← Κύπρος

ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΠΑΥΛΟΥ ΛΕΩΝΙΔΟΥ ν. ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ κ.α., Αρ. Αγωγής: 3439 / 2009, 16/3/2017

ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΠΑΥΛΟΥ ΛΕΩΝΙΔΟΥ ν. ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ κ.α., Αρ. Αγωγής: 3439 / 2009, 16/3/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Μ. Παπαθανασίου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3439 / 2009 Μεταξύ: ΑΓΓΕΛΙΚΗΣ ΠΑΥΛΟΥ ΛΕΩΝΙΔΟΥ Ενάγουσας Και

  1. ΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ
  2. ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Εναγομένων ------------------------------------------------ ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 16 Μαρτίου 2017 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για ενάγουσα : κ. Γ. Θωμά (για να ακούσει απόφαση η κα Α.Αριστείδου) Για εναγόμενους 1: κ. Μ. Ιωάννου (για να ακούσει απόφαση η κα Α.Ιωάννου) Για εναγόμενο 2: κα. Δ. Κουρουσίδου (για να ακούσει απόφαση η κα Φ.Καργάδου) Α Π Ο Φ Α Σ Η Εισαγωγικά - Τα δικόγραφα Η Ενάγουσα στην παρούσα, αξιώνει με βάση την έκθεση απαίτησης της, όπως αυτή τροποποιήθηκε με το διάταγμα του Δικαστηρίου ημερ. 9.10.15, διάταγμα που να διατάσσει τους εναγόμενους 1 και 2 να μην επεμβαίνουν στο κτήμα της με αρ. εγγραφής 4744, τεμ.726, Φ/Σχ. 37/42, που βρίσκεται στο χωριό Πρόδρομος, καθώς και διάταγμα που να τους διατάσσει να παραμερίσουν και/ή κατεδαφίσουν οποιεσδήποτε κατασκευές και ή δρόμο και ή πεζοδρόμιο έχουν ανεγείρει επί του κτήματος της ενάγουσας. Περαιτέρω ζητούνται αποζημιώσεις και συγκεκριμένα ειδικές ύψους €25.000, γενικές και τιμωρητικές και ή παραδειγματικές. Επιπλέον νόμιμος τόκος και έξοδα. Σύμφωνα με την ενάγουσα, οι εναγόμενοι 1 και 2 κατά ή περί το 1992 και 2001 επενέβησαν παράνομα στο κτήμα της κατά τον τρόπο που περιγράφεται στην έκθεση απαίτησης και κατασκεύασαν δρόμο σε ψηλότερο επίπεδο εν σχέση με την κατοικία της που βρίσκεται στο κτήμα της, με αποτέλεσμα τα νερά της βροχής να εισέρχονται στην κατοικία. Αυτό είχε το αποτέλεσμα και τις ζημιές που αναφέρει. Οι Εναγόμενοι με τις υπερασπίσεις τους, όπως αυτές τροποποιήθηκαν, προβάλλουν διάφορους ισχυρισμούς και ζητούν απόρριψη της αγωγής. Τους ισχυρισμούς αυτούς βέβαια απορρίπτει με τις απαντήσεις της η ενάγουσα. Σημειώνεται εδώ ότι ο εναγόμενος 2, στις 13/05/15, καταχώρησε ειδοποίηση συνεναγόμενου με βάση τη Δ.10 Θ.12 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Στις 18/11/15 δε, ο εναγόμενος 2, χωρίς να δοθεί σημειώνεται καμία άδεια ή εξήγηση για τούτο, καταχώρησε νέα ειδοποίηση συνεναγόμενου με βάση τη Δ.10 Θ.12 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Θα επανέλθω στο θέμα αυτό εφόσον τούτο κριθεί αναγκαίο. Παραδεκτά και ή μη αμφισβητούμενα γεγονότα Με βάση τα δικόγραφα όλων των πλευρών αλλά και τη μαρτυρία προκύπτει ότι τα εξής γεγονότα είναι παραδεκτά και ή δεν αμφισβητούνται:
  3. Η ενάγουσα σε κάθε ουσιώδη χρόνο για την παρούσα αγωγή ήταν και εξακολουθεί να είναι η ιδιοκτήτρια του κτήματος με αρ. εγγραφής 4744, Φ/Σχ.37/42, τεμ.726, που βρίσκεται στο χωριό Πρόδρομος της επαρχίας Λεμεσού και εντός του εν λόγω κτήματος υπάρχει η επίδικη κατοικία.
  4. Στο ρηθέν κτήμα και ή κατοικία εφάπτετο χωμάτινο μονοπάτι το οποίο σε κάποια στιγμή διαπλατύνθηκε και κατασκευάστηκε δρόμος. Σήμερα στο σημείο υπάρχει ασφαλτοστρωμένος δρόμος. Η μαρτυρία Για την πλευρά της ενάγουσας κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου πέντε μάρτυρες και πιο συγκεκριμένα η ίδια η ενάγουσα (ΜΕ1), ο Διονύσης Καταφυγής (ΜΕ2), ο Γιώργος Γεωργίου (ΜΕ3), ο Χριστάκης Ζορπίδης (ΜΕ4) και ο Κύπρος Καψής (ΜΕ5). Για την πλευρά των εναγομένων 1 κατέθεσαν δύο μάρτυρες και συγκεκριμένα ο Σοφοκλής Νεοφύτου (ΜΥ1 για εναγ.1) και ο Αδάμος Καραντώνης (ΜΥ2 για εναγ.1). Δύο μάρτυρες επίσης κατέθεσαν και για τον εναγόμενο
  5. Ήταν συγκεκριμένα η Αναστασία Κουάλη (ΜΥ1 για εναγ.2) και η Μαρία Καμένου (ΜΥ2 για εναγ.2). Παρεμβάλλω εδώ ότι δεν είναι εφικτό να καταγραφεί στην παρούσα η μαρτυρία των μαρτύρων πιο πάνω λόγω της μεγάλης έκτασης της. Εν πάση περιπτώσει τούτο θα ήταν άσκοπο. Για το λόγο αυτό θα γίνει αμέσως πιο κάτω μια μικρή σύνοψη της μαρτυρίας αυτής, ενώ συγκεκριμένες αναφορές στη μαρτυρία θα γίνουν κατά την αξιολόγηση της. Με την εξής διευκρίνιση. Η πλευρά της ενάγουσας κατά την ακροαματική διαδικασία και συγκεκριμένα στις 08/01/16, με σχετική δήλωση του δικηγόρου της, απέσυρε την αξίωση της για ενοίκια. Όμως στην τελική της γραπτή αγόρευση (βλ. σελ. 9-10) η πλευρά της ενάγουσας δηλώνει πως εγκαταλείπει το σύνολο των ειδικών αποζημιώσεων που αξιώνει με βάση την έκθεση απαίτησης και συναφώς την αξίωση Γ του παρακλητικού της έκθεσης απαίτησης. Σημειώνω εδώ ότι όπως θα διαφανεί κατωτέρω στην αξιολόγηση, κατά την κρίση μου, ορθώς έπραξε η πλευρά της ενάγουσας αφού το Δικαστήριο σε κάθε περίπτωση θα απέρριπτε τη σχετική αξίωση. Λέγοντας αυτά σημειώνω εδώ πως το Δικαστήριο δεν κρίνει σκόπιμο να υπεισέλθει με λεπτομέρεια στη μαρτυρία που αφορούσε το θέμα πιο πάνω και εν πάση περιπτώσει η αξιολόγηση της σχετικής μαρτυρίας θα γίνει συνοπτικά για σκοπούς πληρότητας της απόφασης. Αγγελική Λεωνίδου - Ενάγουσα (ΜΕ1) Ανέφερε ότι από το έτος 1966 είναι μόνιμη κάτοικος Καναδά, είναι δε η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια του ακινήτου με αρ. εγγραφής 4744, Φ/Σχ. 37/42, τεμ.726, στο χωριό Πρόδρομος της Επαρχίας Λεμεσού από το
  6. Εντός του ακινήτου υπάρχουν δύο ισόγειες κατοικίες, μια εκ των οποίων είναι η ισόγεια κατοικία που έχει επηρεαστεί από την παράνομη επέμβαση των εναγομένων. Κατέθεσε ότι γνώριζε για την ισχυριζόμενη παράνομη επέμβαση στο εν λόγω ακίνητο της και για τις ισχυριζόμενες ζημιές που υπέστη. Επίσης αναφέρθηκε στα διαβήματα της, γραπτά και προφορικά, προς τους εναγόμενους 1 και 2 για άρση της παράνομης επέμβασης και αποκατάστασης των ζημιών, χωρίς όμως αποτέλεσμα όπως ανέφερε. Διονύσης Καταφυγής (ΜΕ2) Εργάζεται στο Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας, στον κλάδο χωρομετρίας και τα καθήκοντα του είναι η διεκπεραίωση χωρομετρικών εργασιών και υποθέσεων του κλάδου χωρομετρίας. Αναφέρεται δε εδώ ότι στο βαθμό που επιχειρήθηκε να γίνει αναφορά από το μάρτυρα σε τεμάχιο της ενάγουσας με αρ.226, η μαρτυρία δεν επετράπη. Το τεμάχιο της ενάγουσας με βάση την έκθεση απαίτησης έχει αρ.
  7. Όμως οφείλω να παρατηρήσω εδώ, χωρίς να λαμβάνω υπόψη μου τις αναφορές σε τεμ.226 ή το τεκμ.9 που αναφέρεται σε τεμ.226 προκειμένου να υπάρχει συνέπεια με την σχετική ενδιάμεση απόφαση του Δικαστηρίου, ότι με βάση το σύνολο της μαρτυρίας του είναι σαφές ότι η μαρτυρία του κατά τα λοιπά αφορούσε το επίδικο ακίνητο της ενάγουσας και είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι αυτό δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση του. Παρεμβάλλω στο σημείο αυτό, για όποια σημασία έχει, ότι ο ευπαίδευτος συνήγορος της ενάγουσας αγορεύοντας ενώπιον του Δικαστηρίου στα πλαίσια της αίτησης ημερ.02/12/15, με την οποία επιχειρήθηκε η τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης, χαρακτήρισε ουσιαστικά ορθή και δίκαιη την ενδιάμεση απόφαση του Δικαστηρίου πιο πάνω με την οποία δηλαδή δεν επετράπη οποιαδήποτε αναφορά σε τεμάχιο
  8. Ο μάρτυρας σημειώνω αναφέρθηκε στον φάκελο ΔΑΕ 26/96 που αφορούσε απαλλοτρίωση του τεμαχίου της ενάγουσας και είπε ότι η απαλλοτρίωση ατόνησε και δεν ολοκληρώθηκε για κάποιο λόγο. Σκοπός της ήταν η διαπλάτυνση εγγεγραμμένου δρόμου και απαλλοτριούσα αρχή ήταν το Κοινοτικό Συμβούλιο Προδρόμου. Είπε επίσης ότι με βάση το χωρομετρικό σχέδιο τεκμ.10 φαίνεται επέμβαση 50 τ.μ. στο τεμάχιο της ενάγουσας με αρ.
  9. Με βάση παράπονο δε της ενάγουσας στην Επαρχιακή Διοίκηση εξετάστηκε το θέμα από τους ίδιους και σχετική είναι η επιστολή του Κτηματολογίου τεκμ.
  10. Κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι πριν κάνει τη χωρομετρική εργασία το 2013 δεν είχε καμία σχέση με τα γεγονότα της υπόθεσης και η μόνη γνώση που έχει προέρχεται από τη χωρομετρική εργασία του 1993 δηλαδή το τεκμ.
  11. Η χωρομετρική εργασία που έκανε αφορούσε το θέμα της απαλλοτρίωσης με το φάκελο ΔΑΕ 26/96, η οποία το 2013 εκκρεμούσε. Το τεκμ.10 το έκανε άλλος χωρομέτρης (κ.Φόρμας) και όχι ο ίδιος. Δεν ήταν παρών. Όμως μπορεί να γνωρίζει τι διατύπωσε με βάση αυτό. Στους δικούς τους όρους αυτοί οι συμβολισμοί που κάνει χωρίζουν τι είναι το κάθε τι. Είναι συμβολισμοί του κλάδου χωρομετρίας. Απάντησε δε σε διάφορες ερωτήσεις όσον αφορά το συγκεκριμένο τεκμήριο και επεξήγησε διάφορα σημεία ή αριθμούς σε αυτό αλλά και την μέθοδο που ακολουθήθηκε για την ετοιμασία του. Για να καταλήξει να πει ότι η εργασία που έγινε και αποτυπώνεται με βάση το τεκμ.10 συνάδει με τη δική του χωρομετρική εργασία. Γιώργος Γεωργίου (ΜΕ3) Είναι πολιτικός μηχανικός και διατηρεί αρχιτεκτονικό γραφείο εδώ και 39 χρόνια. Το όνομα του γραφείου του το οποίο διατηρεί με τη σύζυγο του φέρει την ονομασία Γιώργος και Νίκη Γεωργίου. Ο μάρτυρας αυτός κατέθεσε αναφορικά με τις οδηγίες που έλαβε από την ενάγουσα και την εκτίμηση κόστους ζημιών ημερ.10/01/11 που ετοίμασε (τεκμ.12). Ισχυρίστηκε επίσης ότι οι ζημιές προκλήθηκαν από τις εργασίες που έγιναν στο δρόμο, με την ανύψωση του δρόμου και τη δημιουργία κλίσης προς την οικοδομή με αποτέλεσμα τα όμβρια ύδατα να ρέουν μέσα στην κατοικία Χριστάκης Ζορπίδης (ΜΕ4) Ανέφερε ότι το 1963 και για 2 χρόνια έμεινε στο σπίτι της ενάγουσας που είναι ξαδέλφη του. Στο σπίτι έμενε και το καλοκαίρι του 1974, όπως επίσης έμεινε το
  12. Στη συνέχεια μίλησε για τη διαφοροποίηση του σπιτιού εξωτερικά το 1995 εν σχέση με το
  13. Σε κάποια χρονολογία δε, χωρίς να θυμάται πότε ακριβώς, πληροφορήθηκε από τον κουνιάδο του Κυπριανό Καψή (Μ.Ε.5) ότι κάποιοι άρχισαν εργασίες για να κάνουν δρόμο. Αυτοί που πήγαν ήταν του Διοικητηρίου εξ' όσων θυμάται. Επικοινώνησαν με την ενάγουσα και τους είπε να ψάξουν να δούν τι συνέβη. Μίλησε με τον τότε κοινοτάρχη Κώστα Αργυρίδη ο οποίος του είπε ότι είπαν στην Επαρχιακή Διοίκηση να κάνουν δρόμο, όχι να χαλάσουν και σπίτια. Το 1995 ήταν καλή η κατάσταση του σπιτιού. Δεν υπήρχε η βεράντα αλλά μέσα ήταν κατοικήσιμο το σπίτι, και η κατάσταση του εξοπλισμού ήταν πολύ καλή. Στην αντεξέταση του ανέφερε μεταξύ άλλων ότι δεν ήταν παρών στις ισχυριζόμενες επεμβάσεις το 1992 και 2001, δεν έκανε έρευνα ποιος έκανε την επέμβαση και δεν ξέρει ποιος χάλασε την βεράντα κλπ. Ο ίδιος είπε είναι 73 χρονών και η κατοικία πρέπει να είναι τόσων χρονών, μπορεί και παραπάνω. Έβλεπε όταν γινόταν μια δουλειά στην κατοικία. Προσωπικά ο ίδιος δεν είχε οποιαδήποτε ανάμειξη σε οποιαδήποτε συντήρηση της. Η τελευταία φορά που έμεινε ήταν για 3 μήνες το καλοκαίρι του
  14. Ήταν όλα τα κουζινικά σκεύη, υπήρχε ένα αρχαίο τραπέζι με τις καρέκλες του, ένα στρώμα διπλό, ένα μόνο και ένα ερμάρι. Είχε 3 καρέκλες έξω στο τραπεζάκι και νομίζει 3 ή 4 στο άλλο. Δεν γνωρίζει πόσων χρονών ήταν ο εξοπλισμός. Δεν ήταν καινούργιος. Ήταν συντηρημένα. Δεν ξέρει αν ήταν 30-40 χρόνων. Εν σχέση με τον δρόμο έλαβε μια πληροφόρηση από κάποιον στο κτηματολόγιο, τον οποίο δεν ήταν σε θέση να κατονομάσει, ότι ήταν άγραφος. Δεν έψαξε να μάθει αν σήμερα τούτος ο δρόμος είναι γραμμένος. Ούτε ξέρει αν τότε εκείνοι οι άνθρωποι που είχαν πάει για το δρόμο ήταν νόμιμα εκεί και αν έγινε επίταξη. Επίσης δεν ξέρει ποιος τους είχε στείλει. Κύπρος Καψής (ΜΕ5) Είναι ξάδελφος της ενάγουσας και από το 1971 η ενάγουσα του ανέθεσε την διαχείριση, επιτήρηση και συντήρηση ολόκληρης της περιουσίας της. Είπε ότι το 1992 είδε κάποιους να χαλούν με τρακτέρ τη βεράντα της κατοικίας της ενάγουσας, πήγε κοντά και άρχισε να διαμαρτύρεται και του είπαν είναι από την Επαρχιακή Διοίκηση και είχαν εντολή να κατασκευάσουν δρόμο. Τους υπέδειξε ότι αυτό που έκαναν ήταν παράνομο και προσπάθησε να τους σταματήσει αλλά τον έδιωξαν. Ακολούθως επικοινώνησε με την ενάγουσα και τον Μ.Ε.
  15. Το συνεργείο προχώρησε και ολοκλήρωσε την κατασκευή του δρόμου, ο οποίος εφάπτετο με τους τοίχους της οικίας της ενάγουσας κατά τρόπο ώστε ανοίγοντας την πόρτα της εισόδου της κατοικίας να βρίσκεται εντός του δρόμου. Περαιτέρω ξερίζωσε 3 μηλιές, 1 κερασιά και το κλήμα. Παρά την επέμβαση το 1992, το σπίτι παρέμεινε σε αρκετά καλή κατάσταση. Αργότερα γύρω στο 2000, χωρίς να θυμάται ακριβώς ποια χρονιά, ξαναήρθε το συνεργείο της Επαρχιακής Διοίκησης, έκαμε επιχωμάτωση και κουγκρί στο δρόμο με αποτέλεσμα ο δρόμος να βγει πιο ψηλά από το σπίτι και τα νερά να «κουλιάζουν» μέσα στο σπίτι. Από τότε το σπίτι έπαθε τεράστιες ζημιές. Η αντεξέταση του περιστράφηκε περισσότερο γύρω από τις ισχυριζόμενες ζημιές που υπέστη η κατοικία. Ότι άλλο ανέφερε στην αντεξέταση του ήταν ότι κατά τις εργασίες το 1992 χαλάστηκε και μια σκάλα που έβγαινε στο πάνω σπίτι και δημιουργήθηκε ένα θέμα με τα σκαλιά, για το οποίο μίλησε με τον Κοινοτάρχη Κώστα Αργυρίδη και ο οποίος επισκέφθηκε το μέρος και τους έκανε παρατήρηση. Επίσης όταν πήγε το συνεργείο να ανοίξει το δρόμο δεν είχε κάποιο του Κοινοτικού Συμβουλίου εκεί και δεν ξέρει ποιος τους είπε να έρθουν ή αν το Κοινοτικό Συμβούλιο αποφάσισε να περάσει δρόμος από εκεί. Δεν άκουσε κάτι στο χωριό, ούτε έκαμαν απαλλοτρίωση. Μέχρι τώρα δεν γράφτηκε ο δρόμος, ήταν το μονοπάτι που υπήρχε. Στο Συμβούλιο έτσι του είπαν τελευταία. Όταν έγινε ο δρόμος, το τσιμέντο, ήταν άλλος κοινοτάρχης. Ήταν ο Ζερβός. Οι άνθρωποι που ήρθαν για το δρόμο δεν ξέρει αν ήταν οι ίδιοι αλλά ήταν της Επαρχιακής Διοίκησης. Το ξέρει γιατί αυτοί κάμνουν τους δρόμους και το λαλούσαν στο χωριό. Σε υποβολή ότι η Επαρχιακή Διοίκηση δεν έκανε τότε κουγκρί μπροστά από το ακίνητο της ενάγουσας και μέσα σε αυτό, απάντησε ότι δεν ξέρει. Ακόμα είπε ότι δεν ξέρει αν ήταν νόμιμα εκεί. Σοφοκλής Νεοφύτου (ΜΥ1 για εναγόμενους 1) Είναι επιθεωρητής του Κοινοτικού Συμβουλίου Προδρόμου από το
  16. Υποστήριξε στην κυρίως εξέταση του (βλ. τεκμήριο 15) ότι ουδέποτε το Κοινοτικό Συμβούλιο επενέβη στο κτήμα της ενάγουσας και ουδέποτε προέβη γενικότερα στις ενέργειες που του αποδίδει η ενάγουσα το 1992 και
  17. Επίσης ουδέποτε το Κοινοτικό Συμβούλιο πήρε πρωτοβουλία να ξεκινήσει απαλλοτρίωση του κτήματος της ενάγουσας. Το Κοινοτικό Συμβούλιο πληροφορήθηκε για πρώτη φορά για τις ισχυριζόμενες ζημιές της ενάγουσας όταν παρέλαβε το κλητήριο της παρούσας αγωγής το
  18. Στην αντεξέταση του είπε ότι το μονοπάτι διαπλατύνθηκε και έγινε δρόμος όταν ήταν στρατό και έλειπε από το χωριό δηλαδή το 1989-
  19. Δεν ξέρει πότε έγινε ο δρόμος ούτε από ποιους. Το 1991 που ήρθε και ανέλαβε ήταν επιστρωμένος με μπετόν. Περνούσε κάθε μέρα από εκεί, είναι γραμματέας από το
  20. Δεν έχει γίνει καμία επίστρωση το 2001 ούτε καμία επέμβαση στο συγκεκριμένο δρόμο. Το 1994-1995 υπήρξε κάποια σκέψη για απαλλοτρίωση για να εγγραφεί ο δρόμος διότι δεν είναι γραμμένος δημόσιος δρόμος αλλά τελικά δεν προχώρησε το Κοινοτικό Συμβούλιο. Δεν έγινε καμία ενέργεια από το Συμβούλιο. Έγινε συνεδρία αν θυμάται καλά το 1994 και είχε ζητηθεί από τον Έπαρχο να προχωρήσει η διαδικασία για εγγραφή ολόκληρου του δρόμου αλλά τελικά ατόνησε και δεν το προχώρησε. Πάντα προέδρευε ο Έπαρχος στις συνεδριάσεις. Μετά που έγινε το Κοινοτικό Συμβούλιο σταμάτησε ο Έπαρχος να προεδρεύει και ο ρόλος του ήταν συμβουλευτικός. Ακολούθως είπε ότι δεν γνωρίζει αν έδωσε συγκατάθεση η ενάγουσα για να γίνει ο δρόμος και ερωτώμενος εν σχέση με συγκεκριμένους ισχυρισμούς των εναγομένων 1 στην Υπεράσπιση τους είπε ότι με τον δικηγόρο μίλησαν και άλλα μέλη του Συμβουλίου. Αδάμος Καραντώνης (ΜΥ2 για εναγόμενους 1) Είναι εγκεκριμένος εκτιμητής και είναι μέλος του RICS (Royal Institution Of Chartered Surveyors) και εγγεγραμμένος στο ΕΤΕΚ (Επιστημονικό και Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου). Κατέθεσε την έκθεση που ετοίμασε για την παρούσα υπόθεση (τεκμ.16), με βάση την οποία μεταξύ άλλων καταλήγει αναφορικά με την επίδικη κατοικία ότι η παρουσία του δρόμου δεν συμβάλλει στη φθορά του κτιρίου ή στα φαινόμενα που την προκαλούν, και αντεξετάστηκε εν σχέση με αυτήν. Αναστασία Κουάλη (ΜΥ1 για εναγόμενους 2) Είναι Πολιτικός Μηχανικός και εργάζεται στο γραφείο του Επαρχιακού Μηχανικού Δημοσίων Έργων Λεμεσού. Κατέχει τη θέση της εκτελεστικής μηχανικού και είναι υπεύθυνη του κλάδου κτιρίων που ασχολείται με την ανέγερση, συντήρηση και βελτίωση των δημοσίων και κυβερνητικών κτιρίων. Της ανατέθηκε να επισκεφθεί το επίδικο υποστατικό για να διαπιστώσει κατά πόσο οι φθορές/ζημιές που υπάρχουν στο υποστατικό σχετίζονται με την κατασκευή, λειτουργία και χρήση του δρόμου ή από άλλη αιτία. Επισκέφθηκε το υποστατικό και έχει ετοιμάσει έκθεση, το περιεχόμενο της οποία υιοθέτησε (βλ. τεκμ.17). Σημειώνεται ότι στην έκθεση της προβαίνει σε ανάλυση όσον αφορά τις ζημιές που παρατηρούνται στο υποστατικό και καταλήγει με βάση τις διαπιστώσεις της στο συμπέρασμα ότι η κατασκευή, λειτουργία και χρήση του δρόμου δεν ευθύνεται για τα σοβαρά προβλήματα που παρουσιάζονται. Δεν θα γίνει περαιτέρω λεπτομερής αναφορά στην μαρτυρία της, επαναλαμβάνοντας και εδώ ότι η μαρτυρία της έχει σχέση με την αξίωση της ενάγουσας η οποία έχει εγκαταλειφθεί. Εκ της αντεξέτασης της αναφέρονται μόνον τα εξής. Αναφέρθηκε στη διαχείριση των δρόμων και είπε ότι οι δρόμοι εντός του χωριού ανήκουν στις κοινότητες και οι κύριοι δρόμοι που ενώνουν χωριά ανήκουν στα δημόσια έργα. Τόσο τα δημόσια έργα όσο και η επαρχιακή διοίκηση διαθέτουν συνεργεία και ο καθένας ασχολείται με τα έργα της υπηρεσίας του. Δεν γνωρίζει όμως ποιος είναι ο διαχειριστής του δρόμου που περνά από την επίδικη κατοικία. Στην επανεξέταση της δε είπε μεταξύ άλλων ότι στο τμήμα τους, στο Τμήμα Δημοσίων Έργων, στο γραφείο του Επαρχιακού της Λεμεσού υπάρχει Κλάδος Χωρομετρίας και το σχέδιο 1 στο τεκμ.17 είναι μεγέθυνση του χωρομετρικού που της έχει δοθεί από τον Κλάδο Χωρομετρίας. Επίσης το ότι ο δρόμος που φαίνεται με ροζ χρώμα είναι δρόμος του Κοινοτικού Συμβουλίου, είναι πληροφορίες από τον Κλάδο Χωρομετρίας του τμήματος και ο κίτρινος ανήκει στα Δημόσια Έργα. Μαρία Καμένου (ΜΥ2 για εναγ.2) Εργάζεται στην Επαρχιακή Διοίκηση Λεμεσού και κατέχει τη θέση του Διοικητικού Λειτουργού Α'. Έχει στην κατοχή της τον φάκελο της Επαρχιακής Διοίκησης Λεμεσού που σχετίζεται με την παρούσα υπόθεση. Σημείωσε δε ότι ο τότε Βοηθός Επαρχιακός Επόπτης για την περιοχή, Γιαννάκης Μονογιός, ο οποίος είχε άμεση γνώση των γεγονότων και ήταν παρών στις συνεδριάσεις του Συμβουλίου, απεβίωσε το
  21. Με βάση το διοικητικό φάκελο, το Συμβούλιο Προδρόμου απεφάσισε τη διαπλάτυνση του δρόμου που διέρχεται μπροστά από το ακίνητο της ενάγουσας. Στις 08/03/1994 σε συνεδρίαση του Συμβουλίου αποφασίστηκε να κινηθεί η διαδικασία απαλλοτρίωσης από το Συμβούλιο και το Συμβούλιο εξουσιοδότησε τον Πρόεδρο να κινήσει τη διαδικασία απαλλοτρίωσης των επηρεαζόμενων περιουσιών (βλ. τεκμ.19). Σύμφωνα με την απόφαση αυτή δημοσιεύτηκε στις 27/10/1995 στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας γνωστοποίηση απαλλοτρίωσης με αρ.1377 και που αφορούσε διάφορα ακίνητα, μεταξύ των οποίων και μέρος του ακινήτου της ενάγουσας (βλ. τεκμ.20). Απαλλοτριούσα Αρχή ήταν το Συμβούλιο Προδρόμου. Στις 29/03/1996 δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας το σχετικό διάταγμα απαλλοτρίωσης με αρ.341 και με Απαλλοτριούσα Αρχή το Συμβούλιο Προδρόμου (τεκμ.21). Υπεύθυνη Αρχή για την πληρωμή των αποζημιώσεων στους επηρεαζόμενους ιδιοκτήτες ήταν η απαλλοτριούσα αρχή δηλαδή το Συμβούλιο Προδρόμου. Μέσα στα πλαίσια της διαδικασίας αυτής και για σκοπούς της απαλλοτρίωσης, το Συμβούλιο Προδρόμου ζήτησε από τη Δημοκρατία να δημοσιεύσει εκ μέρους και για λογαριασμό του Συμβουλίου διάταγμα επίταξης στο επίδικο ακίνητο και στα υπόλοιπα ακίνητα που επηρεάζονται από την απαλλοτρίωση, επειδή με βάση το άρθρο 23 του Συντάγματος δικαίωμα επίταξης έχει μόνον η Δημοκρατία και όχι οποιοδήποτε άλλο νομικό πρόσωπο. Το εν λόγω διάταγμα δημοσιεύτηκε μέσα στα πλαίσια της διαδικασίας απαλλοτρίωσης (τεκμ.26) και γι' αυτό το Συμβούλιο ανέλαβε υποχρέωση έναντι της Δημοκρατίας να την αποζημιώνει εν σχέση με την επίταξη αυτή και το αποτέλεσμα της (τεκμ.22). Ο ισχυρισμός της ενάγουσας ότι ο δρόμος διανοίχθηκε το 1992 δεν είναι αληθής αφού σύμφωνα με πρακτικό συνεδρίασης του Συμβουλίου Βελτιώσεως Προδρόμου ημερ.18/04/1996, ο εν λόγω δρόμος δεν είχε ακόμα διανοιχθεί και θα διανοιγόταν μόλις το επέτρεπαν τα οικονομικά του Συμβουλίου (βλ.τεκμ.23). Επίσης αυτό προκύπτει και από επιστολή ημερ.22/02/1996 του Επάρχου, υπό την ιδιότητα του ως Πρόεδρος του Συμβουλίου Βελτιώσεως Προδρόμου, προς το Γενικό Διευθυντή του Υπουργείου Εσωτερικών όπου ρητά αναφέρεται ότι η εκτέλεση του έργου θα ξεκινούσε μετά τη δημοσίευση του διατάγματος απαλλοτρίωσης/επίταξης (βλ. τεκμ.24). Αναφερόμενη δε στις εξουσίες των Συμβουλίων Βελτιώσεως, όπως ήταν τότε, είπε ότι ο επίδικος δρόμος που περνά μπροστά από το τεμάχιο της ενάγουσας είναι της αρμοδιότητας του Συμβουλίου Προδρόμου. Επίσης ανέφερε ότι ο Έπαρχος συνήθως δεν διέθετε συνεργεία για διάνοιξη δρόμου ο οποίος ήταν της αρμοδιότητας κάποιου Συμβουλίου, σε περιπτώσεις όμως που διέθετε συνεργεία προέβαινε σε αυτή την ενέργεια για λογαριασμό και εκ μέρους του Συμβουλίου και μετά από παράκληση του Συμβουλίου γιατί τα έργα αυτά δεν είναι κυβερνητικά. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο Έπαρχος δεν επεμβαίνει ποτέ παράνομα αφού για να στείλει το συνεργείο του, έπρεπε πρώτα το Συμβούλιο να εξασφαλίσει είτε την έγγραφη συγκατάθεση των επηρεαζόμενων είτε να υπήρχε διαδικασία απαλλοτρίωσης. Προκύπτει από το περιεχόμενο του φακέλου ότι η διάνοιξη του δρόμου έγινε μετά τη δημοσίευση της διαδικασίας απαλλοτρίωσης και επίταξης και για να υλοποιηθεί ο σκοπός της απαλλοτρίωσης. Μετά από επιστολή της ενάγουσας ημερ.10/06/05 προς τον Έπαρχο (τεκμ.8), η Διοικητική Λειτουργός Έμιλυ Διονυσίου επισκέφθηκε το ακίνητο της ενάγουσας τον Σεπτέμβριο του 2005 και υπέβαλε σχετική έκθεση προς τον Έπαρχο (τεκμ.25). Κατά την αντεξέταση της από τον συνήγορο των εναγομένων 1 : Ανέφερε ότι στην προκειμένη περίπτωση έγινε η απαλλοτρίωση και ακολούθησε η επίταξη. Η επίταξη είπε είναι προαπαιτούμενο της ολοκλήρωσης της διαδικασίας για τη διάνοιξη ενός δρόμου και την παραχώρηση στη Δημοκρατία των επηρεαζόμενων τεμαχίων. Εξ' όσων πληροφορείται δε από το φάκελο το θέμα με την απαλλοτρίωση και την επίταξη έχει ατονήσει. Το θέμα με τις εκτιμήσεις από ιδιώτη εκτιμητή δεν ολοκληρώθηκε. Ανέφερε δε ότι η διαδικασία διορισμού εκτιμητή προωθείται από τον Έπαρχο. Επειδή στο παρελθόν υπήρξαν καταγγελίες προς τον Έπαρχο από την ενάγουσα με επιστολές, το γραφείο Επάρχου πήρε κάποια μέτρα προς την κατεύθυνση αποκατάστασης των ζημιών με επιστολές προς το Κοινοτικό Συμβούλιο Προδρόμου αλλά το θέμα παρέμεινε μέχρι εκεί. Δεν υπάρχει κάτι στο φάκελο που να προκύπτει ότι έγιναν εργασίες από την Επαρχιακή Διοίκηση στο συγκεκριμένο δρόμο. Εξ' όσων συνάγεται όμως από το φάκελο και ειδικά από την έκθεση τεκμ.25 έγιναν κάποιες εργασίες στο επίδικο κτήμα της ενάγουσας από το Κοινοτικό Συμβούλιο. Δεν υπάρχει όμως κάτι που να επιβεβαιώνει ότι το Κοινοτικό Συμβούλιο το 1992 ή το 2001 εκτέλεσε εργασίες στο ακίνητο της ενάγουσας. Επίσης ο Έπαρχος δεν φαίνεται πουθενά να έκανε κάποια επέμβαση. Εν τέλει είπε ότι όλες οι ενέργειες που έγιναν ήταν κατόπιν αποφάσεων του Κοινοτικού Συμβουλίου στην προσπάθεια του να υλοποιήσει κάποιο έργο που ήθελε να κάνει για να εξυπηρετήσει την κοινότητα. Κατά την αντεξέταση της από τον συνήγορο της ενάγουσας: Ανέφερε ότι ο φάκελος που έχει ενώπιον της έχει ως θέμα και αφορά το συγκεκριμένο δρόμο από την ΣΠΕ μέχρι την οικία Καψή και ο τίτλος του είναι Κοινοτικό Συμβούλιο Προδρόμου. Η πρωτοβουλία απαλλοτρίωσης ανήκε, όπως σε κάθε άλλη περίπτωση, στο Κοινοτικό Συμβούλιο Προδρόμου. Ο Πρόδρομος σήμερα έχει Κοινοτικό Συμβούλιο. Αυτό από την έγκριση του Νόμου περί Κοινοτήτων. Μέχρι το 2000 είχε Συμβούλιο Βελτιώσεως. Το κάθε Συμβούλιο είχε δικό του προϋπολογισμό και με βάση αυτόν πλήρωνε για τα έξοδα που έκανε στην Κοινότητα για διάφορους σκοπούς. Η Επαρχιακή Διοίκηση από την εγκαθίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας είχε τεχνικό τμήμα που εκτελούσε διάφορες εργασίες σε κοινότητες. Όταν δε το συνεργείο της Επαρχιακής Διοίκησης πήγαινε στον Πρόδρομο για εργασία, αυτή η εργασία κοστολογείτο και η Επαρχιακή Διοίκηση έπαιρνε τα λεφτά από τον προϋπολογισμό του Κοινοτικού Συμβουλίου. Επίσης είπε ότι για να πάει το συνεργείο θα έπρεπε να υπήρχαν λεφτά στον προϋπολογισμό για να πληρωθεί, ενώ οι οποιεσδήποτε εργασίες εκτελούνταν με απόφαση του Συμβουλίου Βελτιώσεως ή του Κοινοτικού Συμβουλίου πιο μετά. Ακόμη ανέφερε ότι ο κανόνας είναι ότι τα έργα εκτελούνταν και εκτελούνται από συνεργεία της Επαρχιακής Διοίκησης, όμως το Κοινοτικό Συμβούλιο μπορούσε να αναθέσει σε ιδιώτες εργολάβους την εκτέλεση κάποιων έργων. Ο λόγος που τότε το Κοινοτικό Συμβούλιο Προδρόμου αποτάθηκε στον Έπαρχο για την Απαλλοτρίωση είναι γιατί με βάση το Νόμο η απαλλοτρίωση θα έπρεπε να εγκριθεί από τον Υπουργό Εσωτερικών, ενώ η πρωτοβουλία για να γίνει αυτό για τους λόγους που εξήγησε ανήκε στο Κοινοτικό Συμβούλιο Προδρόμου. Όσο υπήρχαν Συμβούλια Βελτιώσεως με βάση το Νόμο ο εκάστοτε Έπαρχος ή αντιπρόσωπος του προήδρευαν των συνεδριάσεων των Συμβουλίων. Υπήρχε μάλιστα στο γραφείο του Έπαρχου ξεχωριστή υπηρεσία η οποία ονομαζόταν Υπηρεσία Συμβουλίων Βελτιώσεως ή Κοινοτικών Συμβουλίων την οποία στελέχωνε αριθμός υπαλλήλων και χειρίζετο τα θέματα των Συμβουλίων. Οι υπάλληλοι αυτοί δεν θεωρούνταν δημόσιοι υπάλληλοι σύμφωνα με το σχετικό Νόμο και μέρος της μισθοδοσίας τους καταβάλλετο από τα Κοινοτικά Συμβούλια. Όσον αφορά την υπογραφή του Έπαρχου στα έγγραφα τότε, εξήγησε ότι υπογράφει μεν σαν Έπαρχος όμως στις συγκεκριμένες περιπτώσεις ο Νόμος του παρείχε την εξουσία και ή αρμοδιότητα να προεδρεύει των Συμβουλίων Βελτιώσεως και ως εκ τούτου υπογράφει στα έγγραφα, επιστολές κλπ ως Πρόεδρος του Συμβουλίου Βελτιώσεως. Αυτές οι επιστολές δεσμεύουν το Συμβούλιο. Για την ανάληψη υποχρέωσης τεκμ.22, ανέφερε ότι πρόκειται για προαπαιτούμενο της διαδικασίας εγγραφής του δρόμου που οπωσδήποτε πρέπει να συμπεριληφθεί στη διαδικασία. Αν δεν υπήρχε η Επαρχιακή Διοίκηση δεν θα προέβαινε σε καμία ενέργεια εν σχέση με την επίταξη, απαλλοτρίωση κλπ. Όσον αφορά δε την σφραγίδα Α. Μαυρέλλη στο τεκμ.22, εξήγησε ότι η πρακτική που ακολουθείτο και συνεχίζει να ακολουθείται είναι να τίθεται δια χειρός η υπογραφή στο πρωτότυπο έγγραφο που αποστέλλεται ή διαβιβάζεται και στο αντίγραφο που τηρείται στους φακέλους της Επαρχιακής Διοίκησης να τίθεται σφραγίδα με το όνομα του υπογράφοντος λειτουργού. Η κα Μαυρέλλη δεν ήταν Έπαρχος τότε, πιθανόν να ήταν Βοηθός Έπαρχος, όμως σημείωσε ότι όλοι οι λειτουργοί της Επαρχιακής Διοίκησης σύμφωνα με τα σχέδια υπηρεσίας τους ενεργούν εκ μέρους και για λογαριασμό του Επάρχου και τον εκπροσωπούν. Στην επαρχία Λεμεσού όταν θα γίνει μια απαλλοτρίωση τα Κοινοτικά Συμβούλια θα πρέπει να ακολουθήσουν τις υπό του Νόμου καθοριζόμενες διαδικασίες. Υπάρχουν όμως περιπτώσεις που κάποια τοπική αρχή μπορεί να ενεργήσει αυτόβουλα και να δημιουργήσει μια τετελεσμένη κατάσταση για δικούς της λόγους που μπορεί πολλές φορές να μην το γνωρίζει ο Έπαρχος. Όσον αφορά το πρακτικό του Συμβουλίου ημερ. 1.9.1994 (τεκμ.27) και αυτό που προκύπτει από μελέτη του ότι δηλαδή ο δρόμος είχε τότε διανοιχθεί, ανέφερε ότι παρατηρείται μια αντίφαση εν σχέση με το πρακτικό ημερ. 18.4.96 (τεκμ.23). Ίσως η διατύπωση της απόφασης του Συμβουλίου ημερ.1.9.1994 να είναι λανθασμένη και δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, εφόσον στο μεταγενέστερο πρακτικό (τεκμ.23) αναφέρεται σαφώς ότι η διάνοιξη θα γίνει μόλις το επιτρέψουν τα οικονομικά του Συμβουλίου. Το μεταγενέστερο πρακτικό είναι σαφέστερο και αναφέρει ρητά κάτι που πρόκειται να γίνει. Αγορεύσεις / Επιχειρηματολογία των συνηγόρων Οι θέσεις των συνηγόρων των τριών πλευρών περιλαμβάνονται σημειώνεται στις γραπτές αγορεύσεις που ετοίμασαν και παρέδωσαν στο Δικαστήριο. Οι αγορεύσεις έχουν τύχει σημειώνεται ενδελεχούς μελέτης. Δεν κρίνεται όμως σκόπιμη η παράθεση των όσων οι συνήγοροι αναφέρουν στις αγορεύσεις τους και εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο θα παρατεθούν κατωτέρω συγκεκριμένα σημεία των αγορεύσεων. Αξιολόγηση Μαρτυρίας Ενάγουσα (ΜΕ1) Η ενάγουσα - ΜΕ1 δεν ήταν σε θέση να διαφωτίσει το Δικαστήριο επί συγκεκριμένων ζητημάτων αφού απλά δεν θυμόταν, ενώ σε γενικές γραμμές η μαρτυρία της επί τούτων των ζητημάτων θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως γενική, αόριστη και συγκεχυμένη. Επίσης σημειώνω πως δεν έχουν διαφύγει του Δικαστηρίου κάποια σημεία όπου υπήρχαν αντιφάσεις ή και διάσταση στην μαρτυρία της κατά την αντεξέταση της εν σχέση με όσα ανέφερε κατά την κυρίως εξέταση της, αλλά και με άλλη μαρτυρία που παρουσίασε η πλευρά της. Βεβαίως οφείλω να πω εδώ, έχοντας παρατηρήσει προσεκτικά την ενάγουσα ενώ κατέθετε και έχοντας μελετήσει ενδελεχώς τη μαρτυρία της, σε συνάρτηση αναφέρεται και με την λοιπή μαρτυρία και τα τεκμήρια που έχουν κατατεθεί, ότι δεν θεωρώ ότι τα πιο πάνω ήταν αποτέλεσμα προσπάθειας της ενάγουσας να αποκρύψει την αλήθεια. Η απουσία της στον Καναδά από το 1966 αδιαλείπτως μέχρι σήμερα, το γεγονός ότι στην Κύπρο ερχόταν για μικρά διαστήματα κάποια καλοκαίρια αλλά και ότι αρκετά πράγματα από αυτά που κατέθεσε τα πληροφορήθηκε από τρίτους και δεν είχε για τούτα ιδίαν γνώση, και αυτά σε συνάρτηση με το γεγονός ότι όπως συνάγεται από την μαρτυρία αλλά και την ίδια την παρουσία της ενώπιον του Δικαστηρίου είναι μια γυναίκα μεγάλης ηλικίας, οπότε θα έλεγα η εξασθένηση της μνήμης της είναι ένα φυσικό επόμενο, είναι στοιχεία κατά την κρίση μου που μαζί συνέτειναν στο πιο πάνω αποτέλεσμα. Όμως αυτό αναφέρεται εδώ, για να μην υπάρχει παρεξήγηση και να είναι ξεκάθαρο, δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αλλάξει την ποιότητα της μαρτυρίας της εν σχέση με συγκεκριμένα θέματα που αναφέρονται αμέσως πιο κάτω και τις διαπιστώσεις του Δικαστηρίου πιο πάνω. Αναφέρω πιο συγκεκριμένα ότι εκ της μαρτυρίας της δεν αποδέχομαι : - την γενική και αόριστη μαρτυρία της για το θέμα της ενοικίασης της επίδικης οικίας στο παρελθόν. - την γενική και αόριστη μαρτυρία της για την αξία των μηλιών και της κερασιάς που ξεριζώθηκαν, και γενικότερα για όλες τις ζημιές που ισχυρίζεται ότι υπέστη η κατοικία. - ότι η κατοικία κατέστη ακατάλληλη για κατοίκηση από τη μέρα που πέρασε ο δρόμος το 1992 ή και το 1994 όπως ανέφερε σε άλλο σημείο της μαρτυρίας της. Εντοπίζεται σοβαρή αντίφαση εδώ εν σχέση με το δικόγραφο της ενάγουσας και άλλη μαρτυρία της, εάν ληφθεί υπόψη κατ' αρχήν η δικογραφημένη θέση της ενάγουσας ότι είναι η περαιτέρω ανύψωση του επιπέδου του δρόμου εν σχέση με την κατοικία το 2001 που είχε ως αποτέλεσμα την διοχέτευση των νερών της βροχής στην κατοικία και όλα τα προβλήματα και ζημιές λόγω υγρασίας που ισχυρίστηκε (βλ. παράγραφο 6 της τροποποιημένης έκθεσης απαίτησης). Εάν όμως είναι η περαιτέρω ανύψωση το 2001 που επέφερε τα πιο πάνω τότε δεν μπορεί σημειώνεται λογικά η κατοικία να κατέστη ακατάλληλη λόγω της ισχυριζόμενης παράνομης επέμβασης το 1992 ή το 1994 που αναφέρθηκε, αλλά ούτε και όπως ισχυρίστηκε αλλού η ενάγουσα όλα να καταστράφηκαν πριν το
  22. Περαιτέρω αναφέρεται ότι ο ΜΕ4 στη δική του μαρτυρία ανέφερε ότι το 1995 έμεινε στην κατοικία αυτή. Το σπίτι μέσα ήταν κατοικήσιμο και η κατάσταση του εξοπλισμού πολύ καλή. Ακόμη είπε ότι η τελευταία φορά που έμεινε στην κατοικία ήταν για 3 μήνες το καλοκαίρι του 2000 και ήταν όλα τα κουζινικά σκεύη, υπήρχε ένα αρχαίο τραπέζι με τις καρέκλες του, ένα στρώμα διπλό, ένα μόνο και ένα ερμάρι. Είχε 3 καρέκλες έξω στο τραπεζάκι και νομίζει 3 ή 4 στο άλλο. Δεν γνωρίζει πόσων χρονών ήταν ο εξοπλισμός. Δεν ήταν καινούργιος. Ήταν συντηρημένα. Επίσης ο ΜΕ5 ανέφερε ότι το σπίτι παρά την επέμβαση του 1992 έμεινε σε αρκετά καλή κατάσταση και αποδίδει τις ζημιές στις εργασίες που έγιναν στο δρόμο γύρω στο
  23. - ότι οι ζημιές στην κατοικία και στο περιεχόμενο της προήλθαν από την επέμβαση και την υγρασία λόγω του νερού που έμπαινε στο σπίτι από το δρόμο. Όμως όλα τα πιο πάνω θέματα έχουν σχέση με το θέμα των ειδικών αποζημιώσεων και την σχετική αξίωση που έχει αποσυρθεί. Συνεπώς δεν υπάρχει λόγος να συζητηθεί περαιτέρω οτιδήποτε από τα πιο πάνω. Δέχομαι όμως από τη μαρτυρία της τα εξής, για τα οποία θεωρώ ότι ήταν ειλικρινής και στα οποία δεν εντοπίζονται τα στοιχεία πιο πάνω, αλλά περαιτέρω και επειδή εν σχέση με αυτά υπάρχει ενίσχυση από άλλη αποδεκτή μαρτυρία ή και έγγραφα: - ότι το 1992 ενημερώθηκε από τον ξάδελφο της (ΜΕ5) ότι υπήρξε παράνομη επέμβαση στο ακίνητο της και πως χαλάστηκε η βεράντα και προχωρούσε η κατασκευή δρόμου με σκοπό τη διεύρυνση του υφιστάμενου μονοπατιού και πως διαπίστωσε αυτά τα πράγματα όταν ήρθε στην Κύπρο το
  24. Διαπίστωσε επίσης ότι ξεριζώθηκαν 3 μηλιές, 1 κερασιά και η κληματαριά που ήταν κάλυψη πάνω από τη βεράντα. - ότι τον Ιούλιο του 2001 ήταν εκεί όταν ένα συνεργείο έκανε χωματουργικές εργασίες στο δρόμο και της είχε αναφερθεί από συγχωριανούς της ότι τις εργασίες έκαναν το Κοινοτικό Συμβούλιο Προδρόμου μαζί με την Επαρχιακή Διοίκηση. Καθώς επίσης ότι πήγε στον Κοινοτάρχη για να ρωτήσει και να κάνει το παράπονο της ότι ο δρόμος ανέβηκε ψηλά και της ανέφερε ότι περνάει δρόμος και όταν επανήλθε στην Κύπρο το 2003 έστειλε επιστολές στην Επαρχιακή Διοίκηση και έκανε παράπονα στον Κοινοτάρχη. - ότι προέβηκε γενικότερα σε διαβήματα, γραπτά και προφορικά, προς τους εναγόμενους 1 και 2, ενώ τόσο ο Έπαρχος όσο και η Κοινότητα της έλεγαν ότι το θέμα της εξετάζεται για να δουν τι θα κάνουν, μέχρι που αποφάσισε να αποταθεί στον δικηγόρο της και ακολούθησε η καταχώρηση της παρούσας αγωγής το
  25. Διονύσης Καταφυγής (ΜΕ2) Ο μάρτυρας αυτός μου έκανε πολύ καλή εντύπωση. Απάντησε στις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν ευθέως και με σαφήνεια, κατέθεσε δε τα γεγονότα όπως τα γνώριζε με βάση τις δικές του ενέργειες και τα στοιχεία που είχε στην κατοχή του. Δεν είχε προσωπικό συμφέρον στην υπόθεση, ενώ σημειώνω η αξιοπιστία του σε καμία περίπτωση δεν κλονίστηκε κατά την αντεξέταση του. Η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή. Γιώργος Γεωργίου (ΜΕ3) Η μαρτυρία του αφορούσε το θέμα των ζημιών στην επίδικη κατοικία και κατ' επέκταση την αξίωση που αποσύρθηκε. Όμως ανεξάρτητα τούτου σημειώνω εδώ τα εξής για σκοπούς πληρότητας. - Κατ' αρχήν να αναφερθεί ότι οι σπουδές του και η εμπειρία του ως πολιτικός μηχανικός και αρχιτέκτονας, η ενασχόληση του με την οικοδομική βιομηχανία και με ιδιωτικά έργα αλλά και με έργα των κοινοτικών συμβουλίων και του υπουργείου παιδείας, θεωρώ ότι τον καθιστούν εμπειρογνώμονα στο αντικείμενο του. - Δέχομαι δε ότι είναι σε θέση να κοστολογήσει τις ζημιές που αναφέρονται στο τεκμ.
  26. Η συνεχής ενασχόληση του με το θέμα αυτό των κοστολογήσεων (ασχολείται καθημερινά όπως χαρακτηριστικά ανέφερε) σε συνάρτηση με την εμπειρογνωμοσύνη του και όσα σχετικά ανέφερε, θεωρώ ότι αποτελούν επαρκές υπόβαθρο για να καταλήξει το Δικαστήριο στο συμπέρασμα ότι ο μάρτυρας μπορούσε να εκτιμήσει τις ζημιές αυτές και ότι περαιτέρω τα ποσά που αναφέρονται είναι τα πραγματικά για αποκατάσταση των ζημιών αυτών. Εν πάση περιπτώσει σημειώνεται ότι ο μάρτυρας επί του σημείου αυτού αμφισβητήθηκε μόνον σε επίπεδο υποβολών κατά την αντεξέταση του και δεν έχει τεθεί αντίθετη μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου για να αξιολογηθεί και να τεθεί σε αντιπαραβολή με τη δική του μαρτυρία. - Δεν αποδέχομαι όμως την μαρτυρία του ως προς το ότι οι ζημιές προκλήθηκαν από τις εργασίες που έγιναν στο δρόμο, με την ανύψωση του δρόμου και την δημιουργία κλίσης προς την οικοδομή με αποτέλεσμα τα όμβρια ύδατα να ρέουν μέσα στην κατοικία, ούτε ότι η υγρασία δεν μπορεί να προέρχεται από την οροφή διότι λογικά θα ήταν μαυρισμένος και ο τοίχος στη δυτική πλευρά του κτιρίου. Κατ' αρχήν επειδή θεωρώ πως ο μάρτυρας προφανώς ήθελε να βοηθήσει την υπόθεση της θείας του (ενάγουσας) και με απλουστευμένες αναφορές, τις οποίες θα έκανε κατά την άποψη μου και κάποιος μη ειδικός, και χωρίς να προβεί σε κάποια ιδιαίτερη έρευνα, κατέληξε να πει ότι όλα τα νερά της βροχής καθώς και το λιώσιμο των χιονιών οδηγούνταν στο σπίτι λόγω του υψόμετρου του δρόμου. Επίσης ένα άλλο στοιχείο που οδηγεί το Δικαστήριο στο συμπέρασμα πως η πρόθεση του μάρτυρα ήταν απλά να βοηθήσει την υπόθεση της ενάγουσας, θείας του, σε συνάρτηση αναφέρεται με τη μη διεξαγωγή της δέουσας έρευνας από μέρους του, είναι το γεγονός ότι οι οδηγίες του, όπως ο ίδιος ανέφερε, ήταν να επισκεφθεί την οικοδομή της θείας του και να ετοιμάσει μια έκθεση για ζημιές που είχαν προκληθεί από έργα της Επαρχιακής Διοίκησης μπροστά από την οικοδομή. Δεν έλαβε οδηγίες να εκτιμήσει τις ζημιές και επιπρόσθετα να ερευνήσει κατά πόσο οι ζημιές αυτές προκλήθηκαν όντως από τα εν λόγω έργα. Του ετέθη ως δεδομένο αυτό το πράγμα και αυτό κατέγραψε και στην έκθεση του, χωρίς στην πραγματικότητα να το ερευνήσει και να κάνει συγκεκριμένες επιστημονικές διαπιστώσεις και να τις τεκμηριώσει. Τέλος, αναφέρω εν πάση περιπτώσει ότι γενικότερα ο μάρτυρας αυτός δεν με έπεισε. Αντίθετα επί τούτου του σημείου όπως φαίνεται κατωτέρω με έπεισε και αποδέχομαι την μαρτυρία της ΜΥ
  27. - Όμως αναφέρεται εδώ, ανεξάρτητα των ανωτέρω, ότι ακόμη και αν αποδεχόμουν ότι η κατασκευή του δρόμου έγινε με τρόπο ώστε τα νερά της βροχής να εισέρχονται στην κατοικία, και πάλιν δεν θα έκανα αποδεκτές τις ζημιές αυτές για τον εξής λόγο. Διότι θεωρώ ότι η μαρτυρία του κατά την κρίση μου δεν έχει σε κάθε περίπτωση την ποιότητα εκείνη που στον απαιτούμενο βαθμό θα μπορούσε να αποδείξει ότι ακριβώς οι ζημιές αυτές προκλήθηκαν από τα νερά που εισέρχονταν στην κατοικία. Πιο συγκεκριμένα: - Είπε για παράδειγμα στην αντεξέταση του ότι οι μεταλλικές πόρτες άρχισαν να λιώνουν, χωρίς να ξέρει όμως από πότε. Υποθέτει όμως ήταν από τα λιμνάζοντα νερά στην οικοδομή. - Βλέποντας το τεκμήριο 6Α, όπου φαίνεται στο πάνω μέρος του σπιτιού ότι έφυγε το μπετόν και έμειναν πέτρες και τούβλα, είπε ότι η ζημιά αυτή μπορεί να προκληθεί σε 2 ή σε 3 χρόνια. Υπάρχει αρκετή βροχόπτωση και χιονόπτωση στον Πρόδρομο. Η οροφή εδώ όταν την είδε ήταν πλάκα οριζόντια. Ενδείκνυται να γίνεται συντήρηση με μόνωση διότι αν δεν κάνεις γίνεται διάβρωση του οπλισμού της πλάκας και καταστρέφεται το σίδερο. Στην προκειμένη περίπτωση δεν υπήρχε μόνωση από ότι θυμάται και δεν προέβη σε έρευνα να διαπιστώσει αν έγινε μόνωση κάποια φορά. Απορρίπτει όμως ότι οι ζημιές προήλθαν από την μη μόνωση της πλάκας και εξήγησε γιατί. - Στο δεξιό μέρος της πάνω φωτογραφίας του τεκμ.6Α, όπου φαίνεται ζημιά και λείπει σουβάς από τις πέτρες, αυτό δεν προκλήθηκε από την κατασκευή του δρόμου. Φαινομενικά αυτό είναι από τα νερά της αυλής, της πίσω κατοικίας. Το κουτί της ηλεκτρικής στην κάτω φωτογραφία καταστράφηκε από τη συνεχή υγρασία. - Παρεμβάλλω ότι συνάγεται μέσα από τη μαρτυρία της πλευράς της ενάγουσας ότι η επίδικη κατοικία είναι πολύ παλαιά (κτίστηκε το 1940-1941), ενώ οι πόρτες, τα παράθυρα και ο πάγκος της κουζίνας αλλάχτηκαν το 1964-
  28. Επίσης στον Πρόδρομο όπου βρίσκεται η κατοικία υπάρχει αρκετή βροχόπτωση και χιονόπτωση. - Όλα τα πιο πάνω συνδυασμένα μεταξύ τους οδηγούν το Δικαστήριο στο συμπέρασμα ότι προφανώς η πλευρά της ενάγουσας δεν μπορεί να αποσείσει το βάρος που είχε στους ώμους της και το πιθανότερο είναι οι ζημιές να προκλήθηκαν από λόγους που δεν έχουν σχέση με τα νερά που έμπαιναν στην κατοικία. Πρόκειται για μια πολύ παλαιά κατοικία, χωρίς μόνωση όπως ο ίδιος ο μάρτυρας ανέφερε και η οποία γενικότερα δεν φαίνεται από το σύνολο της μαρτυρίας να συντηρείτο ιδιαίτερα, και βεβαίως εκτεθειμένη εξωτερικά στις ιδιαίτερες καιρικές συνθήκες του Προδρόμου, με αρκετή βροχόπτωση και χιονόπτωση. Έχοντας αυτά δε υπόψη σε συνάρτηση με τη μαρτυρία του ότι δεν υπήρχε μόνωση και δεν ξέρει αν έγινε ποτέ αλλά και ότι η ζημιά που φαίνεται στην φωτογραφία 6Α ως ανωτέρω ανέφερε φαίνεται να προκλήθηκε από τα νερά της αυλής της πίσω κατοικίας, ότι υποθέτει ότι το λιώσιμο των μεταλλικών πόρτων είναι από τα λιμνάζοντα νερά, ότι πριν το 2010 δεν εξέτασε την κατοικία και δεν γνώριζε την κατάσταση των αντικειμένων που εξέτασε ούτε μπορεί να καθορίσει χρονικά πότε υπέστησαν ζημιά, αλλά και τη μαρτυρία της ενάγουσας για το ότι η ηλεκτρική εγκατάσταση έγινε το 1960 και έπαθε ζημιά από τα χιόνια, θεωρώ πως αυτός ο μάρτυρας δεν μπόρεσε σε καμία περίπτωση να πείσει περί πρόκλησης των ζημιών αυτών από τα νερά που εισέρχονταν στην οικοδομή από το δρόμο και όχι από την κακή της κατάσταση σε συνάρτηση με τις καιρικές συνθήκες πιο πάνω και την υγρασία που δημιουργείτο λόγω αυτών ή και λόγω των νερών από την πίσω κατοικία. Χριστάκης Ζορπίδης (ΜΕ4) Η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή. Παρά τη συγγενική σχέση του με την ενάγουσα είναι σαφές ότι στη μαρτυρία του δεν υπάρχει ούτε το στοιχείο της υπερβολής και γενικότερα δεν είπε κάτι που δείχνει ότι ήρθε με πρόθεση ή καθοδηγούμενος να βοηθήσει την ενάγουσα. Έδωσε άμεσες και σαφείς απαντήσεις, περιοριζόμενος σε ότι γνώριζε ο ίδιος προσωπικά, και έκανε πολύ καλή εντύπωση. Κύπρος Καψής (ΜΕ5) Η μαρτυρία του για το θέμα των ζημιών στην κατοικία της ενάγουσας και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες αυτές προκλήθηκαν δεν γίνεται αποδεκτή, διότι κατ' αρχήν βρίσκεται σε πλήρη διάσταση ή και είναι αντιφατική με τη μαρτυρία της ενάγουσας η οποία ισχυρίστηκε όπως φαίνεται πιο πάνω ότι η κατοικία κατέστη ακατάλληλη λόγω της ισχυριζόμενης παράνομης επέμβασης το 1992 ή το 1994, αλλά επιπρόσθετα και ότι όλα καταστράφηκαν πριν το
  29. Ο μάρτυρας αυτός όμως ισχυρίστηκε ότι οι ζημιές προήλθαν από τις εργασίες για τον δρόμο γύρω στο
  30. Περαιτέρω όμως και επειδή έρχεται σε αντίφαση με την αποδεκτή μαρτυρία της ΜΥ1 και συγκεκριμένα για την μη ύπαρξη σχέσης μεταξύ των ζημιών στην κατοικία και της κατασκευής του δρόμου. Κατά τα λοιπά η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή. Επί των υπόλοιπων θεμάτων θεωρώ πως είπε την αλήθεια και έδωσε ειλικρινείς απαντήσεις. Σοφοκλής Νεοφύτου (ΜΥ1 για εναγόμενους 1) Έχοντας παρατηρήσει προσεκτικά τον μάρτυρα ενώ κατέθετε και τις απαντήσεις του σημειώνω κατ' αρχήν ότι η εντύπωση που μου έκανε δεν είναι καλή. Δεν απαντούσε ευθέως στις ερωτήσεις ενώ ήταν θεωρώ εμφανής η προσπάθεια του να αποκρύψει την αλήθεια μέσα από υπεκφυγές. Υπήρχαν δε συγκεκριμένα σημεία και ή ερωτήσεις εις τα οποία θεωρώ ότι η δηλωθείσα από μέρους του άγνοια δεν ήταν λογική. Να σημειώσω ακόμη ότι η όλη προσπάθεια του να πείσει ότι δεν γνωρίζει τίποτε για οιανδήποτε ενέργεια των εναγομένων 1 εν σχέση με το συγκεκριμένο δρόμο εντάσσεται θεωρώ στα ίδια πλαίσια της προσπάθειας του να αποκρύψει την αλήθεια, ενώ περαιτέρω δεν είπε την αλήθεια κατά την κρίση μου ούτε ως προς το ότι οι εναγόμενοι 1 ουδέποτε πήραν πρωτοβουλία να ξεκινήσουν απαλλοτρίωση στο κτήμα της ενάγουσας. Τέλος, να επισημάνω ότι η μαρτυρία του επίσης χαρακτηρίζεται από γενικότητα και αοριστία, σε σημεία ακριβώς που αφορούν την ουσία αλλά δεν ήθελε να αποκαλυφθεί η αλήθεια. Ενδεικτικά αναφέρω τα εξής:
  31. Από την πρώτη στιγμή σημειώνω που ο μάρτυρας κατέθεσε στο Δικαστήριο την γραπτή του δήλωση τεκμ.15 και την ανέγνωσε, έδειξε θεωρώ τη διάθεση του. Διότι την ίδια στιγμή που δηλώνει επιθεωρητής των εναγομένων 1 από το 1991 και αρμόδιος μεταξύ άλλων των θεμάτων που αφορούν απαλλοτριώσεις, επιτάξεις και παράνομες επεμβάσεις, έθεσε με τόσο γενικό και αόριστο τρόπο τα πράγματα που οφείλω να πω προκάλεσε εντύπωση στο Δικαστήριο. Δεν έκαναν ποτέ τίποτε σύμφωνα με τον ίδιο οι εναγόμενοι 1 σχετικά με όσα ισχυρίζεται η ενάγουσα και ο δρόμος έγινε όταν έλειπε στο στρατό το 1989-
  32. Ότι όμως μετά το 1991 έγιναν εργασίες διαπλάτυνσης του μονοπατιού παρά την κατοικία της ενάγουσας και ακολούθησε σε άλλο χρονικό σημείο επίστρωση με μπετόν είναι κάτι που συνάγεται με ασφάλεια από την αποδεκτή μαρτυρία και συνεπώς θεωρώ ότι εδώ δεν είπε την αλήθεια. Εν πάση όμως περιπτώσει δεν αναφέρει στη δήλωση του απολύτως τίποτε με θετικό τρόπο. Προφανώς εκ της θέσης του γνωρίζει τι έγινε στη προκειμένη περίπτωση και το αποκρύβει. Είναι εκτός λογικής να πιστέψει κάποιος ότι δεν γνωρίζει τι έγινε, την ίδια στιγμή που μιλούμε για έναν δρόμο που κατασκευάστηκε μέσα σε συγκεκριμένο σημείο του χωριού στο οποίο είναι επιθεωρητής. Και προσθέτω, εφόσον οι εναγόμενοι 1 όπως ισχυρίζεται δεν προέβησαν σε καμία ενέργεια, το Δικαστήριο θα ανέμενε από τον μάρτυρα μια καθαρή θέση και λογικά να παρουσιάσει στοιχεία και να δώσει εξηγήσεις πότε, κάτω από ποιες συνθήκες και από ποιόν έγινε ο δρόμος αυτός, την ίδια στιγμή που πρόκειται για δρόμο εντός του χωριού και όπως αποδέχτηκε ο ίδιος αλλά και σύμφωνα με την ΜΥ2 του εναγόμενου 2 είναι στην αρμοδιότητα/δικαιοδοσία των εναγομένων
  33. Στη βάση επίσης της μαρτυρίας της ΜΥ2 του εναγόμενου 2 η οποία όπως εμφαίνεται κατωτέρω γίνεται αποδεκτή σημειώνω ότι δεν είπε αλήθεια ούτε στο σημείο όπου ισχυρίστηκε ότι οι εναγόμενοι 1 ουδέποτε πήραν πρωτοβουλία να ξεκινήσουν απαλλοτρίωση στο κτήμα της ενάγουσας. Η μαρτυρία της ΜΥ2 του εναγόμενου 2 σε συνάρτηση με τα έγγραφα που έχει καταθέσει, τα οποία παρεμβάλλω αφορούσαν κυρίως συνεδριάσεις των εναγομένων 1 και έγγραφα σχετικά ακριβώς με διαδικασία απαλλοτρίωσης που προώθησαν οι εναγόμενοι 1, επιβεβαιώνουν του λόγου το αληθές. Τούτο συνάγεται επίσης και ως εκ του ότι τα εν λόγω έγγραφα αφορούσαν την περίοδο μετά το 1991 που ο ίδιος εργοδοτείτο στους εναγόμενους 1 και περαιτέρω αφορούσαν θέμα απαλλοτρίωσης που ενέπιπτε σύμφωνα με όσα ο ίδιος ανέφερε στα καθήκοντα του, άρα ήταν και το αρμόδιο πρόσωπο να διαφωτίσει το Δικαστήριο για το τι ακριβώς συνέβη στην προκειμένη περίπτωση και να δώσει εξηγήσεις για τις συνεδριάσεις των εναγομένων 1 την επίδικη περίοδο για το επίδικο θέμα σε συνάρτηση με την πραγματική επί τόπου κατάσταση. Ο ίδιος αντίθετα επέλεξε ουσιαστικά να συσκοτίσει τα πράγματα δηλώνοντας άγνοια για συνεδριάσεις, έγγραφα και εξουσίες του Συμβουλίου αλλά και σε κάποια στιγμή στο τέλος της αντεξέτασης του για το αν το Συμβούλιο απαλλοτρίωσε ή έκανε εργασία (ενώ σε όλη τη μαρτυρία του σημειώνω υποστήριζε πως δεν έκανε), την ίδια στιγμή που ήταν προφανές ότι αφενός αυτό δεν ήταν λογικό και αφετέρου ότι στην πραγματικότητα ήταν εν πλήρη γνώση του όλα τα γεγονότα.
  34. Επίσης δεν είπε την αλήθεια για το ότι το Κοινοτικό Συμβούλιο πληροφορήθηκε για 1η φορά για τις ισχυριζόμενες ζημιές της ενάγουσας όταν παρέλαβε το κλητήριο της παρούσας αγωγής, αφού αφενός η επιστολή της ενάγουσας ημερ.10/06/05 (τεκμ.8) δεν αμφισβητήθηκε ποτέ ότι κοινοποιήθηκε στο Κοινοτικό Συμβούλιο, όπως αναγράφεται σε αυτήν, ενώ περαιτέρω εκ του περιεχομένου της επιστολής ημερ.05/03/08 (τεκμ.4) προκύπτει ότι το Κοινοτικό Συμβούλιο ήταν ενήμερο από προηγουμένως. Επίσης να μην διαφεύγει ότι η μαρτυρία της ενάγουσας περί προφορικών της διαβημάτων για το θέμα έγινε αποδεκτή.
  35. Το γεγονός ότι απέκρυβε την αλήθεια αλλά και η όλη αναξιοπιστία της πλευράς της υπεράσπισης των εναγομένων 1, απεκαλύφθησαν όμως και όταν κατά την αντεξέταση του ο μάρτυρας ετέθη προ του δικογράφου που οι τελευταίοι καταχώρησαν και στους ισχυρισμούς που εκεί προβάλλονται (βλ. παραγράφους 4(δ) και 9 της τροποποιημένης υπεράσπισης). Ξεκίνησε τις γενικές και αόριστες αναφορές και τις υπεκφυγές, ανέφερε ότι δεν είπε ο ίδιος αυτά τα πράγματα αλλά ο δικηγόρος μίλησε και με άλλα μέλη του Συμβουλίου όπως επίσης με μέλη του προηγούμενου Συμβουλίου που είναι 90 χρονών, όταν ερωτήθηκε να πει με ποιους μίλησε που είναι 90 χρονών αναφέρθηκε σε ένα πρόσωπο που δεν ήταν μέλος του Συμβουλίου αλλά ο ίδιος είπε δεν ήταν παρών όταν μιλούσαν και γενικά προσπάθησε με αυτό τον τρόπο να δικαιολογήσει όσα αναφέρονται στην υπεράσπιση. Την ίδια στιγμή να μην διαφεύγει ότι σύμφωνα με τον ίδιο ήρθε στο Δικαστήριο για να καταθέσει εκπροσωπώντας το Κοινοτικό Συμβούλιο (βλ. τεκμ.15, σελ.2, 2 πρώτες γραμμές) και κατ' επέκταση τις θέσεις του Συμβουλίου με βάση το δικόγραφο, όπως επίσης να μην διαφεύγει ότι λίγο ενωρίτερα είχε ισχυριστεί ότι δεν γνωρίζει τίποτε για το πότε και από ποιους έγινε ο δρόμος. Εν κατακλείδι η μαρτυρία του κρίνεται ως αναξιόπιστη και απορρίπτεται στην ολότητα της. Αδάμος Καραντώνης (ΜΥ2 για εναγόμενους 1) Η μαρτυρία του αφορούσε τις φθορές της επίδικης κατοικίας και κατά πόσο γι' αυτές ευθύνεται ο δρόμος. Συνεπώς αφορούσε την αξίωση που έχει εγκαταλειφθεί. Για σκοπούς πληρότητας όμως σημειώνω τα εξής για τη μαρτυρία του. Δέχομαι κατ' αρχήν ότι ο μάρτυρας αυτός είναι εμπειρογνώμονας στον τομέα του δηλ. στις εκτιμήσεις ακινήτων (βλ. παραγράφους 1 & 2 τεκμ.16), και δέχομαι επίσης ότι η καταγραφή των φθορών στην έκθεση του είναι ένα συναφές με το αντικείμενο του θέμα. Έχω όμως την άποψη ότι δεν είναι ειδικός να καταλήξει σε συμπέρασμα αναφορικά με το κατά πόσο για τις φθορές αυτές ευθύνεται ο δρόμος. Ο μάρτυρας όπως ανέφερε δεν είναι ούτε πολιτικός μηχανικός ούτε αρχιτέκτονας και εν πάση περιπτώσει δεν έχω πεισθεί ότι εμπίπτει στην ειδικότητα του το θέμα αυτό. Σε κάθε περίπτωση από τη μαρτυρία του συνάγεται μια αβεβαιότητα επί του θέματος αυτού, κάτι που σαφώς κρίνεται ανεπίτρεπτο για κάποιον ο οποίος καλεί τον εαυτό του εμπειρογνώμονα. Για παράδειγμα είπε ότι για να μπορέσει να απαντήσει κατά πόσο ευθύνεται ο δρόμος θεωρεί πιο σωστό να πάμε στο ακίνητο κατά την ώρα της βροχής, ενώ στην έκθεση του τεκμ.16 αναφέρει στο τελευταίο συμπέρασμα του (υπό σημείο ΣΤ στη σελ.5) ότι «δεν μπορέσαμε να διαπιστώσουμε εάν από την ύπαρξη του δρόμου από σκυρόδεμα προκαλείται οποιαδήποτε φθορά στην κατοικία». Λέγει βέβαια στη συνέχεια ότι με βάση τα ευρήματα και τις παρατηρήσεις του δεν φαίνεται να συμβάλλει ο δρόμος στη φθορά αλλά αυτό είναι θεωρώ μια άποψη από έναν μη ειδικό. Όμως ανεξάρτητα των όσων αναφέρονται πιο πάνω σημειώνω εδώ ότι όλα τα υπόλοιπα στοιχεία στην έκθεση του, πλην δηλαδή του συμπεράσματος του για το θέμα της συνδρομής του δρόμου στις φθορές, γίνονται αποδεκτά αφού συνάδουν με την πραγματική κατάσταση όπως προκύπτει από τις φωτογραφίες που κατατέθηκαν και τις περιγραφές που προκύπτουν μέσα από άλλη αποδεκτή μαρτυρία (και της πλευράς της ενάγουσας). Αναστασία Κουάλη (ΜΥ1 για εναγόμενο 2) Αναμφίβολα πρόκειται για εμπειρογνώμονα. Οι σπουδές της, η εμπειρία της και η ενάσκηση του επαγγέλματος του Πολιτικού Μηχανικού από το 1984 μέχρι σήμερα, στον ιδιωτικό τομέα αρχικά, ακολούθως στο Τμήμα Πολεοδομίας και από το 2007 μέχρι και σήμερα στο Τμήμα Δημοσίων Έργων κατέχοντας τη θέση της Εκτελεστικής Μηχανικού, υπεύθυνης του Κλάδου Κτιρίων που ασχολείται με την ανέγερση, συντήρηση και βελτίωση των δημοσίων και κυβερνητικών κτιρίων, οι γνώσεις της, αλλά και το γεγονός ότι το θέμα για το οποίο έδωσε μαρτυρία αφορούσε το αντικείμενο του, δεν χωρεί αμφιβολία ότι την καθιστούν πραγματογνώμονα. Η μαρτυρία της αφορούσε επίσης κατά κύριο λόγο την αξίωση που αποσύρθηκε. Εν πάση όμως περιπτώσει σημειώνω πως έχοντας μελετήσει τη μαρτυρία της πολύ προσεκτικά και με δεδομένη την πολύ καλή εντύπωση που έκανε στο Δικαστήριο η μάρτυρας, η οποία έδωσε άμεσες και σαφείς απαντήσεις στις ερωτήσεις που της υποβλήθηκαν και παρέμεινε σταθερή καθ' όλη τη διάρκεια της μαρτυρίας της, χωρίς σε καμία περίπτωση κρίνω να κλονιστεί η μαρτυρία της κατά την αντεξέταση της, έχω καταλήξει να κάνω αποδεκτή τη μαρτυρία της και βεβαίως την γνώμη της επί του θέματος για το οποίο κατέθεσε αφού κρίνω ότι αυτή έχει αιτιολογηθεί και τεκμηριωθεί με απόλυτη επάρκεια και πειστικότητα (Αυγουστή κ.ά. v. Ιωάννου

(2005)1(Β) Α.Α.Δ. 1498). Μαρία Καμένου (ΜΥ2 για εναγόμενο 2) Η μάρτυρας εργάζεται στην Επαρχιακή Διοίκηση Λεμεσού και κατέθεσε ότι γνώριζε με βάση την πληροφόρηση της από τον φάκελο που αφορά την παρούσα υπόθεση. Εις τις ερωτήσεις που της υποβλήθηκαν δε κρίνω ότι έδωσε άμεσες και σαφείς απαντήσεις αλλά κυρίως λογικές με βάση το περιεχόμενο του φακέλου και τα έγγραφα που ευρίσκονταν στην κατοχή της. Εν πάση περιπτώσει δεν έχω εντοπίσει στη μαρτυρία της οτιδήποτε που να δημιουργήσει αμφιβολία στο Δικαστήριο για την αξιοπιστία της. Όμως παρά ταύτα εκ της μαρτυρίας της δεν αποδέχομαι τη θέση ότι ο δρόμος δεν διανοίχθηκε το 1992 αφού σύμφωνα με το πρακτικό ημερ.18/04/1996 (τεκμ.23) ο δρόμος δεν είχε (τότε) ακόμα διανοιχθεί και ότι αυτό προκύπτει επίσης από την επιστολή τεκμ.
  1. Όλη η μαρτυρία συνηγορεί συντριπτικά υπέρ του ότι η διαπλάτυνση του μονοπατιού και η διάνοιξη δρόμου έγινε σε πρώτο στάδιο το 1992, ενώ να μην διαφεύγει ότι με βάση τη μαρτυρία του ΜΕ2 (βλ. και τεκμ.10) ήδη το 1993 διαπιστώνεται η επέμβαση στο κτήμα της ενάγουσας έκτασης 50 τ.μ. Επίσης να σημειωθεί ότι το εν λόγω πρακτικό τεκμ.23 ή και το πρακτικό τεκμ.19 κατατέθηκαν πλην όμως ουδείς έχει εξηγήσει τι ακριβώς έγινε στις συγκεκριμένες συνεδριάσεις ή κάτω από ποιες συνθήκες πάρθηκαν οι αποφάσεις αυτές, ούτε και ετέθη τίποτε ενώπιον του Δικαστηρίου που να καταδεικνύει ότι οι αποφάσεις δεν έχουν ληφθεί υπό το φως της κατάστασης που δημιουργήθηκε με τις εργασίες του 1992 και στην ουσία για την εκ των υστέρων νομιμοποίηση τους. Υπενθυμίζεται επίσης ότι το πρακτικό των εναγομένων 1 ημερ.01/09/1994 (τεκμ.27), παρά τα όσα ανέφερε η μάρτυρας εν σχέση με αυτό, στην πραγματικότητα εμπεριέχει ξεκάθαρα την παραδοχή, θα μπορούσε να λεχθεί, των εναγομένων 1 για το ότι ο δρόμος διανοίχθηκε. Ευρήματα Με βάση την αξιολόγηση πιο πάνω και την δικογραφία τα ευρήματα του Δικαστηρίου είναι τα εξής:
  2. H ενάγουσα σε κάθε ουσιώδη χρόνο για την παρούσα αγωγή ήταν και εξακολουθεί να είναι η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια του κτήματος με αρ. εγγραφής 4744, Φ/Σχ. 37/42, τεμάχιο 726, στο χωριό Πρόδρομος της επαρχίας Λεμεσού, εντός του οποίου ευρίσκεται η επίδικη κατοικία.
  3. Οι εναγόμενοι 1 (Κοινοτικό Συμβούλιο Προδρόμου, πρώην Συμβούλιο Βελτιώσεως Προδρόμου), περί το 1992 προέβησαν σε εργασίες διαπλάτυνσης μονοπατιού που εφάπτετο του κτήματος και ή της κατοικίας της ενάγουσας, ενώ περί το 2001 έγιναν εργασίες επιχωμάτωσης του και τοποθέτησης μπετόν με αποτέλεσμα τη δημιουργία δρόμου. Ο δρόμος αυτός εμπίπτει στην αρμοδιότητα/δικαιοδοσία των εναγομένων
  4. Ας σημειωθεί ότι στο μεσοδιάστημα οι εναγόμενοι 1 προώθησαν διαδικασία απαλλοτρίωσης μεταξύ άλλων και μέρους του κτήματος της ενάγουσας, τελικά όμως η διαδικασία απαλλοτρίωσης ατόνησε.
  5. Οι εργασίες που έγιναν το 1992 είχαν ως αποτέλεσμα την επέμβαση εντός του κτήματος της ενάγουσας, σε έκταση 50 τ.μ., την οποία έκταση καλύπτει πλέον ο δρόμος που αναφέρθηκε και βεβαίως η ενάγουσα στερείται της χρήσης και της κάρπωσης της έκτασης αυτής. Να σημειωθεί επίσης ότι η εκτέλεση των εργασιών αυτών έγινε από τους εναγόμενους 1 με την χρήση συνεργείου της Επαρχιακής Διοίκησης Λεμεσού.
  6. Η επέμβαση πιο πάνω σημειώνεται έχει διαπιστωθεί και από το Κτηματολόγιο.
  7. Κατά τις εργασίες που έγιναν για διεύρυνση του δρόμου χαλάστηκε η βεράντα της κατοικίας και εκριζώθηκαν από το κτήμα της ενάγουσας 3 μηλιές, 1 κερασιά και η κληματαριά που κάλυπτε τη βεράντα.
  8. Η ενάγουσα προέβη σε διαβήματα τόσο προφορικά όσο και γραπτά προς τους εναγόμενους 1 και την Επαρχιακή Διοίκηση, μεταξύ άλλων και για το θέμα της επέμβασης στο κτήμα της, πλην όμως χωρίς οποιοδήποτε αποτέλεσμα. Νομική Πτυχή Είναι ξεκάθαρο ότι η απαίτηση στηρίζεται στην παράνομη επέμβαση. Αναφορικά με το αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης το άρθρο 43 του Κεφ. 148 προβλέπει τα πιο κάτω: "43.-
(1)Παράνομη επέμβαση σε ακίνητη ιδιοκτησία συνίσταται σε παράνομη είσοδο ή σε παράνομη πρόκληση ζημιάς ή σε παράνομη παρέμβαση στην ιδιοκτησία αυτή από οποιονδήποτε πρόσωπο.
(2)Αν η πράξη για την οποία εγείρεται η αγωγή είναι επιτρεπτή κατά τοπικό έθιμο, αυτό αφού αποδειχθεί συνιστά υπεράσπιση αλλά σε αγωγή που εγείρεται για παράνομη επέμβαση σε ακίνητη ιδιοκτησία το βάρος της απόδειξης ότι η πράξη για την οποία εγείρεται η αγωγή δεν ήταν παράνομη φέρει ο Εναγόμενος". Στην υπόθεση Adrian Holdings Ltd v. Κυπριακή Δημοκρατία διά του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας
(1998)1 Α.Α.Δ. 1836, λέχθηκαν τα ακόλουθα στη σελίδα 1843: "Το αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης σε ακίνητη ιδιοκτησία είναι αγώγιμο per se. Όπου όμως δεν αποδεικνύεται η ύπαρξη ζημιάς, μπορεί να επιδικαστούν μόνο ονομαστικές αποζημιώσεις και να μη δοθούν έξοδα ή ακόμη και να διαταχθεί ο Ενάγων να καταβάλει έξοδα στον Εναγόμενο. (Παπακόκκινου κ.ά. ν. Θεοδοσίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 379, Kakoullou and another v. Kakoulli
(1985)1 C.L.R. 355, Ttanis v. Hadjimichael and Another
(1982)1 C.L.R. 301 και Ευθυβούλου κ.ά. ν. Συμβούλιο Βελτιώσεως Κισσόνεργας κ.ά., Πολιτική Έφεση 9712, ημερομηνίας 21.05.98). Όπου αποδεικνύεται παράνομη κατοχή ακινήτου το μέτρο αποζημιώσεων είναι η αγοραία ενοικιαστική αξία του ακινήτου και όχι το όφελος που προσπορίζεται ο παράνομος κάτοχος από την επέμβαση". Η παράνομη επέμβαση είναι αδίκημα εναντίον της κατοχής ακινήτου (Βλ. Γεώργιος Λάμπρου κ.ά. ν. Ελένη Κεφάλα κ.ά
(2000)1(Γ) Α.Α.Δ. 1516). Η απόδειξη ιδιοκτησίας αποτελεί εκ πρώτης όψεως απόδειξη κατοχής, εκτός εάν προκύπτει από μαρτυρία ότι την κατοχή την έχει κάποιος άλλος (βλ. σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, 16η έκδοση, παρ.23-08 και Γλυκής ν. Ιερά Μονή Μαχαιρά
(1999)1(Α) Α.Α.Δ. 654). Όσον αφορά δε το βάρος της απόδειξης της ισχυριζόμενης επέμβασης είναι προφανές ότι το φέρει ο Ενάγοντας, ωστόσο μετατίθεται στον Εναγόμενο το βάρος να αποδείξει ότι η επέμβαση δεν είναι παράνομη και αυτό προκύπτει από το άρθρο 43§2 του Κεφ. 148 και όπως έχει ερμηνευθεί στην υπόθεση Β. Παπακόκκινου ν. Σμυρλή
(2001)1 Α.Α.Δ. 1653. Επιπρόσθετα έχει καθιερωθεί μέσα από τη νομολογία, βλέπε υπόθεση Αγγελίδης ν. Φιλίππου και Κολοκασίδης Estates Ltd
(1991)1 Α.Α.Δ. σελ. 327, ότι σε περίπτωση απόδειξης παράνομης επέμβασης δικαιωματικά εκδίδεται διάταγμα για άρση της επέμβασης προκειμένου να τερματιστεί η παρανομία ή απαγόρευση για το μέλλον. Περαιτέρω έχει καθιερωθεί νομολογιακά (Andrian Holdings ανωτέρω) πως όπου αποδεικνύεται παράνομη κατοχή ακινήτου το μέτρο αποζημιώσεων είναι η αγοραία ενοικιαστική αξία του ακινήτου και όχι το όφελος που προσπορίζεται ο παράνομος κάτοχος από τη χρήση της γης ή η ακριβής απώλεια του ιδιοκτήτη. Το κριτήριο είναι αντικειμενικά αλληλένδετο με την ενοικιαστική αξία της περιουσίας (Ναυτικός Όμιλος Πάφου ν. Αρχής Λιμένων
(1992)1 Α.Α.Δ. 882). Η καταβολή αποζημιώσεων με βάση τις πιο πάνω αρχές επιβάλλεται έστω και αν ο ιδιοκτήτης δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει ο ίδιος την περιουσία ή να την ενοικιάσει (βλέπε υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν.Bahchecioglou και άλλος, Πολιτική Έφεση 9562, ημερομηνίας 27.2.98 όπου γίνεται αναφορά σχετικά με το θέμα στην Strand Electric and Engineering Co. Ltd v. Brisford Ltd
(1952)1 All E.R. 796). Γενικά θα μπορούσε να ειπωθεί πως η επέμβαση συνίσταται στην παράνομη πράξη ή ενέργεια με την οποία τίθεται υπό αμφισβήτηση η κυριότητα ή η νόμιμη κατοχή περιουσίας από κάποιο πρόσωπο και προκαλείται ενόχληση χωρίς βέβαια τη συγκατάθεση του. Διαπιστώσεις - Συμπεράσματα Το Δικαστήριο κρίνει πως η ενάγουσα έχει αποδείξει την επέμβαση στο ακίνητο της, η οποία έγινε χωρίς τη συγκατάθεση της, και συνεπώς πρόκειται για παράνομη επέμβαση σύμφωνα με το άρθρο 43
(1)του Κεφ.
  1. Περαιτέρω διαπιστώνεται πως ουδεμία υπεράσπιση προβλήθηκε ή προωθήθηκε από τους εναγόμενους η οποία να άρει το χαρακτήρα της παράνομης επέμβασης. Θεωρώ πως η αδιαμφισβήτητη μαρτυρία πως το συνεργείο που εκτέλεσε τις εργασίες στο δρόμο κατεδάφισε τη βεράντα της κατοικίας και εκρίζωσε τις μηλιές, την κερασιά και την κληματαριά που αναφέρθηκαν και περαιτέρω ότι στο σημείο που ήταν η βεράντα αυτή και τα δέντρα υπάρχει σήμερα δρόμος, σε συνάρτηση με τη μαρτυρία του ΜΕ2, τα τεκμήρια 10 και 11 και την αποδεκτή μαρτυρία γενικότερα, αλλά και το ότι οι εναγόμενοι 1 τήρησαν «σιγήν ιχθύος» για το θέμα της επέμβασης σε μια προσπάθεια θεωρώ να συσκοτίσουν τα πράγματα και δεν παρουσίασαν καμία μαρτυρία για να καταδείξουν ότι η επέμβαση αυτή δεν ήταν παράνομη, απλά επιβεβαιώνουν τις πιο πάνω διαπιστώσεις του Δικαστηρίου. Από εκεί και πέρα η εικόνα που αναδύεται από τη μαρτυρία που γίνεται αποδεκτή δεν αφήνει περιθώρια άλλης ερμηνείας ως προς τους παρανόμως επεμβασίες. Οι εναγόμενοι 1 είχαν άμεσο συμφέρον για τη διεύρυνση του δρόμου, ο οποίος εμπίπτει στη δική τους αρμοδιότητα/δικαιοδοσία ως δρόμος εντός του χωριού, και προέβησαν στις εργασίες που αναφέρθηκαν για να εξυπηρετήσουν την κοινότητα τους με τη βοήθεια συνεργείου της Επαρχιακής Διοίκησης Λεμεσού, το οποίο συνεργείο ενεργούσε μετά από παράκληση και για λογαριασμό των εναγομένων
  2. Παρεμβάλλω εδώ ότι είναι σαφές μέσα από τη μαρτυρία ότι η Επαρχιακή Διοίκηση Λεμεσού δεν είχε στην προκειμένη περίπτωση κανένα λόγο να εκτελέσει το συγκεκριμένο έργο εκ μέρους της Δημοκρατίας ή και ότι το έργο δεν ήταν κυβερνητικό. Το συνεργείο της χρησιμοποιήθηκε από τους εναγόμενους 1 κάτω από τις συνθήκες που περιέγραψε η ΜΥ2 του εναγόμενου 2, το οποίο ενεργούσε επαναλαμβάνεται εκ μέρους και για λογαριασμό των εναγόμενων
  3. Περαιτέρω αναφέρεται πως είναι σαφές μέσα από την μαρτυρία ότι στο βαθμό που εμπλέκεται ο Έπαρχος Λεμεσού στη διαδικασία απαλλοτρίωσης που αναφέρθηκε και η οποία τελικά ατόνησε και σε όλες τις συναφείς ενέργειες, αυτό δεν χωρεί αμφιβολία ότι έγινε υπό την ιδιότητα του ως Προέδρου των εναγομένων 1 και όχι υπό την ιδιότητα του ως Έπαρχου. Εξάλλου η Απαλλοτριούσα Αρχή ήταν οι εναγόμενοι
  4. Εν πάση περιπτώσει το γεγονός ότι το συνεργείο ενεργούσε για λογαριασμό των εναγόμενων 1 επιβεβαιώνεται κατά την άποψη μου και από τα εξής. Κατά πρώτον από τη συνομιλία του ΜΕ4 με τον τότε κοινοτάρχη Κώστα Αργυρίδη, ο οποίος του είπε ότι είπαν στην Επαρχιακή Διοίκηση να κάνουν δρόμο, όχι να χαλάσουν και σπίτια, αλλά περαιτέρω και από την παρέμβαση του ΜΕ5 προς τον ρηθέντα κοινοτάρχη για το θέμα που προέκυψε από τις εργασίες με τα σκαλιά στην σκάλα που οδηγούσε στο πάνω σπίτι και στις συναφείς παρατηρήσεις του κοινοτάρχη επί τόπου στο συνεργείο για διόρθωση του προβλήματος. Ως εκ των ανωτέρω θεωρώ πως η αγωγή εναντίον του εναγόμενου 2 θα πρέπει να απορριφθεί. Θεωρώ περαιτέρω πως θα πρέπει να εκδοθεί εναντίον των εναγόμενων 1 διάταγμα για άρση της επέμβασης αυτής προκειμένου η παρανομία να τερματιστεί. Επίσης θεωρώ ορθό και δίκαιο να εκδοθεί διάταγμα που να απαγορεύει στους εναγόμενους 1 να επεμβαίνουν καθ' οιονδήποτε τρόπο στο κτήμα της ενάγουσας. Ως προς τις ειδικές ζημιές που αξιώνονται δεν θα κάνω οιανδήποτε αναφορά ενόψει των όσων έχουν αναφερθεί στην παρούσα αρχικά για την εγκατάλειψη (απόσυρση) της σχετικής αξίωσης από μέρους της ενάγουσας αλλά περαιτέρω ανεξάρτητα τούτου και ενόψει της διαπίστωσης σε κάθε περίπτωση του Δικαστηρίου μέσα από την αξιολόγηση της μαρτυρίας ότι η αξίωση αυτή σε κάθε περίπτωση δεν έχει αποδειχθεί. Ερχόμενος στην αξίωση για γενικές και ή τιμωρητικές και ή παραδειγματικές αποζημιώσεις αναφέρονται τα εξής. Είναι καλά γνωστό ότι δυνατότητα επιδίκασης τέτοιων αποζημιώσεων παρέχεται μόνον σε περιπτώσεις αστικών αδικημάτων (Γιαννάκη Ερωτοκρίτου v. Ειρήναρχου Θεοδώρου κ.α.
(1997)1 Α.Α.Δ. 1800 και Χλόη Λάρκου v. Άνθου Κλεάνθους
(1999)1 Α.Α.Δ. 1792). Στην απόφαση Γιαννάκη Ερωτοκρίτου v. Ειρήναρχου Θεοδώρου κ.α. ανωτέρω, το Εφετείο, απορρίπτοντας ως αβάσιμο τον λόγο έφεσης περί λάθους του Πρωτόδικου Δικαστηρίου ως προς την απόφαση του να μην επιδικάσει τιμωρητικές αποζημιώσεις, ανέφερε τα εξής : « Εξίσου αβάσιμη είναι η έφεση εναντίον του μέρους της πρωτόδικης απόφασης που αφορά την απόρριψη της αξίωσης του εφεσείοντα για τιμωρητικές αποζημιώσεις. Ούτε η Papakokkinou (ανωτέρω) ούτε η Constantinides (ανωτέρω), που επικαλέστηκε ο εφεσείων δεν προάγουν το αίτημά του για την καταδίκη των εφεσιβλήτων σε τιμωρητικές αποζημιώσεις. Ανεξάρτητα από οποιαδήποτε άλλη επιφύλαξη, καθίσταται σαφές, και στις δύο αποφάσεις, ότι η δυνατότητα επιδίκασης τιμωρητικών αποζημιώσεων περιορίζεται σε περιπτώσεις αστικών αδικημάτων. Οι περιπτώσεις, στις οποίες μπορεί να διαταχθούν τιμωρητικές αποζημιώσεις, σύμφωνα με τη θεμελιακή Αγγλική απόφαση Rookes v. Barnard [1964] 1 All E. R. 367, είναι οι ακόλουθες τρεις όπως διευκρινίζεται στηνPapakokkinou (σελ. 75). "(
  1. a)Civil wrongs resulting from the use of oppressive and unconstitutional conduct by servants of the Crown. (
  2. b)Civil wrongs committed in gross disregard to the rights of the injured party, perpetrated in circumstances calculated to yield profit to the perpetrator, and (
  3. c)where the statute expressly permits award of exemplary damages." (Eλληνική μετάφραση, ελεύθερη.) "(α) Αστικά αδικήματα τα οποία προκύπτουν από τη χρήση καταπιεστικής και αντισυνταγματικής συμπεριφοράς από λειτουργούς του Στέμματος (νοείται του δημοσίου). (β) Αστικά αδικήματα τα οποία διαπράττονται με πλήρη αδιαφορία για τα δικαιώματα του ζημιωθέντος μέρους και τα οποία διενεργούνται κάτω από συνθήκες που αποβλέπουν στον προσπορισμό κέρδους από τον αδικοπραγούντα. (γ) Όπου ο νόμος ρητά επιτρέπει την επιδίκαση παραδειγματικών αποζημιώσεων." Η ίδια προσέγγιση είχε υιοθετηθεί και στην Constantinides. Τόσο στην Papakokkinou, όσο και στην Constantinides, τιμωρητικές αποζημιώσεις επιδικάστηκαν για τη διάπραξη αστικών αδικημάτων, στην πρώτη για το αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης σε ακίνητη ιδιοκτησία (Άρθρο 43 Κεφ. 148) και στη δεύτερη για το αστικό αδίκημα της παράνομης πρόκλησης διάρρηξης σύμβασης (Άρθρο 34
(1)Κεφ. 148). Πρέπει να επισημάνουμε ότι στην Constantinides δεν επιδικάστηκαν τιμωρητικές αποζημιώσεις για τη διάρρηξη της σύμβασης, από τον αντισυμβαλλόμενο, τον εναγόμενο 1. Διατάχθηκαν μόνο εναντίον του εναγομένου 2, ο οποίος δεν ήταν μέρος στη σύμβαση και ο οποίος κρίθηκε ένοχος για το αστικό αδίκημα το οποίο προβλέπεται στο άρθρο 34
(1)του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.
  1. Οι αρχές που διέπουν την επιδίκαση τιμωρητικών ή παραδειγματικών αποζημιώσεων (exemplary damages), αποσαφηνίστηκαν στην Rookes v. Barnard και επαναβεβαιώθηκαν στην Cassel & Co Ltd v. Broome [1972] 1 All E.R.
  2. Όπως εξηγείται στην απόφαση του Λόρδου Devlin στη Rookes (ανωτέρω), οι αποζημιώσεις σε αστικά αδικήματα δεν ήταν αυστηρά προκαθορισμένες. Τις διέκρινε πάντοτε στοιχείο ρευστότητας (at large). Εφόσον η αδικοπραγία ήταν ειδεχθής, στο βαθμό που να δικαιολογεί την τιμωρία του αδικοπραγούντος, μπορούσε να καταδικασθεί σε τιμωρητικές αποζημιώσεις. Δεν θα διαπραγματευθούμε τις προϋποθέσεις για την επιδίκαση τέτοιων αποζημιώσεων. Σημειώνουμε μόνο ότι εξαρχής η εξουσία για την επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων είχε ταυτιστεί με τη διάπραξη αστικών αδικημάτων. (Βλ. Wilkes v. Wood [1763] Lofft.
  3. Huckle v. Moncy [1763] 2 Wils.
  4. Tullidge v. Wade[1769] 3 Wils.
  5. Leith v. Pope [1779] 2 Wm. Bl.
  6. Merest v. Harvey
(1814)5 Taunt.
  1. Sears v. Lyons [1818] 2 Stark.
  2. Williams v. Currie [1845] 1 C.B.
  3. Emblen v. Myers [1860] 6 H. & N. 54.) Δεν είναι άσκοπο να υπενθυμίσουμε ότι στα πρώτα χρόνια της εξέλιξης του κοινού δικαίου δεν υπήρχε διάκριση μεταξύ ποινικών και αστικών αδικημάτων. Η αυστηρή διάκριση μεταξύ ποινικών και αστικών αδικημάτων που αναγνωρίστηκε συν τω χρόνω δεν εξάλειψε ολοσχερώς τη δυνατότητα επιβολής χρηματικής τιμωρίας στον κατά το αστικό δίκαιο αδικοπραγούντα· περιορίστηκε όμως στις τρεις κατηγορίες που αναγνωρίστηκαν στη Rookes v. Barnard και επαναβεβαιώθηκαν στηνCassel & Co Ltd v. Broome και σειρά μεταγενέστερων αποφάσεων. (Βλ. μεταξύ άλλων Βlackshaw v. Lord [1983] 2 All E. R.
  4. AB v. South West Water Services Ltd [1993] 1 All E.R.
  5. John v. MGN Ltd [1996] 2 All E.R. 35.) » Στην Πολιτική Έφεση Αρ. 98/2007, ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ, v. ΕΠΙΣΗΜΟΥ ΠΑΡΑΛΗΠΤΗ, ΩΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΤΩΧΕΥΣΑΝΤΟΣ ΛΟΥΗ ΑΙΜΙΛΙΟΥ,
(2009)1 Α.Α.Δ. 1339, αναφέρθηκαν τα εξής: « Οι παραδειγματικές ή τιμωρητικές αποζημιώσεις, αποσκοπούν στο να τιμωρήσουν τον εναγόμενο και να τον αποτρέψουν από παρόμοια συμπεριφορά στο μέλλον. Δεν αποσκοπούν στην αποκατάσταση του θύματος, όπως είναι οι συνήθεις αποζημιώσεις. Όμως, όπου οι περιστάσεις διάπραξης αστικού αδικήματος είναι τέτοιες, το Δικαστήριο έχει την ευχέρεια να επιδικάσει επαυξημένες (aggravated) αποζημιώσεις αν διαπιστώσει βλάβη στα αισθήματα αξιοπρέπειας του ενάγοντα**. Η διαφορά μεταξύ των δύο φαίνεται να είναι περισσότερο θεωρητική και όπως επισήμανε ο Λόρδος Devlin στη Rookes v. Barnard [1964] 1 All E.R. 367, οι επαυξημένες αποζημιώσεις μπορεί να καλύψουν όλες τις περιπτώσεις, εκτός από κάποιες σπάνιες περιστάσεις που ενδεχομένως να υπάρχουν ιδιάζοντα γεγονότα που να συνηγορούν υπέρ της κατ' εξαίρεση χορήγησης της θεραπείας των παραδειγματικών αποζημιώσεων (Βλ. Papakokkinou v. Kanther
(1982)1 Α.Α.Δ.65, στις σελ. 76-78). Στην προκειμένη περίπτωση, δεν παρίσταται ανάγκη να ασχοληθούμε περαιτέρω με τη διαφορά μεταξύ των δύο, γιατί οι περιστάσεις είναι τέτοιες που το πρωτόδικο δικαστήριο είχε την ευχέρεια να επιδικάσει παραδειγματικές αποζημιώσεις λόγω της απρόκλητης επίθεσης, της πλήρους αδιαφορίας για τα δικαιώματα του Εφεσίβλητου και της ύπαρξης οικονομικών διαφορών μεταξύ των διαδίκων. Το Δικαστήριο είχε βέβαια και τη διακριτική ευχέρεια να επιδικάσει επαυξημένες αποζημιώσεις, λόγω της διαπίστωσης βλάβης στα αισθήματα αξιοπρέπειας του Εφεσίβλητου. Έκρινε όμως ότι το απρόκλητο και η ένταση της επίθεσης για προώθηση οικονομικής φύσης διαφορών, δικαιολογούσαν παραδειγματικές αποζημιώσεις, περισσότερο για αποτροπή του εφεσείοντος. Δεν διαπιστώνουμε σφάλμα αρχής στον τρόπο που το δικαστήριο προσέγγισε το θέμα. » Οι παραδειγματικές ή τιμωρητικές αποζημιώσεις δεν έχουν σχέση με τη συνήθη αποζημίωση. Πριν την απόδοση τιμωρητικών αποζημιώσεων το Δικαστήριο πρέπει πρώτα να ικανοποιηθεί ότι εκείνος που διέπραξε αστικό αδίκημα δεν έχει τιμωρηθεί αρκετά από το ποσό των συνήθων αποζημιώσεων. Ερχόμενος στην προκειμένη περίπτωση ευθέως αναφέρω ότι δεν θεωρώ ότι πρόκειται για κατάλληλη περίπτωση για την επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων. Κατ' αρχήν επειδή η εγκατάλειψη των ειδικών αποζημιώσεων από την ενάγουσα ή και η μη απόδειξη συνήθων αποζημιώσεων, συνεπάγεται πως το Δικαστήριο δεν είναι σε θέση να εξετάσει αν το ποσό που θα επιδίκαζε για τις αποζημιώσεις αυτές ήταν ανεπαρκές. Επιπλέον λόγος όμως που το Δικαστήριο θεωρεί ότι δεν μπορεί να επιδικάσει τέτοιες αποζημιώσεις είναι το γεγονός ότι δεν υπάρχει καμία μαρτυρία ενώπιον του ως αναφορά την οικονομική κατάσταση των εναγομένων 1, παράγοντας ο οποίος με βάση τη Νομολογία θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη προκειμένου να αποφασιστεί το θέμα αυτό (βλ. Κωνσταντίνου ή Μήτα v. Γ. & Κ. Σοφοκλέους Λτδ
(2003)1 (Γ) 1952, και Πολιτική Έφεση Αρ. 169/2010, Μαρία Ξενοφώντος v. TAKER SAYED RAJAB, ημερ.26/11/14). Ως προς την θέση των εναγομένων 1 περί παραγραφής της απαίτησης της ενάγουσας σημειώνω ότι θέμα παραγραφής δεν τίθεται. Εξ' άλλου το αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης είναι συνεχές και η παράνομη επέμβαση στο κτήμα της ενάγουσας εξακολουθεί να υφίσταται (βλ. Πολ.Έφ.59/2006 Κοινοτικό Συμβούλιο Παλαιόμυλου v. Έλλης Μιχαήλ Κτωρίδη
(2007)1 Α.Α.Δ. 204). Ανεξάρτητα των ανωτέρω, σημειώνεται εδώ για την περίπτωση που η κατάληξη του Δικαστηρίου για απόρριψη της αγωγής εναντίον του εναγόμενου 2 κριθεί λανθασμένη, ότι δεν θα απέρριπτα την αγωγή λόγω μεγάλης καθυστέρησης (laches) ή και επειδή λόγω μεγάλης καθυστέρησης επηρεάστηκαν τα δικαιώματα του εναγόμενου 2 και ο τελευταίος δεν έτυχε δίκαιης δίκης (βλ. προδικαστική ένσταση του εναγόμενου 2 σε συνδυασμό με όσα αναφέρονται στις σελ.1 - 4 της γραπτής αγόρευσης της ευπαίδευτης συνηγόρου του εναγόμενου 2). Κατ' αρχήν αναφέρεται ότι το δόγμα του laches είναι νομολογημένο ότι εφαρμόζεται μόνον σε περιπτώσεις αξιώσεων με βάση το δίκαιο της επιείκειας. Εδώ οι αξιώσεις δεν βασίζονται στο δίκαιο της επιείκειας και συνεπώς δεν τυγχάνει εφαρμογής. Από εκεί και πέρα η ενάγουσα σε όλο αυτό το χρονικό διάστημα από την παράνομη επέμβαση μέχρι την καταχώρηση της αγωγής, εκτός από το γεγονός ότι ζει μόνιμα στο εξωτερικό και ερχόταν στην Κύπρο μόνο για μικρά διαστήματα, προκύπτει από τη μαρτυρία ότι δεν έχει δείξει σε καμία περίπτωση ότι αποποιήθηκε ή απεμπόλησε τα δικαιώματα της, ενώ από την άλλη ο εναγόμενος 2 δεν απέδειξε δυσμενή επηρεασμό του. Η πλευρά του εναγόμενου 2 εν πάση περιπτώσει κάλεσε στο Δικαστήριο τους μάρτυρες που επιθυμούσε και παρουσίασε την υπόθεση του, χωρίς σε κανένα σημείο της διαδικασίας να δείξει ή να προβάλει τη θέση πως επηρεάστηκε δυσμενώς. Να μην διαφεύγει επίσης ότι η παράνομη επέμβαση συνεχίζεται μέχρι σήμερα και το Δικαστήριο για σκοπούς ορθής απονομής δικαιοσύνης δεν θα ήταν διατεθειμένο να αποφασίσει οτιδήποτε πέραν από του να προχωρήσει η παρούσα διαδικασία. Κατάληξη Συνεπώς εκδίδεται : Α. Διάταγμα με το οποίο οι εναγόμενοι 1 διατάσσονται να άρουν την παράνομη επέμβαση στο κτήμα της ενάγουσας με αρ. εγγραφής 4744, Φ/Σχ. 37/42, τεμάχιο 726, στο χωριό Πρόδρομος της επαρχίας Λεμεσού, και Β. Διάταγμα με το οποίο απαγορεύεται στους εναγόμενους 1 να επεμβαίνουν καθ' οιονδήποτε τρόπο στο κτήμα της ενάγουσας με αρ. εγγραφής 4744, Φ/Σχ. 37/42, τεμάχιο 726, στο χωριό Πρόδρομος της επαρχίας Λεμεσού. Η αγωγή εναντίον του εναγόμενου 2 απορρίπτεται. Όσον αφορά τα έξοδα σημειώνω τα εξής. Παρά το γεγονός ότι ένα μεγάλο μέρος της μαρτυρίας που πρόσφερε η πλευρά της ενάγουσας αφορούσε τις ειδικές αποζημιώσεις, κάτι που ανάγκασε τους εναγόμενους να παρουσιάσουν σχετική μαρτυρία, εντούτοις με την τελική της αγόρευση εγκατέλειψε πλήρως το θέμα αυτό και δήλωσε περαιτέρω ότι ουσιαστικά δεν δικαιούται κανένα ποσό. Με βάση αυτό, τον χρόνο που σπαταλήθηκε για το θέμα των ειδικών αποζημιώσεων και την ευθύνη της πλευράς της ενάγουσας στην καθυστέρηση ολοκλήρωσης της ακροαματικής διαδικασίας γενικότερα (βλ. και όσα σχετικά αναφέρονται στην ενδιάμεση απόφαση του Δικαστηρίου ημερ.22/06/16) και παρά τη διαπίστωση της παράνομης επέμβασης, αποφάσισα να μην επιδικάσω έξοδα εναντίον των εναγόμενων 1. Συνεπώς μεταξύ ενάγουσας και εναγομένων 1 διατάσσεται η κάθε πλευρά να επιβαρυνθεί με τα έξοδα της. Όμως είναι υπό τις περιστάσεις θεωρώ ορθό και δίκαιο να επιδικαστούν έξοδα υπέρ του εναγομένου 2 και εναντίον της ενάγουσας όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Συνεπώς ανάλογη διαταγή εκδίδεται. (Υπ.) ........... Μ. Παπαθανασίου, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής Subject: Civil/Final Αναφορά: Παράνομη επέμβαση / Αποζημιώσεις

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.