ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΤΣΙΑΤΤΑΛΟΥ ν. ΔΗΜΗΤΡΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, Αρ. Αγωγής: 6042/10, 29/8/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2017:A286 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ε. Δημητρίου - Παναγή, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 6042/10 Μεταξύ: ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΤΣΙΑΤΤΑΛΟΥ, από τη Λεμεσό Ενάγοντα και ΔΗΜΗΤΡΗ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ, από τη Λεμεσό Εναγόμενου --------------------------------------- Ημερομηνία: 29 Αυγούστου 2017 Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: κα. Χρ. Συμεού για Μάκης Αναστασίου & Σία (για ν' ακούσει απόφαση κα Ελευθερίου) Για τον Εναγόμενο: κα. Α. Πάυλου για Δημήτρη Μιχαήλ (για ν' ακούσει απόφαση κ. Δ. Μιχαήλ) Α Π Ο Φ Α Σ Η Αφορμή για την καταχώρηση της παρούσας αγωγής αποτέλεσε το τροχαίο δυστύχημα που έγινε κατά ή περί την 09.06.08 κατά μήκος της Λεωφόρου Σπύρου Κυπριανού στη Λεμεσό με ενεχόμενα το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής ΕΤΜ 088 εντός του οποίου ήταν επιβάτης ο Ενάγων και του οχήματος με αριθμό πλαισίου IJ8HDE8M65Y565883 μάρκας Cherokee Jeep, που οδηγούσε ο Εναγόμενος. Ο Ενάγων αξιώνει γενικές και ειδικές αποζημιώσεις, συνεπεία της πιο πάνω σύγκρουσης. Με βάση τις δικογραφημένες θέσεις του Ενάγοντα, ο τελευταίος ήτο ηλικίας 18 ετών, καθ΄ όλα υγιής, γεννημένος στις 21/6/
- Ενώ ήταν επιβάτης στο όχημα που οδηγούσε ο Ανδρέας Τσιάτταλος, κατά μήκος της Λεωφόρου Σπύρου Κυπριανού στη Λεμεσό, με ανατολική κατεύθυνση, ο Εναγόμενος οδηγούσε κατά μήκος του παρακαμπτηρίου δρόμου Ομονοίας από τον κυκλικό κόμβο Μακαρίου Γ, προς τη διασταύρωση με τη Λεωφόρο Σπύρου Κυπριανού, με νότια κατεύθυνση, και ενήργησε αμελώς και/ή κατά παράβαση των νόμιμων καθηκόντων του, φτάνοντας στα φώτα τροχαίας στη διασταύρωση των πιο πάνω δρόμων και παρέλειψε να συμμορφωθεί με το κόκκινο φως το οποίο υπήρχε στην πορεία του, με αποτέλεσμα να ανακόψει την πορεία του οχήματος που επενέβαινε ο Ενάγοντας και τα δύο οχήματα να συγκρουστούν βίαια με συνεπακόλουθο ο Ενάγων, να υποστεί σωματικές βλάβες, ζημιές, απώλειες και έξοδα. Ο Ενάγων παραθέτει στο δικόγραφο του λεπτομέρειες της αποκλειστικής αμέλειας και/ή παράβασης των νόμιμων καθηκόντων του Εναγόμενου. Στο σημείο αυτό αναφέρω ότι, παρέλκει η εξέταση του ζητήματος της ευθύνης, εν΄ όψει του ότι, κατά την πρώτη ακροαματική διαδικασία ήτοι στις 29/3/17, αμφότεροι οι συνήγοροι των διαδίκων, κατέθεσαν ως παραδεκτό γεγονός, το οποίο εγκρίθηκε από το Δικαστήριο ως τέτοιο, ότι την ευθύνη για το επίδικο δυστύχημα, φέρει αποκλειστικά ο Εναγόμενος. Συνεπακόλουθα, η παρούσα απόφαση, αφορά τις ειδικές και γενικές αποζημιώσεις και άλλα έξοδα, που ισχυρίζεται ο Ενάγων ότι υπέστη. Με δεδομένο το πιο πάνω επίδικο ζήτημα ως περιορίστηκε με την κατάληξη σε συμφωνία σε ότι αφορά την ευθύνη, η παράθεση των δικογραφημένων θέσεων, περιορίζεται σε αυτό. Κατά τον ουσιώδη χρόνο και εν όψει του πιο πάνω δυστυχήματος, ο Ενάγων υπέστη τις κάτωθι σωματικές βλάβες, τις λεπτομέρειες των οποίων παραθέτει στην έκθεση απαίτησης του. (α) Ζάλη, κεφαλαλγία, αυχεναλγία, χαμηλή οσφυαλγία και πόνο στο δεξιό ώμο. (β) Δόθηκαν οδηγίες για χρήση αυχενικού κολλάρου, χορήγηση αναλγητικών και αντιφλεγμονωδών φαρμάκων και ανάπαυσης για έξι εβδομάδες. (γ) Εγκεφαλική διάσειση. (δ) Σοβαρό διάστρεμμα αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης. (ε) Κινήσεις του αυχένα περιορισμένες και επώδυνες. (στ) Θλάση οσφυϊκής μοίρας σπονδυλικής στήλης. (ζ) Κινήσεις οσφύος περιορισμένες και επώδυνες. (η) Κάκωση ΔΕ ώμου. (θ) Έγινε θεραπεία δια επιδέσεως δεξιού άνω άκρου. (ι) Υπεβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία στις τραυματισμένες περιοχές. (ι.α) Κρανιοεγκεφαλική κάκωση - αιμάτωμα αριστερής μετωπιαίας περιοχής. (ι.β) Εμφάνιζε ελαφριά διανοητική σύγχυση. (ι.γ) Με την απότομη αλλαγή θέσεως της κεφαλής, παρατηρείτο ζάλη που συνοδευόταν με αναγούλες. (ι.δ) Εμφάνιζε περιφερικό νυσταγμό. (ι.ε) Του έγινε εγκεφαλογράφημα. (ι.στ) Παρακολούθησε δύο κύκλους ηλεκτροθεραπείας αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. (ι.ζ) Αποφυγή έκθεσης στον ήλιο για περίοδο τριών μηνών. (ι.θ) Έντονη αίσθηση υπνηλίας η οποία τον εμπόδιζε στις καθημερινές του δραστηριότητες. (κ.) Υπέφερε αρχικά από έντονους πόνους, με σταδιακή βελτίωση μετά τη χρήση αυχενικού κολλάρου, φαρμακευτικής και φυσιοθεραπευτικής αγωγής. (κ.α) Παραπονείτο κατά διαστήματα για άλγος και δυσκαμψία αυχένα και οσφύως ιδίως μετά από κούραση. (κ.β) Τα ενοχλήματα από τον αυχένα και οσφύ όπως άλγος και δυσκαμψία θα εξακολουθήσουν να παρουσιάζονται υπό μορφή εξάρσεων και υφέσεων ιδίως σε κούραση ή στις αλλαγές του καιρού και θα λαμβάνει από καιρού εις καιρό, αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα προς αντιμετώπιση του πόνου. (κ.γ) Έκανε 15 συνεδρίες φυσιοθεραπείας. Αναφορικά με τις ειδικές ζημιές του Ενάγοντα, αναφέρονται τα κάτωθι έξοδα: (α) Ιατρικά έξοδα Δρ. Ανδρέα Αδάμου €
- (β) Ιατρικά έξοδα Δρ. Ανδρέα Θεοφάνους €
- (γ) Έξοδα έκδοσης ιατρικού πιστοποιητικού Νοσοκομείου Λεμεσού €47.
- (δ) Έξοδα φυσιοθεραπείας €
- Το σύνολο που αξιώσει ως ειδικές αποζημιώσεις ο Ενάγοντας ανέρχεται στο ποσό των €1.797,
- Περαιτέρω, ο Ενάγων δικογραφεί στην έκθεση απαίτησης του ότι συνεπεία του δυστυχήματος, έχει υποφέρει σε μεγάλο βαθμό, ενώ οι συνέπειες των τραυμάτων του, έχουν επηρεάσει τόσο την επαγγελματική όσο και την κοινωνική ζωή του. Η ανάγκη χρήσης για μεγάλο χρονικό διάστημα αυχενικού κολάρου, επηρέασε την προσωπική του ζωή και αναγκάστηκε να αποκλείσει οποιεσδήποτε δραστηριότητες. Ο Ενάγων ισχυρίζεται ότι μέχρι σήμερα, έχει ενοχλήματα, είναι αναγκασμένος να περιορίζεται στο σπίτι και να λαμβάνει φάρμακα προς ανακούφιση του πόνου. Αναφέρει ότι τα ενοχλήματα αυτά θα εμφανίζονται και στο μέλλον, θα είναι μόνιμα, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται η ζωή του. Εν΄ όψει των πιο πάνω θέσεων του, αξιώνει ποσό εκ €1.797,84 ως ειδικές αποζημιώσεις, γενικές αποζημιώσεις, τόκους επί αμφότερων των ποσών, έξοδα πλέον Φ.Π.Α.. Με την Υπεράσπιση του ο Εναγόμενος, αρνείται όλους τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα, οι οποίοι εκτίθενται στην Έκθεση Απαίτησής του. Παραδέχεται την ιδιότητα των διαδίκων. Εν΄ όψει της κατάθεσης του παραδεκτού γεγονότος, σε σχέση με την ευθύνη, δεν υφίσταται πλέον ως επίδικο ζήτημα, ως εκ τούτου δε θα αναφέρω τις δικογραφημένες και σχετικές με την ευθύνη θέσεις του Εναγόμενου. Σε ότι αφορά τις σωματικές βλάβες του Ενάγοντα, ο Εναγόμενος τις αρνείται, αναφέροντας ότι σε κάθε περίπτωση αυτές είναι υπερβολικές και εξογκωμένες και/ή μη ανταποκρινόμενες στην πραγματικότητα και καλεί τον Ενάγοντα στην αυστηρή απόδειξη τους. Επιπλέον αναφέρει ότι φιλικό πρόσωπο του Εναγόμενου, είχε δει και μιλήσει με τον Ενάγοντα τις επόμενες μέρες, αυτός δεν έφερε τραύματα και/ή κολάρο και είχε αναφέρει ότι δεν είχε τραυματιστεί. Περαιτέρω, ο Εναγόμενος ισχυρίζεται ότι σε καμία περίπτωση τα ισχυριζόμενα τραύματα επηρεάζουν την επαγγελματική και κοινωνική του ζωή ενώ δεν υφίσταται οποιεσδήποτε οχλήσεις. Με το δικόγραφο της απάντησης στην υπεράσπιση, ο Ενάγοντας ενώνει επίδικα θέματα, αρνείται τους ισχυρισμούς του Εναγόμενου, στο βαθμό που συγκρούονται με την έκθεση απαίτησης και επαναλαμβάνει τους δικούς του ισχυρισμούς. Για την πλευρά του Ενάγοντα, κατέθεσαν ο ίδιος ο Ενάγοντας (ΜΕ.1), ο Δρ. Χριστόφορος Σολομωνίδης (ΜΕ 2) και ο Δρ. Ανδρέας Θεοφάνους (ΜΕ.3). Για την πλευρά του Εναγόμενου ουδείς μάρτυρας παρουσιάστηκε. Παρακολούθησα με μεγάλη προσοχή όλους τους μάρτυρες ενόσω έδιναν μαρτυρία ενώπιον μου και είχα την ευκαιρία να παρατηρήσω τόσο τον τρόπο με τον οποίο αυτοί απάντησαν στις διάφορες ερωτήσεις που τους τέθηκαν όσο και την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Κατ' αρχή, θα πρέπει να λεχθεί ότι η παρούσα υπόθεση, ως πολιτική, τοιαύτη κρίνεται επί του ισοζυγίου των πιθανοτήτων και ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός είτε εξ' ολοκλήρου είτε μερικώς (Βλ. Αγαπίου ν. Παναγιώτου
(1988)1 ΑΑΔ 263 και Γενικός Εισαγγελέας ν. Μανώλη
(1995)2 ΑΑΔ 207). Λέχθηκε, επίσης, ότι η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα δεν είναι επιλήψιμη (Βλ. Χάρης Χρίστου ν. Ευγενία Khoreva
(2002)1 ΑΑΔ 454). Θα ακολουθήσει συνοπτική παράθεση της ενώπιον μου μαρτυρίας. Αναφέρω ότι, το σύνολο της μαρτυρίας βρίσκεται αυτούσιο στο φάκελο του Δικαστηρίου, ως εκ τούτου, δεν χρειάζεται λεπτομερής παράθεσή του. Πρώτος μάρτυρας, κατέθεσε ο Παναγιώτης Τσιάτταλος, Ενάγοντας. Κατέθεσε για σκοπούς και ως μέρος της κυρίως εξέτασης του, γραπτή δήλωση συμφώνως του Νόμου περί αποδείξεως. Ο ΜΕ.1, επαναλαμβάνει τις δικογραφημένες του θέσεις, το γεγονός ότι ήταν κατά τον επίδικο χρόνο, ήτοι τον χρόνο του δυστυχήματος, ήταν 18 χρονών και πλήρως υγιής. Προς επιβεβαίωση της σφοδρότητας της σύγκρουσης, την ευθύνη της οποίας δηλώθηκε ότι φέρει εξ΄ ολοκλήρου ο Εναγόμενος, αναφέρει ότι το όχημα στο οποίο ήταν επιβάτης, έχει καταστραφεί ολοσχερώς. Ο ΜΕ.1, επαναλαμβάνει τις λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών που αναφέρονται στην έκθεση απαίτησης, ενώ σημειώνει ότι, μετά το δυστύχημα, μεταφέρθηκε στις πρώτες βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, όπου έτυχε της αναγκαίας εξέτασης και περίθαλψης και απολύθηκε. Έτυχε περαιτέρω εξέτασης και παρακολούθησης από το Δρ. Ανδρέα Αδάμου, Ορθοπεδικό Χειρούργο, ο οποίος μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας εξέδωσε το ιατρικό πιστοποιητικό. Το συνολικό ποσό που κατέβαλε στον Δρ. Αδάμου, ανέρχεται σε €
- Ως Τεκμήριο 2, κατέθεσε το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Αδάμου, για τον οποίο αναφέρει ότι, απεβίωσε το έτος 2010 και ως εκ τούτου, καταθέτει ο ίδιος το εν λόγω έγγραφο. Περαιτέρω, έτυχε εξέτασης, παρακολούθησης και θεραπείας από το Δρ. Ανδρέα Θεοφάνους, ειδικό νευρολόγο, ο οποίος εξέδωσε ιατρικό πιστοποιητικό, ενώ κατέβαλε στον πιο πάνω γιατρό ποσό €
- Ως Τεκμήριο 3, κατέθεσε την ιατρική έκθεση του Δρ. Θεοφάνους. Αναφέρει ότι κατόπιν οδηγιών του Δρ. Θεοφάνους, υποβλήθηκε σε 15 φυσιοθεραπείες, από τον φυσιοθεραπευτή Κωνσταντίνο Αριστοτέλους, στον οποίο κατέβαλε ποσό ύψους €
- Κατέθεσε δε ως Τεκμήριο 4, την έκθεση του εν λόγω φυσιοθεραπευτή. Όσον αφορά τις συνέπειες από τα τραύματα του, αναφέρει ότι το πρώτο διάστημα υπέφερε από συνεχή και έντονο πονοκέφαλο, ενώ παρουσίαζε έντονη υπνηλία. Επαναλαμβάνει τη χρήση αυχενικού κολάρου για περίοδο τριών με τεσσάρων εβδομάδων, αλλά και τα ενοχλήματα που κατά καιρούς έχει και τα οποία τον αναγκάζουν να περιορίζεται στο σπίτι και να λαμβάνει φάρμακα προς ανακούφιση του πόνου. Ειδικότερα αναφέρει ενοχλήσεις στον αυχένα και στην οσφύ. Ως Τεκμήριο 1, κατάθεσε ιατρικό πιστοποιητικό από την ορθοπεδική κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, από το Δρ. Χρ. Σολωμονίδη, Ορθοπεδικό Χειρούργο. Στα πλαίσια της κυρίως εξέτασης του, ο Ενάγων ανέφερε ότι θυμάται μόνο τα φώτα και ακολούθως ξύπνησε στο νοσοκομείο με έντονους πόνους στο κεφάλι και στην πλάτη, ενώ φόρεσε κολάρο για τον ώμο και τον αυχένα. Την πρώτη εβδομάδα μετά το δυστύχημα, υπέφερε από συνεχόμενους πονοκεφάλους και ζαλάδες ενώ η χρήση του κολάρου, περιόριζε τις κινήσεις του. Την επόμενη μέρα του δυστυχήματος, επισκέφθηκε ιδιώτη ορθοπεδικό και νευρολόγο. Τα ενεχόμενα οχήματα, τα είδε στην αστυνομία και είχαν και τα δύο υποστεί ολική καταστροφή. Αντεξεταζόμενος ο Ενάγων, ανέφερε ότι μετά από αρκετές ώρες παραμονής στις πρώτες βοήθειες, υπέγραψε και έφυγε. Θυμάται να είχε ανοίξει τα μάτια του στο ασθενοφόρο, να είδε ότι φορούσε κολάρο και ακολούθως έχασε ξανά τις αισθήσεις του. Ο Δρ. Αδάμου, ήταν οικογενειακός φίλος του πατέρα του. Στο αυτοκίνητο που επέβαινε, βρίσκονταν επίσης ο αδελφός του και ήταν ο οδηγός, ο ίδιος που ήταν συνοδηγός και ένας φίλος του Δημήτρης, που καθόταν στα πίσω καθίσματα. Και οι άλλοι επιβαίνοντες χτύπησαν, ενώ επισκέφθηκαν την πρώτη φορά όλοι μαζί τον Δρ. Αδάμου. Στην υποβολή ότι ο λόγος που επισκέφθηκαν τον Δρ. Αδάμου, ήταν για να τους βοηθήσει στην έκδοση του ιατρικού πιστοποιητικού, απάντησε ότι το αρνείται, ενώ πέραν των γιατρών που ανέφερε, επισκέφθηκε μόνο τον φυσιοθεραπευτή. Στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, μετέβηκε για επανεξέταση 2-3 μέρες μετά το δυστύχημα. Μετά την επανεξέταση στις 12 Ιουνίου, δεν επισκέφθηκε άλλο γιατρό. Τις αποδείξεις για τα χρήματα που αναφέρει ως ειδικές ζημιές, δεν τις βρήκε, πρέπει να τις έχασε αλλά κατέβαλε αυτά τα ποσά. Ο Ενάγων ως μάρτυρας άφησε καλή εντύπωση στο Δικαστήριο ενώ οι θέσεις που παρέθεσε, σε ότι αφορά τις σωματικές βλάβες φαίνεται να στηρίζονται και από την λοιπή μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου. Ο ΜΕ1 δεν υπέπεσε σε αντιφάσεις ενώ παράθεσε τα γεγονότα ως αυτά έλαβαν χώρα χωρίς υπερβολές και χωρίς εξάρσεις. Απάντησε με ευθύτητα και αυθορμητισμό τις ερωτήσεις που του τέθηκαν τόσο στην κυρίως εξέταση όσο και στην αντεξέταση ενώ παρατήρησα ότι δεν επέδειξε ζήλο προβάλλοντας υπερβολικές θέσεις όσον αφορά τις σωματικές βλάβες και τους τραυματισμούς του. Σημειώνω στο σημείο αυτό ότι η αντεξέταση στην οποία υπεβλήθηκε αρκέστηκε στην υποβολή γενικών θέσεων όπως η σκόπιμη μετάβαση στον Δρ. Αδάμου, ο οποίος ήταν και οικογενειακός φίλος, θέση την οποία ο ίδιος αρχικά ανέφερε, χωρίς να προσπαθήσει να το αποκρύψει αλλά αντίθετα αποκαλύπτοντας αυτήν την σχέση εξαρχής. Λαμβάνω βεβαίως υπόψη μου ότι πέραν της παραπομπής στο ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Αδάμου ο μάρτυρας κατέθεσε πιστοποιητικά άλλων δυο γιατρών, τόσο του δημόσιου όσο και του ιδιωτικού τομέα, οι οποίοι κατέληξαν ως θα διαφανεί κατωτέρω στα ίδια συμπεράσματα. Λαμβάνοντας υπόψη μου τα ανωτέρω, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι μεγάλο μέρος της μαρτυρίας του Ενάγοντα δεν αμφισβητήθηκε και πάντοτε σε συνάρτηση και με την λοιπή μαρτυρία καταλήγω ότι ο ΜΕ1 ήταν μάρτυρας της αλήθειας και το Δικαστήριο δύναται να βασισθεί επί της μαρτυρίας του για να εξάγει ασφαλή συμπεράσματα. Να σημειώσω στα πλαίσια της αξιολόγησης αυτής ότι δεν έτυχε αμφισβήτησης η θέση του ενάγοντα, ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν καθ' όλα υγιής ενώ δεν αντεξετάστηκε στα συμπτώματα και επακόλουθα των τραυματισμών. Η γενική υποβολή περί σύνταξης του ιατρικού πιστοποιητικού από τον Δρ. Αδάμου ενόψει των οικογενειακών σχέσεων του με τον πατέρα του ενάγοντα δεν αποδυναμώνει από μόνη της τις θέσεις του ενάγοντα και την αξιοπιστία αυτού. Παρά την μη ουσιαστική αμφισβήτηση από πλευράς εναγόμενου τόσο των τραυμάτων όσο και των αναφορών του ενάγοντα σε επηρεασμό της προσωπικής και επαγγελματικής ζωής αναφέρω ότι δεν δύναμαι να αποδεχθώ μέρος της μαρτυρίας του ήτοι, τις θέσεις του αυτές ενόψει της γενικότητας και της αοριστίας με την οποία παρουσιάσθηκε το μέρος αυτό της μαρτυρίας. Πέραν της γενικής του αναφορά σε περιορισμό δραστηριοτήτων καμία συγκεκριμένη μαρτυρία δόθηκε που να αποδεικνύει αυτή του τη θέση. Σημειώνω ότι το Δικαστήριο δύναται στα πλαίσια αξιολόγησης της μαρτυρίας να απορρίψει μέρος της μαρτυρίας ενός μάρτυρα. Στην υπό κρίση περίπτωση κρίνω ότι ο ΜΕ1 δεν παρουσίασε επαρκή μαρτυρία όσον αφορά τον ισχυρισμό του περί συνεπειών των τραυματισμών στην επαγγελματική και κοινωνική του ζωή αλλά και στον αποκλεισμό δραστηριοτήτων με αποτέλεσμα τον επηρεασμό της προσωπικής του ζωής. Η μαρτυρία του σε αυτό το σκέλος προωθήθηκε με γενικότητα και αοριστία και ως εκ τούτου δεν δύναται να γίνει αποδεκτή. Περαιτέρω σημειώνω ότι όσο αφορά αυτό το σκέλος των συνεπειών και μελλοντικών αντίκτυπων η μαρτυρία του ΜΕ1 δεν στηρίζεται και από σχετική επιστημονική και ιατρική μαρτυρία ως θα διαφανεί κατωτέρω. Συνεπακόλουθα με εξαίρεση το πιο πάνω σκέλος της μαρτυρίας αποδέχομαι την λοιπή μαρτυρία του ενάγοντα ως αξιόπιστη. Ως ΜΕ.2, κατέθεσε ενώπιον μου, ο Δρ. Χριστόφορος Σολωμονίδης, Χειρούργος Ορθοπεδικός, που εργάστηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, από το 1989 μέχρι το 2009, και από το 2009 μέχρι και σήμερα στον ιδιωτικό τομέα. Στις 9/6/2008, εξέτασε τον Ενάγοντα στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού και εξέδωσε σχετικό πιστοποιητικό, το οποίο αναγνώρισε ως το Τεκμήριο 1 του οποίου και το περιεχόμενο, υιοθέτησε. Αντεξεταζόμενος ο ΜΕ.2, ανέφερε ότι επανεξέτασε τον Ενάγοντα στις 12/6/
- Ο ΜΕ.2 ερωτήθηκε πως μπορεί να καταλήξει κάποιος γιατρός, σε διάγνωση σοβαρού διαστρέμματος αυχενικής μοίρας ως το Τεκμήριο 1, αναφέρει. Ο μάρτυρας ανέφερε και επεξήγησε ότι, ο πρώτος τρόπος είναι ο μηχανισμός κάκωσης κατά το ατύχημα. Όταν ζητηθεί από τραυματία, να επεξηγήσει πως έλαβε χώρα η σύγκρουση, ένας γιατρός αντιλαμβάνεται πως τραυματίστηκαν οι συγκεκριμένες περιοχές του σώματος του, για τις οποίες και παραπονείται. Το επόμενο στάδιο, είναι να εξετάσει τον ασθενή για να δει αν οι τραυματισμοί, οδηγούν τις περιοχές αυτές στο να μη λειτουργούν ως θα έπρεπε. Ο τρίτος τρόπος είναι να υποβληθεί ο τραυματίας σε απεικονιστικές εξετάσεις, όπως ακτινογραφίες, αξονική τομογραφία, ή για πιο σοβαρές περιπτώσεις μαγνητική τομογραφία. Το σύνολο των ευρημάτων αυτών, βοηθά ένα γιατρό να καταλήξει σε διάγνωση και ακολουθεί η ανάλογη θεραπεία. Ο μάρτυρας ερωτήθηκε αν μπορεί να γίνει αντιληπτό από κάποιο γιατρό, ότι ο ασθενής ψεύδεται όταν λέει ότι πονά. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι, δε μπορεί ο γιατρός να μετρήσει το υποκειμενικό αίσθημα του πόνου που του αναφέρει ο ασθενής αλλά δε δέχεται ότι ο λόγος που κατέληξε στα ευρήματα του, είναι μόνο η αναφορά του Ενάγοντα σε πόνο. Τον Ενάγοντα τον επανεξέτασε στις 12 Ιουνίου, στα εξωτερικά ιατρεία του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού. Η αναφορά του σε σοβαρό διάστρεμμα προσδιορίζεται στο μηχανισμό κάκωσης ως περιγράφεται, στο υποκειμενικό αίσθημα του πόνου, αλλά και στα ευρήματα του ιδίου του γιατρού. Κατά το στάδιο της επανεξέτασης, ο μάρτυρας διευκρίνισε ότι πέραν του υποκειμενικού στοιχείου, ήτοι της έντασης του πόνου, υπάρχει και το αντικειμενικό στοιχείο, που είναι τα ευρήματα του γιατρού ο οποίος εξετάζει τον τραυματία. Κατά την κλινική εξέταση που αναφέρει στο Τεκμήριο 1, κατέληξε σε αντικειμενικά ευρήματα. Εξετάζοντας τις διάφορες κινήσεις του αυχένα, γνωρίζοντας ποιες είναι αυτές και ποια τα όρια τους και διαπιστώνεται πόνος στην προσπάθεια να γίνει κίνηση στην ολότητά της όπως θα έπρεπε. Επεξηγεί ότι το ίδιο ισχύει και για τη θλάση της οσφυϊκής μοίρας αλλά και την κάκωση ώμου. Αναφέρει ότι σαφέστατα υπήρχε περιορισμός του εύρους των κινήσεων. Όσο πιο περιορισμένη είναι η λειτουργικότητα μίας άρθρωσης ή της σπονδυλικής στήλης, τόσο πιο σοβαρή θεωρεί ότι είναι και η κάκωση. Από εκεί και πέρα, δίδεται θεραπεία και εξετάζεται η εξέλιξη αυτής της κατάστασης. Για την αξιολόγηση του ΜΕ.2, όπως επίσης και του ΜΕ.3 που ακολουθεί, λαμβάνω υπόψη μου τις νομολογιακές αρχές που καθορίζουν πως προσεγγίζεται η μαρτυρία των γιατρών. Παραπέμπω στην υπόθεση Σπύρου v. Χαραλάμπους
(1989), 1 Α.Α.Δ., 289, όπου αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Με την πρόοδο της επιστήμης, τα Δικαστήρια δέχονται μαρτυρία εμπειρογνωμόνων και χρησιμοποιούν την εξιδεικευμένη γνώση τους, για να καταλήξουν σε ορθές αποφάσεις. Το καθήκον των μαρτύρων αυτών, είναι να δώσουν στο Δικαστή, τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια, για να μπορέσει να σχηματίσει γνώμη για την ανεξαρτησία της κρίσης τους και να καταλήξει ορθά στα ευρήματα των γεγονότων, από την ενώπιον του μαρτυρία. Κατά κανόνα, η ιατρική μαρτυρία, όπως και άλλη μαρτυρία εμπειρογνώμονα, θεωρείται ότι είναι μαρτυρία ανεξάρτητου μάρτυρα [R. v. Lantear (1968, 1 All England Report 683, Andreas Anastasiades v. The Republic
(1977), 2 CLR, 97, Kyriakos Nicole Kouppis v. The Republic
(1977), 2 CLR 361].» Ο ΜΕ.2, άφησε πολύ καλή εντύπωση στο Δικαστήριο. Κρίνω ότι σε όλη τη διάρκεια της κυρίως εξέτασης του αλλά και της αντεξέτασης του υπήρξε ειλικρινής και αντικειμενικός, αναφέροντας με άμεσο και σαφή τρόπο, τα συμπεράσματα και τα ευρήματα του. Οι θέσεις του δεν διαφοροποιήθηκαν και δεν κλονίστηκαν ούτε κατά το στάδιο της αντεξέτασης όπου επεξήγησε το κάθε εύρημα του, με βάση το Τεκμήριο 1, επεξηγώντας και τον τρόπο με τον οποίο υπέβαλε τον Ενάγοντα σε κλινική εξέταση. Καταλήγω ότι δεν υπερέβαλε σε σχέση με κανένα τραυματισμό, αντίθετα επεξήγησε πως με αντικειμενικά κριτήρια κατέληξε στα ευρήματα του χωρίς να αμφισβητεί ότι ενδεχομένως ο ασθενής να υπερβάλει στο αίσθημα πόνου που αναφέρει, παρ΄ όλα αυτά η κλινική εξέταση, είναι σαφής και οδηγεί σε αντικειμενικά ευρήματα. Σημειώνω ότι η μαρτυρία του ΜΕ.2, πέραν από κάποιες γενικές υποβολές και ερωτήσεις που άπτονταν της διαδικασίας της κλινικής εξέτασης, δεν έτυχε λεπτομερής και/ή ουσιώδης αμφισβήτησης. Από τη μαρτυρία του ΜΕ.2, αποδέχομαι τα ευρήματα τα οποία περιγράφονται στο Τεκμήριο 1, τη χορηγηθείσα θεραπεία και το γεγονός ότι ο ακτινολογικός έλεγχος ήταν αρνητικός για κάταγμα. Ως αποτέλεσμα της πιο πάνω αξιολόγησης, αποδέχομαι στην ολότητα της, τη μαρτυρία του ΜΕ.
- Επόμενος μάρτυρας εκ μέρους του Ενάγοντα, κατέθεσε ως ΜΕ3 ο Δρ. Ανδρέας Θεοφάνους, Νευρολόγος, ο οποίος ασκεί την ιατρική στον ιδιωτικό τομέα από το
- Εξέτασε τον Ενάγοντα και εξέδωσε ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο αναγνώρισε ως το Τεκμήριο 3, του οποίου και το περιεχόμενο υιοθέτησε. Για τις υπηρεσίες του, χρέωσε τον Ενάγοντα ποσό ύψους €
- Αντεξεταζόμενος, ο μάρτυρας αναφέρθηκε στη διάγνωση του, που ήταν εγκεφαλική διάσειση και σοβαρό διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Στη διάγνωση αυτή, κατέληξε μετά τη λήψη του ιστορικού που έλαβε από τον ασθενή, αλλά και την κλινική εξέταση. Αρνήθηκε ότι ο λόγος έκδοσης του πιστοποιητικού καθότι βασίστηκε στα όσα του ανέφερε ο Ενάγοντας, αναφέροντας ότι εξέτασε τον ασθενή, αφού είχε ακούσει τις συνθήκες του δυστυχήματος, έλαβε υπόψη του την κλινική εικόνα και με βάση την εμπειρία του, κατέληξε στα ευρήματα του. Ο ΜΕ.3 ερωτήθηκε κατά πόσο μπορεί να αντιληφθεί ότι ένας ασθενής λέει ψέματα, ότι αισθάνεται πόνο. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι ο γιατρός μέσα από την εξέταση, μπορεί να καταλάβει αν ο ασθενής αισθάνεται πόνο, ενδεχομένως να είναι υπερβολική η αντίληψη του πόνου και η αναφορά, αλλά δε μπορεί να τον ξεγελάει αν πράγματι έχει πρόβλημα. Τελευταία φορά που εξέτασε τον Ενάγοντα ήταν στις 15/10/08 ενώ στις 21/10/08, ο Ενάγων τον επισκέφθηκε για να λάβει το ιατρικό πιστοποιητικό. Ο Ενάγων τον έχει πληρώσει για τις υπηρεσίες του. Λαμβάνοντας υπόψη μου τις ίδιες νομολογιακές αρχές, που αφορούν την αξιολόγηση μάρτυρα γιατρού, αναφέρω ότι και ο ΜΕ.3, άφησε καλή εντύπωση στο Δικαστήριο. Βεβαίως μέρος της μαρτυρίας του, δε δύναται να γίνει αποδεκτό για τους λόγους που κατωτέρω θα επεξηγήσω. Πέραν της υιοθέτησης του Τεκμηρίου 3, δεν έχει επεξηγηθεί με λεπτομερή και σαφή στοιχεία και δεδομένα ο ισχυρισμός ότι τα συμπτώματα που παρουσίαζε κατά τον ουσιώδη χρόνο ο Ενάγων, θα εμφανίζονται περιοδικά. Η θέση αυτή παρέμεινε μετέωρη, χωρίς επιστημονική τεκμηρίωση, ενώ σημειώνω ότι, δε φαίνεται και δεν αναφέρθηκε να επανεξέτασε τον Ενάγοντα, μετά το
- Περαιτέρω, η έλλειψη στοιχειοθέτησης του πιο πάνω ισχυρισμού, συνδυάζεται και με την έλλειψη μαρτυρίας όσον αφορά οιαδήποτε επίσκεψη του Ενάγοντα, σε οιονδήποτε άλλο γιατρό από τις 15/10/08 που εξετάστηκε από το ΜΕ3 μέχρι και σήμερα. Καμία τέτοια μαρτυρία τέθηκε ενώπιον μου, που να δύναται να αποτελέσει το πραγματικό υπόβαθρο γεγονότων, επί των οποίων να δύναμαι να βασίσω με ασφαλή τρόπο εύρημα παρουσίας συμπτωμάτων και συνεπειών των τραυμάτων μέχρι και σήμερα. Σε κάθε περίπτωση, ο ίδιος ο ΜΕ.3 αναφέρει στο Τεκμήριο 3 ότι, τα συμπτώματα όπως αυχεναλγία, δυσκαμψία αυχένα και ο πόνος δεξιού άνω άκρου και οσφύως, βελτιώθηκαν αρκετά μετά τη χορηγηθείσα θεραπεία. Όσον αφορά τα τραύματα τα οποία αναφέρει ότι εντόπισε κατά την κλινική εξέταση του Ενάγοντα, τα αποδέχομαι, καθότι, αυτά ταυτίζονται σε μεγάλο βαθμό με τα ευρήματα του ΜΕ.2, που σημειώνω ότι ήταν ο πρώτος χρονικά γιατρός που εξέτασε τον Ενάγοντα, ενώ περαιτέρω δόθηκε επαρκής επιστημονική εξήγηση για το πώς κατέληξε σε αυτά τα ευρήματα, με βάση την εμπειρία του και σε συσχετισμό πάντα με την κλινική εξέταση του ενάγοντα την διαδικασία της οποίας επεξήγησε. Αποδέχομαι επίσης από τη μαρτυρία του, ότι ο Ενάγων υπεβλήθη σε δύο κύκλους ηλεκτροθεραπείας αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, ενώ του χορηγήθηκε άδεια ανάπαυσης για έξι εβδομάδες. Περαιτέρω, ως αναφέρεται και δεν έχει αμφισβητηθεί του χορηγήθηκε φαρμακευτική και φυσιοθεραπευτική αγωγή. Φυσιοθεραπεία συνεστήθη στον ενάγοντα και από τον ΜΕ2 ως φαίνεται στο Τεκμήριο
- Συνεπακόλουθα και με εξαίρεση το μέρος της μαρτυρίας που ανωτέρω ανέφερα, αποδέχομαι τη μαρτυρία του ΜΕ.
- Ολοκληρώνοντας τη μαρτυρία του ΜΕ.3, η πλευρά του Ενάγοντα έκλεισε την υπόθεση της, ενώ η πλευρά του Εναγόμενου, δήλωσε ότι δε θα παρουσιάσει οποιοδήποτε μάρτυρα. Αμφότεροι οι συνήγοροι των διαδίκων, προχώρησαν σε τελικές αγορεύσεις καταθέτοντας γραπτά κείμενα με τη νομική τους επιχειρηματολογία, παραπέμποντας σε σχετικές αυθεντίες τις οποίες και επισύναψαν. ΕΥΡΗΜΑΤΑ: Με βάση το παραδεκτό γεγονός αλλά και την αποδεκτή μαρτυρία ως προέκυψε από την ανωτέρω αξιολόγηση, καταλήγω ότι τα αληθή και πραγματικά γεγονότα, έχουν ως ακολούθως: Κατά την 09/06/08, έλαβε χώρα τροχαίο δυστύχημα μεταξύ των οχημάτων με αριθμούς εγγραφής ΕΤΜ088 που οδηγείτο από τρίτο πρόσωπο και με επιβάτη τον Ενάγοντα και του οχήματος με αριθμό πλαισίου IJ8HDE8M65Y565883 μάρκας Cherokee Jeep, που οδηγείτο από τον Εναγόμενο. Την ευθύνη για την πρόκληση του τροχαίου δυστυχήματος, φέρει αποκλειστικά ο Εναγόμενος. Κατά το δυστύχημα, ο Ενάγων τραυματίστηκε και μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο, στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Υπεβλήθη σε ακτινολογικό έλεγχο, ο οποίος ήταν αρνητικός για κάταγμα. Παραπονείτο για ζάλη, κεφαλαλγία, αυχεναλγία, χαμηλή οσφυαλγία και πόνο στο δεξιό ώμο. Δόθηκαν οδηγίες για χρήση αυχενικού κολάρου, παυσίπονων, ανάπαυσης και επανελέγχου στο ορθοπεδικό εξωτερικό ιατρείο. Στις 12/06/08, ο Ενάγων μετέβη στα εξωτερικά ιατρεία του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού για σκοπούς επανεξέτασης με την κλινική εξέταση να δείχνει τα κάτωθι: Στοιχεία εγκεφαλικής διάσεισης - ζάλη - κεφαλαλγία. Άλγος αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης με πόνο στις ακραίες θέσεις κίνησης. Πόνο στην οσφυϊκή μοίρα σπονδυλικής στήλης κυρίως στην κάμψη. Κάκωση δεξιού ώμου με περιορισμό των κινήσεων της άρθρωσης λόγω πόνου. Δόθηκαν στον Ενάγοντα οδηγίες για συνέχιση της χρήσης του αυχενικού κολάρου και για έναρξη φυσιοθεραπείας στις τραυματισμένες περιοχές, μετά από μία εβδομάδα. Διαπιστώθηκε ότι ο Ενάγων υπέστη εγκεφαλική διάσειση, σοβαρό διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, θλάση οσφυϊκής μοίρας σπονδυλικής στήλης και κάκωση δεξιού ώμου. Την επομένη του δυστυχήματος, ο Ενάγοντας επισκέφθηκε και ιδιώτη χειρούργο ορθοπεδικό, του οποίου τα ευρήματα αλλά και η χορηγηθείσα θεραπεία, ταυτίζεται με τα ανωτέρω αναφερθέντα. Παράλληλα, την επομένη του δυστυχήματος ο Ενάγων επισκέφθηκε και ειδικό νευρολόγο, ο οποίος διαπίστωσε ότι ο Ενάγων υπέστη, εγκεφαλική διάσειση και σοβαρό διάστρεμμα αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Του έγιναν δύο κύκλοι ηλεκτροθεραπείας, του συνεστήθη ανάπαυση για έξι εβδομάδες, όπως επίσης και σύσταση να αποφεύγει να εκθέτει τον εαυτό του στον ήλιο, για περίοδο τριών μηνών. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Με βάση το επίδικο ζήτημα και τα ευρήματα του Δικαστηρίου ανωτέρω σε σχέση με τις σωματικές βλάβες του Ενάγοντα το Δικαστήριο θα πρέπει να καθορίσει το ποσό των Γενικών Αποζημιώσεων αλλά και των ειδικών ζημιών που ο Ενάγων δικαιούται. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Στον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η τάση της Νομολογίας για αύξηση των αποζημιώσεων σε σύγκριση με το ύψος των αποζημιώσεων που επιδικάζονταν στο παρελθόν (Βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1992)1 C.L.R. 789), τάση που αντανακλά την μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου. Το ύψος των αποζημιώσεων είναι αλληλένδετο με τα ιδιαίτερα περιστατικά του κάθε τραυματία. Ισχύει η αρχή ότι στον τομέα των αποζημιώσεων ο ανθρώπινος πόνος και η δυσχέρεια αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη ευαισθησία. Η υγεία είναι ο κοινός παρονομαστής για την ευημερία του ανθρώπου. Οι αποζημιώσεις είναι το μέσο για την αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και την αντιμετώπιση των λειτουργικών δυσχερειών που επιφέρει ο τραυματισμός (Βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi, πιο πάνω). Σε κάθε περίπτωση όμως δεν πρέπει οι αποζημιώσεις να υπερβαίνουν το μέτρο του κοινωνικά παραδεχτού ή να αφήνεται η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (Βλ. Μαυροπετρή v. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ 66). Στην ίδια υπόθεση υπογραμμίζεται η σταθερή άνοδος του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων. Παράλληλα τονίζεται ότι σταθερή είναι η αρχή του δικαίου ότι οι αποζημιώσεις δεν πρέπει να υπερβαίνουν το μέτρο του κοινωνικά παραδεχτού. Οι αρχές που καθοδηγούν τα δικαστήρια κατά τον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων συνοψίζονται στην απόφαση (Χαριλάου v. Νικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ.1460). Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος. Στην υπόθεση Γιαννάκης Ερωτοκρίτου κ.α. v. Καραολή,
(1998)1 Α.Α.Δ. 445) επισημαίνεται ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Το Δικαστήριο στο πλαίσιο μελέτης της παρούσας απόφασης άντλησε καθοδήγηση από πλειάδα υποθέσεων στις οποίες υπάρχει αναλογία με τη συγκεκριμένη υπόθεση στην έκταση των τραυματισμών του ενάγοντα προβαίνοντας βέβαια στις αναγκαίες προσαρμογές και έχοντας κατά νου ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και ότι είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία (βλ. Σπύρου v. Χαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298). Στην υπόθεση Αρετούλα Μερακλή κ.α. v. Α. Ταλιώτη
(1997)1 Α.Α.Δ. 1148 ο εφεσίβλητος είχε υποστεί θλάση του αυχένα και μωλώπισμα δεξιού ώμου. Λόγω προϋπαρχόντων εκφυλιστικών οστεοαρθρωτικών αλλοιώσεων επιδεινώθηκαν οι επώδυνες κακώσεις των μαλακών μορίων. Ο εφεσίβλητος αποθεραπεύτηκε πλήρως σε κάπως μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τη συνήθη περίοδο που χρειάζεται για αποθεραπεία παρόμοιων κακώσεων. Πρωτόδικα επιδικάστηκαν ΛΚ3500 ως γενικές αποζημιώσεις οι οποίες μειώθηκαν σε Λ.Κ.1500 κατ' έφεση. Στην υπόθεση Ανδρέας Νεοκλέους v. Simon John Worley
(2001)1 A.A.Δ. 652 ο εφεσείων υπέστη βαρύ διάστρεμμα του αυχένα. Τρία χρόνια μετά το δυστύχημα ο θεράπων ιατρός του παρατήρησε μεγάλη αύξηση των οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων από αυτές που προϋπήρχαν του τραυματισμού αύξηση που δεν κρίθηκε φυσιολογική, αποδίδεται δε μερικώς στο τραυματισμό. Επιδικάστηκαν πρωτόδικα αποζημιώσεις ύψους ΛΚ2.000 οι οποίες κρίθηκαν ανεπαρκείς από το Εφετείο και αυξήθηκαν σε ΛΚ3500. Στην υπόθεση Κ. Κωνσταντινίδης v. Δ. Ζαχαρίου
(2007)1(Β) Α.Α.Δ. 733 πρωτόδικα επιδικάστηκε στην εφεσίβλητη το ποσό των ΛΚ1000 για πόνο στον αυχένα κεφαλαλγία και ζάλη για τα οποία έπαιρνε αρκετό καιρό φάρμακα ποσό το οποίο επικυρώθηκε από το Εφετείο. Στις Αγωγές Ναυτοδικείου αρ.79/02, 80/02, 81/02 και 82/02 James Harmsworth και Salamis Clory κ.α.
(2003)1Γ Α.Α.Δ.1617, η ενάγουσα υπέστη διάστρεμμα αυχένα και οσφύος, αιμάτωμα αριστερού μηρού και θλάση κοιλιακού τοιχώματος. Τοποθετήθηκε αυχενικό κολλάρο και της παρασχέθηκαν αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Υπεβλήθη σε φυσιοθεραπεία. Ανέπτυξε μετατραυματικό άγχος. Το ποσό των ΛΚ2500 θεωρήθηκε ως εύλογη αποζημίωση. Στην υπόθεση Στέλιος Δημητρίου v. Μαρίνας Α. Ιωάννου κ.α.
(2003)1Α Α.Α.Δ. 274 το Εφετείο επικύρωσε απόφαση Πρωτόδικου Δικαστηρίου το οποίο επιδίκασε ποσό ΛΚ800 για διάστρεμμα αυχένα και οσφυϊκής μοίρας. Στην υπόθεση Κασιάνα Χαραλάμπους v. Γιαννάκη Αναστασιάδη
(2003)1Γ Α.Α.Δ. 1709) όπου η ενάγουσα-εφεσείουσα υπέστη σοβαρή κάκωση και θλαστικό τραύμα ινιακής χώρας του κρανίου, εγκεφαλική διάσειση, σοβαρά διαστρέμματα και θλάσεις αυχένος θώρακα, ραχέως και οσφύος της επιδικάστηκε ποσό ΛΚ3500. Στην υπόθεση Χαραλάμπους v. Αβραάμ
(1999)1 Α.Α.Δ. 1441 η οποία αφορούσε διάστρεμμα αυχένα και τραύμα στη κεφαλή όπου προκλήθηκε εγκεφαλική διάσειση και ανάπτυξη μετατραυματικού συνδρόμου και υπήρξε και παροδική απώλεια συνειδήσεως, επικυρώθηκε κατ' έφεση η απόφαση του Πρωτόδικου Δικαστηρίου σύμφωνα με την οποία επιδικάστηκε το ποσό των ΛΚ2500 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Το Εφετείο στην εν λόγω υπόθεση επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση παρατήρησε ταυτόχρονα ότι το ποσό περιείχε στοιχεία γενναιοδωρίας. . Στην απόφαση Γρηγόρης Κεζαρίδης ν. Κώστα Κωνσταντίνου
(2007)1 Α.Α.Δ. 1373, στην οποία με παρέπεμψε και η συνήγορος του Ενάγοντα, το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε ποσό εκ Λ.Κ.6.000= (€10.000 περίπου) για σωματικές βλάβες όπως σοβαρό διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, κακώσεις στην κεφαλή και εγκεφαλική διάσειση . Πέραν τούτων όμως η απόφαση αυτή διαφοροποιείται από την παρούσα ενόψει του ότι υπήρχαν πέραν των πιο πάνω τραυμάτων και ευρήματα από ακτινογραφίες της αυχενικής μοίρας ευθειασμού της σπονδυλικής στήλης και σπονδυλοαρθριτικές αλλοιώσεις στους Α5 και Α6 σπονδύλους. Το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε την πρωτόδικη απόφαση αναφέροντας τα κάτωθι: «Το δικαστήριο, κατόπιν ορθής αποτίμησης των σωματικών βλαβών, του πόνου και της ταλαιπωρίας που είχε υποστεί ο εφεσίβλητος λόγω του δυστυχήματος και αφού έλαβε υπόψη την φθίνουσα, καθώς διαπιστώθηκε, διαβάθμιση που παρουσίασαν κατά την χρονική περίοδο των 14 μηνών επιδίκασε προς όφελος του εφεσίβλητου £6000 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Το εν λόγω ποσό θεωρούμε πως είναι πολύ κοντά στο ανώτατο όριο της αποζημίωσης που θα μπορούσε δικαίως να επιδικαστεί υπέρ του εφεσίβλητου. Έχουμε όμως την άποψη πως η περίπτωση δεν είναι κατάλληλη για παρέμβαση για τη μείωση του ποσού εφόσον, καθώς είπαμε, δεν υπερβαίνει τα όρια της δίκαιης αποζημίωσης. Το μέτρο καθορισμού των γενικών αποζημιώσεων δεν είναι ανελαστικό. Οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι λογικές και να αποζημιώνουν δίκαια το θύμα για ό,τι έχει υποστεί ως αποτέλεσμα των αμελών πράξεων ή παραλείψεων άλλου, ανάλογα βέβαια με το βαθμό ευθύνης του κάθε εμπλεκόμενου. Το μέτρο της αποζημίωσης, με δεδομένο το πραγματικό υπόβαθρο, καθορίζεται με βάση τη λογική και την πείρα.» (ο τονισμός είναι του παρόντος Δικαστηρίου). Συνεκτιμώ όλα όσα ενώπιον μου τέθηκαν και έγιναν αποδεκτά και λαμβάνω υπόψη μου τα τραύματα του ενάγοντα, σε είδος και φύση, τα συμπτώματα που αρχικά είχε όπως πόνο στον αυχένα, ζάλη, κεφαλαλγία, χαμηλή οσγυαλγία και πόνο στον δεξιό ώμο, για τα οποία δόθηκε θεραπεία όπως χορήγηση φαρμάκων, φυσιοθεραπείες, και ακινητοποίηση με αυχενικό κολλάρο. Πέραν της αναφοράς για ανάπαυση για περίοδο 6 εβδομάδων αναφέρθηκε η χρήση του κολλάρου για περίοδο 3 - 4 εβδομάδων ενώ λαμβάνω περαιτέρω υπόψη μου τον περιορισμό και αποφυγή της έκθεσης στον ήλιο για περίοδο 3 μηνών αλλά και την ταλαιπωρία που υπέστη για την περίοδο των 6 βδομάδων χωρίς να παραβλέπω ότι δεν έχει αποδειχθεί η ύπαρξη οποιουδήποτε καταλοίπου μέχρι και σήμερα. Συνεκτιμώντας, όλα τα πιο πάνω και γενικά τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη συνεπεία του τραυματισμού του κρίνω ότι το ποσό των €7.000= θα αποτελούσε για την περίπτωση του δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. ΕΙΔΙΚΕΣ ΖΗΜΙΕΣ Η απόδειξη τώρα των ειδικών ζημιών κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Είναι καθιερωμένη αρχή ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Η Νομολογία επιβάλλει σε διάδικο την υποχρέωση να αποδεικνύει την ζημία του με θετική μαρτυρία (Βλ. Ελισάβετ Ηρακλέους ν. Ρένου Πίτρου
(1994)1 ΑΑΔ 239, Ανδρέας Σπύρου ν. Άριστου Χ΄΄ Χαραλάμπους
(1989)1Ε ΑΑΔ 298, Λαζούρας ν. Σκυλλουριώτου
(1992)1 ΑΑΔ 168, Θεμιστοκλέους ν. Παρασκευά
(1992)1 ΑΑΔ 498, Aloupou and Another v. Hadjigeorghiou and Another
(1984)1 CLR 475 και Mc Gregor on Damages, 15η έκδοση, παράγραφος 23, σελ. 15). Η αξίωση του Ενάγοντα σε σχέση με τις ειδικές ζημιές αφορά ποσό εκ €1.794,84σ ήτοι €47.84σ για το ιατρικό πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, €450 για τα ιατρικά έξοδα του Δρ. Α. Αδάμου, €730 για τα ιατρικά έξοδα του Δρ. Α. Θεοφάνους και €570 για έξοδα φυσιοθεραπείας. Στο Τεκμήριο 1 που αποτελεί το ιατρικό πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου - Τμήμα Ιατρικών Υπηρεσιών καταγράφεται ότι έχουν καταβληθεί τέλη σε ποσό €47.84σ. Αναφέρω ότι αποδέχομαι αυτό το ποσό που σε κάθε περίπτωση δεν έχει αμφισβητηθεί πέραν της γενικής εισήγησης περί μη απόδειξης των ειδικών ζημιών. Αποδέχομαι επίσης την καταβολή του ποσού των €730 για τα ιατρικά έξοδα του Δρ. Α. Θεοφάνους, αφού αυτά αναφέρονται στο ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε και υιοθέτησε κατά την κυρίως εξέταση του. Η μαρτυρία του έγινε αποδεκτή και σε αυτό το σημείο και παρά το ότι δεν παρουσιάστηκε απόδειξη, η αναφορά του μάρτυρα ότι πληρώθηκε είναι αρκετή. Αποδεχτή έγινε και η μαρτυρία των ΜΕ2 και ΜΕ3 ότι αμφότεροι συνέστησαν φυσιοθεραπείες στον ενάγοντα του οποίου μάλιστα οι τραυματισμοί παρουσίασαν βελτίωση μετά την χορήγηση της σχετικής θεραπείας. Πέραν τούτων προς απόδειξη αυτού του ισχυρισμού παρουσιάστηκε και κατατέθηκε ως Τεκμήριο 4, η έκθεση του φυσιοθεραπευτή στην οποία αναφέρεται ότι έλαβαν χώρα 12 συνεδρίες εκ €40 και 3 θεραπείες εκ €30 ενώ το συνολικό ποσό ανέρχεται σε ποσό εκ €570=. Σημειώνω ότι πέραν της γενικής εισήγησης περί μη απόδειξης των ειδικών ζημιών γενικά ούτε η καταβολή αυτού του ποσού αμφισβητήθηκε. Σε ότι αφορά το ποσό των €450= σε σχέση με τα έξοδα του αποβιώσαντα Δρ. Αδάμου αναφέρω ότι δεν δύναμαι να τα αποδεχθώ ενόψει του ότι εκ των δυστυχών συνθηκών του θανάτου του δεν ήταν δυνατό ο μάρτυρας αυτός να αντεξεταστεί σε αυτό το ζήτημα της αμοιβής. Παρά το ότι το πιστοποιητικό του λήφθηκε υπόψη αναφέρω ότι σε ότι αφορά τα τραύματα αυτά επιβεβαιώνονται και από την μαρτυρία 2 άλλων γιατρών των ΜΕ2 και ΜΕ3 τους οποίους αποδέχθηκε. Ως εκ τούτου και λαμβάνοντας υπόψη μου ότι σε ότι αφορά την πληρωμή του Δρ. Αδάμου δεν παρουσιάστηκε οιαδήποτε απόδειξη ενώ ο ίδιος δεν θα ήταν δυνατό να αντεξεταστεί δεν κρίνω ότι δύναμαι να επιδικάσω το ποσό αυτό. Σε σχέση με το θέμα του τόκου έχω να αναφέρω τα ακόλουθα. Αναφορικά με την επιδίκαση τόκου στην υπόθεση Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιου Γ. Συκοπετρίτη Λτδ κ.α.
(2000)1 ΑΑΔ 1049 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Ο νόμος απολήγει στην παροχή ευχέρειας επιδίκασης τόκου για ολόκληρο ή μέρος του ποσού των αποζημιώσεων από την ημέρα γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος ή από οποιαδήποτε μεταγενέστερη ημερομηνία, ως ήθελε κριθεί δίκαιο, προς 8%». Στην υπόθεση Φοινικαρίδης & άλλη ν. Γεωργίου & άλλων
(1991)1 ΑΑΔ 475 ο τότε Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κ. Κωνσταντινίδης, ανέφερε, ότι όσον αφορά το θέμα της επιδίκασης τόκου υιοθετήθηκε η μέθοδος της επιδίκασης τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των γενικών αποζημιώσεων από την ημέρα κατά την οποία ο εναγόμενος θα έπρεπε να είχε πληρώσει την αποζημίωση, αλλά δεν το έπραξε, δεδομένου, ότι είναι μόνο από την ημέρα εκείνη που μπορεί να λεχθεί, ότι ο ενάγων στερήθηκε τα χρήματα αυτά. Ο χρόνος αυτός θα μπορούσε να είναι η ημέρα κατά την οποία επιδόθηκε το κλητήριο ένταλμα. Γίνεται ακόμα αναφορά στην ημέρα κατά την οποία καταχωρήθηκε η αγωγή, εφόσον και εκείνη την ημερομηνία θα μπορούσε να λεχθεί, ότι ο ενάγων στερήθηκε το ποσό της αποζημίωσης. Επισημαίνεται, ότι σε όλες τις περιπτώσεις είναι δυνατό να διαδραματίσει ρόλο ο τρόπος με τον οποίο προωθήθηκε μια αγωγή προς εκδίκαση και ότι στις περιπτώσεις που παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθησή της θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η καθυστέρηση αυτή. Ο λόγος είναι ότι για όσο χρόνο διαρκεί η αδικαιολόγητη καθυστέρηση ο διάδικος στερείται τα χρήματα στα οποία δικαιούται από δικό του σφάλμα (Βλ. Birkett v. Hayes and Another
(1982)2 All E R 710 (C.A.)). Από τον φάκελο της υπόθεσης προκύπτει ότι υπήρξε καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής για την οποία δεν έχει δοθεί καμία αιτιολογία ή δικαιολογία. Η αγωγή καταχωρήθηκε στις 08/12/2010 ενώ το επίδικο δυστύχημα επεσυνέβη στις 09/06/
- Η πάροδος των 2 χρόνων και 4 μηνών συνιστά καθυστέρηση για την οποία ουδεμία δικαιολογία δόθηκε. Ως εκ τούτου θεωρώ δίκαιο να επιδικάσω τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής ήτοι τις 8.12.
- Ενόψει των ανωτέρω εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγόμενου ως ακολούθως: Α. Για το ποσό των €7.000= ως γενικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από τις 8.12.2010 μέχρι εξοφλήσεως. Β. Για το ποσό των €1.347,84σ ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από τις 8.12.2010 μέχρι εξοφλήσεως. Τέλος τα έξοδα της αγωγής όπως αυτά θα υπολογιστούν από το Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγόμενου. Τα έξοδα να υπολογιστούν στη κλίμακα των επιδικασθέντων ποσών ήτοι σε κλίμακα €2.000-€10.
- (Υπ.) ............................................... Ε. Δημητρίου - Παναγή, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο