ΛΑΙΛΑ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ κ.α. ν. LIBERTY LIFE INSURANCE PUBLIC COMPANY LIMITED, Αρ. Αγωγής: 4305/2008, 9/5/2017

(1)(qq), στην Νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου και στις συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου. Τα γεγονότα επί των οποίων στηρίζεται η παρούσα αίτηση εκτίθενται στην ένορκη δήλωση του κ. Κωνσταντίνου Τυλλή, ο οποίος ουσιαστικά αναφέρει τους λόγους για τους οποίου δεν καταχώρησε η πλευρά των Εναγομένων την τροποποιημένη Έκθεση Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης τους. Ήταν η θέση του κ. Τυλλή όπως εκφράστηκε στην ένορκη δήλωση ότι: «

1. Εξ όσων κάλλιον γνωρίζω η τροποποιημένη έκθεση απαίτησης καταχωρήθηκε την 05/01/2017 και επιδόθηκε στο γραφείο που εργάζεται κατά ή περί την 05/01/
3. Εξ όσων κάλλιον γνωρίζω και πληροφορούμαι από την κα Χριστιάνα Ερωτοκρίτου, ως εκ παραδρομής ή και λάθους ο φάκελος της παρούσας υπόθεσης μαζί με την επιδοθείσα τροποποιημένη έκθεση Απαίτησης ημερ. 05/01/2017 παρέπεσε, με αποτέλεσμα να μην προωθηθεί από το γραμματειακό προσωπικό του γραφείου που εργάζομαι στην κα Χριστιάνα Ερωτοκρίτου ή σε άλλο δικηγόρο του γραφείου για να συνταχθεί και να καταχωρηθεί εντός των ως άνω αναφερόμενων χρονικών πλαισίων η τροποποιημένη έκθεση Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης.
4. Το εν λόγω λάθος ή και παραδρομή διαπιστώθηκε κατά ή περί την 22/3/2017 κατά την μελέτη για την προετοιμασία της ακρόασης στις 23/3/2017, με αποτέλεσμα την 23/03/2017 ημερομηνία κατά την οποία ήτο ορισμένη η παρούσα υπόθεση για συνέχιση της Ακρόασης, να υποβληθεί εκ μέρους των Εναγομένων αίτημα αναβολής λόγω του λάθους αυτού. Κατά την 23/03/2017 στα πλαίσια υποβολής του αιτήματος για αναβολή, ενημερώθηκε το Δικαστήριο για την εν λόγω παραδρομή και ζητήθηκε χρόνος για καταχώρηση της παρούσας αίτησης.» Οι Ενάγουσες/Καθ΄ων η Αίτηση έφεραν ένσταση στην αίτηση. Οι λόγοι ένστασης είναι οι ακόλουθοι: «α. Δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για παράταση του χρόνου όπως αυτός καθορίσθη με το διάταγμα ημερ. 30.12.
5. β. Ο χρόνος που καθόρισε το Δικαστήριο με το διάταγμα 30.12.2016 έληξε στις 12.1.2017 αφού η επίδοση της τροποποιημένης έκθεσης απαίτησης έγινε την 05.01.2017 και οποιαδήποτε αίτηση για παράταση του καθορισμένου από το Δικαστήριο χρόνου εις το διάταγμα 30.12.2016 θα έπρεπε να γίνει πριν την εκπνοή του. γ. Μετά την εκπνοή του χρόνου το διάταγμα κατέστη ipso facto άκυρο. δ. Η εμβέλεια της Δ.64 δεν μπορεί να οδηγήσει σε αναβίωση του διατάγματος. ε. Η δικαιολογία που δίδεται από τον ενόρκως δηλούντα Κωνσταντίνο Τυλλή ότι εκ παραδρομής και λάθους των δικηγόρων παρέπεσε ο φάκελος δεν αποτελεί δικαιολογία καθ΄ ότι σύμφωνα με την νομολογία ο διάδικος δεν μπορεί να προβάλλει το λάθος του δικηγόρου του για να πετυχαίνει την παράταση προθεσμιών. ζ. Η ένορκος δήλωση του Κωνσταντίνου Τυλλή που υποστηρίζει το αίτημα προηγήθη της καταχώρησης της αίτησης. η. Η αίτηση είναι καταχρηστική και κακόπιστη. θ. Η ένορκος δήλωση έγινε από δικηγόρο.» Η ένσταση εδράζεται επί των Περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών Δ.25 Θ. 2, Δ, 48 Θ.4, επί της σχετικής νομολογίας και επί της εγγενούς και/ή διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου. H ένσταση υποστηρίζεται από ένορκη δήλωση του Γεώργιου Παναγιώτου, ο οποίος ουσιαστικά επαναλαμβάνει τα όσα περιλαμβάνονται και στο σώμα της ένστασης και εισηγείται προς το Δικαστήριο ότι επί της αιτήσεως το Δικαστήριο, δεν μπορεί να αποφανθεί θετικά γιατί το διάταγμα έχει καταστεί ipso facto άκυρο. Εισηγήσεις των Δικηγόρων Η συνήγoρoς των Εναγουσών/Καθ΄ων αίτηση καταχώρησε γραπτή αγόρευση ενώ ο συνήγορος των Εναγομένων/Αιτητών αγόρευσε προφορικά. Η αίτηση βασίστηκε στις ένορκες δηλώσεις και καμιά μαρτυρία δεν προσκομίστηκε. Ο κ. Κόνιας υιοθέτησε την ένορκη δήλωση που συνοδεύει τη σχετική αίτηση. Ανέφερε, ότι η μη συμμόρφωση με τη διαταγή του Δικαστηρίου, αποτελεί παραδρομή και λάθος και ως εκ τούτου θεωρεί ότι αποτελεί μια απλή παρατυπία. Η μη συμμόρφωση με τις πρόνοιες της Διαταγής 25 Θ. 2 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας και η μη εμπρόθεσμη καταχώρισης της τροποποιημένης υπεράσπισης συνιστά απλή παρατυπία που θα μπορούσε να θεραπευτεί κατόπιν σχετικού αιτήματος στη βάση της Διαταγής 64 όπως και η πλευρά της υπεράσπισης έχει πράξει με βάση τη Διαταγή 64 όπως αυτή διαμορφώθηκε μετά την τροποποίηση της το 1995 που παρέχει στο Δικαστήριο την διακριτική ευχέρεια να παρατείνει την ισχύ του διατάγματος θεωρώντας τη μη συμμόρφωση ως απλή παρατυπία που δεν οδηγεί κατ' ανάγκη σε ακυρότητα. Από την άλλη η κα Ιωάννου στην γραπτή της αγόρευση επανέλαβε τα όσα έχουν καταγραφεί στην ένσταση και στην ένορκη δήλωση του Γεώργιου Παναγιώτου και ήταν η θέση της ότι η αίτηση αυτή δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να εγκριθεί αλλά να απορριφθεί. Νομική Πτυχή Το θέμα της παράτασης των προθεσμιών διέπεται από τη Δ.57 θ.2 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών. Στην καθοδηγητική επί του θέματος απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Αντρέα Λυσιώτη ν. Κυπριακής Δημοκρατίας,

(2001)1 ΑΑΔ 364, έγινε επισκόπηση της σχετικής νομολογίας και τέθηκαν οι αρχές κάτω από τις οποίες ασκείται η διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου για παράταση των προθεσμιών. Το ακόλουθο απόσπασμα είναι σχετικό: «1. Η προεξάρχουσα αρχή είναι ότι η σχετική εξουσία του δικαστηρίου αποτελεί ζήτημα διακριτικής ευχέρειας (Loizou v. Konteatis

(1968)1 CLR 291, 293 και Schafer v. Blyth

(1920)3 K.B. 143). Η εξουσία αυτή πρέπει να ασκείται δικαστικά και να λαμβάνονται υπόψη όλα τα ουσιώδη περιστατικά της υπόθεσης. Ανάμεσα στα περιστατικά πρωτεύουσα θέση κατέχει η ύπαρξη ή όχι ικανοποιητικής δικαιολογίας για την παράλειψη του αιτητή να κάμει μέσα στις καθορισμένες προθεσμίες αυτό που τώρα επιζητεί να κάμει (Λυρατζής ν. Χαραλάμπους κ.α.

(1989)1 (Ε) Α.Α.Δ., 193, Loizou (πιο πάνω), Cyprian Seaway Agencies v. Republic

(1981)3 CLR 271). 2. Οι τασσόμενες προθεσμίες αποτελούν βασικό υποστήριγμα του νομικού μας συστήματος για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης (Μιχαηλίδης Χρίστου, Πολιτική Έφεση 9626/25.11.96, Κληρίδη ν. Σταυρίδη, Πολιτικές Εφέσεις 8919 και 9064/21.10.97, και Βαρδιάνου ν. Richards, Πολιτική Έφεση 9112/14.4.98). Όπου ο νομοθέτης θέτει προθεσμίες για τη λήψη διαδικαστικών μέτρων οι πρόνοιες αναφορικά με τις προθεσμίες πρέπει να εφαρμόζονται αυστηρά. Η τήρηση τους εξυπηρετεί άμεσα τα συμφέρονται της δικαιοσύνης. Πρόκειται για ζήτημα που συνδέεται με το δημόσιο συμφέρον για την τελεσιδικία και επηρεάζει άμεσα τα συμφέροντα των διαδίκων. Από τη συμμόρφωση προς τα χρονοδιαγράμματα που τάσσονται από τους θεσμούς εξαρτάται η απρόσκοπτη απονομή της δικαιοσύνης. Διαφορετική αντιμετώπιση θα δημιουργούσε επικίνδυνα ρήγματα στην απονομή της δικαιοσύνης (Χόππης ν. Παναγή

(1993)Α.Α.Δ. 140, Βαρδιάνου (πιο πάνω) και Cyprus Import Corporation Ltd v. Κώστας, Πολιτική Έφεση 9359/22.5.98). 3. Ειδικές περιστάσεις όπως υπερβολική αργοπορία δυνατόν να πείσουν το δικαστήριο να αρνηθεί την παράταση της προθεσμίας (Eaton v. Storer 22 Ch. D. 92, C.A. και Phylactou v. Michael

(1982)1 C.L.R. 904).

1. Το συμφέρον της δικαιοσύνης αποτελεί αποκλειστικό οδηγό για την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου για την παράταση της προθεσμίας (Χόππης (πιο πάνω), σε.
2. Βλ. και Ιωάννου ν. Θεοδούλου κ.α., Πολιτική Έφεση 10232/11.1.2000, στην οποία έχουν επισημανθεί τα εξής: «ο προσδιορισμός των συμφερόντων της δικαιοσύνης σε κάθε περίπτωση, είναι έργο σύνθετο. Αντισταθμίζονται, αφενός, οι συνέπειες της παρεκτροπής από τα θέσμια, τα επακόλουθα τους στα δικαιώματα του αντιδίκου και, αφετέρου, οι συνέπειες άρνησης του αιτήματος στα συμφέρονται του αιτητή. Όπως εξηγείται στη Χόππης, σελ. 143: «Το συμφέρον της δικαιοσύνης είναι έννοια σύνθετη και πολυδιάστατη, συνυφασμένη με το σύνολό των αρχών του δικαίου και τα ιδιαίτερα γεγονότα της κάθε υπόθεσης» (Βλ. επίσης Δημοκρατίας ν. Χριστοδούλου, Α.Ε. 2207-2208/20.6.97 και Πισσούριου ν. Golden Hand Co Ltd, Πολιτική Έφεση 19272/26.2.99). Την έγκριση της παρούσας αίτησης θα ακολουθήσει αίτημα για παραμερισμό της απόφασης που εκδόθηκε στην απουσία του εφεσείοντα. Θεωρούμε, επομένως, πως τυγχάνουν εφαρμογής τα νομολογηθέντα σε παρόμοιες διαδικασίες αναφορικά με την αργοπορία. Η θεμελιακή απόφαση είναι η Phylactou v. Michael

(1982)1 CLR 204. Το θέμα τέθηκε ως εξής στη σελ. 210: «Κατά την άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας, το Δικαστήριο πρέπει να επιδιώκει την εξισορρόπηση δύο παραγόντων, θεμελιακών για την απονομή της δικαιοσύνης: Την ανάγκη να διασφαλίσει, αφενός, αποτελεσματικά το δικαίωμα του διαδίκου να ακουστεί στην υπόθεση του και, αφετέρου, την ταχεία διεκπεραίωση των δικαστικών υποθέσεων. Η ταχεία απονομή της δικαιοσύνης δεν αποτελεί απλώς ζήτημα ευκολίας, αλλά υψίστης σημασίας παράγοντα για την αποτελεσματική διεκδίκηση των δικαιωμάτων του πολίτη. Η αρχή αυτή είναι στενά συνυφασμένη και με ένα άλλο λόγο, επίσης σημαντικό για την απονομή της δικαιοσύνης, την ανάγκη διασφάλισης της τελεσιδικίας. ......................... Το απαύγασμα της νομολογίας κατατείνει στο ότι το Δικαστήριο δεν πρέπει να επιδεικνύει υπέρμετρο ζήλο στην αποστέρηση του δικαιώματος του διαδίκου να ακουστεί στην υπόθεσή του, νοουμένου ότι αποκαλύπτει υπεράσπιση. Εντούτοις, το Δικαστήριο μπορεί, παρά ταύτα, να αρνηθεί να επανανοίξει την υπόθεση, εάν η διαγωγή του είναι τέτοια, ώστε να πλήττει το θεμέλιο της απονομής της δικαιοσύνης. Όπου η διαγωγή του διαδίκου, ο οποίος εξαιτείται τον παραμερισμό εκδοθείσας απόφασης, είναι ασυγχώρητη, περιφρονητική μέχρι βαθμού καταφρόνησης της δικαστικής διαδικασίας ή τω δικαιωμάτων του αντιδίκου, το Δικαστήριο δύναται, ενασκώντας τη διακριτική του ευχέρεια, να αρνηθεί να παραμερίσει την απόφαση». Παρόμοια προσέγγιση υιοθετήθηκε και στην Mine & Quarry Services Ltd v. Γεωργίου

(1993)1 ΑΑΔ 26. Έχει επισημανθεί ότι η ανεξήγητη αργοπορία είναι παράγων που ασκεί έντονα αρνητική επίδραση κατά του διαδίκου που παρέλειψε να κινηθεί με την πρώτη δυνατή ευκαιρία για να διεκδικήσει το δικαίωμα να ξανανοίξει την υπόθεσή του. Το γεγονός πως ένας αιτητής δίνει απλώς κάποια εξήγηση, δεν συνιστά δικαιολογία. Ο αιτητής έχει το βάρος να αποδείξει ότι δικαιολογημένα καθυστέρησε να αποταθεί (Βλ. και Milouca Motor Trading Ltd v. Κούρτης, Πολιτική Έφεση 9686/8.8.97). Στη Μουγής ν. Σπανούδη, Πολιτική Έφεση 8942/25.9.96 ο εφεσείων είχε αποταθεί για παραμερισμό της απόφασης 38 μήνες μετά την έκδοση της. Το σχετικό αίτημα είχε εξεταστεί και από τη σκοπιά του άρθρου 30.2 του Συντάγματος. Μετά την παράθεση του πιο πάνω αποσπάσματος από τη Phylactou (πιο πάνω) το Δικαστήριο συνέχισε ως εξής: «Ο παράγοντας της ταχείας απονομής της δικαιοσύνης που μνημονεύεται στη Phylactou (πιο πάνω) πηγάζει από ρητή συνταγματική επιταγή. Το άρθρο 30.2 του Συντάγματος το οποίο ορίζει ότι 'έκαστος, κατά την διάγνωσιν των αστικών αυτού δικαιωμάτων και υποχρεώσεων ... δικαιούται ανεπηρεάστου δημοσίας ακροαματικής διαδικασίας εντός ευλόγου χρόνου ...'. Έχει δε νομολογηθεί ότι το καθήκον για την εξασφάλιση του δικαιώματος που κατοχυρώνεται από το άρθρο 30.2 βαρύνει τις δικαστικές αρχές (Καυκαρής ν. Δημοκρατίας

(1990)1 ΑΑΔ 203, 222, Αγαπίου ν. Παναγιώτου (1988 1 ΑΑΔ 257, Re Μαγκάκης, Αίτηση 161/90, 6.12.90, Re Παπανικολάου

(1991)1 ΑΑΔ 152). Το δικαίωμα του εφεσείοντα να ακουσθεί - το οποίο επικαλείται - διασφαλίζεται από το άρθρο 30.3 (β) και (γ) του Συντάγματος. Ωστόσο αυτό το δικαίωμα πρέπει να συμβαδίζει με το δικαίωμα της ακρόασης μέσα σε εύλογο χρόνο. Έχει δε νομολογηθεί ότι η απονομή της δικαιοσύνης μέσα σε εύλογο χρόνο, η οποία διασφαλίζεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος, συνιστά θεμελιώδες δικαίωμα του ανθρώπου και συγχρόνως εχέγγυο για τη διασφάλιση της λειτουργικότητας της δικαστικής εξουσίας (Αρέστη ν. Ηλία

(1991)1 ΑΑΔ 984, 988). Στον τομέα αυτό η νομολογία μας είναι ταυτόσημη με εκείνη του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων η οποία έχει διαμορφωθεί κατά την ερμηνεία του άρθρου 6

(1)της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων το οποίο αντιστοιχεί με το άρθρο 30.2 του Συντάγματος. Σύμφωνα λοιπόν με την νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ο σκοπός της σχετικής διασφάλισης είναι να προστατεύσει τους διαδίκους από υπερβολικές διαδικαστικές καθυστερήσεις (Stogmuller v. Austria, Series A, Publications of the European Court of Human Rights, 1969, σελ. 40). Η διασφάλιση υπογραμμίζει την σπουδαιότητα απονομής της δικαιοσύνης χωρίς καθυστερήσεις οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο την αποτελεσματικότητα και αξιοπιστία της (H. v. France, Series A, 162-A, Publications of the European Court of Human Rights, παραγ. 58

(1989)). Παρόλο ότι μπορεί να λεχθεί ότι υπεύθυνοι για την πρόοδο της πολιτικής διαδικασίας είναι οι διάδικοι αυτό δεν απαλλάσσει τα δικαστήρια από την ευθύνη να διασφαλίσουν συμμόρφωση με το άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (Union Alimentaria Sanders SA v. Spain, Series A, 157, Publications of the European Court of Human Rights, παραγ. 35

(1989))». Με βάση τη νομική πτυχή σε σχέση με τα επίδικα γεγονότα παρατηρώ τα εξής: Στις 30.12.2016 το Δικαστήριο με ενδιάμεση απόφαση του επέτρεψε στις Ενάγουσες όπως προβούν σε τροποποίηση της Έκθεσης Απαίτησης. Μέρος του διατάγματος ήταν και η προθεσμία κατά την οποία οι Εναγόμενοι θα έπρεπε να καταχωρήσουν την τροποποιημένη υπεράσπιση και την ανταπαίτηση η οποία θα ήταν 7 ημέρες από την επίδοση της τροποποιημένης έκθεσης απαίτησης. Η προθεσμία έληξε στις 12.1.2017 και πράγματι, πριν την πιο πάνω ημερομηνία, δεν είχε καταχωρηθεί οποιαδήποτε αίτηση για παράταση του χρόνου καταχώρησης έκθεσης υπεράσπισης. Οι αρχές που διέπουν το θέμα αυτό έχουν αποκρυσταλλωθεί σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου ως έχουν αναλυθεί πιο πάνω. Κριτήριο πάντοτε για την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου, είναι η εξυπηρέτηση της ορθής απονομής της δικαιοσύνης. Η μη καταχώρηση της υπεράσπισης και της ανταπαίτησης μετά το διάταγμα τροποποίησης στην παρούσα αγωγή, η οποία να σημειωθεί είναι συνεχιζόμενη ακρόαση και ήδη έχει ακουστεί μαρτυρία από πλευράς των Εναγουσών, η αίτηση και η άσκηση της διακριτικής ευχέρειας, θα πρέπει να εξεταστεί υπό αυτό το πρίσμα και φακό, ότι δηλαδή ήδη η αγωγή είναι στο στάδιο της ακροαματικής διαδικασίας και τυχόν στέρηση οποιουδήποτε δικαιώματος πιθανόν να επιφέρει δυσμενή αποτελέσματα-συνέπειες στην πλευρά των Εναγομένων/Αιτητών. Η πλευρά των Εναγομένων/Αιτητών στην παρούσα αίτηση ναι μεν δεν καταχώρησε την τροποποιημένη υπεράσπιση και ανταπαίτηση εντός της εν λόγω προθεσμίας, αλλά θεωρώ ότι σε αυτή την περίπτωση το Δικαστήριο θα πρέπει να διαφοροποιήσει τη θέση του από αυτήν που τυχόν να ήταν σε περίπτωση που η πλευρά των Καθ΄ων η αίτηση (Εναγουσών) δεν προχωρούσαν στην καταχώρηση της τροποποιημένης έκθεσης απαίτησης. Εκεί πιθανόν η θέση του Δικαστηρίου να ήταν διαφοροποιημένη και το διάταγμα πράγματι να καθίστατο ipso facto άκυρο. Θεωρώ λοιπόν ότι στην παρούσα αίτηση, η διακριτική ευχέρεια θα πρέπει να ασκηθεί υπέρ των Εναγομένων/Αιτητών. Συνεπακόλουθα η αίτηση εγκρίνεται. Τροποποιημένη Έκθεση Υπεράσπισης και Ανταπαίτηση να καταχωρηθεί εντός 10 ημερών. Απάντηση στην τροποποιημένη Έκθεση Υπεράσπισης και Ανταπαίτηση να καταχωρηθεί εντός περαιτέρω 10 ημερών από την επίδοση της Τροποποιημένης Έκθεσης Υπεράσπισης και Ανταπαίτησης. Τα έξοδα της αίτησης όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ των Εναγουσών/Καθ΄ων η αίτηση και εναντίον των Εναγομένων/Αιτητών τα οποία θα καταβληθούν στο τέλος της διαδικασίας στην πιο πάνω αγωγή. (Υπ.) ................ Π. Παπαπέτρου Φούρναρη, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής /ΓΚ Subject: Civil/Other actions/Interim Αναφορά: paratasi xronou kataxorisis tropopoiimenis ekthesis yperaspisis kai antapaitisis cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο