω κανένα από αυτά τα ποσά, στη βάση του λόγου της Παπαντωνίου ν Παπαντωνίου

(2011)1 (Γ) Α.Α.Δ.

1. Εκεί με τη μητέρα διέμενε ο ανήλικος Daniel, η διατροφή του οποίου ήταν το αντικείμενο της διαφοράς, ο συμβίος της και ακόμη ένα παιδί της. Εδώ με τη μητέρα διαμένουν τα παιδιά των διαδίκων Αλίκη και Χριστάκης καθώς και η μάνα της. Η μητέρα προσκόμισε λογαριασμό ρεύματος για την κατοικία όπου διαμένουν (Τ.68). Αφορά την περίοδο 03.12.2015 μέχρι 04.02.2016 με χρέωση €367,
2. Αντεξετάστηκε γι΄αυτό και είπε πως το καλύπτει εξολοκλήρου η ίδια. Ας σημειωθεί ότι στη γραπτή της δήλωση το διετύπωσε ως ακολούθως για την Αλίκη: «Για θέρμανση/ηλεκτρισμό αρχικά αναλογούσεν το ποσόν των €15,00 ενώ σήμερα αναλογεί το ποσό των €30,00». Ανάλογη είναι και η αξίωση της για το Χριστάκη. Στην υπόθεση Παπαντωνίου, σ.1883, λέχθηκε: «Ο επιμερισμός τέτοιων κονδυλίων θα ήταν δυνατός μόνο εάν ο ανήλικος είχε επ΄ ονόματι του (που δεν είναι εφικτό) λογαριασμό για τηλέφωνο, internet κλπ)» Τα πράγματα διαφέρουν σε ό,τι αφορά άλλη χρέωση με την ένδειξη «Τηλέφωνο (κάρτες)» στο εξοδολόγιο και των δύο παιδιών. Τη μεταφέρω από τη γραπτή δήλωση της μητέρας σε σχέση με την Αλίκη: «Για τηλέφωνο (κάρτες) επλήρωνα το ποσόν των €15,00, ενώ τώρα πληρώνω το ποσόν των €30,00». Αντεξετάζοντας τη μητέρα μέσω του ευπαίδευτου συνηγόρου του ο πατέρας φαίνεται ν΄αποδεχοταν ως εύλογο το ποσό των €10 μηνιαίως για κάθε παιδί. Φαίνεται πως η συγκεκριμένη χρέωση είναι για κάρτες προσωπικών τηλεφώνων των ανήλικων και συνεπώς δεν καλυπτονται από το λόγο της Παπαντωνίου. Θεωρώ εύλογο το ποσό των €30 για παιδιά αυτής της ηλικίας και το αποδέχομαι. Το κονδύλι για μεταφορικά του Χριστάκη δεν αμφισβητήθηκε από τον πατέρα. Απαιτείται, αναφέρει η μητέρα στη γραπτή της δήλωση, το ποσό των €
3. Θεωρώ εύλογο το ποσό αυτό για τον Χριστάκη. [ Για την Αλίκη δεν υπάρχει αντίστοιχο κονδύλι]. Δεν αμφισβητείται η δαπάνη για εγγραφή των ανηλίκων σε δημόσια σχολεία της Λεμεσού [Τ.60

(1)έως Τ.60

(3), Τ.65

(1)και Τ.65

(2)]. Τα ποσά των €69 και €55 που η μητέρα κατέβαλε για την Αλίκη και Χριστάκη αντίστοιχα αποτελούν αναγκαία ετήσια δαπάνη για τη φοίτηση τους στο Λύκειο Απ. Πέτρου και Παύλου και Γυμνάσιο Καθολικής αντίστοιχα. Αυτά, σε μηνιαία βάση, αναλογούν €5,75 για την Αλίκη και €4,58 για το Χριστάκη. Ξεχωριστή θέση στην έκταση της διατροφής των ανηλίκων έχουν τα ποσά που η μητέρα κατέθεσε πως καταβάλλει για ιδιαίτερα μαθήματα και άλλες δραστηριότητες. Η εκμάθηση της αγγλικής γλώσσας επιβαρύνει το εξοδολόγιο της Αλίκης με €75 το μήνα (Τ.55). Το ίδιο συνέβαινε με το Χριστάκη στο χρόνο καταχώρησης της αίτησης. Στο χρόνο της δίκης προστέθηκε και η Λογιστική. Η δαπάνη και για τα δύο μαζί είναι €155 (Τ.61). Προστέθηκαν όμως και τα Μαθηματικά με πρόσθετη επιβάρυνση €50 το μήνα (Τ.63). Μαθηματικά παρακολουθεί τώρα και η Αλίκη με δαπάνη €80 το μήνα (Τ.58). Ακόμη ο Χριστάκης παρακολουθεί μαθήματα ηλεκτρονικών υπολογιστών με δαπάνη €68 το μήνα (Τ.62). Τέλος στις δαπάνες του Χριστάκη η μητέρα εντάσσει το ποσό των €140 ως «. έξοδα δια δασκάλα δια βοήθεια στα μαθήματα του.». Με τόσο έντονη μαθησιακή δραστηριότητα θα ήταν μάταιο ν΄ ασχοληθεί κανείς με το καταπόσο κάθε παιδί χρειάζεται ή όχι €10 το μήνα «για βιβλία και γραφική ύλη». Η εκπαίδευση, ωστόσο, των ανηλίκων δεν τελειώνει εδώ. Κατά τη μητέρα πρέπει να γυμνάζονται, πρέπει να αποκτήσουν την τεχνική του χορού. Δαπανά μηνιαίως, όπως είπε, €50 για κάθε παιδί για πρόσβαση σε γυμναστήριο και €32,50 για συμμετοχή τους σε ομάδα χορού [Τ.56, Τ.64, Τ.57]. Θα εγκρίνω όλα τα έξοδα που σχετίζονται με την εκπαίδευση των ανηλίκων εκτός από το ποσό των €140 που η μητέρα δήθεν δαπανά για το Χριτάκη προκειμένου να τον βοηθά δασκάλα στα μαθήματα του. Η μητέρα τον παρουσίασε ως παιδί που «έχει προβλήματα στη μάθηση και χρειάζεται έξτρα για να μην μείνει στην ίδια τάξη». Γιατί τότε δεν επικέντρωσε τις προσπάθειες της σ΄αυτό τον στόχο και τον φόρτωσε με φροντιστήρια. Η παράλειψη της να προσκομίσει απόδειξη για το ποσό αυτό εμπνέει υποψίες για την αλήθεια της δαπάνης. Εάν, ωστόσο, συντελείται, είναι σπατάλη, εφόσο πρόκειται για φροντιστήριο των φροντιστηρίων. Ακολουθεί πως το εξοδολόγιο της Αλίκης επιβαρύνεται με €247,50 και εκείνο του Χριστάκη με €365,50 το μήνα. Δαπάνη ύψους €350 το χρόνο για κάθε ανήλικο για φοίτησή τους σε καλοκαιρινό σχολείο δεν προωθήθηκε στη δίκη. Η ένταξη αυτής της δαπάνης στο δικόγραφο της μητέρας θα πει πως τα ιδιαίτερα μαθήματα περιορίζονται στους δέκα μήνες του χρόνου. Συνεπώς ο επιμερισμός της δεκάμηνης δαπάνης στους δώδεκα μήνες του χρόνου μειώνει την μηνιαία επιβάρυνση για την Αλίκη στα €206 και του Χριστάκη στα €

1. Ποσό €30 για κάθε παιδί εντάσσει η μητέρα στις μηνιαίες δαπάνες της για ιατρικά έξοδα. Αναφέρθηκε σε αλλεργίες και κρυολογήματα. Ωστόσο, δεν προσκόμισε ούτε μια απόδειξη για επίσκεψη σε γιατρό ή φάρμακα, στα χρόνια που μεσολάβησαν από το
2. Ακόμη διεφώνησε με υποβολή που της έγινε πως €100 το χρόνο είναι αρκετά για κάθε παιδί. Βεβαίως, κανένα ποσό δεν αποτελεί πανάκεια για όλα τα ιατρικά προβλήματα. Το ποσό που διεκδικεί η μητέρα μπορεί να είναι υπερβολικό και συνάμα ανεπαρκές ή αμελητέο. Διαφορετικά η καλύτερη υπεράσπιση του πατέρα στο θέμα της ορθοδοντικής θεραπείας των παιδιών θα ήταν η αίτηση 265/2010, στη βάση της οποίας εκδόθηκε το υφιστάμενο διάταγμα. Και τότε η μητέρα αξίωνε το ίδιο ποσό, (Τ.5). Γι΄ αυτό, το ποσό που κατά κανόνα επιδικάζεται είναι για να καλύψει μια-δυο επισκέψεις το χρόνο σε γιατρό και κάποια μικροέξοδα σε φαρμακείο. Η κάλυψη του κόστους δαπανηρής θεραπείας αντιμετωπίζεται, εάν παρ΄ ελπίδα ήθελε χρειαστεί. Θεωρώ λοιπόν πως το ποσό των €15 το μήνα, για κάθε παιδί, επαρκεί. Το ποσό των €10 το μήνα, για κάθε παιδί για είδη καθαριότητας, δεν αμφισβητήθηκε, είναι εύλογο και το αποδέχομαι. Εύλογο θεωρώ και το ποσό των €60 το μήνα, για τη ψυχαγωγία κάθε παιδιού. Δικαιολογείται απόλυτα για την ηλικία τους. Η υποβολή που έγινε στη μητέρα για €40 το μήνα είναι εξωπραγματική και εν πάση περιπτώσει δε στηρίζεται σε αντίστοιχη μαρτυρία του πατέρα. Η μητέρα προσέφυγε στην υπερβολή σε ό,τι αφορά τα γενέθλια των ανηλίκων. Συνεπής με το δικόγραφο της, στην κύρια εξέταση είπε πως απαιτείται το ποσό των €40 το μήνα για κάθε παιδί. Στην αντεξέταση το περιόρισε στα €40 το χρόνο. «Μια φορά έχουν γενέθλια», είπε, «€40 για την τούρτα και τα έξοδα». Εννοείται πως εγκρίνω το ποσό αυτό. Σε μηνιαία βάση αναλογούν €3,33 για κάθε παιδί. (β) Η ορθοδοντική θεραπεία των ανηλίκων Η υπό εξέταση διαφορά προέκυψε εξ αφορμής της ορθοδοντικής θεραπείας των ανηλίκων. Στις 27.05.2013 ο κ. Αδάμου απέστειλε επιστολή στο δικηγόρο Γιώργο Θεοδοσίου που εκπροσωπούσε τον πατέρα στην αίτηση 265/2010, (Τ.6) με την οποία του διεβίβαζε βεβαίωση του ορθοδοντικού Δρα Κυριάκου Ιωάννου σχετικά με την αναγκαιότητα της θεραπείας και το κόστος αυτής, που καθοριζόταν στα €4.200 (Τ.53). Ο κ. Θεοδοσίου με επιστολή του ημερομηνίας 29.05.2013 υπέδειξε στον κ. Αδάμου ν΄αποταθεί στον πατέρα των ανηλίκων (Τ.54). Την επομένη 30.05.2013 ο κ. Αδάμου απέστειλε επιστολή στον πατέρα επισυνάπτοντας τη βεβαίωση του γιατρού Ιωάννου και καλώντας τον «να αναλάβει τουλάχιστονν, το ½ των εξόδων», (Τ.52). Τα παραπάνω δεδομένα ίσχυαν μέχρι 14.01.2014, ημερομηνία κατά την οποία η μητέρα κατεχώρησε το δικόγραφο της. Εξαίρεση αποτελεί η αναβάθμιση της αξίωσής της. Αντί το ήμισυ του ποσού των €4.200, που καθόριζε ως το κόστος της ορθοδοντικής θεραπείας, διεκδικεί τώρα το ποσό των €3.
3. Το εκπληκτικό όμως είναι άλλο. Ενώ από την έγγραφη μαρτυρία φαίνεται πως μέχρι τότε η ορθοδοντική θεραπεία δεν είχε αρχίσει, η μητέρα, χωρίς να ενημερώσει τον πατέρα, επέλεξε άλλο ορθοδοντικό του οποίου η αμοιβή ανέρχεται στα €5.140 (Τ.40, Τ.41, Τ.66, Τ.67). Ο ορθοδοντικός Πέτρος Κόκκινος (ΜΥ3) κατέθεσε στις 04.03.
4. Όταν δε ρωτήθηκε πότε είδε για πρώτη φορά τα παιδιά απάντησε : « . Πρέπει να είναι πέραν του έτους .». Η αμοιβή του νέου ορθοδοντικού είναι €2.500 για την Αλίκη και €2.640 για το Χριστάκη (Τ.40, Τ.41 αντίστοιχα). Η μητέρα του κατέβαλε μέχρι σήμερα €2.400, ποσό το οποίο πίστωσε έναντι της αμοιβής του για το Χριστάκη. Εξακολουθεί να του οφείλει για τον ίδιο το ποσό των €240 και ολόκληρη την αμοιβή του, €2.500, για την Αλίκη, (Τ.66, Τ.67). Ρωτήθηκε ο ΜΥ5 καταπόσο η συγκεκριμένη θεραπεία θα μπορούσε να γίνει στο νοσοκομείο. Απάντησε σταθερά στην κύρια εξέταση και στην αντεξέταση πως «. στο παλαιό Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας παρέχουν θεραπεία σε παιδιά με σύνδρομα». Ως αναμενόταν αντεξετάστηκε και η μητέρα (ΜΥ5) τόσο, γιατί επέλεξε ιδιώτη ορθοδοντικό όσο και γιατί κατέληξε στον Πέτρο Κόκκινο (ΜΥ3). Για το πρώτο απάντησε κι αυτή πως το νοσοκομείο δεν προσφέρει τέτοια θεραπεία. Διερεύνησε το ζήτημα και είχε αρνητική απάντηση. Για το δεύτερο η απάντηση της μεταφέρει τη γνώμη της και δεν πείθει: «Η τεχνική και η θεραπεία που προσφέρει ο κ. Κόκκινος ήταν πιο ξεκάθαρος, ήταν πιο λογικός πως θα θεραπεύσει τα παιδιά». Θα πρέπει να πω ότι η αδιαφορία του πατέρα στην επιστολή του ευπαίδευτου συνηγόρου της μητέρας ήταν σφάλμα. Η ιδιότητα του απαιτούσε διαφορετική αντίδραση ασχέτως και πέραν της απόφασης του να επιδιώξει τη μείωση της διατροφής. Σφάλμα όμως ήταν και η ερμηνεία που η μητέρα έδωσε στην αδιαφορία του πατέρα∙ ότι δηλαδή μπορούσε ν΄ αποφασίσει από μόνη της. Η διενέργεια ορθοδοντικής θεραπείας προϋποθέτει τη σύμφωνη γνώμη και των δυο γονέων κατά τα άρθρα 5 και 6 του Ν.216/
5. Η διαφωνία τους, σιωπηρή έστω, ως διαφωνία κατά την άσκηση της γονικής μέριμνας, καθιστούσε επιβεβλημένη την προσφυγή της στο δικαστήριο [Βλ. άρθρο 7 του Ν.216/1990]. Δεν υπήρχε κατεπείγουσα ανάγκη ιατρικής επέμβασης. Η θέση αυτή υποστηρίζεται και από τη μαρτυρία του ορθοδοντικού Πέτρου Κόκκινου (ΜΥ3). Γιατί τώρα η μητέρα αξιώνει από τον πατέρα το ποσό των €3.000 για αποφάσεις που η ίδια μονομερώς έλαβε; Μόνο το ήμισυ του ποσού των €4.200 δηλαδή το ποσό των €2.100 είμαι διατεθειμένος να επιδικάσω σε βάρος του πατέρα, ποσό που τον καλούσε η μητέρα να της καταβάλει με την επιστολή του συνηγόρου της (Τ.53). Ο πατέρας μέχρι την κατάθεση του μάρτυρα Πέτρου Κόκκινου (ΜΥ3) γνώριζε ότι η ορθοδοντική θεραπεία θα γινόταν στον Δρα Κυριάκο Ιωάννου αντί του ποσού των €4.
6. Στην ίδια γραμμή προϊδέαζε και η παράγραφος 8 του δικόγραφου της μητέρας.
7. Οι οικονομικές δυνατότητες του πατέρα για διατροφή προσώπου Η υπόθεση Αντωνίου ν. Αντωνίου

(1969)1 CLR 307 αφορούσε ανάλογη περίπτωση. Εκεί όπως εδώ, ο πατέρας είχε υποχρέωση να παρέχει διατροφή στη μικρή Ελένη, τέκνο που απέκτησε χωρίς γάμο με τη μητέρα της, αλλ΄ ανεγνώρισε ως δικό του, καθώς και σε άλλο μικρότερο παιδί που απέκτησε με τη σύζυγό του. Εκεί, όπως εδώ, η μητέρα επεδίωξε αύξηση του ποσού που ο πατέρας κατέβαλλε ως διατροφή. Το πρωτοβάθμιο δικαστήριο την αύξησε από £6 σε £10 το μήνα. Ασκήθηκε έφεση εναντίον της απόφασης, όπου το ποσό της διατροφής αυξήθηκε στις £15. Η προσέγγιση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στον καθορισμό της διατροφής της Ελένης έγινε στη βάση του επιπέδου που θα απολάμβανε ως μέλος της οικογένειας του πατέρα. Ακόμη, αντλώντας καθοδήγηση από την αγγλική απόφαση Roberts v. Roberts

(1968)2 All E.R. 479, το Ανώτατο Δικαστήριο, στη σ.321, υπεγράμμισε: «Το δίκαιο αίτημα της ανήλικης θα πρέπει υπό τις περιστάσεις να τίθεται στην ίδια σειρά με το παράλληλο αίτημα της συζύγου του πατέρα και του νεογέννητου τέκνου τους. Τα αιτήματα αυτά προηγούνται, ., των απαιτήσεων άλλων δανειστών. Ο οφειλέτης πρέπει πρώτα να διατρέψει τον εαυτό του και την οικογένεια του με τα μέσα που διαθέτει . προτού αποπληρώσει εκείνους που συνεφώνησαν να του παράσχουν πιστώσεις». Εφαρμόζοντας τα παραπάνω στην περίπτωση της Αλίκης και του Χριστάκη θα πρέπει να προσδιοριστεί το ποσό της συνεισφοράς του πατέρα στη διατροφή τους στη βάση του επιπέδου που αυτά θα απολάμβαναν ως μέλη της οικογένειάς του. Για το σκοπό αυτό θα πρέπει ν΄ αγνοήσουμε τα εισοδήματα της μητέρας από τη μια και της συζύγου του από την άλλη. Η σύζυγός του Παντελίτσα δεν έχει υποχρέωση να συνεισφέρει στη διατροφή της Αλίκης και του Χριστάκη [Βλ. Μενελάου (ανωτέρω) 384]. Στην αναφορά του πατέρα στη γραπτή του δήλωση πως μετά το 2013 μειώθηκαν τα εισοδήματα του λόγω της οικονομικής κρίσης δόθηκε υπέρμετρη βαρύτητα από την πλευρά της μητέρας. Στην αίτησή του δεν επικαλέστηκε ούτε, άλλωστε, είχε τη δυνατότητα να επικαλεστεί τέτοια μεταβολή, εφόσο την κατεχώρησε στις 09.07.2013. Την αδυναμία του να συνεχίσει να καταβάλλει στη μητέρα το ποσό των €640 δεν την απέδωσε στη μείωση του μισθού του, αλλά στην αύξηση των εξόδων για τα τρία παιδιά του. Το ίδιο έπραξε βεβαίως και στην παράγραφο 10 της γραπτής του δήλωσης. (α) Οι ανάγκες των ανήλικων Σωτήρη, Γεωργίας και Λένου Είναι ευεξήγητη η συμπόρευση του δικαιώματος διατροφής των τριών μικρότερων τέκνων του πατέρα μ΄ εκείνο της Αλίκης και του Χριστάκη από τον ίδιο. Και βεβαίως δεν εγείρεται εδώ ζήτημα ρύθμισης του θέματος διατροφής των πρώτων. Κατ΄ επέκταση δεν απαιτείται προσδιορισμός της αναγκαίας μηνιαίας δαπάνης για κάλυψη των επιμέρους κονδυλίων που συνθέτουν τις ανάγκες τους. Ο πατέρας δεν επικαλέστηκε παραμόνο τις συνήθεις ανάγκες διατροφής τους∙ τη σίτιση, την ένδυση και υπόδηση, την ιατρική περίθαλψη, τη ψυχαγωγία, τα γενέθλια. Πρόκειται για ανάγκες που είναι γνωστές από τα διδάγματα της κοινής πείρας. Η συμπερίληψη σ΄ αυτές των εξόδων φοίτησης δύο παιδιών από τα τρία σε νηπιαγωγείο ή για πάνες και μωρομάντηλα που όντως προέκυψαν μετά την έκδοση του υφιστάμενου διατάγματος, εξυπηρετούσαν την ανάγκη στοιχειοθέτησης μεταβολής των όρων για σκοπούς ανάληψης δικαιοδοσίας από το δικαστήριο. Τον ίδιο σκοπό εξυπηρέτησε και η συμπερίληψή τους στην 10 της γραπτής του δήλωσης καθώς και η προσαγωγή των σχετικών τεκμηρίων (Τ.9, Τ.10). Γι΄ αυτό άμεσα παραδέκτηκε στην αντεξέταση πως ο Λένος και η Γεωργία δεν φοιτούν πλέον σε νηπιαγωγείο με δαπάνη €200 το μήνα, αλλά σε δημόσιο νηπιαγωγείο και προδημοτική με δαπάνη €70 και €45 αντίστοιχα. Ανάλογο σχόλιο μπορεί να γίνει για το ζήτημα της ιατρικής περίθαλψης (Τ.11, Τ.12, Τ.13). Ότι κι ο πατέρας προσέφυγε στην υπερβολή ως προς το ύψος της δαπάνης για κάθε ανάγκη, επαρκεί ν΄ αναφερθεί το ποσό των €200 που με την αίτηση του ισχυρίζεται πως δαπανά για «γενέθλια παιδιών, αλλά και φίλων τους». Όμως εδώ δεν ενδιαφέρει η δαπάνη που απαιτείται επακριβώς για την ικανοποίηση της συγκεκριμένης ανάγκης, αλλά η τεκμαρτή δαπάνη για όλα όσα είναι αναγκαία για τη συντήρηση και ευημερία αυτών των τριών παιδιών. Και τούτο προκειμένου, στη βάση των οικονομικών δυνατοτήτων του πατέρα, να εξετασθεί καταπόσο επιβάλλεται να μειωθεί η συνεισφορά του στη διατροφή της Αλίκης και του Χριστάκη, ώστε να δύναται να παρέχει σύμμετρη διατροφή και στα τρία μικρότερα τέκνα του ή ν΄ αυξηθεί, ώστε ν΄ ανταποκρίνεται στις αυξημένες ανάγκες τους. (β) Οι συνθήκες της ζωής της Αλίκης και του Χριστάκη Οι συνθήκες της ζωής της Αλίκης και του Χριστάκη ως παράγοντας προσδιορισμού της έκτασης της διατροφής τους δεν μπορούν παρά να κριθούν κυρίως από τις συνθήκες της ζωής των γονέων τους. Στις συνθήκες της ζωής του πατέρα εντάσσονται η νέα σύζυγός του και τα τρία παιδιά που μαζί απέκτησαν. Στις συνθήκες λοιπόν της ζωής της Αλίκης και του Χριστάκη εντάσσονται τα τρία ετεροθαλή αδέλφια τους, Σωτήρης, Γεωργία και Λένος. Αν ο πατέρας νομιμοποιείται να εισπράττει (που, ως κατέθεσε εισπράττει) €170 το μήνα ως επίδομα πενταμελούς οικογένειας είναι γιατί συναριθμούνται όλα τα παιδιά του. Το ποσό αυτό προστιθέμενο στα εισοδήματα του ανεβάζει αυτά στα €2,507 το μήνα. Ενόψει της θεραπείας 2 στην αίτηση του πατέρα η συνεισφορά του στη διατροφή της Αλίκης και του Χριστάκη παρέμεινε μέχρι σήμερα στα €640 το μήνα. Η κατά το εδάφιο 2 του άρθρου 38 αυτόματη κατά 10% αύξηση του ποσού αυτού, που θα επερχόταν στις 15.12.2013 και η περαιτέρω ανάλογη αύξηση που θα επερχόταν στις 15.12.2015 ανεστάλησαν [Βλ. πρώτη επιφύλαξη του άρθρου 38

(2)του Ν. 216/90, ως τροποποιήθηκε από το Ν.68(Ι)/2008]. Με άλλα λόγια, στην απουσία της θεραπείας 2, η συνεισφορά του πατέρα θα ανερχόταν στα €704 από 15.12.2013 και στα €774,40 από 15.12.

1. Το σύνολο των μηνιαίων εξόδων της Αλίκης και του Χριστάκη, ως τα έχω δεκτεί είναι €710 και €792 αντίστοιχα. Τα ποσά αυτά θα πρέπει να τύχουν αναπροσαρμογής, εφόσο, ως η μητέρα αναφέρει στην παράγραφο 7 της γραπτής δήλωσής της, της καταβάλλεται επίδομα μονογονιού €360 μηνιαίως και επίδομα τέκνου €1.000 ετησίως. Από τα μηνιαία έξοδα τους θα πρέπει ν΄ αφαιρεθεί το ποσό των €180 που τους αναλογεί από το επίδομα μονογονιού και το ποσό των €41 από το επίδομα τέκνου. Έτσι τα έξοδα της Αλίκης μειώνονται στα €489 και του Χριστάκη στα €
2. Η σχέση των εισοδημάτων του πατέρα προς εκείνα της μητέρας είναι 2500:1700 ή 25:
3. Στη βάση αυτού του λόγου ο πατέρας πρέπει να καλύπτει €291 από τα έξοδα της Αλίκης, [(489Χ25) ÷ 42 = 291] και €339 από τα έξοδα του Χριστάκη, [(571 Χ 25)÷ 42= 339]. Εννοείται ότι για τη μητέρα αναλογούν τα €197 [(489Χ17)÷42=197] για την Αλίκη και €231 [(571Χ17)÷42 =231] για το Χριστάκη. Το ποσό των €291 και €339 που αναλογούν στον πατέρα να καταβάλλει για την Αλίκη και τον Χριστάκη είναι εντός των δυνάμεων του, εφόσο η μέχρι τώρα συνεισφορά δεν είναι παραμόνο €10 ψηλότερη. Ακολουθεί πως δεν εγείρεται θέμα τροποποίησης του υφιστάμενου διατάγματος ούτε στην αίτηση ούτε στην ανταπαίτηση, εφόσο οι δύο συνεισφορές του πατέρα προς τη μητέρα έχουν το ίδιο άθροισμα ασχέτως εάν το ποσό που αναλογεί στον Χριστάκη είναι μεγαλύτερο εκείνου της Αλίκης. Εννοείται πως η θεραπεία 2 της αίτησης θα πρέπει να επιτύχει, εφόσο, λαμβανομένης υπόψη της υποχρέωσης του πατέρα στα τρία μικρότερα παιδιά του, οι δυνάμεις του δεν επαρκούν. Δυο λόγια για τη θεραπεία Β της ανταπαίτησης. Στον υπολογισμό των εισοδημάτων των διαδίκων λήφθηκε υπόψη ο 13ος μισθός τους. Δεν εγείρεται λοιπόν ζήτημα 13ης καταβολής στη βάση του άρθρου 37

(3)του Ν.216/90, όπως τροποποιήθηκε από το άρθρο 2 του Ν.68(Ι)/

1. Συνακόλουθα η θεραπεία 1 της αίτησης απορρίπτεται. Εκδίδεται διάταγμα στην αίτηση, ώστε να μην ισχύσει η αυτόματη αύξηση της 15.12.2013 και εκείνη της 15.12.
2. Οι θεραπείες Α και Β της ανταπαίτησης απορρίπτονται. Σε σχέση με τη θεραπεία Γ της ανταπαίτησης εκδίδεται απόφαση υπέρ της Καθ΄ ης η αίτηση και εναντίον του Αιτητή για το ποσό των €2.100 πλέον νόμιμο τόκο από 14.01.
3. Τόσο στην αίτηση όσο και στην ανταπαίτηση κάθε πλευρά τα έξοδα της. (Υπ.) .......... Σ. Κ. Καρατσής, Π. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής ./Κ.Κ. Αναφορά: Τελική/ Διατροφή Subject: Final/ Diatrofi cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο