ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ν. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Αρ. Αγωγής: 6043/10, 28/4/2017

(1)ΑΑΔ 263, Γενικός Εισαγγελέας v. Μανώλη 1995

(2)ΑΑΔ 207, Χάρης Χρίστου v. Eυγενία Khoreva 2002 (1Α) 454). Ο ενάγοντας , ΜΕ1, κατέθεσε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του γραπτή δήλωση η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο Α . Στη δήλωση του αναφέρει ότι κατά το επίδικο δυστύχημα η σύγκρουση των ενεχόμενων οχημάτων ήταν σφοδρή και από αυτήν το αυτοκίνητο στο οποίο επέβαινε ο ίδιος καταστράφηκε ολοσχερώς. Αναφέρει περαιτέρω ότι από το δυστύχημα έχει υποστεί σωματικές βλάβες τις οποίες και περιγράφει καθώς και πόνο, ταλαιπωρία και απώλεια ανέσεων. Μετά το δυστύχημα μεταφέρθηκε στις Α΄ Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού όπου έτυχε της προβλεπόμενης αναγκαίας ιατρικής εξέτασης και περίθαλψης και απολύθηκε αφού του δόθηκαν οι σχετικές οδηγίες. Έτυχε περαιτέρω εξέτασης από τον ορθοπεδικό χειρούργο Ανδρέα Αδάμου ο οποίος μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας του ετοίμασε το ιατρικό πιστοποιητικό τεκμ.

1. Κατέβαλε σε αυτόν για τα ιατρικά έξοδα, έξοδα παρακολούθησης και έκδοσης ιατρικού πιστοποιητικού το συνολικό ποσό των €
2. Αναφέρει ότι ο ιατρός Ανδρέας Αδάμου απεβίωσε κατά το έτος 2010 και ως εκ τούτου καλεί το Δικαστήριο να αποδεχθεί το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού που αυτός εξέδωσε. Περαιτέρω αναφέρει ότι έτυχε εξέτασης και παρακολούθησης και από τον ειδικό νευρολόγο Ανδρέα Θεοφάνους (ΜΕ2) ο οποίος μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας του επίσης εξέδωσε ιατρικό πιστοποιητικό. Το συνολικό δε ποσό για ιατρικά έξοδα και έξοδα έκδοσης ιατρικού πιστοποιητικού τα οποία έχει πληρώσει ανέρχονται στο ποσό των €
3. Επίσης κατά το χρόνο της ανάρρωσης του και κατόπιν οδηγιών του θεράποντος ιατρού υποβλήθηκε σε 12 φυσιοθεραπείες από το φυσιοθεραπευτή Κωνσταντίνο Αριστοτέλους και πλήρωσε για αυτές το συνολικό ποσό των €
4. Κατέβαλε επίσης το ποσό των €47.84 σεντ για την έκδοση του ιατρικού πιστοποιητικού του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού. Ως αναφέρει περαιτέρω ο ενάγοντας στη γραπτή του δήλωση συνεπεία του δυστυχήματος έχει υποφέρει σε μεγάλο βαθμό και οι συνέπειες των τραυμάτων του τον έχουν επηρεάσει τόσο στην επαγγελματική όσο και την κοινωνική του ζωή. Για περίοδο 3-4 εβδομάδων ήταν αναγκασμένος να χρησιμοποιεί αυχενικό κολλάρο με αποτέλεσμα να επηρεασθεί η προσωπική του ζωή ως επίσης και να αποκλεισθούν οποιεσδήποτε δραστηριότητες του. Κατά καιρούς έχει ενοχλήματα από τα τραύματα του και είναι αναγκασμένος να περιορίζεται στο σπίτι και να λαμβάνει φάρμακα προς ανακούφιση του πόνου. Προς απόδειξη των απαιτήσεων του κατέθεσε στο Δικαστήριο το ιατρικό πιστοποιητικό του ιατρού Χριστόφορου Σολομωνίδη του Γεν. Νοσοκομείου Λεμεσού ημερομηνία 3.10.2008 (τεκμ. 1), το ιατρικό πιστοποιητικό του ορθοπεδικού Ανδρέα Αδάμου ημερ. 6.10.2008 (τεκμ. 2),το ιατρικό πιστοποιητικό του νευρολόγου Ανδρέα Θεοφάνους ημερ. 21.10.2008 (τεκμ 3) και την έκθεση του φυσιοθεραπευτή Κωνσταντίνου Αριστοτέλους ημερ.15.7.2008 (τεκμ 4). Ανέφερε επίσης ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο υπηρετούσε τη θητεία του στην εθνική φρουρά και όταν βρισκόταν σε άδεια εργαζόταν στις οικοδομές όπου και εργάζεται μέχρι σήμερα. Όπως αναφέρεται πιο πάνω μεταξύ των τεκμηρίων που κατέθεσε ο ενάγοντας είναι και το ιατρικό πιστοποιητικό του ορθοπεδικού Ανδρέα Αδάμου (τεκ. 2) καθώς και η έκθεση του φυσιοθεραπευτή Κωνσταντίνου Αριστοτέλους (τεκμ 4) που πρόκειται για εξ ακοής μαρτυρία. Το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού του ορθοπεδικού Α. Αδάμου που φαίνεται να εξέτασε τον ενάγοντα την επόμενη μέρα του δυστυχήματος δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό στην ολότητα του ως ήταν η εισήγηση της συνηγόρου του ενάγοντα. Ο ιατρός αυτός συνεπεία του θανάτου του δεν προσήλθε στο Δικαστήριο για να δώσει μαρτυρία και να εξηγήσει το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού που εξέδωσε έτσι ώστε να ελεγχθεί η ακρίβεια του περιεχομένου του. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η πλευρά του εναγόμενου να αποστερηθεί της δυνατότητας να τον αντεξετάσει έτσι ώστε το Δικαστήριο αξιολογώντας την μαρτυρία του να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα κυρίως σε ότι αφορά την πρόγνωση του για μελλοντικά ενοχλήματα του ενάγοντα με τάση μονιμοποίησης. Η σημασία της αντεξέτασης του ιατρού Αδάμου καθίσταται ουσιαστική δεδομένου και του ότι αμφισβητήθηκε η γνησιότητα του ιατρικού πιστοποιητικού που αυτός εξέδωσε αφού κατά την αντεξέταση του ενάγοντα του υποβλήθηκε ότι η επίσκεψη του στο συγκεκριμένο γιατρό έγινε αποκλειστικά και μόνο για την εξασφάλιση ιατρικού πιστοποιητικού ακόμη και ότι δεν υπέστη ποτέ τραυματισμό στον αυχένα αλλά ήταν δικό του δημιούργημα με σκοπό την εξασφάλιση αποζημιώσεων. Μη έχοντας συνεπώς τη συγκεκριμένη θέση του Δρ. Αδάμου επιστημονικά τεκμηριωμένη και συνεκτιμώντας ότι για το συγκεκριμένο ζήτημα δεν γίνεται αποδεκτή ούτε η μαρτυρία του ΜΕ2 τα όσα αναφέρονται στο τεκμ 2 σχετικά με μελλοντικά κατάλοιπα από τον τραυματισμό του ενάγοντα δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά. Σε σχέση όμως με το μέρος του ιατρικού πιστοποιητικού που αφορά τη διάγνωση σύμφωνα με την οποία ο ενάγοντας υπέστη σοβαρό διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, θλάση οσφύος και παρουσίαζε συμπτώματα εγκεφαλικής διάσεισης γίνονται αποδεκτά για το λόγο ότι αυτά υποστηρίζονται και συνάδουν με την ιατρική μαρτυρία των ΜΕ2 και ΜΕ3 στη έκταση που αυτή γίνεται αποδεκτή στη συνέχεια. Για τους ίδιους λόγους γίνεται επίσης αποδεκτό ότι ο ενάγοντας χρησιμοποίησε αυχενικό κολλάρο για τρείς εβδομάδες. Περαιτέρω δεν αποδέχομαι από τη μαρτυρία του ενάγοντα ότι κατέβαλε το ποσό των €450 στο ιατρό Αδάμου αφού χωρίς να δώσει οποιοδήποτε συγκεκριμένο λόγο και ή άλλη εξήγηση παρέλειψε να προσκομίσει οποιανδήποτε σχετική απόδειξη. Σε ότι δε αφορά το περιεχόμενο της έκθεσης του φυσιοθεραπευτή, τεκμ., 4 δεν μπορεί να προσδοθεί σε αυτό καμία σημαντική βαρύτητα, λαμβανομένου υπόψη ότι ενώ κατά την αντεξέταση του ενάγοντα αμφισβητήθηκε ότι αυτός έτυχε οποιασδήποτε φυσιοθεραπείας, εντούτοις, χωρίς να δοθεί οποιοσδήποτε συγκεκριμένος λόγος, το πρόσωπο που εξέδωσε την έκθεση τεκμ. 4 δεν κλήθηκε και δεν κατάθεσε ως μάρτυρας στο Δικαστήριο για να αντεξεταστεί για την αλήθεια του περιεχομένου της έκθεσης αυτής αλλά και για να εξηγήσει το περιεχόμενο της, αν είχε προσωπική γνώση για τα όσα κατέγραψε και αν όχι από που άντλησε τη γνώση για όσα καταγράφονται σε αυτή, έτσι ώστε να ελεγχθεί η ακρίβεια του περιεχομένου της. Ο ενάγοντας δεν έπεισε επίσης για την αλήθεια του ισχυρισμού του ότι από το δυστύχημα επηρεάσθηκε η επαγγελματική και η κοινωνική του ζωή. Ερωτηθείς κατά την αντεξέταση του για το ζήτημα αυτό δεν έδωσε οποιαδήποτε σαφή απάντηση παρά μόνο γενικά και αόριστα ισχυρίσθηκε πως δεν μπορούσε να πάει «στο ποδόσφαιρο» και στο γυμναστήριο. Ανέφερε μάλιστα ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο υπηρετούσε τη θητεία του στην Εθνική Φρουρά και όταν βρισκόταν σε άδεια εργαζόταν στις οικοδομές όπου εργάζεται και μέχρι σήμερα γεγονός που ανατρέπει τον ισχυρισμό του ότι από το δυστύχημα επηρεάσθηκε η επαγγελματική του ζωή. Επίσης δεν έπεισε για την αλήθεια του ισχυρισμού του ότι από τον τραυματισμό του συνεχίζει να παρουσιάζει συμπτώματα μέχρι σήμερα αφού για το ζήτημα αυτό δεν έδωσε οποιεσδήποτε λεπτομέρειες παρά μόνο ανέφερε γενικά και αόριστα πως όταν εργάζεται στις οικοδομές έχει ενοχλήσεις στον αυχένα και τον σπόνδυλο. Άλλωστε όπως προκύπτει από την προσκομισθείσα μαρτυρία από τις 21.10.2008 ημερομηνία έκδοσης του τελευταίου ιατρικού πιστοποιητικού και συγκεκριμένα του ΜΕ3, ο ενάγοντας ουδέποτε επισκέφθηκε οποιοδήποτε ιατρό ούτε αποτάθηκε για οποιανδήποτε φαρμακευτική ή άλλη θεραπεία. Πέραν όλων των πιο πάνω θα πρέπει επίσης να λεχθεί ότι η γενικότερη στάση και συμπεριφορά του ενώ κατέθετε από το εδώλιο του μάρτυρα και η οποία δεν προκύπτει από τα στυγνά πρακτικά δεν μου επέτρεψαν να σχηματίσω γι' αυτόν την εντύπωση ότι έλεγε την αλήθεια και δεν αισθάνομαι καθόλου ασφαλής να αποδεχθώ το μέρος αυτό της μαρτυρίας του σε σχέση δηλαδή με το ότι παρουσιάζει μέχρι σήμερα συμπτώματα από τους τραυματισμούς του γι΄αυτό και το απορρίπτω. Αντίθετα από το τρόπο και το ύφος που απαντούσε τις ερωτήσεις που του υποβάλλονταν ήταν εμφανής η προσπάθεια του για την εξασφάλιση όσο το δυνατό μεγαλύτερου ποσού αποζημιώσεων. Αποδέχομαι συνεπώς από τη μαρτυρία του ότι ενεπλάκη στο τροχαίο δυστύχημα από το οποίο υπέστη τραυματισμούς. Σε σχέση με το είδος των τραυματισμών του αποδέχομαι το μέρος της μαρτυρίας του που συνάδει με τη ιατρική μαρτυρία στην έκταση που αυτή γίνεται αποδεκτή στη συνέχεια όπως επίσης ότι συνεπεία των τραυματισμών του χρησιμοποίησε αυχενικό κολλάρο για περίοδο 3 εβδομάδων. Θα συνεχίσω με την αξιολόγηση της ιατρικής μαρτυρίας που έχει προσκομισθεί από τη πλευρά του ενάγοντα και αυτή είναι των ιατρών Χριστόφορου Σολομωνίδη και Ανδρέας Θεοφάνους. Πως πρέπει να προσεγγίζεται η μαρτυρία των ιατρών, προσδιορίσθηκε στην υπόθεση Σπύρου v. Χαραλάμπους

(1989)1 ΑΑΔ 289. Σε αυτήν αναφέρονται μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: «Με την πρόοδο της επιστήμης τα Δικαστήρια δέχονται μαρτυρία εμπειρογνωμόνων και χρησιμοποιούν την εξειδικευμένη γνώση τους για να καταλήξουν σε ορθές αποφάσεις. Το καθήκον των μαρτύρων αυτών είναι να δώσουν στον δικαστή τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για να μπορέσει να σχηματίσει γνώμη για την ανεξαρτησία της κρίσης τους και να καταλήξει ορθά στα ευρήματα των γεγονότων από την ενώπιον του μαρτυρία. Κατά κανόνα η ιατρική μαρτυρία, όπως και άλλη μαρτυρία εμπειρογνώμονα, θεωρείται ότι είναι μαρτυρία ανεξάρτητου μάρτυρα (R. V. Lantear

(1968)1 All E.R. 683, Andreas Anastasiades v. The Republic

(1977)2 CLR 97, Kyriakos Nicole Kouppis v. The Republic

(1977)2 CLR 361)». Ο ιατρός Χριστόφορος Σολομωνίδης, ΜΕ 2, που κατά τον ουσιώδη χρόνο εργαζόταν στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού ως ορθοπεδικός χειρούργος, κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι ο ενάγοντας έτυχε εξέτασης και περίθαλψης από τον ίδιο. Υιοθέτησε το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού που εξέδωσε σε σχέση με τον ενάγοντα (Τεκμ. 1). Σε αυτό αναφέρεται ότι ο ενάγοντας στις 9.6.2008 ενεπλάκη σε τροχαίο δυστύχημα ενώ ήταν επιβάτης σε τετράτροχο όχημα. Ο ακτινολογικός έλεγχος ήταν αρνητικός για κάταγμα. Παραπονείτο για αυχεναλγία, χαμηλή οσφυαλγία, ζάλη και κεφαλαλγία. Του δόθηκαν οδηγίες για χρήση αυχενικού κολλάρου και του χορηγήθηκαν παυσίπονα. Κατά την επανεξέταση του στις 12.6.2008 διαπιστώθηκε δυσκαμψία αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης με πόνο στις ακραίες θέσεις κίνησης, πόνος στις κινήσεις της οσφύος και παραπονείτο για συνέχιση της ζάλης και κεφαλαλγίας. Του συνεστήθη η συνέχιση της χρήσης του αυχενικού κολλάρου , η λήψη παυσίπονων καθώς και η εξέταση από νευρολόγο αν συνεχιζόταν η ζάλη και η κεφαλαλγία. Τα συμπεράσματα του ΜΕ 2 σύμφωνα και με το τεκμ 1 ήταν ότι ο ενάγοντας υπέστη σοβαρό διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, θλάση οσφυϊκής μοίρας σπονδυλικής στήλης και εγκεφαλική διάσειση. Ο ΜΕ2 άφησε πολύ καλή εντύπωση στο Δικαστήριο. Σε όλη τη διάρκεια της μαρτυρίας του υπήρξε ειλικρινής και αντικειμενικός. Απαντούσε τις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν με άμεσο και σαφή τρόπο και η μαρτυρία του δεν κλονίστηκε ούτε και διαφοροποιήθηκαν οι θέσεις του κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης του. Παρέμεινε σταθερός στις θέσεις του αναφορικά με την κατάσταση της υγείας του ενάγοντα και εξήγησε με λεπτομέρεια πως ο ίδιος κατάληξε στα ευρήματα του σε σχέση με τους τραυματισμούς που υπέστη ο ενάγοντας. Περιέγραψε τον κάθε τραυματισμό ξεχωριστά και εξήγησε επαρκώς το τρόπο με τον οποίο υπέβαλε τον ενάγοντα σε κλινική εξέταση και το τρόπο με τον οποίο κατέληξε στα αντικειμενικά ευρήματα του, διαφωνώντας με τη θέση της υπεράσπισης ότι τα συμπεράσματα του σε σχέση με την κατάσταση της υγείας του ενάγοντα είναι εξογκωμένα. Τέλος σε σχετική υπόδειξη της υπεράσπισης ότι στο ιατρικό πιστοποιητικό του ιατρού νευρολόγου Ανδρέας Θεοφάνους, τεκ.3, δεν γίνεται οποιαδήποτε αναφορά για θλάση οσφυϊκής μοίρας σπονδυλικής στήλης εξήγησε ότι το είδος αυτό του τραυματισμού δεν εμπίπτει στη σφαίρα της ειδικότητας του νευρολόγου. Ως αποτέλεσμα της πιο πάνω αξιολόγησης η μαρτυρία του Μ.Ε.2 γίνεται αποδεκτή στην ολότητα της. Ο ιατρός νευρολόγος Ανδρέας Θεοφάνους, ΜΕ 3, κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε πως εξέτασε τον ενάγοντα την επομένη του δυστυχήματος και υιοθέτησε το περιεχόμενο του ιατρικού του πιστοποιητικού τεκμ. 3. Σε αυτό αναφέρει ότι κατά την εξέταση του ο ενάγοντας παραπονείτο για έντονο πονοκέφαλο και ζάλη κατά την απότομη αλλαγή θέσεως της κεφαλής. Του έγινε εγκεφαλογράφημα και του χορηγήθηκε θεραπεία και ηλεκτροθεραπεία για το διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Του συνεστήθη ανάπαυση για έξι εβδομάδες και όπως για περίοδο τριών μηνών να αποφεύγει την έκθεση του στον ήλιο , τις βαριές εργασίες και την παρατεταμένη ορθοστασία. Τα συμπεράσματα του ΜΕ 3 σύμφωνα και με το ιατρικό του πιστοποιητικό, τεκμ 3, ήταν ότι ο ενάγοντας υπέστη σοβαρό διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και εγκεφαλική διάσειση. Όπως δε αναφέρεται στο ιατρικό του πιστοποιητικό η αυχεναλγία βελτιώθηκε μετά τη θεραπεία που ακολούθησε. Τα συμπτώματα της εγκεφαλικής διάσεισης ήτοι η κεφαλαλγία και η ζάλη σταδιακά με τη πάροδο του χρόνου ελαττώθηκαν. Όμως όπως αναφέρει περαιτέρω τα πιο πάνω συμπτώματα θα εμφανίζονται περιοδικά υπό μορφή κρίσεων πόνου, δυσκαμψίας αυχένα με συνοδό κεφαλαλγία και θα αναγκάζουν το ενάγοντα να καταφεύγει σε χρήση παυσίπονων. Αντεξεταζόμενος εξήγησε με ποιο τρόπο κατέληξε στα ευρήματα του σε σχέση με τους τραυματισμούς που υπέστη ο ενάγοντας και τους λόγους για τους οποίους προσδιόρισε ότι το διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης ήταν σοβαρό. Τα ευρήματα του σε σχέση με τους τραυματισμούς του ενάγοντα που ουσιαστικά δεν αμφισβητήθηκαν αλλά και ως επί το πλείστο στα πλαίσια της σφαίρας της ειδικότητας του όπως την έχει εξηγήσει ταυτίζονται με τα ευρήματα του ΜΕ2 γίνονται αποδεκτά. Απορρίπτω όμως το συμπέρασμα του ότι τα συμπτώματα του ενάγοντα θα συνεχίσουν να εμφανίζονται περιοδικά για το λόγο ότι αυτό δεν υποστηρίχθηκε με την απαραίτητη επιστημονική τεκμηρίωση αλλά παρέμεινε μετέωρο αφού ο μάρτυρας παρέλειψε να δώσει σαφή και λεπτομερή στοιχεία και δεδομένα ή να εφοδιάσει το Δικαστήριο με οποιαδήποτε επιστημονικά κριτήρια έτσι ώστε να μπορεί να ελέγξει την ακρίβεια του συμπεράσματος του αυτού. Όπως δε προκύπτει από τη μαρτυρία του ο ίδιος ουδέποτε εξέτασε ξανά τον ενάγοντα μετά την 21.10.2008 που εξέδωσε το ιατρικό πιστοποιητικό ούτε και αναφέρθηκε ότι ο ενάγοντας χρειάστηκε περαιτέρω τη βοήθεια του ή τη χορήγηση οποιασδήποτε φαρμακευτικής αγωγής ή άλλης θεραπείας. Επιπρόσθετα και όπως αναφέρεται πιο πάνω ούτε και ο ενάγοντας κατά τη δική του ένορκη κατάθεση έπεισε για την αλήθεια του ισχυρισμού του ότι συνεχίζει μέχρι σήμερα να παρουσιάζει συμπτώματα από τον τραυματισμό του. Από τη μαρτυρία του ΜΕ3 δεν γίνεται επίσης αποδεκτό ότι ο ενάγοντας υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία ισχυρισμός που άλλωστε απορρίφθηκε κατά την αξιολόγηση της μαρτυρία του ίδιου του ενάγοντα. Ο μάρτυρας δεν ανέφερε οτιδήποτε που να υποδεικνύει έστω ότι είχε προσωπική γνώση για το ζήτημα αυτό , ότι δηλαδή ο ενάγοντας υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία, αλλά και επιπρόσθετα όπως φαίνεται στο ιατρικό του πιστοποιητικό πουθενά δεν αναφέρει ότι ο ίδιος συνέστησε στον ενάγοντα να υποβληθεί σε φυσιοθεραπεία. Εξετάζοντας τέλος τη μαρτυρία του εναγόμενου θα πρέπει να ειπωθεί ότι αυτή δεν κρίνεται ικανή να προσθέσει οτιδήποτε στην υπόθεση. Κατά την κυρίως εξέταση του ισχυρίσθηκε ότι πιστεύει πως ο ενάγοντας και οι συνεπιβάτες του δεν τραυματίσθηκαν επειδή όπως πληροφορήθηκε από τρίτους αμέσως μετά το δυστύχημα τον βοήθησαν να απεγκλωβιστεί από τα συντρίμμια του οχήματος του. Η θέση του αυτή δεν γίνεται αποδεκτή και απορρίπτεται αφού εκτός του ότι πρόκειται για ισχυρισμό που δεν συμπεριλαμβάνεται στο δικόγραφο της υπεράσπισης του , αποτελεί ένα δικό του αυθαίρετο συμπέρασμα προερχόμενο μάλιστα από εξ΄ ακοής μαρτυρία στην οποία καμία βαρύτητα μπορεί να προσδοθεί. Επιπρόσθετα η θέση του ότι ο ενάγοντας δεν τραυματίσθηκε έρχεται σε αντίφαση με την ιατρική μαρτυρία που έγινε αποδεκτή καθώς επίσης και με τη δική του δήλωση στη συνέχεια κατά την αντεξέταση του όπου ερωτηθείς σχετικά ανέφερε πως δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει κατά πόσο ο ενάγοντας τραυματίσθηκε ή όχι κατά το δυστύχημα. Δεδομένων των παραδεκτών γεγονότων και της αξιολόγησης της μαρτυρίας καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα: Kατά το τροχαίο δυστύχημα που έγινε στις 9.6.2008, την ευθύνη για την πρόκληση του οποίου φέρει αποκλειστικά ο εναγόμενος, ο ενάγοντας τραυματίσθηκε και μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Του έγινε ακτινολογικός έλεγχος που ήταν αρνητικός για κάταγμα. Παραπονείτο για αυχεναλγία, χαμηλή οσφυαλγία, ζάλη και κεφαλαλγία. Του δόθηκαν οδηγίες για χρήση αυχενικού κολλάρου και του χορηγήθηκαν παυσίπονα. Κατά την επανεξέταση του στις 12.6.2008 διαπιστώθηκε δυσκαμψία αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης με πόνο στις ακραίες θέσεις κίνησης, πόνος στις κινήσεις της οσφύος και παραπονείτο για συνέχιση της ζάλης και κεφαλαλγίας. Του συνεστήθη η συνέχιση της χρήσης του αυχενικού κολλάρου , η λήψη παυσίπονων καθώς και η εξέταση από νευρολόγο αν συνεχιζόταν η ζάλη και η κεφαλαλγία. Διαπιστώθηκε ότι ο ενάγοντας υπέστη σοβαρό διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, θλάση οσφυϊκής μοίρας σπονδυλικής στήλης και εγκεφαλική διάσειση. Την επομένη του δυστυχήματος ο ενάγοντας επισκέφθηκε και ιδιώτη ορθοπεδικό χειρούργο ο οποίος επίσης διαπίστωσε ότι ο ενάγοντας υπέστη σοβαρό διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, θλάση οσφύος και εγκεφαλική διάσειση. Επισκέφθηκε επίσης την επομένη του δυστυχήματος ειδικό νευρολόγο από τον οποίο διαπιστώθηκε ότι ο ενάγοντας υπέστη σοβαρό διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και εγκεφαλική διάσειση. Του έγινε εγκεφαλογράφημα και του χορηγήθηκε θεραπεία και ηλεκτροθεραπεία για το διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Του συνεστήθη ανάπαυση για έξι εβδομάδες και για περίοδο τριών μηνών να αποφεύγει την έκθεση του στον ήλιο , τις βαριές εργασίες και την παρατεταμένη ορθοστασία. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγων σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Όπως τονίζεται στην κλασσική πλέον πάνω στο ζήτημα απόφαση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi

(1982)1 C.L.R. 789: ".. Το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με τη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και τις αγωνίες της ανικανότητας. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες, όπως μπορούν να εξακριβωθούν, με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές σε περιπτώσεις αυτής της φύσεως θα μπορούσε να είναι βοηθητικές. (Fysko v. Γεωργίου

(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1029). Τελικά, σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ τους. (Bαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ v. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ,

(2000)1Β Α.Α.Δ. 1049, Κώστας Ιακώβου v. Αλέξανδρου Παπαδάκη κ.α.,

(2000)1Γ Α.Α.Δ. 2079). Οι αρχές που καθοδηγούν τα δικαστήρια κατά τον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων συνοψίζονται στην απόφαση (Χαριλάου v. Νικολάου

(2003)1 Α.Α.Δ.1460). Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος. Στην υπόθεση Γιαννάκης Ερωτοκρίτου κ.α. v. Καραολή,

(1998)1 Α.Α.Δ. 445) επισημαίνεται ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Άντλησα καθοδήγηση από αριθμό αποφάσεων στις οποίες υπάρχει αναλογία με τη συγκεκριμένη υπόθεση στην έκταση του τραυματισμού του ενάγοντα προβαίνοντας βέβαια στις αναγκαίες προσαρμογές και έχοντας κατά νου ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και ότι είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία (βλ. Σπύρου v. Χαραλάμπους

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298). Στην υπόθεση Αρετούλα Μερακλή κ.α. v. Α. Ταλιώτη

(1997)1 Α.Α.Δ. 1148 ο εφεσίβλητος είχε υποστεί θλάση του αυχένα και μωλώπισμα δεξιού ώμου. Λόγω προϋπαρχόντων εκφυλιστικών οστεοαρθρωτικών αλλοιώσεων επιδεινώθηκαν οι επώδυνες κακώσεις των μαλακών μορίων. Ο εφεσίβλητος αποθεραπεύτηκε πλήρως σε κάπως μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τη συνήθη περίοδο που χρειάζεται για αποθεραπεία παρόμοιων κακώσεων. Πρωτόδικα επιδικάστηκαν ΛΚ3500 ως γενικές αποζημιώσεις οι οποίες μειώθηκαν σε Λ.Κ.1500 κατ' έφεση. Στην υπόθεση Ανδρέας Νεοκλέους v. Simon John Worley

(2001)1 A.A.Δ. 652 ο εφεσείων υπέστη βαρύ διάστρεμμα του αυχένα. Τρία χρόνια μετά το δυστύχημα ο θεράπων ιατρός του παρατήρησε μεγάλη αύξηση των οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων από αυτές που προϋπήρχαν του τραυματισμού αύξηση που δεν κρίθηκε φυσιολογική, αποδίδεται δε μερικώς στο τραυματισμό. Επιδικάστηκαν πρωτόδικα αποζημιώσεις ύψους ΛΚ2.000 οι οποίες κρίθηκαν ανεπαρκείς από το Εφετείο και αυξήθηκαν σε ΛΚ3500. Στην υπόθεση Κ. Κωνσταντινίδης v. Δ. Ζαχαρίου

(2007)1(Β) Α.Α.Δ. 733 πρωτόδικα επιδικάστηκε στην εφεσίβλητη το ποσό των ΛΚ1000 για πόνο στον αυχένα κεφαλαλγία και ζάλη για τα οποία έπαιρνε αρκετό καιρό φάρμακα ποσό το οποίο επικυρώθηκε από το Εφετείο. Στις Αγωγές Ναυτοδικείου αρ.79/02, 80/02, 81/02 και 82/02 James Harmsworth και Salamis Clory κ.α.

(2003)1Γ Α.Α.Δ.1617, η ενάγουσα υπέστη διάστρεμμα αυχένα και οσφύος, αιμάτωμα αριστερού μηρού και θλάση κοιλιακού τοιχώματος. Τοποθετήθηκε αυχενικό κολλάρο και της παρασχέθηκαν αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Υπεβλήθη σε φυσιοθεραπεία. Ανέπτυξε μετατραυματικό άγχος. Το ποσό των ΛΚ2500 θεωρήθηκε ως εύλογη αποζημίωση. Στην υπόθεση Στέλιος Δημητρίου v. Μαρίνας Α. Ιωάννου κ.α.

(2003)1Α Α.Α.Δ. 274 το Εφετείο επικύρωσε απόφαση Πρωτόδικου Δικαστηρίου το οποίο επιδίκασε ποσό ΛΚ800 για διάστρεμμα αυχένα και οσφυϊκής μοίρας. Στην υπόθεση Κασιάνα Χαραλάμπους v. Γιαννάκη Αναστασιάδη

(2003)1Γ Α.Α.Δ. 1709) όπου η ενάγουσα-εφεσείουσα υπέστη σοβαρή κάκωση και θλαστικό τραύμα ινιακής χώρας του κρανίου, εγκεφαλική διάσειση, σοβαρά διαστρέμματα και θλάσεις αυχένος θώρακα, ραχέως και οσφύος της επιδικάστηκε ποσό ΛΚ3500. Στην υπόθεση Χαραλάμπους v. Αβραάμ

(1999)1 Α.Α.Δ. 1441 η οποία αφορούσε διάστρεμμα αυχένα και τραύμα στη κεφαλή όπου προκλήθηκε εγκεφαλική διάσειση και ανάπτυξη μετατραυματικού συνδρόμου και υπήρξε και παροδική απώλεια συνειδήσεως, επικυρώθηκε κατ' έφεση η απόφαση του Πρωτόδικου Δικαστηρίου σύμφωνα με την οποία επιδικάστηκε το ποσό των ΛΚ2500 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Το Εφετείο στην εν λόγω υπόθεση επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση παρατήρησε ταυτόχρονα ότι το ποσό περιείχε στοιχεία γενναιοδωρίας. Έλαβα υπόψη μου το είδος και τη φύση του τραυματισμού που έχει υποστεί ο ενάγοντας το γεγονός ότι στις αρχές είχε συμπτώματα πόνου στον αυχένα, ζάλη και κεφαλαλγία για τα οποία χρειάστηκε θεραπεία, χορήγηση φαρμάκων καθώς και ακινητοποίηση με αυχενικό κολλάρο. Παρά το ότι από την μαρτυρία που έγινε αποδεκτή ο χρόνος του πόνου και της ταλαιπωρίας του ενάγοντα δεν μπορεί να καθοριστεί επακριβώς εντούτοις λαμβάνεται υπόψη ότι έφερε αυχενικό κολλάρο για περίοδο 3 εβδομάδων και του συνεστήθη ανάπαυση για περίοδο 6 εβδομάδων. Συνεκτιμώντας, όλα τα πιο πάνω και γενικά τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη συνεπεία του τραυματισμού του κρίνω ότι το ποσό των €6000= θα αποτελούσε για την περίπτωση του δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. ΕΙΔΙΚΕΣ ΖΗΜΙΕΣ . Θα προχωρήσω τώρα να εξετάσω κατά πόσον έχουν αποδειχθεί οι αξιούμενες ειδικές ζημιές. Με βάση την επί του θέματος νομολογία η απόδειξη των ειδικών αποζημιώσεων κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Ο ενάγοντας έχει το βάρος να αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα ποσά που συνιστούν ειδική ζημιά και τα οποία έχει συμπεριλάβει στο δικόγραφο του. Οι ζημιές πρέπει να αποδεικνύονται με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία (βλ. Ηρακλέους v. Πίτρου

(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Αλεξάνδρου v. Ιωάννου

(1996)1 Α.Α.Δ. 1157, Παναγιώτου v. Φραγκίσκου κ.α.

(1999)1(Α) 687). Η νομολογία είναι σαφέστατη ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει όχι μόνο να εξειδικεύονται στα δικόγραφα, αλλά και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα (βλ. Χαραλάμπους v. Χαραλάμπους

(2012)1Α Α.Α.Δ 753). Ο ενάγοντας αξιώνει ως ειδικές αποζημιώσεις €.47.84 σεντ για το ιατρικό πιστοποιητικό του Νοσοκομείου Λεμεσού,€450 για τα ιατρικά έξοδα του Δρ. Α. Αδάδου, €730 για τα ιατρικά έξοδα του Δρ. Α. Θεοφάνους και €460 για έξοδα φυσιοθεραπείας. Στο Τεκμήριο 1 που αποτελεί το ιατρικό πιστοποιητικό του νοσοκομείου καταγράφεται ότι έχει καταβληθεί το ποσό των €.47.84 σεντ . Για το λόγο αυτό και λαμβανομένου επίσης υπόψη ότι η καταβολή του ποσού αυτού δεν έχει αμφισβητηθεί από την υπεράσπιση κρίνεται ότι η καταβολή του ποσού αυτού έχει αποδειχθεί. Αποδείχθηκε επίσης η καταβολή του ποσού των €730 για τα ιατρικά έξοδα του Δρ. Α. Θεοφάνους, αφού αυτά αναφέρονται στο ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε και υιοθέτησε κατά την κυρίως εξέταση του. Επιπρόσθετα δεν έχει αμφισβητηθεί η πληρωμή του ποσού αυτού. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο για τα έξοδα φυσιοθεραπείας αφού ο ενάγοντας δεν κατάφερε να αποδείξει ότι όντως έχει υποβληθεί σε τέτοια φυσιοθεραπεία για τους λόγους που πιο πάνω αναφέρονται κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του. Σε ότι αφορά τα ιατρικά έξοδα Δρ. Α. Αδάμου, €450 για τους λόγους που εξηγούνται πιο πάνω αυτά επίσης δεν έχουν αποδειχθεί. ΤΟΚΟΣ Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Στην υπόθεση Φοινικαρίδης v. Γεωργίου

(1991)1 Α.Α.Δ. 475, μεταξύ άλλων, τονίστηκε ότι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να παραγνωριστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή, αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στη προώθηση της μπορεί να έχει επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου. Στην προκειμένη περίπτωση η αγωγή του ενάγοντα καταχωρήθηκε 2 ½ χρόνια μετά το δυστύχημα αλλά και πέραν των 2 χρόνων από την έκδοση των ιατρικών πιστοποιητικών. Στη απουσία οποιασδήποτε λόγου που να δικαιολογεί την καθυστέρηση αυτή θεωρώ δίκαιο να επιδικάσω τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής ήτοι τις 8.12.1010. Υπό το φως των πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγόμενου ως ακολούθως: Α. Για το ποσό των €6.000= ως γενικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από τις 8.12.2010 μέχρι εξοφλήσεως. Β. Για το ποσό των €777.84 σεντ ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από τις 8.12.2010 μέχρι εξοφλήσεως. Τέλος τα έξοδα της αγωγής όπως αυτά θα υπολογιστούν από το Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγόμενου. Τα έξοδα να υπολογιστούν στη κλίμακα επιτυχίας της αγωγής (κλίμακα €2.000-€10.000). (Υπ.)........... Στ. Λουκίδου Βασιλείου Ε.Δ ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ Subject: Civil/Other Actions/Final Αναφορά: Τροχαίο δυστύχημα, αποζημιώσεις