ΜΙΧΑΛΗ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ ν. ΤΣΙΜΕΝΤΟΠΟΙΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ, Αρ.

ΜΙΧΑΛΗ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ ν. ΤΣΙΜΕΝΤΟΠΟΙΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ, Αρ. Αγωγής: 5805/2011, 29/12/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2017:A425 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Θ. ΘΩΜΑ, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 5805/2011 Μεταξύ: ΜΙΧΑΛΗ ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗ Ενάγοντα -και- ΤΣΙΜΕΝΤΟΠΟΙΙΑ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΛΤΔ Εναγόμενης ------ Ημερομηνία: 29 Δεκεμβρίου,

ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για ενάγοντα: Ο κ. Σ. Βασιλείου, για Αργεντούλα Ιωάννου ΔΕΠΕ. (για ν΄ ακούσει απόφαση η κα Καρακατσάνη) Για εναγόμενη: Η κα Κ. Κακουλλή, για Chrysses Demetriades & Co LLC. (για ν΄ ακούσει απόφαση ο κ. Γεωργιάδης) Ενάγων παρών. ------ Α Π Ο Φ Α Σ Η Η υπό εξέταση αγωγή αφορά εργατικό ατύχημα το οποίο επεσυνέβη κατά την 22/4/2009 στο τσιμεντοποιΐο της εναγομένης, στη Μονή, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα το σοβαρό τραυματισμό του ενάγοντα. Αποτέλεσε κοινό τόπο ότι ο ενάγοντας, κατά τον ουσιώδη για την παρούσα αγωγή χρόνο, ήταν εργοδοτούμενος της εναγομένης. Η εναγομένη ανέλαβε την πλήρη ευθύνη για την πρόκληση του ατυχήματος. Η δίκη διεξήχθη σε σχέση με τις αξιούμενες εκ μέρους του ενάγοντα αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες και τις άλλες ζημιές και απώλειες, τις οποίες υπέστη. Παρά το ότι η ευθύνη δεν ήταν επίδικο ζήτημα, εντούτοις, προσφέρθηκε μαρτυρία από τις εκατέρωθεν πλευρές για τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος. Η μαρτυρία αυτή σχετιζόταν με την αξίωση του ενάγοντα για επιδίκαση τιμωριτικών αποζημιώσεων. Για σκοπούς καλύτερης κατανόησης της απόφασης, θεωρώ χρήσιμο όπως καταγράψω κάποιες πρώιμες διαπιστώσεις του Δικαστηρίου, οι οποίες στηρίζονται επί των αδιαμφισβήτητων γεγονότων: Κατά το χρόνο του ατυχήματος, ο ενάγοντας απασχολείτο με τον καθαρισμό σφαιρόμυλου, ο οποίος είναι ένας θάλαμος κονιορτοποίησης του τσιμέντου. Η είσοδος-έξοδος στον σφαιρόμυλο επιτυγχάνετο μέσω μιας οπής, την οποία ο ενάγοντας αποκάλεσε ως «ανθρωποθυρίδα», διαστάσεων 51 Χ 31 εκατοστών, η οποία βρισκόταν σε κάποιο ύψος από το έδαφος, σε σημείο που δεν ήταν δυνατή η είσοδος σ΄ αυτήν από το έδαφος. Για την ανάβαση στο σημείο που βρισκόταν απαιτείτο ανυψωτικό μηχάνημα. Συγκεκριμένα, χρησιμοποιείτο ο κάδος (η κούππα) εκσκαφέα, ο οποίος ανυψώνετο ώστε να φτάσει στο σημείο που βρισκόταν η οπή εισόδου και εξόδου στον σφαιρόμυλο. Το ατύχημα επεσυνέβη μετά την αποπεράτωση της εργασίας του ενάγοντα, στην προσπάθειά του να εξέλθει από τον σφαιρόμυλο. Ενώ το μισό του σώμα, από τη μέση και κάτω, βρισκόταν εκτός του σφαιρόμυλου και τα πόδια του είχαν πατήσει πάνω στον κάδο του εκσκαφέα το δε υπόλοιπο του σώμα βρισκόταν εντός του σφαιρόμυλου, ο εκσκαφέας κινήθηκε μπροστά. Συγκεκριμένα, προς το μέρος που βρισκόταν η οπή του σφαιρόμυλου, με αποτέλεσμα το βάρος του να πλακώσει τον ενάγοντα και το σώμα του να πιεστεί επί του σφαιρόμυλου. Από την πίεση που δέχτηκε ο ενάγοντας τραυματίστηκε στο κάτω μέρος της κοιλιακής χώρας και στην περιοχή της οσφύος της σπονδυλικής στήλης. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ Για την πλευρά του ενάγοντα κατέθεσαν, εκτός από τον ίδιο τον ενάγοντα (Μ.Ε.5), ο γιος του Σοφοκλής Παπαγιάννης (Μ.Ε.3), η Ανθούλλα Αλεξάνδρου Ματσεντίδου (Μ.Ε.2), υπάλληλος της πολυκλινικής ″ΥΓΕΙΑ″, ο παθολόγος Χαράλαμπος Ιωαννίδης (Μ.Ε.1), ο γενικός χειρουργός Γιαννάκης Παναγή (Μ.Ε.4), ο ορθοπεδικός χειρουργός Κυριάκος Ανδρέου (Μ.Ε.6) και ο φυσιοθεραπευτής Ανδρέας Κωνσταντινίδης (Μ.Ε.7). Ο Μ.Ε.1 κατέθεσε ότι κατά τον χρόνο του επίδικου ατυχήματος ήταν συνεργάτης της εναγομένης. Συγκεκριμένα, πρόσφερε ιατρικές υπηρεσίες στους εργοδοτούμενους της εναγομένης. Ο ενάγοντας ήταν μεταξύ των εργοδοτουμένων που παρακολουθούσε. Τον παρακολουθούσε από το
Κάθε χρόνο ο ενάγοντας υποβαλλόταν στις απαραίτητες ιατρικές εξετάσεις (check-up),όπως αιματολογικές εξετάσεις και καρδιογράφημα. Ουδέποτε πριν το ατύχημα είχε παρουσιάσει σοβαρό πρόβλημα υγείας. Στις 22/4/2009 ειδοποιήθηκε από το τμήμα Πρώτων Βοηθειών της πολυκλινικής ″ΥΓΕΙΑ″ ότι ο ενάγοντας νοσηλευόταν εκεί μετά από εργατικό ατύχημα. Τον επισκέφθηκε στην πολυκλινική και έδωσε αμέσως οδηγίες να υποβληθεί σε κάποιες εξετάσεις, όπως αξονική τομογραφία και ακτινολογικό έλεγχο. Κατ΄ εκείνες τις πρώτες ώρες δεν υπήρχαν εξωτερικές κακώσεις ή οτιδήποτε άλλο, γι΄ αυτό δεν ήταν γνωστή, ακόμα, η σοβαρότητα της κατάστασής του. Στη συνέχεια, συγκεκριμένα την επόμενη μέρα, παρουσίασε συμπτώματα οξείας κοιλίας, άρχισε να μη νιώθει καλά, να παρουσιάζει εφιδρώσεις, γι΄ αυτό χρειάστηκε να καλέσουν χειρουργούς για να δουν τι μπορούσε να γίνει. Ο θεράπων γιατρός του ενάγοντα και αυτός που είχε πλήρη γνώση της κατάστασής του ήταν ο Μ.Ε.
Ο ίδιος συνέχισε να τον παρακολουθεί για κάποια προβλήματα που παρουσιάστηκαν, όπως δυσπεψία κ.λπ. Οι επεμβάσεις στις οποίες υπεβλήθη ο ενάγοντας στην κοιλιακή χώρα άφησαν κάποια σημάδια στην ομαλή λειτουργία του εντέρου. Ειδικότερον, ο ενάγοντας ένιωθε φουσκώματα αλλά και πόνους στο έντερο, τα οποία αντιμετωπίστηκαν με δίαιτα και φαρμακευτική αγωγή. Ο σοβαρός τραυματισμός που υπέστηκε ο ενάγοντας τον εμποδίζει από του να έχει μια φυσιολογική ζωή, καθώς δεν μπορεί να συνεχίσει να εργάζεται, να διεκπεραιώνει κάποιες γεωργικές εργασίες με τις οποίες συνήθιζε να ασχολείται, να σηκώνει οποιοδήποτε βάρος, αλλά ούτε να επιδίδεται σε διάφορα αθλήματα, όπως το κολύμπι, το ψάρεμα και το περπάτημα, με τα οποία του άρεσε να ασχολείται. Επιπρόσθετα, δεν μπορεί να έχει φυσιολογική σεξουαλική ζωή. Ο Μ.Ε.4 κατέθεσε ότι στις 24/4/2009 κλήθηκε από τον Μ.Ε.1 για να εξετάσει τον ενάγοντα, ο οποίος νοσηλευόταν στην πολυκλινική ″ΥΓΕΙΑ″. Σύμφωνα με το ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο ετοίμασε (Τεκμήριο 4), μετά την κλινική εξέταση διαπιστώθηκε οξεία κοιλία. Κατά την ίδια ημέρα ο ενάγοντας εισήχθη στο χειρουργείο όπου, κατόπιν λαπαροτομίας, διαπιστώθηκε ότι υπέστη σηπτική περιτονίτιδα, διατομή παχέος εντέρου στο ύψος της ορθοσιγμοειδικής καμπής, κάκωση οπισθοπεριτοναϊκού χώρου, διάχυτη εσωτερική αιμορραγία, σχίσιμο μεσεντέριου λεπτού εντέρου, νέκρωση λεπτού εντέρου μήκους 20 εκατοστών περίπου, διάταση και πάρεση του εντέρου λόγω της σήψης. Έγινε σύγκληση περιφερικά του παχέος εντέρου, σιγμοειδοστομία, εντερεκτομή λεπτού εντέρου 20 εκατοστών περίπου, εντεροαναστόμωση και καθαρισμός παροχέτευσης κοιλίας. Λόγω της σηπτικής περιτονίτιδας και της διάτασης των εντέρων, το κοιλιακό τοίχωμα παρέμεινε ανοικτό. Τοποθετήθηκε σωλήνας (Billow) στη θωρακική κοιλότητα δεξιά λόγω προβλήματος πνευμονίας. Τοποθετήθηκε, επίσης, CVP Line. Μετεγχειρητικά, παρουσίασε σύνδρομο οξείας αναπνευστικής ανεπάρκειας (A.R.D.S.) και σηπτικό shock, τα οποία αντιμετωπίστηκαν. Κατά την 26/4/2009 ο ενάγοντας οδηγήθηκε στο χειρουργείο για επανέλεγχο της κοιλίας. Έγινε παροχέτευση μικροαποστημάτων και πλύσιμο της περιτοναϊκής κοιλότητας. Το κοιλιακό τοίχωμα παρέμεινε ανοικτό. Στις 28/4/2009 οδηγήθηκε και πάλι στο χειρουργείο όπου έγινε έλεγχος και καθαρισμός της περιτοναϊκής κοιλότητας και παροχέτευση. Το κοιλιακό τοίχωμα εξακολούθησε να παραμένει ανοικτό. Στις 30/4/2009 επαναλήφθηκε ο έλεγχος της περιτοναϊκής κοιλότητας, έγινε ξανά πλύσιμο και καθαρισμός της, καθώς και παροχέτευση των αποστημάτων. Στις 2/5/2009 οδηγήθηκε και πάλι στο χειρουργείο όπου διαπιστώθηκε ρήξη του περιφερικού τμήματος του παχέος εντέρου και ρήξη της αναστόμωσης του λεπτού εντέρου. Έγινε παροχέτευση του ορθού (Foley), σύγκληση σιγμοειδούς, εγκαρσιοστομία, εντερεκτομή, ειλεοστομία και μερική σύγκληση τραύματος. Στις 9/5/2009 έγινε και πάλι καθαρισμός - πλύσιμο της περιτοναϊκής κοιλότητας, σύγκληση δέρματος των κοιλιακών τοιχωμάτων και τραχειοστομία. Κατά την παραμονή του στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας γίνονταν καθημερινές αλλαγές, όπως η αλλαγή του καθετήρα ή της τραχειοστομίας και διάφορες μικροεπεμβάσεις όπως τα αιματώματα που δημιουργούνταν είτε λόγω της κατάκλισης του ενάγοντα ή λόγω του ορρού, όπως επεξήγησε. Στις 18/1/2010 εισήχθη και πάλι στην κλινική για επανεγχείρηση. Κατά την επόμενη μέρα, κατόπιν λαπαροτομίας, του έγινε εργώδης λύση συμφύσεων, συρραφή λεπτού εντέρου, κινητοποίηση σιγμοειδούς εντέρου και πλαγιο-πλάγια αναστόμωση σιγμοειδούς ορθού. Έγινε, επίσης, σύγκληση κολοστομίας (εγκαρσιοστομία), καθάρισμα κοιλίας και συρραφή κοιλιακών τοιχωμάτων. Στις 14/4/2010 εισήχθη και πάλι στην κλινική για εγχείρηση. Την ίδια μέρα, κάτω από γενική νάρκωση και με τη μέθοδο της λαπαροτομίας, έγινε αφαίρεση των μετεγχειρητικών ουλών, εργώδης λύση συμφύσεων, πολλαπλές συρραφές λεπτού εντέρου, εντερεκτομή λεπτού εντέρου, σύγκληση ειλεοστομίας, πλαγιο-πλάγια αναστόμωση λεπτού εντέρου, καθαρισμός περιτοναϊκής κοιλότητας, παροχέτευση και σύγκληση κοιλιακών τοιχωμάτων. Η μετεγχειρητική πορεία του ενάγοντα ήταν ομαλή. Αναφορικά με τη σημερινή κατάσταση του ενάγοντα, όπως επεξήγησε, πάσχει από μεγάλη μετεγχειρητική κοιλιοκήλη και απαιτείται η διόρθωση του μεγάλου ελλείμματος των κοιλιακών τοιχωμάτων, εφόσον το επιτρέψει η κατάστασή του, για το λόγο ότι πρόκειται για μεγάλη και επικίνδυνη επέμβαση. Όπως, επίσης επεξήγησε, οι συνέπειες του ελλείμματος των κοιλιακών τοιχωμάτων είναι η πρόκληση ενοχλημάτων, όπως πόνοι. Επειδή δεν έχει την προστασία των μυών, δεν μπορεί να σηκώσει βάρος, ούτε μπορεί να κάμνει βαριές εργασίες καθώς και κάθε είδους χειρονακτική εργασία. Δεν μπορεί, επίσης, να κάμνει έντονο περπάτημα, μπορεί όμως να διανύει μικρές αποστάσεις. Αναφορικά με τη διατροφή του ενάγοντα, του συνέστησε όπως αποφεύγει φαγητά τα οποία μπορούν να επιφέρουν απόφραξη του εντέρου. Τον συμβούλευσε, επίσης, να αποφεύγει να οδηγεί αυτοκίνητο για το λόγο ότι σε περίπτωση σύγκρουσης στο πίσω μέρος του αυτοκινήτου είναι πιθανόν από τη χρήση της ζώνης να τραυματιστούν τα έντερα και τα σπλάχνα του, λόγω ακριβώς της έλλειψης κοιλιακών τοιχωμάτων. Ο Μ.Ε.6 κατέθεσε ότι στις 22/4/2009 εξέτασε τον ενάγοντα ενώ νοσηλευόταν στην πολυκλινική ″ΥΓΕΙΑ″. Εκτός από τα συμπτώματα τραυματισμού στην κοιλιά, παραπονείτο για έντονο πόνο και εκτεταμένο οίδημα στην οσφυϊκή και ιερά μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Κατά την εξέταση του ενάγοντα, διαπίστωσε ότι έφερε εκτεταμένο αιμάτωμα το οποίο περιλάμβανε το κάτω μέρος της οσφύος, ολόκληρη την περιοχή του ιερού οστού και αμφότερους τους γλουτούς. Οι ακτινογραφίες της λεκάνης και της οσφυικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης δεν έδειξαν οποιοδήποτε κάταγμα. Συνέστησε στον ενάγοντα φυσιοθεραπεία και ανάπαυση. Το ιατρικό του εύρημα ήταν ότι ο ενάγοντας υπέστη θλάση με αιμάτωμα και νέκρωση των μαλακών μορίων κάτω από το δέρμα στην περιοχή της οσφύος, το οποίο ήταν αποτέλεσμα της συμπίεσης των μαλακών μορίων στην ως άνω περιοχή. Κατά την επανεξέταση του ενάγοντα, στις 6/4/2011, για την έκδοση του ιατρικού του πιστοποιητικού (τεκμήριο 8) διαπίστωσε ευαισθησία κατά την πίεση στην οσφυοϊερά μοίρα της σπονδυλικής στήλης και σε αμφότερες τις ιερολαγώνειες αρθρώσεις. Η πρόσθια κάμψη της σπονδυλικής στήλης ήταν έντονα περιορισμένη και επώδυνη, ο δε πόνος αντανακλούσε στο ιερό οστούν και σε αμφότερους τους γλουτούς. Ψηλάφησε δύο μάζες μαλακών μορίων μεγέθους 2 Χ 2 εκατοστών σε αμφότερους τους γλουτούς. Παρουσιαζόταν, επίσης, εμφανής χαλάρωση του δέρματος στην οσφυοϊερά μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Ο ενάγοντας παραπονείτο για πόνο, κούραση και αδυναμία της οσφυοϊεράς μοίρας της σπονδυλικής στήλης μετά από βάδιση 200 μέτρων περίπου. Ο πόνος επιδεινώνετο μετά από κάμψη της σπονδυλικής στήλης, κατά τη διάρκεια της νύκτας και στις αλλαγές του καιρού. Η θεραπεία την οποία συνέστησε στον ενάγοντα ήταν ανάπαυση, παγοθεραπεία και αναλγητικά φάρμακα. Κατά την άποψή του, τα ως άνω συμπτώματα θα παραμείνουν μόνιμα. Ο Μ.Ε.7 κατέθεσε ότι επισκέφθηκε για πρώτη φορά τον ενάγοντα στην πολυκλινική που νοσηλευόταν, αμέσως μετά την πρώτη επέμβαση στην οποία υπεβλήθη. Ο λόγος για τον οποίο κλήθηκε στην πολυκλινική ήταν επειδή οι ασθενείς που νοσηλεύονται στην Εντατική Μονάδα συνηθίζεται να υποβάλλονται σε φυσιοθεραπεία λόγω της δυσκολίας που έχουν στην αναπνοή και διάφορα άλλα σοβαρά προβλήματα. Ο ενάγοντας ήταν ακόμα σε καταστολή. Τον υπέβαλε σε παθητική κινητοποίηση μόνο. Μετά που επανήλθε, φαινόταν ότι ήταν ένας δραστήριος άνθρωπος με καλό μυϊκό σύστημα, κάτι το οποίο φαινόταν από τον σωματότυπό του. Άρχισαν να γίνονται ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών και προσπαθούσε να ενδυναμώσει όσους μυς ήταν δυνατό επειδή είχε απώλεια σε πολλές μυϊκές ομάδες λόγω της επέμβασης στην οποία υποβλήθηκε. Υπέβαλλε τον ενάγοντα σε φυσιοθεραπεία δύο φορές τη μέρα, ακόμα και τις Κυριακές. Μετά την έξοδό του από την πολυκλινική, οι φυσιοθεραπείες συνεχίστηκαν στο σπίτι του ενάγοντα και αργότερα στο φυσιοθεραπευτήριο. Αρχικά, ο ενάγοντας δεν παρουσίαζε βελτίωση, σταδιακά όμως μπόρεσε να περπατήσει με μεγάλη δυσκολία. Συνεχίζει να υποβάλλεται σε φυσιοθεραπεία με σκοπό τη μυϊκή ενδυνάμωση και τη διατήρηση των μυών σε καλή κατάσταση λόγω των προβλημάτων που υπάρχουν. Η εκτίμησή του είναι ότι δεν μπορεί να διακοπεί η φυσιοθεραπεία επειδή υπάρχει ο κίνδυνος να χειροτερέψει η κατάσταση του ενάγοντα. Θα παρουσιαστεί δε μυϊκή αδυναμία που θα τον οδηγήσει σε αναπηρικό τροχοκάθισμα. Ο συνολικός αριθμός των φυσιοθεραπειών στις οποίες υπεβλήθη ο ενάγοντας ανέρχεται σε 280 περίπου. Ειδικότερον, κατά το 2011 υπεβλήθη σε 75 συνεδρίες, κατά το 2012 σε 60, το 2013 σε 45, το 2014 και 2015 σε 42 για την κάθε χρονιά και για το 2016 σε
Λόγω των οικονομικών δυσκολιών που αντιμετώπιζε ο ενάγοντας συμφώνησαν όπως πληρώνεται μια φορά το χρόνο. Για το 2011 πληρώθηκε €1.200, για το 2012 €1.000, για το 2013 €1.500, για το 2014 €1.400, για το 2015 €1.
Για το 2016 δεν είχε ακόμη πληρωθεί. Η χρέωσή του για την κάθε φυσιοθεραπεία ήταν μεταξύ €35 και €
Κατά την αντεξέτασή του διευκρίνισε ότι οι φυσιοθεραπείες γίνονταν μετά από εντολή των θεραπόντων γιατρών του ενάγοντα, συγκεκριμένα του Μ.Ε.4 και του Μ.Ε.
Ο ενάγοντας κατέθεσε ότι κατά το χρόνο του επίδικου ατυχήματος ήταν 62 χρόνων, απόλυτα υγιής και απολάμβανε μια ψηλής ποιότητας ζωή που περιλάμβανε αθλητικές και άλλες δραστηριότητες. Κολυμπούσε και περπατούσε καθημερινά, ενώ τρεφόταν με οτιδήποτε, χωρίς περιορισμούς. Στα καθήκοντα που εκτελούσε ως εργοδοτούμενος της εναγομένης περιλαμβανόταν και το καθάρισμα του κυλινδρικού σφαιρόμυλου, συγκεκριμένα, η αφαίρεση των μεταλλικών σφαιριδίων. Ο συγκεκριμένος σφαιρόμυλος έχει ύψος 2 μέτρα περίπου και η είσοδος-έξοδος σ΄ αυτόν επιτυγχάνετο από μια ανθρωποθυρίδα (οπή) διαστάσεων 51 Χ 31 εκατοστά περίπου. Η συγκεκριμένη ανθρωποθυρίδα βρισκόταν σε κάποιο ύψος από το έδαφος και για να μπαίνει από αυτή χρησιμοποιείτο ο κάδος τρακτέρ, ο οποίος ανέβαζε τους εργάτες μέχρι το ύψος της οπής. Τη μέρα του ατυχήματος, όταν τέλειωσε το καθάρισμα του μύλου, προσπάθησε να βγει μέσω της συγκεκριμένης οπής. Πάτησε πάνω στον κάδο του τρακτέρ και ενώ από τη μέση και κάτω ήταν έξω από το μύλο, ένιωσε μια πίεση. Ο κάδος του εκσκαφέα τον πίεσε με δύναμη επί του σφαιρόμυλου με αποτέλεσμα να σφηνωθεί μεταξύ του εκσκαφέα και της θυρίδας του μύλου. Πρόλαβε και φώναξε τρεις φορές. Όπως του αναφέρθηκε εκ των υστέρων, το τρακτέρ δεν είχε χειρόφρενο ούτε στόπερ και με το που πάτησε πάνω στον κάδο του, το τρακτέρ μετακινήθηκε μπροστά. Όταν τον κατέβασαν από τον κάδο είχε ακόμα τις αισθήσεις του αλλά θάμπωσε το φως του. Μεταφέρθηκε στο πλησιέστερο νοσοκομείο. Ο πρώτος γιατρός ο οποίος τον εξέτασε ήταν ο Μ.Ε.
Από το ατύχημα υπέστηκε εκτεταμένες σωματικές βλάβες και υπεβλήθη σε πολλαπλές χειρουργικές επεμβάσεις, οι οποίες ξεπερνούν τις
Η ποιότητα της ζωής του έχει επηρεαστεί βαρύτατα. Υπέφερε από μεγάλης έντασης πόνο, συνεχιζόμενη ταλαιπωρία, μόνιμες βλάβες και καταστροφή των απολαύσεων της ζωής του. Μετά το ατύχημα δεν μπόρεσε να ξαναεργαστεί, αδυνατεί να ασχοληθεί με αγαπημένες του καθημερινές δραστηριότητες, όπως περπάτημα, κολύμπι, ψάρεμα και καταδύσεις. Επίσης, δεν μπορεί να έχει καθόλου σεξουαλική ζωή. Η κοινωνική του ζωή άλλαξε δραματικά. Όταν βγήκε από την πολυκλινική είχε δύο κολοστομίες στο πλευρό, οι οποίες έπρεπε να καθαρίζονται καθημερινά και να αντικαθιστώνται τα σακουλάκια. Είχε, επίσης, μια οπή στο μπροστινό μέρος του λαιμού. Χρειαζόταν κάποιο πρόσωπο δίπλα του συνεχώς. Επειδή δεν μπορούσε να εργοδοτεί νοσοκόμες, τον βοηθούσαν η γυναίκα του με τη βοήθεια των παιδιών του. Καθ΄ όλο το διάστημα που είχε τα σακουλάκια στο πλευρό του, το πλύσιμό του γινόταν στο κρεβάτι. Είναι ιατρικά αναγκαίο να υποβάλλεται συνέχεια σε φυσιοθεραπεία. Μέχρι το 2012 υποβάλλετο σε φυσιοθεραπεία - κινησιοθεραπεία δύο φορές την εβδομάδα. Από το 2013 και μετά υποβάλλεται μια φορά την εβδομάδα. Είναι ιδιοκτήτης ενός αγροκτήματος και ενός αμπελώνα, τα οποία καλλιεργούνταν αποκλειστικά από τον ίδιο, συνήθως κατά τα σαββατοκύριακα. Η φροντίδα και καλλιέργειά τους ήταν μια ενασχόληση που απολάμβανε. Στο αγρόκτημά του καλλιεργούσε διάφορα οπωροφόρα δέντρα όπως μηλιές, αχλαδιές και κερασιές. Επίσης, από τον αμπελώνα του έφτιαχνε το δικό του κρασί. Από την προσωπική κατανάλωση των καρπών των δέντρων του και του κρασιού εξοικονομούσε €1.500,00 ετησίως περίπου. Μετά το ατύχημα αναγκάστηκε να εγκαταλείψει οριστικά την ως άνω ενασχόληση. Το αγρόκτημα και ο αμπελώνας παραμένουν ακαλλιέργητα με αποτέλεσμα να έχει απώλεια εισοδημάτων. Επίσης, ήταν τεχνίτης-πελεκάνος και πριν το ατύχημα ασχολείτο με διάφορες ξυλουργικές εργασίες. Από τις εργασίες αυτές εξασφάλιζε επιπρόσθετο εισόδημα, το οποίο έχει απωλέσει μετά το ατύχημα, αφού δεν είναι πλέον σε θέση να ασκεί την ως άνω εργασία. Κατά το χρόνο του ατυχήματος οι απολαβές του στο τσιμεντοποιείο της εναγομένης ήταν €2.609,83 μηνιαίως, πλέον σταθερό εισόδημα από υπερωρίες κατ΄ έτος, πλέον 13ο και 14ο μισθό. Ήταν με αναρρωτική άδεια για 26 μήνες. Μετά τους 26 μήνες, λόγω του ότι συμπλήρωσε τα χρόνια της συντάξιμης ηλικίας, λαμβάνει σύνταξη, μειωμένη όμως κατά την αναλογία των εισφορών στα διάφορα ταμεία που θα κατέβαλλε ο ίδιος αλλά και οι εργοδότες του εάν εργαζόταν κανονικά. Η εναγομένη του έχει καταβάλει το ποσό των €44.258,00 ως αναλογία της απώλειας του εισοδήματός του. Τα τελευταία επτά χρόνια αναγκάζεται να εργοδοτεί οικιακή βοηθό για μία φορά την εβδομάδα στην οποία καταβάλλει το ποσό των €25,00 εβδομαδιαίως. Επιβάλλεται δε να προσλάβει μόνιμη οικιακή βοηθό η οποία θα διαμένει στο σπίτι του για να τον βοηθά για το υπόλοιπο της ζωής του, ο μισθός της οποίας ανέρχεται σε €520,00 μηνιαίως. Ο Μ.Ε.3 κατέθεσε ότι διατηρεί μια πολύ καλή σχέση με τον πατέρα του. Πριν το ατύχημα συνήθιζαν να ψαρεύουν και να κολυμπούν μαζί. Ο πατέρας του ήταν ένας δραστήριος άνθρωπος, εργασιομανής που του άρεσε να αθλείται. Μετά το ατύχημα η ζωή του πατέρα του άλλαξε ριζικά. Δεν μπορεί να διεκπεραιώσει καμιά από τις δραστηριότητες που έκαμνε προηγουμένως. Δεν μπορεί ούτε να οδηγήσει, γι΄αυτό έχει αναλάβει ο ίδιος τη διακίνησή του. Είναι, πλέον, καθηλωμένος στο σπίτι, με τη φροντίδα της συζύγου του και των παιδιών του. Μέχρι και στο μπάνιο χρειάζεται βοήθεια. Επίσης, χρήζει ειδικής διατροφής. Τρώει χυλό σε μικρά γεύματα. Όταν ο πατέρας του επέστρεψε στο σπίτι, μετά την κλινική, υπήρχαν δύο έντερα εκτός της κοιλιάς, στο δεξί του πλευρό, πάνω από τα οποία τοποθετείτο ειδικό σακουλάκι. Τα σακουλάκια αυτά θα έπρεπε να αντικαθιστώνται σε τακτά χρονικά διαστήματα, όπως τους εξήγησαν οι γιατροί. Τα σακουλάκια έσπαζαν συνεχώς, υπήρχαν ούρα και δυσοσμία. Το πλύσιμο του πατέρα του γινόταν στο κρεβάτι με ειδικές πάνες αποστειρωμένες. Η διαδικασία του πλυσίματος γινόταν από τον ίδιο και τη μητέρα του. Η κατάσταση αυτή κράτησε περί τους 8-10 μήνες. Η Μ.Ε.2 κατέθεσε ότι κατέχει τη θέση της credit controller στην πολυκλινική ″ΥΓΕΙΑ″. Ειδικότερον, ασχολείται με ό,τι σχετίζεται με το ταμείο της πολυκλινικής, όπως εισπράξεις και διαχείριση τιμολογίων. Με βάση τα στοιχεία τα οποία είχε στην κατοχή της, ο ενάγοντας νοσηλεύτηκε στην πολυκλινική από τις 29/4/2009 μέχρι τις 4/6/
Κατά τη συγκεκριμένη περίοδο κρατήθηκε για 39 μέρες στην Εντατική Μονάδα (High ITU), δύο μέρες στο Lοw ΙTU και τις τελευταίες δύο μέρες σε κανονικό δωμάτιο. Μετά που εξήλθε, επανερχόταν στην πολυκλινική κατά διαστήματα για ιατρική παρακολούθηση και γενικά για διάφορα ιατρικά προβλήματα. Η δεύτερη φορά που νοσηλεύτηκε στην πολυκλινική ήταν από τις 17-27/1/2010 όπου υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση από τον Μ.Ε.
Στις 14/4/2010 εισήχθηκε ξανά στην πολυκλινική όπου υποβλήθηκε σε νέα επέμβαση και εξήλθε στις 23/4/
Παρουσίασε αναλυτική κατάσταση με τις χρεώσεις των φαρμάκων και των υπηρεσιών που προσφέρθηκαν στον ενάγοντα από την πολυκλινική (τεκμήριο 3) και ανέρχονται στο συνολικό ποσό των €69.
Ολόκληρο το ως άνω ποσό πληρώθηκε από την εναγόμενη. Για την πλευρά της εναγομένης κατέθεσαν οι εργοδοτούμενοί της Μαρία Ιωσήφ Νιώπα (Μ.Υ.1) και ο Σάββας Πέτρου (Μ.Υ.2) καθώς και ο ορθοπεδικός χειρουργός Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.3). Η Μ.Υ.1 κατέθεσε ότι μεταξύ των ετών 2009 - 2011 κατείχε τη θέση της βοηθού προϊσταμένου διεύθυνσης ανθρώπινου δυναμικού της εναγομένης. Ο ενάγοντας, από το επίδικο εργατικό ατύχημα, συνεπεία του οποίου παρέμεινε εκτός εργασίας μέχρι την ημερομηνία της συνταξιοδότησής του που ήταν η 30η/6/2011, έλαβε από την εναγομένη απολαβές με βάση τη συλλογική σύμβαση εργασίας του 2009 που υπεγράφη μεταξύ της Κυπριακής Εταιρείας Τσιμέντων και των Συντεχνιών ΣΕΚ - ΠΕΟ (τεκμήριο 17). Βάσει των όρων της ρηθείσας συλλογικής σύμβασης, η εναγομένη κατέβαλε στον ενάγοντα τις πιο κάτω απολαβές για τα έτη 2009 - 2011, στις οποίες περιλαμβάνονται όλα τα ωφελήματα, όπως της ετήσιας άδειας (25 μέρες το χρόνο), αναλογία 13ου και 14ου μισθού, η εισφορά στο Ταμείο Προνοίας, καθώς και αυξήσεις μισθού με βάση την ΑΤΑ: Έτος 2009 (22/04/2009 μέχρι 31/12/2009): ΑΠΡΙΛΙΟΣ €2.632,51 ΜΑΙΟΣ €3.098,05 ΙΟΥΝΙΟΣ €3.956,83 ΙΟΥΛΙΟΣ €2.572,25 ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ €1.741,43 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ €0,00 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ €3.324,36 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ €0,00 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ €0,00 13ος μισθός (CHRISTMAS BONUS) €1.945,25 14ος μισθός (EASTER BONUS) €2.609,83 15ος μισθός (Bonus of overtime period 13th salary) €35,67 16ος μισθός (Bonus of overtime period 14th salary) €327,59 ΣΥΝΟΛΟ €22.243,77 Έτος 2010: ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ €2.640,17 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ €2.640,17 ΜΑΡΤΙΟΣ €2.640,17 ΑΠΡΙΛΙΟΣ €2.640,17 ΜΑΙΟΣ €0,00 ΙΟΥΝΙΟΣ €764,62 ΙΟΥΛΙΟΣ €29,94 ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ € 0,00 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ € 0,00 ΟΚΤΩΒΡΙΟΣ €3.120,75 ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ €0,00 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ €0,00 13ος μισθός (CHRISTMAS BONUS) €1.484,59 14ος μισθός (EASTER BONUS) €1.996,62 ΣΥΝΟΛΟ €17.957,20 Έτος 2011: ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ €2.738,35 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ €2.738,35 ΜΑΡΤΙΟΣ €2.738,35 ΑΠΡΙΛΙΟΣ €2.738,35 ΜΑΙΟΣ €0,00 ΙΟΥΝΙΟΣ (περιλαμβανομένου 13ου μισθού) €7.218,18 14ος μισθός €1.503,16 ΣΥΝΟΛΟ €19.674,74 Το συνολικό ποσό που έλαβε ο ενάγοντας από την εναγομένη βάσει των ως άνω πινάκων ανέρχεται σε €59.875,
Η μάρτυρας παρουσίασε, επίσης, δέσμη με τα δελτία πληρωμής της εναγομένης προς τον ενάγοντα για την περίοδο από 1/4/2009 - 30/6/2011 (τεκμήριο 18). Κατά την αντεξέτασή της διευκρίνισε ότι το ως άνω αναφερόμενο ποσό αντιπροσωπεύει τις μεικτές και όχι τις καθαρές απολαβές που έλαβε ο ενάγοντας. O M.Υ.2 κατέθεσε ότι είναι χημικός μηχανικός και από την 1/2/2005 κατείχε τη θέση του βοηθού διευθυντή παραγωγής στο Τσιμεντοποιΐο Μονής, μετά δε τη συγχώνευσή του με την εναγομένη εργαζόταν ως μηχανικός παραγωγής μέχρι το
Κατά τη μέρα του επίδικου ατυχήματος, κατόπιν συνεννόησής του με τον διευθυντή του εργοστασίου, κ. Παναγιώτη Κόσιη, αποφάσισαν να στείλουν δύο έμπειρα άτομα για την εξαγωγή των μπιλιών του πρώτου θαλάμου του σφαιρόμυλου. Ο ένας από αυτούς ήταν ο ενάγοντας και ο άλλος ο Στέλιος Παπαδόπουλος - βοηθός χειριστή. Για την εκτέλεση της συγκεκριμένης εργασίας απαιτούνταν τουλάχιστον δύο άτομα, ένας εκ των οποίων χειριζόταν το auxiliary motor ώστε να γυρίζει και να αδειάζει ο σφαιρόμυλος και ο άλλος χειριζόταν τον φορτωτήρα που έπεφταν οι μπίλιες, συγκεκριμένα άδειαζε την κούπα του τρακτέρ μόλις αυτή γεμίσει. Καθ΄ όλο το διάστημα της εργοδότησής του μέχρι τη συγχώνευση των δύο τσιμεντοποιΐων, η εκτέλεση της ως άνω περιγραφόμενης διαδικασίας ήταν επιθυμητό να εκτελείται όσο πιο σύντομα γινόταν, εξαιτίας της υψηλής ζήτησης τσιμέντου και της ανάγκης ταχείας αποκατάστασης του μύλου ώστε να ξανατεθεί σε λειτουργία. Ως εκ τούτου, χρησιμοποιούνταν τέσσερα άτομα για την εκτέλεσή της. Υπήρχε πάντοτε ένας επιστάτης/υπεύθυνος στον οποίο δίνονταν οδηγίες για το ποιες εργασίες θα έπρεπε να εκτελεστούν και ήταν υπεύθυνος για την επίβλεψη του προσωπικού που είχε στη διάθεσή του. Κατά τον Απρίλιο του 2009 δεν υπήρχε η ανάγκη ταχείας εξαγωγής των μπίλιων γιατί ο σφαιρόμυλος δεν επρόκειτο να τεθεί σε λειτουργία άμεσα. Ως εκ τούτου ήταν αρκετό να σταλούν δύο άτομα για την εκτέλεση της συγκεκριμένης εργασίας. Κατά τη μέρα του ατυχήματος βρίσκονταν σε απόσταση όχι μεγαλύτερη των 50 - 60 μέτρων από το σημείο που εκτελείτο η συγκεκριμένη εργασία ο επιστάτης γενικών εργασιών, Χριστόφορος Παλάκκης, ο χειριστής κεντρικού ελέγχου, Χρυσόστομος Κώστα καθώς και ο φύλακας του εργοστασίου της Μονής. Σε περίπτωση που ο ενάγων και ο βοηθός χειριστή χρειάζονταν οτιδήποτε κατά την εκτέλεση της συγκεκριμένης εργασίας, γνώριζαν ότι μπορούσαν να ειδοποιήσουν τα ως άνω πρόσωπα για να τους προσφέρουν βοήθεια. Το ατύχημα δεν ήταν λογικά προβλεπτό, αφού ο συγκεκριμένος τρόπος εργασίας ακολουθείτο τα τελευταία 30 χρόνια χωρίς να συμβεί οποιοδήποτε ατύχημα και χωρίς να υπάρχει υποψία ότι θα μπορούσε να συμβεί, δεδομένου ότι όλος ο εξοπλισμός, περιλαμβανομένων των οχημάτων, τυγχάνει γενικού ελέγχου σε τακτά χρονικά διαστήματα και τα άτομα που εκτελούσαν τη συγκεκριμένη εργασία ήταν ιδιαίτερα έμπειρα. Εξ όσων έχει πληροφορηθεί, διαπιστώθηκε βλάβη στο χειρόφρενο του τρακτέρ, με αποτέλεσμα αυτό να μετακινηθεί την ώρα που ο ενάγοντας τοποθέτησε τα πόδια του στον κάδο του τρακτέρ. Επιπρόσθετα, σε περίπτωση που οι εργαζόμενοι, για οποιοδήποτε λόγο, έκριναν ότι δεν ήταν ασφαλές να χρησιμοποιήσουν το τρακτέρ, μπορούσαν κάλλιστα να χρησιμοποιήσουν τη σκάλα η οποία ήταν στη διάθεσή τους για τη διεξαγωγή της συγκεκριμένης εργασίας ως εναλλακτικό μέσο, ή θα μπορούσαν να ζητήσουν τη βοήθεια του επιστάτη ή, ακόμα, και του ιδίου. Ο Μ.Υ.3 κατέθεσε ότι εξέτασε τον ενάγοντα σε δύο ημερομηνίες, ήτοι στις 5/2/2013 και στις 12/2/
Σκοπός της εξέτασης ήταν η καταγραφή του ιστορικού ιατρικού του ενάγοντα, η εκτίμηση της σημερινής του κατάστασης και η ετοιμασία ιατρικής έκθεσης, την οποία παρουσίασε στο Δικαστήριο (τεκμήριο 20). Η διαπίστωσή του ήταν ότι το τραύμα που υπέστηκε ο ενάγοντας συνίστατο σε τραυματισμό μαλακών μορίων στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, χωρίς οποιοδήποτε κάταγμα και χωρίς να επηρεαστούν οποιαδήποτε νεύρα. Τα ευρήματα της κλινικής του εξέτασης ήταν ότι ο ενάγοντας βάδιζε χωρίς οποιοδήποτε στήριγμα ενώ το εύρος κίνησης της οσφύος παρουσιάζει σχετικό βαθμό ελάττωσης (δυσκαμψία) ο οποίος συνάδει και με την ηλικία του. Διαπίστωσε, επίσης, χειρουργική ουλή μήκους 10 εκατοστών στο κάτω μέρος της οσφύος στην περιοχή του ιερού σπονδύλου. Κατά τη γνώμη του, δικαιολογείτο η χορήγηση φυσιοθεραπείας στον ενάγοντα, ο αριθμός όμως των συνεδριών δεν θα μπορούσε να υπερβεί τις
Θα παραμείνουν ήπιας έντασης περιοδικές ενοχλήσεις στην περιοχή της οσφύος οι οποίες, κατά την άποψή του, θα οφείλονται μερικώς στον τραυματισμό του ενάγοντα και μερικώς στην προϋπάρχουσα οστεοαρθριτική παθολογία, την οποία κατέδειξαν οι ακτινολογικές εξετάσεις, η οποία συνάδει με την ηλικία του. Οι ως άνω ενοχλήσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν με απλή ανάπαυση, σε περίπτωση δε που γίνονται πιο έντονες, με αναλγητικά χάπια και ανάπαυση. Αξιολόγηση της ιατρικής μαρτυρίας Σύμφωνα με τη νομολογία μας, η ιατρική μαρτυρία θεωρείται μαρτυρία εμπειρογνώμονα γι' αυτό και η εξέτασή της διέπεται από τις ίδιες αρχές με βάση τις οποίες τα Δικαστήρια εξετάζουν τη μαρτυρία εμπειρογνωμόνων (Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298). Στην υπόθεση Novichkova v. Βλαβή

(2012)1 Α.Α.Δ. 1111, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα, σε σχέση με την αξιολόγηση της ιατρικής μαρτυρίας. «Επί διϊστάμενης ιατρικής μαρτυρίας, το Δικαστήριο οφείλει, όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση αξιολόγησης μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων, να κρίνει τη μαρτυρία αυτή στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων μη δίνοντας προβάδισμα σε οποιαδήποτε ιατρικώς εκφρασθείσα γνώμη από εκάτερο των διαδίκων. Η κρίση του Δικαστηρίου πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα επιστημονικά δεδομένα που παρουσιάζονται ενώπιον του, σχηματίζοντας ιδίαν άποψη επί του θέματος, αιτιολογώντας επαρκώς την κατάληξη του, ως προς την προτίμηση του με αναφορά σ' αυτά τα δεδομένα.» Αναμφίβολα, τα σοβαρότερα από τα τραύματα του ενάγοντα είναι αυτά τα οποία υπέστη στο κάτω μέρος της κοιλιακής χώρας. Το έργο της αποκατάστασης των εν λόγω τραυμάτων ανέλαβε ο γενικός χειρουργός Γιαννάκης Παναγή (Μ.Ε.4), που ήταν ο θεράπων γιατρός του ενάγοντα. Τόσο η ειδικότητα, όσο και η εμπειρογνωμοσύνη του Μ.Ε.4, παρέμειναν αδιαμφισβήτητες. Αδιαμφισβήτητα παρέμειναν και όλα τα ιατρικά του ευρήματα, όπως αυτά περιγράφονται με κάθε λεπτομέρεια στο ιατρικό το πιστοποιητικό - τεκμήριο 4, τα οποία επεξήγησε αναλυτικά κατά τη μαρτυρία του σε γλώσσα απλή, ώστε να γίνουν κατανοητά. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι η αντεξέτασή του εστιάστηκε, κατά κύριο λόγο, στη μετεγχειρητική κατάσταση του ενάγοντα, ειδικά δε στο μέγεθος της σοβαρότητας των επιπτώσεων των τραυματισμών στη ζωή και γενικά στην καθημερινότητά του. Αυτό το οποίο έχω να αναφέρω είναι ότι ο μάρτυρας προέβηκε σε μια αντικειμενική περιγραφή των επιπτώσεων των τραυμάτων του ενάγοντα, επεξηγώντας με απόλυτη πειστικότητα τον τρόπο με τον οποίο επηρεάζουν την καθημερινότητά του και γενικά την ποιότητα της ζωής του. Όπως ειδικότερον επεξήγησε, η έλλειψη κοιλιακών τοιχωμάτων, πέραν από τους κινδύνους που ελλοχεύει για την υγεία του, έχει θέσει περιορισμούς στη ζωή του ενάγοντα, όπως η ανικανότητα να εκτελέσει χειρονακτική εργασία, να περπατήσει μεγάλες αποστάσεις και γενικά να ασχολείται με αθλητικές δραστηριότητες, όπως η κολύμβηση, καθώς και η αποφυγή οδήγησης αυτοκινήτου. Επιπρόσθετα, η αλλαγή της ανατομικής των εντέρων του ενάγοντα, η οποία οφείλεται στις πολλαπλές επεμβάσεις που υπεβλήθη, έχει θέσει περιορισμούς και στη διατροφή του, όπως η αποφυγή κατανάλωσης τροφών και ποτών που δημιουργούν αέρια, για το λόγο ότι υπάρχει κίνδυνος απόφραξης του εντέρου. Επεξήγησε, ακόμα, τους κινδύνους που ελλοχεύει στην υγεία, ακόμα και στην ίδια τη ζωή του ενάγοντα, μια ενδεχόμενη επέμβαση για αποκατάσταση των κοιλιακών του τοιχωμάτων. Από την άλλη, επεξήγησε με την ίδια πειστικότητα ότι ο ενάγοντας είναι σε θέση να αυτοεξυπηρετείται και να παρέχει ο ίδιος φροντίδα στον εαυτό του, ακόμα και να περπατήσει μικρές αποστάσεις, όπως για να πάει στο καφενείο. Η υπεράσπιση έθεσε στο μάρτυρα, κατά την αντεξέτασή του, με επιδερμικό θα έλεγα τρόπο, το κατά πόσο η μη έγκαιρη χειρουργική αντιμετώπιση της κατάστασης του ενάγοντα ήταν η αιτία των επιπλοκών και των συμπτωμάτων που παρουσίασε, όπως το σηπτικό σοκ ή η σηπτική περιτονίτιδα. Αυτό το οποίο έχω να επισημάνω είναι ότι, πέραν του ότι ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να απαντήσει με θετικό τρόπο αλλά μόνο υποθετικά, δεν δόθηκε οποιαδήποτε συνέχεια στο ζήτημα από πλευράς υπεράσπισης. Εν πάση περιπτώσει, όπως ορθά επισημαίνεται και στη γραπτή αγόρευσή των ευπαίδευτων συνηγόρων του ενάγοντα, το ζήτημα αυτό δεν εγείρεται στο δικόγραφο της υπεράσπισης της εναγομένης. Συνεπώς, θεωρώ αχρείαστη οποιαδήποτε περαιτέρω ενασχόλησή μου με αυτό. Αδιαμφισβήτητη παρέμεινε και η μαρτυρία του Μ.Ε.

Επισημαίνεται ότι ήταν ο πρώτος που εξέτασε τον ενάγοντα, μετά τη μεταφορά του στην κλινική. Φυσικά, η μαρτυρία του δεν ήταν της ίδιας σπουδαιότητας με αυτή του Μ.Ε.4, αφού δεν ήταν ο θεράπων γιατρός του ενάγοντα και αυτός που είχε πλήρη επίγνωση της κατάστασής του. Οι δικές του υπηρεσίες σταμάτησαν, κατ΄ ουσίαν, όταν ανέλαβε τον ενάγοντα ο Μ.Ε.
Συνέχισε, όμως, να παρακολουθεί τον ενάγοντα για κάποια παρεμφερή προβλήματα που είχαν παρουσιαστεί, όπως η δυσπεψία. Ό,τι αξίζει να επισημανθεί από τη μαρτυρία του είναι το ότι κατ΄ εκείνες τις πρώτες ώρες μετά το επίδικο ατύχημα δεν υπήρχαν εξωτερικές κακώσεις ή άλλο σοβαρό σύμπτωμα, το οποίο θα έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου ότι έχρηζε άμεσης εξέτασης από χειρουργό, τα δε συμπτώματα οξείας κοιλίας άρχισαν να παρουσιάζονται από την επόμενη μέρα. Θα ήθελα, ακόμα, να αναφέρω ότι τα όσα αναφέρονται στο ιατρικό σημείωμα το οποίο ετοίμασε - τεκμήριο 1 - για τη μετεγχειρητική κατάσταση της υγείας του ενάγοντα, υποστηρίζονται, κατά μεγάλο μέρος, από τα ιατρικά ευρήματα του Μ.Ε.
Αδιαμφισβήτητη παρέμεινε και η θέση του ότι, πριν το επίδικο ατύχημα, ο ενάγοντας δεν είχε παρουσιάσει κάποιο σοβαρό πρόβλημα υγείας καθ΄ όλη την περίοδο που τον παρακολουθούσε. Στρέφομαι, τώρα, στη μαρτυρά των ορθοπεδικών χειρουργών Μ.Ε.6 και Μ.Υ.
Όπως έχει ήδη αναφερθεί, ο Μ.Ε.6 εξέτασε τον ενάγοντα την πρώτη μέρα που μεταφέρθηκε στην κλινική ενώ ο Μ.Υ.3 τον εξέτασε σε μεταγενέστερο στάδιο για την πλευρά της εναγόμενης. Εν πρώτοις, θα πρέπει να αναφερθεί ότι τόσο η ειδικότητα, όσο και η εμπειρογνωμοσύνη των δύο μαρτύρων υπήρξαν αδιαμφισβήτητες. Από μια αντιπαραβολή της μεταξύ τους μαρτυρίας δεν έχω διαπιστώσει διαφωνία ως προς το είδος του τραυματισμού που υπέστη ο ενάγοντας. Αφορά τραυματισμό των μαλακών μορίων στην περιοχή της οσφύος με πρόκληση αιματώματος το οποίο κατέλαβε ολόκληρη την περιοχή του ιερού οστού και αμφοτέρους τους γλουτούς. Φυσικά, δεν διαφεύγει της προσοχής μου ότι ο Μ.Ε.6 το αποκάλεσε θλαστικό τραύμα καθώς και θλάση μαλακών μορίων. Δεν υπάρχει όμως αμφιβολία ότι και οι δύο τους αναφέρονταν στο ίδιο ακριβώς είδος τραύματος. Συμφωνούν, επίσης, μεταξύ τους ότι δεν συγκαταλέγεται στους σοβαρούς τραυματισμούς της οσφύος. Το βασικό σημείο διαφωνίας τους εστιάζεται στη μετατραυματική εξέλιξη της κατάστασης της οσφύος. Ειδικότερον, η άποψη του Μ.Ε.6 ήταν ότι θα παραμείνουν στον ενάγοντα μόνιμα προβλήματα πόνου, δυσκαμψίας και αδυναμίας στη σπονδυλική στήλη και στην περιοχή των ιερολαγώνιων αρθρώσεων τα οποία θα ανακουφίζονται με φυσιοθεραπεία, όταν ο πόνος είναι εντονότερος. Η άποψη του Μ.Υ.3 ήταν ότι θα παραμείνουν μεν κάποιες ενοχλήσεις, περιοδικές όμως και ήπιας έντασης, που θα οφείλονται μερικώς στον τραυματισμό που υπέστη και μερικώς στην προϋπάρχουσα οστεοαρθριτική παθολογία που συνάδει με την ηλικία του, τα οποία μπορούν να αντιμετωπιστούν με απλή ανάπαυση ή, όταν είναι πιο έντονα, με τη λήψη αναλγητικών, χωρίς όμως να απαιτείται οποιαδήποτε φυσιοθεραπεία. Έχοντας να επιλέξω μεταξύ των διϊστάμενων απόψεων προτιμώ, χωρίς δισταγμό, την άποψη του Μ.Υ.3 την οποία τεκμηρίωσε επιστημονικά. Όπως ειδικότερον επεξήγησε, το αιμάτωμα το οποίο δημιουργήθηκε με τον τραυματισμό των μαλακών μορίων αποκαταστάθηκε πλήρως, συνεπώς δεν δικαιολογείται η παραμονή μόνιμων ενοχλημάτων αλλά μόνο κάποιων περιοδικών ήπιων ενοχλήσεων, οι οποίες δεν οφείλονται αποκλειστικά στον τραυματισμό του. Έχοντας αποδεχθεί την άποψη του Μ.Υ.3, για την παραμονή κάποιας ήπιας έντασης περιοδικών ενοχλήσεων μόνο, αποδέχομαι, ως λογική προέκταση, και την άποψή του ότι ο μέγιστος αριθμός συνεδρίων φυσιοθεραπείας στις οποίες μπορούσε να υποβληθεί ο ενάγοντας ήταν 18 μόνον, χωρίς να απαιτείται η συνέχισή τους επί μονίμου βάσεως. Από τη μαρτυρία του Μ.Υ.3 δεν θα μπορούσα, φυσικά, να αποδεχθώ τις απόψεις που εξέφρασε επί των τραυμάτων του ενάγοντα στην κοιλιακή χώρα για το λόγο ότι, όπως ο ίδιος δέχθηκε, δεν είναι ειδικός επί των συγκεκριμένων τραυμάτων. Θα πρέπει, ακόμα, να αναφερθεί ότι κατά την αντεξέταση του μάρτυρα κατατέθηκε το ιατρικό πιστοποιητικό του γενικού χειρουργού Μάριου Δ. Φιλίππου, ο οποίος εξέτασε τον ενάγοντα για την πλευρά της εναγομένης (τεκμήριο 21). Αυτό το οποίο έχω παρατηρήσει από μια απλή ανάγνωση του ρηθέντος πιστοποιητικού είναι ότι τα ευρήματα του Δρ. Φιλίππου δεν διαφέρουν, κατ΄ ουσίαν, από τα ευρήματα του θεράποντος γιατρού του ενάγοντα - Μ.Ε.
Όμως, ενόψει του ότι το πρόσωπο αυτό δεν κλήθηκε για να παρουσιαστεί ενώπιον του Δικαστηρίου, χωρίς μάλιστα να δοθεί οποιαδήποτε επεξήγηση για τη μη κλήτευσή του, θεωρώ ορθότερο όπως μη προσδώσω οποιαδήποτε βαρύτητα στο περιεχόμενο του ρηθέντος πιστοποιητικού. Σε αντίθεση με τον Μ.Υ.3, η άποψη του Μ.Ε.6 ότι, ως αποτέλεσμα του εκτεταμένου αιματώματος και της θλάσης των μαλακών μορίων, θα παραμείνουν μόνιμα συμπτώματα στον ενάγοντα, παρέμεινε επιστημονικά ατεκμηρίωτη. Δεν έχει επεξηγήσει πώς θα μπορούσαν να παραμείνουν μόνιμα ενοχλήματα οφειλόμενα στον ως άνω τραυματισμό από τη στιγμή που το αιμάτωμα, το οποίο προκλήθηκε από τον τραυματισμό των μαλακών μορίων, έχει αποκατασταθεί πλήρως, όπως ήταν κοινός τόπος. Όσον αφορά την άποψή του για την ανάγκη συνέχισης των συνεδρίων φυσιοθεραπείας, αυτό το οποίο θα πρέπει να επισημάνω είναι το ότι έχει προκαλέσει αίσθηση στο Δικαστήριο το γεγονός ότι, ενώ κατά την κυρίως εξέτασή του ισχυρίστηκε ότι για το συγκεκριμένο είδος τραυματισμού συνήθως συστήνουν φυσιοθεραπεία για 10-12 φορές και μετά γίνεται επανεκτίμηση του ασθενούς, κατά την αντεξέτασή του προέβαλε ότι τη δεύτερη φορά που εξέτασε τον ενάγοντα, δύο χρόνια σχεδόν μετά την πρώτη εξέταση, δεν του συνέστησε φυσιοθεραπείες για το λόγο ότι θεώρησε ως δεδομένο ότι συνέχισε να υποβάλλεται σε φυσιοθεραπεία καθότι ήταν ο μόνος τρόπος για να ανακουφίζεται όταν έχει έντονα ενοχλήματα. Δεν έχει επεξηγήσει, όμως, στο Δικαστήριο πώς θεώρησε ως δεδομένο ότι συνέχισε να υποβάλλεται σε φυσιοθεραπεία από τη στιγμή που αρχικά είχε συστήσει συγκεκριμένο αριθμό φυσιοθεραπειών και ακολούθως θα γινόταν επανεκτίμηση της κατάστασης του ενάγοντα. Επιπρόσθετα, στην ιατρική του γνωμάτευση - τεκμήριο 8 - στη δεύτερη σελίδα της, στο σημείο που περιγράφει τη γνώμη του, δεν αναφέρει οτιδήποτε για φυσιοθεραπεία, παρά μόνο ότι η θεραπεία η οποία έγινε στον ενάγοντα ήταν ανάπαυση, παγοθεραπεία και αναλγητικά φάρμακα, εν αντιθέσει με την πρώτη σελίδα στην οποία αναφέρει ότι κατά την πρώτη εξέταση συνέστησε στον ασθενή φυσιοθεραπεία και ανάπαυση. Πέραν των πιο πάνω θα ήθελα, ακόμα, να προσθέσω ότι ούτε η άποψή του ότι τα οποιαδήποτε ενοχλήματα που παρέμειναν στον ενάγοντα δεν οφείλονται, εν μέρει, και στην ηλικία του, θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή. Η εν λόγω άποψή του βασίστηκε τόσο στον ακτινολογικό έλεγχο που υπεβλήθη ο ενάγοντας κατά τη νοσηλεία του στην πολυκλινική, όσο και στον τελευταίο ακτινολογικό έλεγχο που υπέβαλε ο ίδιος τον ενάγοντα. Όπως υποστήριξε, δεν έχουν καταδείξει συμπτώματα αρθρίτιδας. Όμως, καμιά από τις ως άνω ακτινολογικές εξετάσεις ή το αποτέλεσμα της ακτινολογικής εξέτασης παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, με αποτέλεσμα να μη μπορεί να ελεγχθεί η ορθότητα της ως άνω άποψής του. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας των υπόλοιπων μαρτύρων Ο Μ.Ε.7 δεν άφησε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο. Ο βασικός ισχυρισμός του ότι υπέβαλλε τον ενάγοντα σε φυσιοθεραπεία κατόπιν εντολών των θεραπόντων γιατρών του, Μ.Ε.4 και Μ.Ε.6, κυρίως του Μ.Ε.4, υπήρξε νεφελώδης και σκιώδης. Όταν του ζητήθηκε να παρουσιάσει τα πιστοποιητικά των γιατρών που συνέστησαν τις φυσιοθεραπείες, απάντησε ότι οι εντολές υπήρχαν, όχι σε πιστοποιητικά αλλά στις εκθέσεις των γιατρών που είχε σε φωτοτυπία. Καμιά, όμως, από τις ως άνω εκθέσεις με τις εντολές των γιατρών παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Όταν ήρθε αντιμέτωπος με τα ιατρικά πιστοποιητικά του Μ.Ε.4 - τεκμήρια 4 και 5 - ισχυρίστηκε ότι δεν ήταν αυτές οι εκθέσεις στις οποίες αναφέρθηκε. Όταν δε του ζητήθηκε να διευκρινίσει αν είχε δει άλλα πιστοποιητικά με εντολές για φυσιοθεραπεία απάντησε απλά ότι υπήρχαν εντολές των γιατρών μετά την έξοδο του ενάγοντα από την κλινική να συνεχίσει τη φυσιοθεραπεία, περαιτέρω δε ισχυρίστηκε ότι ήταν αυτονόητο ότι δεν έπρεπε να τη σταματήσει. Αμέσως μετά ισχυρίστηκε ότι, εξερχόμενος ο ενάγοντας από την κλινική, μίλησε με τους γιατρούς του και πήρε εντολές για φυσιοθεραπεία, όμως, όντας φυσιοθεραπευτής ο ίδιος γνώριζε τι χρειαζόταν ο ενάγοντας. Όταν του ζητήθηκε να διευκρινίσει με ποιους γιατρούς μίλησε, ισχυρίστηκε ότι δεν θυμόταν ακριβώς τις λεπτομέρειες αλλά στις σημειώσεις του είχε καταγραμμένο ότι υπήρχε εντολή για μακροχρόνια φυσιοθεραπεία. Αξίζει να επισημανθεί ότι καμιά τέτοια σημείωση παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Πέραν των ως άνω παρατηρούμενων μεταστροφών του, ο υπό εξέταση ισχυρισμός του δεν βρίσκει έρεισμα στην καθ΄ όλα αποδεκτή μαρτυρία του Μ.Ε.
Αντίθετα, αντικρούεται από αυτήν. Σε κανένα σημείο της μαρτυρίας του ο Μ.Ε.4 ανέφερε ότι είχε δώσει εντολή ή συνέστησε πρόγραμμα φυσιοθεραπείας, ακόμα δε ότι συνομίλησε μαζί του κατά το χρόνο που ο ενάγοντας εξήλθε από την κλινική. Ούτε στα ιατρικά πιστοποιητικά του - τεκμήρια 4 και 5 - γίνεται αναφορά σε φυσιοθεραπεία. Όμως ούτε και στη μαρτυρία του Μ.Ε.6 βρίσκει έρεισμα. Επισημαίνω ότι, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Μ.Ε.6, συνέστησε κατά την πρώτη εξέταση του ενάγοντα φυσιοθεραπεία για 10 - 12 συνεδρίες ενώ κατά την επανεξέταση του ενάγοντα, δύο περίπου χρόνια αργότερα, όχι μόνο δεν έδωσε γραπτές οδηγίες για φυσιοθεραπεία αλλά ούτε καν ρώτησε τον ενάγοντα σε πόσες συνεδρίες είχε υποβληθεί μέχρι τότε. Έχοντας υπόψη μου όλα όσα έχω αναφέρει πιο πάνω, δεν μου έχει παραμείνει η παραμικρή αμφιβολία ότι ο ισχυρισμός του, ότι έπαιρνε οδηγίες από τους θεράποντες γιατρούς του ενάγοντα, δεν ήταν τίποτε άλλο παρά μια πρόφαση για να δικαιολογήσει το μεγάλο αριθμό φυσιοθεραπειών του ενάγοντα. Όσον αφορά την εκτίμησή του, ότι ο ενάγοντας δεν μπορεί να διακόψει τη φυσιοθεραπεία για το λόγο ότι θα παρουσιαστεί μυϊκή αδυναμία η οποία θα τον καθηλώσει σε τροχοκάθισμα, κρίνεται ως παντελώς αυθαίρετος για το λόγο ότι δεν υποστηρίζεται από την ενώπιόν μου ιατρική μαρτυρία. Οι μόνες συνεδρίες φυσιοθεραπείας που θα μπορούσαν να δικαιολογηθούν είναι αυτές που ανέφερε στη μαρτυρία του ο Μ.Υ.3, ο οποίος καθόρισε τον αριθμό τους σε δεκαοκτώ κατά το μέγιστο. Ο ως άνω αριθμός ήταν απαραίτητος για την αποκατάσταση του τραυματισμού των μαλακών μορίων στην περιοχή της οσφύος. Η μαρτυρία της Μ.Ε.2 παρέμεινε αδιαμφισβήτητη. Θα πρέπει να επισημάνω ότι ήταν περισσότερο τυπικής φύσεως. Το Δικαστήριο την αποδέχεται στην ολότητά της. Φυσικά θα πρέπει να γίνει μια επισήμανση αναφορικά με το χρονικό διάστημα που καταγράφεται στη βεβαίωση που εξέδωσε - τεκμήριο 2 - κατά το οποίο ο ενάγοντας νοσηλεύτηκε στην πολυκλινική ″ΥΓΕΙΑ″. Όπως διευκρίνισε, δεν νοσηλεύτηκε συνεχώς μεταξύ 22/4/2009 και 23/4/2010 αλλά κατά διαστήματα. Ειδικότερον, η πρώτη νοσηλεία διήρκεσε από 22/4/2009 - 4/6/2009, η δεύτερη από 17/1/2010 μέχρι 27/1/2010 και η τρίτη από 14/4/2010 μέχρι 23/4/
Στρέφομαι, τώρα, στη μαρτυρία του ενάγοντα. Η εντύπωση που άφησε στο Δικαστήριο ήταν ενός ειλικρινούς μάρτυρα, με πλήρη επίγνωση του καθήκοντός του να καταθέσει τα αληθή γεγονότα. Απάντησε σε οτιδήποτε του ζητήθηκε με ευθύτητα, αυθορμητισμό, χωρίς δισταγμούς και αμφιταλαντεύσεις. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι το μεγαλύτερο μέρος της μαρτυρίας του που σχετίζεται με τη μετατραυματική εξέλιξη της κατάστασής του υποστηρίζεται από τη μαρτυρία του θεράποντα γιατρού του Μ.Ε.
Αποδέχομαι χωρίς κανένα δισταγμό ότι πριν το ατύχημα ήταν καθόλα υγιής, θέση η οποία υποστηρίζεται και από την ιατρική μαρτυρία του Μ.Ε.1, ήταν δραστήριος και επιδίδετο σε διαφόρων ειδών δραστηριότητες, όπως κολύμπι, περπάτημα, γεωργικές εργασίες, γενικά δε απολάμβανε μια καλή ποιότητα ζωής. Αυτό δε το οποίο διαφάνηκε μέσα από τη μαρτυρία του είναι ότι οι τραυματισμοί που υπέστη στην περιοχή της κοιλιάς, όπως τους περιέγραψε με περισσή σαφήνεια και ακρίβεια ο Μ.Ε.4, έχουν θέσει περιορισμούς στις δραστηριότητες με τις οποίες ασχολείτο πριν το επίδικο ατύχημα, στις διακινήσεις του, ακόμα και στη διατροφή του, με αποτέλεσμα να υποβαθμιστεί η ποιότητα της ζωής του. Φυσικά, δεν διαφεύγουν της προσοχής μου κάποιες θέσεις τις οποίες έχω εντοπίσει στη μαρτυρία του, οι οποίες διαπνέονταν από υπερβολή, όπως για παράδειγμα το ότι η κατάσταση της κοιλιάς του επιδεινώνεται μέρα με τη μέρα και δεν θα μπορεί στο μέλλον να αυτοεξυπηρετηθεί, ούτε να περπατήσει χωρίς βοήθεια. Η αμέσως πιο πάνω αναφερόμενη θέση του δεν υποστηρίζεται από τη μαρτυρία του θεράποντα γιατρού του - Μ.Ε.4 - γι΄ αυτό δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή από το Δικαστήριο. Δεν διατηρώ την παραμικρή αμφιβολία ότι ο μοναδικός σκοπό της προβολής της ήταν για να δικαιολογηθεί η δαπάνη για την πρόσληψη οικιακής βοηθού, η οποία αξιώνεται ως μέρος των ειδικών αποζημιώσεων. Όμως, ούτε και η θέση του ότι είναι ιατρικά αναγκαίο να υποβάλλεται συνεχώς σε φυσιοθεραπεία, θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή, για το λόγο ότι, και αυτή, δεν βρίσκει έρεισμα στην ενώπιόν μου ιατρική μαρτυρία. Ειδικά δε, αναφορικά με τις κακώσεις που υπέστη στην κοιλιακή περιοχή, υπενθυμίζω ότι ο θεράπων γιατρός του (Μ.Ε.4) σε κανένα σημείο της μαρτυρίας του ανέφερε ότι επιβάλλετο να ακολουθηθεί πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. Όσον αφορά τον τραυματισμό των μαλακών μορίων στην περιοχή της οσφύος, υπενθυμίζω ότι, σύμφωνα με την ιατρική μαρτυρία την οποία έχει αποδεχθεί το Δικαστήριο, συγκεκριμένα τη μαρτυρία του Μ.Υ.3, δικαιολογούντο 18 συνεδρίες φυσιοθεραπείας, κατ΄ ανώτατο όριο, προς αποκατάσταση του τραύματος. Ως υπερβολική κρίνεται και η θέση του ότι δεν έχει πλέον κοινωνική ζωή, ούτε σε δεξιώσεις μπορεί να πάει για το λόγο ότι δεν μπορεί να φορέσει παντελόνι. Διερωτώμαι, πώς είναι δυνατό να φορεί παντελόνι όταν πηγαίνει στην εκκλησία, όπως ο ίδιος δέχθηκε, ενώ δεν μπορεί να το φορέσει σε κάποια δεξίωση. Όσον αφορά τη θέση του ότι μετά το επίδικο ατύχημα έχει καταστεί ανίκανος να έχει σεξουαλική ζωή, να έρθει δηλαδή σε συνουσία, θα πρέπει να επισημανθεί ότι τόσο ο Μ.Ε.1 όσο και ο Μ.Ε.4, παρά το ότι συμφωνούν ότι δεν υπήρξαν τραυματισμοί στα επίμαχα σημεία, δηλαδή στα γεννητικά του όργανα, εντούτοις δεν απέκλεισαν το ενδεχόμενο η μεγάλη ταλαιπωρία που υπέστη να επηρέασε, από ψυχολογικής πλευράς, την ικανότητά του να έρθει σε συνουσία. Έχοντας υπόψη μου την πιο πάνω μαρτυρία, αποδέχομαι ότι, πέραν των άλλων συμπτωμάτων, έχει επηρεαστεί και η ικανότητά του για συνουσία χωρίς φυσικά να παραγνωρίζω, από την άλλη, και την ηλικία του (62 χρόνων κατά το χρόνο του ατυχήματος και 69 κατά την εκδίκαση της παρούσας αγωγής). Όπως έχει ήδη αναφερθεί, μέρος της μαρτυρίας του αφορούσε τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος. Η ευπαίδευτη συνήγορος τα εναγομένης δεν τις αμφισβήτησε, του υπέβαλε όμως ότι ο λόγος για τον οποίο ο εκσκαφέας κύλησε μπροστά, με αποτέλεσμα να επισυμβεί το ατύχημα, ήταν η βλάβη που παρουσιάστηκε στο χειρόφρενο του εκσκαφέα, η οποία δεν ήταν εις γνώσιν των υπευθύνων της εναγομένης ώστε να μεριμνούσαν έγκαιρα για την επιδιόρθωσή της. Ο μάρτυρας δήλωσε άγνοια για την ως άνω βλάβη. Του υπεβλήθη, ακόμα, ότι υπήρχε διαθέσιμο άλλο μέσο το οποίο μπορούσε να χρησιμοποιήσει για να ανέβει στο σημείο που βρισκόταν η οπή του σφαιρόμυλου, επιπλέον δε ότι θα μπορούσε να καλέσει τρίτο πρόσωπο για να πάρει τα εργαλεία από τον σφαιρόμυλο ώστε να μη χρειαζόταν να κατέβει ο χειριστής του εκσκαφέα από τη θέση του για να πάρει τα εργαλεία. Ο μάρτυρας απόρριψε τις ως άνω υποβολές. Αυτό το οποίο θα ήθελα να επισημάνω είναι ότι, ακόμα κι αν έτσι είχαν τα γεγονότα, βάσει της νομολογίας μας, η εναγομένη, ως η εργοδότις του ενάγοντα, δεν απαλλάσσετο από την υποχρέωσή της να του παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας (L.P. Transbeton v. Σταύρου κ.α.

(2009)1 Α.Α.Δ. 304). Πέραν των όσων αναφέρονται πιο πάνω, δεν θα μπορούσε να μη γίνει αναφορά από το Δικαστήριο και στην από μέρους του κατατεθείσα «πλήρη έκθεση διερεύνησης ατυχήματος» - τεκμήριο 7 - η οποία φέρεται να έχει ετοιμαστεί από λειτουργό του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας. Αναμφίβολα, το περιεχόμενό της συνιστά εξ ακοής μαρτυρία. Όπως είναι νομολογημένο, η αξιολόγηση της βαρύτητας εξ ακοής μαρτυρίας, σύμφωνα με το άρθρο 27 του περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ.9, γίνεται από το Δικαστήριο το οποίο είναι ορθό να επεξηγεί τους λόγους για τους οποίους αποδίδει ή δεν αποδίδει βαρύτητα σε εξ ακοής μαρτυρία (Λευκόνοικο Χρηματιστηριακή Λτδ. ν. Χρυστάλλα άλλως Στάλω Χριστοδούλου, Πολ. Έφεση αφ. 6/11 ημερ. 15/7/2016). Ενόψει του ότι δεν έχει δοθεί οποιαδήποτε επεξήγηση από πλευράς ενάγοντα για τη μη κλήτευση του προσώπου που συνέταξε τη συγκεκριμένη έκθεση ώστε να παρουσιαστεί ενώπιον του Δικαστηρίου, έχω αποφασίσει όπως μη προσδώσω οποιαδήποτε βαρύτητα στο περιεχόμενό της. Αναφορικά με τις επιμέρους αξιώσεις του για τις ζημιές τις οποίες υπέστη, αυτές θα εξεταστούν ενδελεχώς κατωτέρω, στο κεφάλαιο των ειδικών αποζημιώσεων. Θετική εντύπωση έχει αφήσει στο Δικαστήριο και ο γιος του ενάγοντα (Μ.Ε.3). Η μαρτυρία του επιβεβαίωσε μέρος της μαρτυρίας του ενάγοντα, ειδικά δε τις συνθήκες διαβίωσης και συντήρησης του στο σπίτι, μετά την έξοδο του από την κλινική. Φυσικά, δεν θα μπορούσα να μην επισημάνω ότι και αυτού η μαρτυρία κρίνεται, κατά ένα μέρος της, ως υπερβολική, όπως η θέση του ότι μετά το ατύχημα ο πατέρας του έμεινε καθηλωμένος στο σπίτι, η κατάστασή του δεν έχει βελτιωθεί και χρειάζεται βοήθεια, ακόμη και για να κάμει μπάνιο. Υπενθυμίζω ότι, σύμφωνα με την ενώπιόν μου ιατρική μαρτυρία ο ενάγοντας είναι σε θέση να αυτοεξυπηρετηθεί και να διανύσει περπατητός κάποιες αποστάσεις. Η μαρτυρία της Μ.Υ.1, η οποία ήταν τυπικής φύσεως περισσότερο, παρέμεινε, κατά το μεγαλύτερο της μέρος αδιαμφισβήτητη. Αυτό το οποίο διαφάνηκε, ως αναντίλεκτο γεγονός μέσα από τη μαρτυρία της, είναι ότι οι απολαβές που καταγράφονται στη γραπτή της δήλωση - τεκμήριο 16 - ότι καταβλήθηκαν στον ενάγοντα για την περίοδο που βρισκόταν με αναρρωτική άδεια μέχρι την ημερομηνία συνταξιοδότησής του, δεν είναι οι καθαρές απολαβές αλλά οι μεικτές (gross). Στρέφομαι, τώρα, στη μαρτυρία του Μ.Υ.2. Αναμφίβολα, ο σκοπός της παρουσίας του ενώπιον του Δικαστηρίου ήταν η αντίκρουση της θέσης του ενάγοντα ότι υπήρξε αδιαφορία της εναγομένης για την ασφάλεια των εργοδοτουμένων της. Αξίζει να επισημανθεί ότι επί της ισχυριζόμενης αδιαφορίας της εναγομένης στηρίζεται η αξίωση του ενάγοντα για επιδίκαση τιμωριτικών αποζημιώσεων. Η άποψη του μάρτυρα ήταν ότι είναι άδικο να γίνεται λόγος για αδιαφορία της εναγομένης αφού λαμβάνονταν πάντοτε όλα τα μέτρα ασφαλείας κατά τη διεξαγωγή οποιασδήποτε εργασίας. Η πρώτη μου παρατήρηση είναι ότι δεν έχω ικανοποιηθεί ότι κατέχει τα προσόντα ή την εμπειρογνωμοσύνη ώστε να θεωρηθεί ως ειδικός στο να εκφέρει την άποψή του επί του συγκεκριμένου ζητήματος. Επιπρόσθετα, το κατά πόσο υπήρξε ή όχι αδιαφορία της εναγομένης αποτελεί συμπέρασμα στο οποίο μόνο το Δικαστήριο θα μπορούσε να καταλήξει, κατόπιν εκτίμησης και αξιολόγησης του παρουσιασθέντος μαρτυρικού υλικού. Πέραν των πιο πάνω, αυτό το οποίο έχει διαφανεί μέσα από τη μαρτυρία του και θα πρέπει να επισημανθεί, είναι η παραδοχή του ότι η μέθοδος εργασίας που εφαρμοζόταν στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν ήταν ασφαλής. Συγκεκριμένα, όπως δέχθηκε κατά την αντεξέτασή του, δεν θα έπρεπε ο χειριστής του εκσκαφέα να μετακινηθεί από τη θέση του για να βοηθήσει τον ενάγοντα να εξέλθει από τον σφαιρόμυλο. Προέβαλε δε τη θέση ότι θα έπρεπε να φώναζαν τον κ. Παλάκκη, επιστάτη γενικών εργασιών, ή τον κ. Κώστα, χειριστή κεντρικού ελέγχου, που ήταν στο χώρο για να βοηθήσουν τον ενάγοντα. Αυτό το οποίο θα ήθελα να επισημάνω, όμως, είναι ότι, ακόμα και στην περίπτωση που αποδεχόμουν ότι λανθασμένα δεν κλήθηκαν τα ως άνω πρόσωπα να βοηθήσουν τον ενάγοντα, η εναγομένη δεν θα απαλλάσσετο και πάλι από την ευθύνη της έναντι του ενάγοντα (L. P. Transbeton v. Σταύρου (ανωτέρω)). Η ίδια ως άνω παρατήρησή μου ισχύει και αναφορικά με τον ισχυρισμό του ότι, σε περίπτωση που οι εργαζόμενοι έκριναν ότι δεν ήταν ασφαλής η χρήση του εκσκαφέα, μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν τη σκάλα η οποία ήταν στη διάθεσή τους, ή ακόμα να ζητήσουν τη βοήθεια του προϊσταμένου τους. Τα ευρήματα στα οποία καταλήγω, με βάση την ενώπιόν μου αποδεκτή μαρτυρία, έχουν ως ακολούθως: Ο ενάγοντας, ηλικίας 62 χρόνων κατά το χρόνο του επίδικου ατυχήματος και καθ΄ όλα υγιής, μεταφέρθηκε, αμέσως μετά τον τραυματισμό του στην πολυκλινική ″ΥΓΕΙΑ″. Ο πρώτος γιατρός ο οποίος τον εξέτασε ήταν ο Μ.Ε.1, ο οποίος έδωσε οδηγίες για να υποβληθεί σε εξετάσεις, όπως αξονική τομογραφία και ακτινολογικό έλεγχο. Κατ΄ εκείνο το χρόνο δεν ήταν ακόμα γνωστή η σοβαρότητα της κατάστασής του. Την επόμενη μέρα άρχισε να παρουσιάζει συμπτώματα οξείας κοιλίας, γι΄ αυτό κλήθηκε ο Μ.Ε.4, ο οποίος, κατά την 24/4/2009, ανέλαβε τη θεραπεία του ενάγοντα. Κατά την ίδια μέρα εισήχθη στο χειρουργείο όπου, δια της μεθόδου της λαπαροτομίας, διαπιστώθηκε ότι υπέστη σηπτική περιτονίτιδα, διατομή παχέος εντέρου στο ύψος της ορθοσιγμοειδικής καμπής, κάκωση οπισθοπεριτοναϊκού χώρου, διάχυτη εσωτερική αιμορραγία, σχίσιμο μεσεντέριου λεπτού εντέρου, νέκρωση λεπτού εντέρου μήκους 20 εκατοστών περίπου, διάταση και πάρεση του εντέρου. Έγινε σύγκληση περιφερικά του παχέος εντέρου, σιγμοειδοστομία, εντερεκτομή λεπτού εντέρου 20 εκατοστών περίπου, εντεροαναστόμωση και καθαρισμός παροχέτευσης κοιλίας. Λόγω της σηπτικής περιτονίτιδας και της διάτασης των εντέρων, το κοιλιακό τοίχωμα παρέμεινε ανοικτό. Τοποθετήθηκε σωλήνας (Billow) στη θωρακική κοιλότητα λόγω προβλήματος πνευμονίας. Τοποθετήθηκε, επίσης, CVP Line. Παρουσίασε μετεγχειρητικά, σύνδρομο οξείας αναπνευστικής ανεπάρκειας (A.R.D.S.) και σηπτικό shock, τα οποία αντιμετωπίστηκαν επιτυχώς. Κατά την 26/4/2009 ο ενάγοντας οδηγήθηκε στο χειρουργείο για επανέλεγχο της κοιλίας. Έγινε παροχέτευση μικροαποστημάτων και πλύσιμο της περιτοναϊκής κοιλότητας. Το κοιλιακό τοίχωμα παρέμεινε ανοικτό. Στις 28/4/2009 οδηγήθηκε και πάλι στο χειρουργείο όπου έγινε έλεγχος και καθαρισμός της περιτοναϊκής κοιλότητας και παροχέτευση. Το κοιλιακό τοίχωμα εξακολούθησε να παραμένει ανοικτό. Στις 30/4/2009 επαναλήφθηκε ο έλεγχος της περιτοναϊκής κοιλότητας, έγινε ξανά πλύσιμο και καθαρισμός της, καθώς και παροχέτευση των αποστημάτων. Στις 2/5/2009 οδηγήθηκε και πάλι στο χειρουργείο όπου διαπιστώθηκε ρήξη του περιφερικού τμήματος του παχέος εντέρου και ρήξη της αναστόμωσης του λεπτού εντέρου. Έγινε παροχέτευση του ορθού (Foley), σύγκληση σιγμοειδούς, εγκαρσιοστομία, εντερεκτομή, ειλεοστομία και μερική σύγκληση τραύματος. Στις 9/5/2009 έγινε και πάλι καθαρισμός - πλύσιμο της περιτοναϊκής κοιλότητας, σύγκληση δέρματος των κοιλιακών τοιχωμάτων και τραχειοστομία. Κατά την παραμονή του στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας γίνονταν διάφορες αλλαγές, όπως αλλαγή του καθετήρα ή της τραχειοστομίας και διάφορες μικροεπεμβάσεις όπως η αντιμετώπιση των αιματωμάτων που δημιουργούνταν είτε λόγω της κατάκλισης ή λόγω του ορρού. Συνολικά, ο ενάγοντας νοσηλεύτηκε στην πολυκλινική για 43 μέρες εκ των οποίων για 39 μέρες νοσηλεύτηκε στην Εντατική Μονάδα (High ITU), δύο μέρες στο Low ITU και τις τελευταίες δύο μέρες σε κανονικό δωμάτιο. Στις 18/1/2010 εισήχθη και πάλι στην κλινική για επανεγχείρηση. Κατά την επόμενη μέρα, κατόπιν λαπαροτομίας, του έγινε εργώδης λύση συμφύσεων, συρραφή λεπτού εντέρου, κινητοποίηση σιγμοειδούς εντέρου και πλαγιο-πλάγια αναστόμωση σιγμοειδούς ορθού. Έγινε, επίσης, σύγκληση κολοστομίας (εγκαρσιοστομία), καθάρισμα κοιλίας και συρραφή κοιλιακών τοιχωμάτων. Στις 14/4/2010 εισήχθη και πάλι στην κλινική για εγχείρηση. Την ίδια μέρα, με τη μέθοδο της λαπαροτομίας, έγινε αφαίρεση των μετεγχειρητικών ουλών, εργώδης λύση συμφύσεων, πολλαπλές συρραφές λεπτού εντέρου, εντερεκτομή λεπτού εντέρου, σύγκληση ειλεοστομίας, πλαγιο-πλάγια αναστόμωση λεπτού εντέρου, καθαρισμός περιτοναϊκής κοιλότητας, παροχέτευση και σύγκληση κοιλιακών τοιχωμάτων. Η μετεγχειρητική πορεία του ενάγοντα ήταν ομαλή. Μετεγχειρητικά, ο ενάγοντας πάσχει από μεγάλη κοιλιοκοίλη εν σχέσει με την οποία απαιτείται η διόρθωση του μεγάλου ελλείμματος των κοιλιακών του τοιχωμάτων. Πρόκειται για μεγάλη και επικίνδυνη επέμβαση που εμπερικλείει αρκετούς κινδύνους για τη ζωή του ενάγοντα, σε περίπτωση που αποφασίσει να υποβληθεί σ΄ αυτήν, και χωρίς να είναι βέβαιο ότι θα βρεθούν τελικά τα πλάγια τοιχώματα. Οι συνέπειες του ελλείμματος των κοιλιακών τοιχωμάτων είναι η πρόκληση ενοχλημάτων, όπως οι πόνοι. Επιπρόσθετα, δεν μπορεί να σηκώσει βάρος, να κάμει βαριές εργασίες και γενικά κάθε είδους χειρονακτική εργασία. Είναι, όμως, σε θέση να αυτοεξυπηρετείται. Δεν μπορεί να κάμνει έντονο περπάτημα, μπορεί όμως να διανύει μικρές αποστάσεις. Επίσης, δεν είναι σε θέση να κολυμπήσει, δεν απαγορεύεται όμως να εισέλθει στη θάλασσα. Επιπρόσθετα, είναι επικίνδυνο να οδηγήσει αυτοκίνητο, για το λόγο ότι, σε περίπτωση ατυχήματος, υπάρχει κίνδυνος να τραυματιστούν τα έντερα και τα σπλάχνα του, λόγω ακριβώς της έλλειψης κοιλιακών τοιχωμάτων. Όσον αφορά τη διατροφή του, θα πρέπει να αποφεύγεται η κατανάλωση φαγητών και ποτών που δημιουργούν αέρια, όπως όσπρια, σαλάτες και αεριούχα ποτά, για το λόγο ότι υπάρχει κίνδυνος να προκληθεί απόφραξη του εντέρου. Πέραν των ως άνω, διαπιστώθηκε τραυματισμός των μαλακών μορίων στην περιοχή της οσφύος ο οποίος προκάλεσε εκτεταμένο αιμάτωμα, το οποίο κατέλαβε το κάτω μέρος της οσφύος, ολόκληρη την περιοχή του ιερού οστού και αμφότερους τους γλουτούς. Ο ως άνω τραυματισμός αντιμετωπίστηκε, αρχικά, με φυσιοθεραπεία και ανάπαυση. Κατά την επανεξέταση του ενάγοντα, στις 6/4/2011, από τον Μ.Ε.6, διαπιστώθηκε ευαισθησία κατά την πίεση στην οσφυοϊερά μοίρα της σπονδυλικής στήλης και σε αμφότερες τις ιερολαγώνιες αρθρώσεις. Η πρόσθια κάμψη της σπονδυλικής στήλης ήταν έντονα περιορισμένη και επώδυνη, ο δε πόνος αντανακλούσε στο ιερό οστούν και σε αμφότερους τους γλουτούς. Κατά την εξέταση του ενάγοντα από τον Μ.Υ.3, στις 12/2/2013, το αιμάτωμα είχε υποχωρήσει πλήρως, εξακολουθούσαν όμως να παραμένουν ήπιας έντασης περιοδικές ενοχλήσεις στην περιοχή της οσφύος οι οποίες θα είναι μόνιμες. Οι ως άνω ενοχλήσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν με απλή ανάπαυση και, σε περίπτωση που γίνονται πιο έντονες, με αναλγητικά χάπια και ανάπαυση. Ο υπολογισμός των γενικών αποζημιώσεων Στην υπόθεση Παναγιώτη Παναγή ν. Σάββα Κακόψιτου

(2001)1 Α.Α.Δ. 839, λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Πρέπει να λεχθεί ότι η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει επιδείξει μια σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων. Έχει τονίσει την ανάγκη για μια πιο δίκαιη και φιλελεύθερη αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας (βλ. Ioannou and Paraskevaides (Overseas) Ltd and Another v. Christofis

(1982)1 C.L.R. 789, Παναγή ν. Θεοδώρου

(1992)2 Α.Α.Δ. 1303, Ηρακλέους ν. Πήτρου

(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Αριστοδήμου ν. Θωμά, Π.Ε. 9320 και Βρυωνίδη ν. Σοφρωνίου, Π.Ε. 9479, ημερ. 23.09.97). Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση (βλ. υπόθεση Παναγή πιο πάνω). Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος.» Στην υπόθεση Jamal Ismail v. Μιχαήλ Αντωνίου κ.ά., ECLI:CY:AD:2014:A107, Πολ. Έφεση αρ. 333/2009, ημερομηνίας 12/2/2014, αναφέρεται ότι: «Σύμφωνα με τη νομολογία ο «Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα. (Βλ. Fletcher v. Autocar Transporters Ltd

(1968)1 All E.R. 726, Constantinou v. Slahouris

(1969)1 C.L.R. 416). Με άλλες λέξεις, το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας, σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» (Βλ. Fysco Constructing Co. Ltd v. Γεωργίου

(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1028 και Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ. κ.α.

(2000)1 Α.Α.Δ. 1049). Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (Βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74).» Η υπόθεση Jamal Ismail (ανωτέρω) μνημονεύεται στη γραπτή αγόρευση των δικηγόρων αμφοτέρων των διαδίκων. Στη γραπτή αγόρευση των ευπαίδευτων συνηγόρων της εναγομένης, κατόπιν αντιπαραβολής των τραυματισμών του εφεσείοντος της ως άνω αναφερομένης υπόθεσης με τους τραυματισμούς που υπέστη ο ενάγοντας στην παρούσα υπόθεση, υποστηρίζεται ότι οι εκεί τραυματισμοί του εφεσείοντα ήταν πολύ πιο σοβαροί από τους τραυματισμούς που υπέστη ο ενάγοντας, γι΄ αυτό δικαιολογείτο η επιδίκαση πολύ μεγαλύτερου ποσού αποζημιώσεων απ΄ ό,τι το ποσό που θα πρέπει να επιδικαστεί στον ενάγοντα. Στην ανωτέρω υπόθεση ο εφεσείων, ηλικίας 45 χρόνων κατά το χρόνο του τραυματισμού του και 52 χρόνων κατά την έκδοση της πρωτόδικης απόφασης, καθ΄ όλα υγιής και δραστήριος κατά τον προ του τραυματισμού του χρόνο, υπέστη (α) κάταγμα 9ης και 10ης πλευράς αριστερά (β) επηρεασμό της αναπνευστικής λειτουργίας με εισπνευστικό και εκπνευστικό συριγμό, δύσπνοια και εύκολη κόπωση κατά την άσκηση (γ) συσσώρευση υγρών στην άνω κοιλιακή χώρα που καθιστούσε αναγκαία επείγουσα λαπαροτομή. Για μεγάλο χρονικό διάστημα υπήρχε κίνδυνος επιπλοκών όπως η δημιουργία συμφύσεων αλλά δεν υπήρξε μαρτυρία ότι όντως υπήρξαν τέτοιες επιπλοκές. (δ) Ρήξη σπλήνας που κατέστησε αναγκαία επείγουσα σπληνεκτομή. Για αρκετό χρονικό διάστημα μετέπειτα υπήρχε αυξημένος κίνδυνος λοιμώξεων και θρομβώσεων ο οποίος μειώνεται με την πάροδο του χρόνου. Λόγω της σπληνεκτομής, θα πρέπει να λαμβάνει αντιπηκτική θεραπεία εφ΄ όρου ζωής και εμβολιασμό σε τακτικά χρονικά διαστήματα για τον πνευμονιόκοκκο, ήτοι κάθε χρόνο. (ε) Ψυχολογικά προβλήματα τα οποία αποτελούνται από συμπτώματα μεταδιασειστικού συνδρόμου και μετατραυματικής αγχώδους διαταραχής και (στ) πόνους στα πόδια. Η ζωή του έχει αλλάξει ριζικά προς το χειρότερο. Δεν μπορεί να ζήσει με τον ίδιο τρόπο όπως και προηγουμένως αφού, λόγω των αναπνευστικών προβλημάτων και του πόνου στα πόδια, κουράζεται εύκολα και ταλαιπωρείται. Δεν με βρίσκει σύμφωνο η θέση των ευπαίδευτων συνηγόρων της εναγομένης ότι οι τραυματισμοί της ανωτέρω αναφερομένης υπόθεσης είναι σοβαρότεροι, κατά πολύ μάλιστα, από τους τραυματισμούς του ενάγοντα. Χωρίς να διαφεύγει της προσοχής μου η επισήμανση της γραπτής αγόρευσης των ευπαίδευτων συνηγόρων της εναγομένης, ότι ο ενάγοντας δεν έχει απωλέσει οποιοδήποτε όργανο, όπως ο εφεσείων στην υπόθεση Jamal Ismail (ανωτέρω), εντούτοις δεν θα μπορούσα να παραγνωρίσω ότι οι τραυματισμοί που υπέστη έθεσαν σε κίνδυνο την ίδια του τη ζωή. Δεν θα μπορούσαν, επίσης, να μη ληφθούν υπόψη οι πολλαπλές χειρουργικές επεμβάσεις στις οποίες υπεβλήθη, παρά το ότι δεν ήταν όλες της ίδιας σοβαρότητας. Δεν θα μπορούσε, ακόμα, να διαφύγει της προσοχής μου ότι μετεγχειρητικά πάσχει από έλλειψη κοιλιακών τοιχωμάτων, η οποία έχει επιφέρει όλους τους περιορισμούς τους οποίους έχω παραθέσει σε προγενέστερο σημείο της απόφασής μου και οι οποίοι έχουν υποβαθμίσει κατά πολύ την ποιότητα ζωής του, την οποία απολάμβανε κατά τον προ του ατυχήματος χρόνο. Από την άλλη, όμως, δεν μπορεί να διαφύγει της προσοχής μου ότι ο ενάγοντας είναι αρκετά μεγαλύτερης ηλικίας, εν συγκρίσει με την ηλικία του εφεσείοντα στην υπόθεση Jamal Ismail (ανωτέρω). Υπενθυμίζω ότι κατά τον χρόνο του επίδικου δυστυχήματος ήταν ηλικίας 62 χρόνων και κατά το χρόνο εκδίκασης της αγωγής 69 χρόνων. Αφού συνεκτίμησα όλα όσα έχω αναφέρει πιο πάνω και αφού έλαβα υπόψη μου τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη ο ενάγοντας και εξακολουθεί να υφίσταται συνεπεία του τραυματισμού του, έχω καταλήξει ότι το ποσό των €155.000,00 είναι δίκαιο και εύλογο για να επιδικαστεί προς όφελός του. Στον υπολογισμό του ως άνω ποσού έχω λάβει υπόψη μου και τον τραυματισμό των μαλακών μορίων που υπέστη στην περιοχή της οσφύος ο οποίος, ως ευτύχημα, δεν ήταν σοβαρής μορφής, χωρίς φυσικά να παραγνωρίζω ότι κάποιας ήπιας έντασης ενοχλήματα θα παραμείνουν ως μόνιμα. Όσον αφορά τον τόκο, όπως είναι νομολογημένο, βάσει του άρθρου 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148, επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ο χρόνος από τον οποίο θα αρχίζει ο τόκος. Ευχέρεια που όμως αιτιολογείται δικαστικά και με αναφορά στα γεγονότα της υπόθεσης. Εκτός ιδιαιτέρων συνθηκών, δεν είναι ορθό ο υποστείς τραυματισμούς από την αδικοπραξία του αντιδίκου του να μη λαμβάνει και το ευεργέτημα του νόμιμου τόκου από τη γένεση του αγώγιμου δικαιώματος (Χρυσάνθου κ.ά. ν. Φραντζή

(2010)1(Β) Α.Α.Δ. 1295). Η υπό εξέταση αγωγή καταχωρίστηκε 20 περίπου μήνες μετά την ημερομηνία του επίδικου ατυχήματος, συγκεκριμένα, καταχωρίστηκε στις 6/12/

Έχοντας, όμως, κατά νου το μεγάλο χρονικό διάστημα που απαιτήθηκε για την αποθεραπεία του ενάγοντα, δεν θεωρώ ότι υπήρξε καθυστέρηση υπό τις περιστάσεις, η οποία θα μπορούσε να δικαιολογήσει την αποστέρηση από τον ενάγοντα του ευεργετήματος για επιδίκαση τόκου από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος. Ως εκ τούτου, θα επιδικαστεί νόμιμος τόκος επί του ποσού των γενικών αποζημιώσεων από τις 22/4/2009, με τις ανάλογες τροποποιήσεις που επήλθαν στο ποσοστό του. Οι ειδικές ζημιές του ενάγοντα Οι αξιούμενες από τον ενάγοντα ειδικές αποζημιώσεις, όπως έχουν περιοριστεί στη γραπτή του δήλωση - τεκμήριο 6, είναι οι ακόλουθες: Τίτλος Περιγραφή Σύνολο (€) 1 Απώλεια Εισοδη-μάτων Απώλεια Μηνιαίων Μισθών από 01/04/09 μέχρι 30/06/11 (26 μήνες) → €68.432,00, πλέον 13ος και 14ος μισθός (4 μισθοί) → €10.450,00, πλέον ετήσια άδεια 25 ημερών (75 ημέρες) → €7.830,
ΣΥΝΟΛΟ €86.712,00 μείον €44.258,00 που πληρώθηκαν από την εναγόμενη 42.454,00 2 Απώλεια Υπερωριών Σύνολο εισοδημάτων από Υπερωρίες τους τελευταίους 28 μήνες πριν το ατύχημα → €14.311,00 διά 28 μήνες → €511,00 μέσος όρος υπερωριών ανά μήνα επί 26 μήνες (αναρρωτική άδεια) 13.286,00 3 Απώλεια Εισφορών στο Ταμείο Προνοίας 7,5% επί του ύψους του μηνιαίου μισθού ανά μήνα επί 26 μήνες (αναρρωτική άδεια) 5.100,00 4 Ιατρικά έξοδα Ιατρική αμοιβή για εξετάσεις, ακτινογραφίες και έκδοση ιατρικού πιστοποιητικού (Δρ. Κυριάκος Ανδρέου) → €500,00 πλέον έξοδα για αγορά ιατρικών ζωνών υποστήριξης του σπονδύλου και της λεκάνης → €500,00 1.000,00 5 Φυσιοθε-ραπείες Α) Έξοδα που καταβλήθηκαν για φυσιοθεραπείες μέχρι σήμερα Β) Έξοδα για μελλοντικές φυσιοθεραπείες → €35,00 η κάθε επίσκεψη Χ 1 φορές την εβδομάδα Χ 5 χρόνια (ενδεικτικά) 8.900,00 9.100,00 6 Νοσηλευ-τικές Δαπάνες Νοσηλευτικές Υπηρεσίες που παρείχε η σύζυγος και άλλα μέλη της οικογένειας του για τουλάχιστον ένα έτος → €100,00/μέρα 36.500,00 7 Εξειδικευ-μένη Απώλεια Μελλοντι-κών Εισοδημά-των α) Απώλεια Εισοδημάτων από τις εργασίες του ως τεχνίτης → €25.000,00/έτος επί 10 έτη β) Απώλεια Εισοδημάτων από τις αγροτικές ασχολίες του → €1.500,00/έτος επί 10 έτη 250.000,00 15.000,00 8 Μελλοντι-κά έξοδα - Έξοδα σε οικιακή βοηθό Καταβολή σε οικιακή βοηθό → €1.300,00/έτος επί 7 έτη Ανάγκη εργοδότησης οικιακής βοηθού εφ' όρου ζωής €520/μήνα, δηλαδή €6.240,00 το χρόνο, ενδεικτικά για τα επόμενα 10 έτη 9.100,00 62.400,00 ΣΥΝΟΛΟ: €452.840,00 Απώλεια εισοδημάτων, απώλεια υπερωριών και απώλεια εισφορών στο Ταμείο Προνείας Αποτέλεσε κοινό τόπο ότι, σε περίπτωση που δεν επεσυνέβαινε το επίδικο ατύχημα, ο ενάγοντας θα εργοδοτείτο στην εναγομένη μέχρι την 30/6/2011, ημερομηνία κατά την οποία θα συνταξιοδοτείτο. Οι ως άνω αξιώσεις του ενάγοντα υπ΄ αριθμό 1, 2 και 3, αφορούν την περίοδο των 26 μηνών, ήτοι από τον Απρίλιο του 2009 που επεσυνέβη το επίδικο ατύχημα μέχρι την ημερομηνία που θα συνταξιοδοτείτο. Η εναγομένη, από πλευράς της, ισχυρίζεται ότι ο ενάγοντας έχει πληρωθεί όλες τις απολαβές και τα ωφελήματα τα οποία δικαιούτο για ολόκληρο το χρονικό διάστημα μέχρι τη συνταξιοδότησή του, με βάση τις πρόνοιες της συλλογικής σύμβασης του 2009 που υπεγράφη μεταξύ της Κυπριακής Εταιρείας Τσιμέντων και των συντεχνιών ΣΕΚ - ΠΕΟ (τεκμήριο 17). Αποτέλεσε κοινό τόπο ότι ο ενάγοντας πληρώθηκε από την εναγομένη μέρος του ποσού, από ολόκληρο το αξιούμενο εκ μέρους του ποσό. Η εναγομένη ισχυρίζεται ότι θα πρέπει να τύχουν εφαρμογής οι όροι της ρηθείσας σύμβασης - τεκμήριο
Στη γραπτή αγόρευση των ευπαίδευτων συνηγόρων του ενάγοντα υποστηρίζεται ότι οι όροι του τεκμηρίου 17 θα τύγχαναν εφαρμογής στην περίπτωση που αξιώνονταν εναντίον της εναγομένης δεδουλευμένοι ή οφειλόμενοι μισθοί στο αρμόδιο Δικαστήριο Εργατικών Διαφορών. Δεν είναι αυτή η περίπτωση όμως, καθότι αυτό το οποίο αξιώνεται με την υπό εξέταση αγωγή είναι αποζημιώσεις για απώλεια εισοδημάτων συνεπεία της αμέλειας της εναγομένης. Η εισήγηση των ευπαίδευτων συνηγόρων του ενάγοντα με βρίσκει απόλυτα σύμφωνο. Αυτό το οποίο αξιώνεται εναντίον της εναγομένης είναι αποζημιώσεις, συνεπεία της αμελούς συμπεριφοράς της, ως εργοδότριας του ενάγοντα, αμέλεια την οποία έχει αποδεχτεί πλήρως. Συνεπώς, οι όροι της ρηθείσας συλλογικής σύμβασης - τεκμήριο 17 δεν θα μπορούσαν να περιορίσουν την ευθύνη της για την πλήρη αποζημίωση του ενάγοντα, για οποιαδήποτε απώλεια έχει υποστεί συνεπεία του επίδικου εργατικού ατυχήματος. Το ποσό το οποίο αξιώνεται από την εναγομένη, ως απώλεια μηνιαίων μισθών, 13ου και 14ου μισθού καθώς και για ετήσια άδεια 25 ημερών, είναι €86.712,
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να επισημανθεί ότι δεν έχει αμφισβητηθεί, από πλευράς εναγομένης, η ορθότητα υπολογισμού του ως άνω ποσού ως αντιπροσωπεύον το συνολικό ποσό των ως άνω απολαβών και ωφελημάτων για ολόκληρη την περίοδο των 26 μηνών. Όπως δε διευκρινίζεται στη γραπτή αγόρευση των ευπαίδευτων συνηγόρων του ενάγοντα, λήφθηκε υπόψη το μικτό μηνιαίο εισόδημα του ενάγοντα και όχι το καθαρό. Από το ως άνω ποσό των €86.712,00 αφαιρείται το ποσό των €44.258,00 που, σύμφωνα με τον ισχυρισμό του ενάγοντα, έχει ήδη πληρωθεί από την εναγομένη. Όπως διαφάνηκε μέσα από την αδιαμφισβήτητη μαρτυρία της Μ.Υ.1, το μικτό (ακάθαρτο) ποσό που πληρώθηκε στον ενάγοντα από την εναγομένη ανέρχεται σε €59.875,
Έχει διαφανεί δε ότι το ποσό των €44.258,00 είναι το καθαρό ποσό που εισέπραξε ο ενάγοντας, μετά την αφαίρεση των εισφορών στα διάφορα ταμεία, όπως Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Ταμείο Προνοίας, Φόρος Εισοδήματος κ.λπ. Καθίσταται, λοιπόν, φανερό ότι από το συνολικό ποσό των €86.712,00 θα πρέπει να αφαιρεθεί το ποσό των €59.875,71 και όχι το ποσό των €44.258,00, το οποίο λανθασμένα ισχυρίζεται ο ενάγοντας ότι πληρώθηκε από την εναγομένη. Μετά την αφαίρεση δε του ποσού των €59.875,71 παραμένει ως υπόλοιπο €26.836,29, το οποίο αντιπροσωπεύει το μικτό (ακάθαρτο) εισόδημα, το οποίο θα έπρεπε να πληρωθεί από την εναγομένη. Από το ποσό δε των €26.836,29 θα πρέπει να αφαιρεθούν τα ποσά τα οποία θα έπρεπε να πληρωθούν στα διάφορα ταμεία. Ενόψει δε του ότι δεν υπάρχει ενώπιόν μου η απαιτούμενη μαρτυρία αναφορικά με το ακριβές ποσό που θα πρέπει να αφαιρεθεί, θα προβώ ο ίδιος σε ένα υπολογισμό του ποσοστού που θα πρέπει να αποκοπεί. Όπως είναι νομολογημένο, το Δικαστήριο θα πρέπει να προβαίνει το ίδιο, όπου δεν υπάρχει η απαιτούμενη μαρτυρία, σε ένα υπολογισμό, όχι κατ' ανάγκη ακριβή, με βάση τους σχετικούς Νόμους που αφορούν την πληρωμή φόρου εισοδήματος, έκτακτης εισφοράς και κοινωνικών ασφαλίσεων, για να καταλήξει στο καθαρό ποσό των απολαβών του ενάγοντα (Αριστοδήμου ν. Πέτρου

(1995)1 Α.Α.Δ. 980 και Ευρυπίδης Συκοπετρίτης Λτδ ν. Αθηνάκη

(2005)1 Α.Α.Δ. 844). Έχοντας κατά νου τις πρόνοιες των σχετικών περί Φόρου Εισοδήματος Νόμων και των περί Κοινωνικών Ασφαλίσεων Νόμων έχω καθορίσει το ποσοστό αυτό στο 25%. Εφόσον αφαιρεθεί δε το ποσό των €6.709,72, το οποίο αντιστοιχεί στο ποσοστό 25%, παραμένει ως καθαρό το ποσό των €20.127,

Αξιώνεται, επίσης, από τον ενάγοντα η απώλεια των υπερωριών του για τους τελευταίους 28 μήνες μέχρι την αφυπηρέτησή του. Αυτό το οποίο έχω διαπιστώσει από μια προσεκτική εξέταση όλων των δελτίων πληρωμής, τα οποία εξέδιδε η εναγομένη, όπως αυτά εμπεριέχονται στο τεκμήριο 14, από το έτος 2001 ο ενάγοντας είχε ανελλιπώς απολαβές από υπερωριακή απασχόληση στην εναγόμενη. Θα πρέπει δε να επισημανθεί ότι, όπως επεξήγησε στη μαρτυρία του, οι περισσότερες υπερωρίες προγραμματίζονταν εκ των προτέρων και πάντοτε εργάζονταν για 12 ώρες κατά τις προγραμματισμένες υπερωρίες. Ήταν δε υποχρεωμένος να εργαστεί υπερωριακά τόσο για τις ανάγκες του εργοστασίου, όσο και για δικό του όφελος. Η εναγομένη, από πλευράς της, δεν αμφισβητεί ότι καθ΄ όλα τα προηγούμενα έτη ο ενάγοντας εργαζόταν υπερωριακά. Υπεβλήθη, όμως, από την ευπαίδευτη συνήγορο της εναγομένης κατά την αντεξέταση του ενάγοντα, ότι λόγω της συγχώνευσης των τσιμεντοποιΐων Βασιλικού και Μονής οι ανάγκες για υπερωριακή απασχόληση στο μέλλον θα ήταν σε πολύ μικρό βαθμό. Αυτό το οποίο θα πρέπει να επισημανθεί είναι ότι η θέση αυτή παρέμεινε σε επίπεδο απλής υποβολής, χωρίς να παρουσιαστεί μαρτυρία η οποία θα μπορούσε να την τεκμηριώσει. Συνεπώς, δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη από το Δικαστήριο. Καταλήγω δε ότι ο ενάγοντας απώλεσε απολαβές από υπερωριακή απασχόληση την οποία θα εκτελούσε κατά τους 26 μήνες που του είχαν απομείνει μέχρι την αφυπηρέτησή του και όχι για τους 28 μήνες που λανθασμένα καταγράφεται στις ως άνω λεπτομέρειες ειδικών ζημιών. Αξίζει, όμως, να επισημανθεί ότι το συνολικό ποσό των €13.286,00 που αξιώνεται από τον ενάγοντα αντιστοιχεί σε 26 μήνες υπερωριακή απασχόληση και όχι σε
Αξιώνει δε το ποσό των €511,00 μηνιαίως, ως ο μέσος όρος των υπερωριών ανά μήνα. Εν πρώτοις, θα πρέπει να αναφερθεί ότι δεν έχει αμφισβητηθεί από πλευράς εναγομένης η ορθότητα του υπολογισμού του ως άνω ποσού. Εξετάζοντας, όμως, με προσοχή τα δελτία πληρωμής - τεκμήριο 18 - παρατηρώ ότι κατά τον μήνα Μάιο του 2009 πληρώθηκε στον ενάγοντα ποσό €481,82 από υπερωρίες. Παρά το ότι δεν διευκρινίζεται σε ποια περίοδο ή μήνα αντιστοιχεί το ως άνω ποσό, αφού κατά τον Μάιο του 2009 ο ενάγοντας βρισκόταν με αναρρωτική άδεια, εντούτοις θεωρώ ότι ο μήνας αυτός θα πρέπει να αφαιρεθεί από το σύνολο των 26 μηνών. Συνεπώς, οι μήνες οι οποίοι θα υπολογιστούν μειώνονται σε
Κατ΄ επέκταση, και το συνολικά αξιούμενο ποσό θα πρέπει να μειωθεί σε €12.775,
Από αυτό δε το ποσό θα πρέπει να αφαιρεθεί ποσοστό 25%, το οποίο έχω καθορίσει πιο πάνω, ως αποκοπές για πληρωμή στα διάφορα ταμεία. Αφαιρουμένου δε του ποσού των €3.193,75, που αντιστοιχεί στο ποσοστό του 25%, παραμένει ως καθαρό ποσό €9.581,25 το οποίο δικαιούται να εισπράξει ο ενάγοντας από την εναγόμενη. Αξιώνεται, επίσης, η απώλεια εισφορών στο Ταμείο Προνοίας, την οποία ο ενάγοντας έχει καθορίσει σε ποσοστό 7,5% επί του ύψους του μηνιαίου του μισθού για τους 26 μήνες μέχρι την αφυπηρέτησή του, ήτοι συνολικό ποσό €5.
Στη γραπτή αγόρευση των ευπαίδευτων συνηγόρων του ενάγοντα υποστηρίζεται ότι το ποσό αυτό θα καταβαλλόταν από την εναγομένη στο Ταμείο Προνοίας, εφόσον εργαζόταν κανονικά, ποσό το οποίο έχασε λόγω του επίδικου ατυχήματος. Αυτό το οποίο παρατηρώ, όμως, από μια προσεκτική εξέταση των δελτίων πληρωμής της περιόδου από 1/4/2009 μέχρι 30/6/2011 - τεκμήριο 18 - είναι ότι υπάρχουν, σχεδόν μηνιαία, αποκοπές από τις απολαβές του ενάγοντα, οι οποίες καταβάλλονταν στο Ταμείο Προνοίας, ανερχόμενες συνολικά για όλη την ως άνω περίοδο σε €5.642,
Υπάρχουν, επίσης, αντίστοιχες εισφορές εκ μέρους του εργοδότη στο Ταμείο Προνοίας οι οποίες ανέρχονται συνολικά σε €4.586,02 για όλη την ως άνω περίοδο. Δυστυχώς, δεν διευκρινίζεται από πλευράς ενάγοντα ο τρόπος με τον οποίο κατέληξε στον υπολογισμό του ποσού των €5.100,00, ούτε το κατά πόσο το ποσό αυτό αντιστοιχεί στο τυχόν επιπλέον ποσό, το οποίο θα έπρεπε να πληρωθεί εκ μέρους του εργοδότη. Ενόψει των ως άνω κενών στην προσαχθείσα μαρτυρία, το Δικαστήριο παρέμεινε αβοήθητο με αποτέλεσμα να μην είναι σε θέση να προβεί στον υπολογισμό του ποσού που έχει σχέση με την ισχυριζόμενη απώλεια εισφορών στο Ταμείο Προνοίας. Ιατρικά έξοδα Αξιώνεται το ποσό των €500,00 ως η ιατρική αμοιβή, οι ακτινογραφίες και η έκδοση του ιατρικού πιστοποιητικού του Μ.Ε.
Πέραν του ότι το ποσό αυτό έχει τεκμηριωθεί πλήρως με την κατάθεση της σχετικής απόδειξης - τεκμήριο 9 - δεν έχει αμφισβητηθεί καθ΄ οιονδήποτε τρόπο από πλευράς εναγομένης. Επισημαίνω ακόμα ότι περιλαμβάνεται στα ποσά τα οποία η εναγομένη αποδέχεται, στη γραπτή αγόρευση των ευπαίδευτων συνηγόρων της, ότι ο ενάγοντας δικαιούται να εισπράξει. Κάτω από το κονδύλι των ιατρικών εξόδων αξιώνεται, ακόμα, ποσό €500,00 για τα έξοδα αγοράς ιατρικών ζωνών υποστήριξης του σπονδύλου και της λεκάνης. Θα πρέπει, όμως, να επισημάνω ότι καμιά μαρτυρία παρουσιάστηκε προς τεκμηρίωση του συγκεκριμένου ποσού. Όπως είναι δε νομολογημένο, οι ειδικές ζημιές, πέραν του ότι θα πρέπει να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρεια, θα πρέπει και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα, σαφήνεια και συγκεκριμένα στοιχεία (Παπαϊωάννου ν. Κωνσταντίνου

(2008)1(Β) Α.Α.Δ. 1083). Συνεπώς, το ποσό αυτό δεν μπορεί να επιδικαστεί. Έξοδα για φυσιοθεραπείες Αξιώνεται από τον ενάγοντα το ποσό των €8.900,00 για φυσιοθεραπείες στις οποίες υποβλήθηκε μέχρι τη μέρα που έδινε τη μαρτυρία του στο Δικαστήριο καθώς και επιπρόσθετο ποσό €9.100,00 ως τα έξοδα για μελλοντικές φυσιοθεραπείες, ήτοι για τα επόμενα 5 χρόνια, για μία φορά την εβδομάδα προς €35,00 η κάθε επίσκεψη. Θα πρέπει να υπενθυμίσω ότι το Δικαστήριο, με βάση την ενώπιόν του αποδεκτή μαρτυρία, κατέληξε ότι ο κατ΄ ανώτατο όριο αριθμός φυσιοθεραπειών στις οποίες δικαιολογείτο όπως υποβληθεί ο ενάγοντας για τους τραυματισμούς στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης ήταν

Συνεπώς, δικαιούται να αποζημιωθεί από την εναγομένη για τον ως άνω αριθμό φυσιοθεραπειών, το κόστος των οποίων καθορίστηκε από τον Μ.Ε.7 σε €35,00 η κάθε μία. Το συνολικό δε ποσό ανέρχεται σε €630,
Νοσηλευτικές δαπάνες Αξιώνεται από τον ενάγοντα το ποσό των €36.500,00 το οποίο αντιπροσωπεύει τις νοσηλευτικές υπηρεσίες που του παρείχε η σύζυγος και άλλα μέλη της οικογένειάς του για τουλάχιστο ένα χρόνο, προς €100,00 ημερησίως. Στην υπόθεση Οικονομίδου κ.α. ν. Κουβέλλα κ.α.

(2012)1(Γ) Α.Α.Δ. 1299 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «.Στην υπόθεση Μιχαήλ ν. Ονουφρίου

(2002)1 Α.Α.Δ. 1349, κρίθηκε ότι η τραυματισθείσα δεν δικαιούται σε αποζημίωση για τα απωλεσθέντα εισοδήματα της μητέρας της για το διάστημα που την φρόντιζε, αφού δεν ισχυρίστηκε ότι της κατέβαλε οποιοδήποτε ποσό για τις φροντίδες της ή έστω ότι αυτή την φρόντιζε επ΄ αμοιβή. Το Ανώτατο Δικαστήριο κατέληξε ότι ο ισχυρισμός της μητέρα ότι έχασε τους μισθούς της δεν είναι αρκετός εφ΄ όσον δεν συσχετίζεται με αξίωση της εφεσείουσας. Η εφεσείουσα θα είχε δικαίωμα αποζημίωσης για τα εισοδήματα που η μητέρα της απώλεσε όταν την φρόντιζε, νοουμένου ότι της είχε καταβάλει το ανάλογο ποσό. Το γεγονός και μόνο ότι η μητέρα εγκατέλειψε την εργασία της για να την φροντίζει δεν κρίθηκε αρκετό από το Εφετείο για να επιδικαστούν σχετικές αποζημιώσεις. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Με την επιδίκαση αποζημιώσεων για τη φροντίδα συγγενών δεν επιτρέπεται στον αδικοπραγήσαντα να επωφεληθεί από την ετοιμότητα των στενών συγγενών να προσφέρουν χαριστικές υπηρεσίες, ούτε, στην αντίθετη περίπτωση, δίδεται η ευκαιρία στον τραυματία ενάγοντα να ανταμείψει τους οικείους του για τη φροντίδα που του προσφέρουν. Ο σύζυγος ή οι στενοί συγγενείς δυνατόν να δικαιούνται αποζημίωσης για τις υπηρεσίες και φροντίδες που προσέφεραν στον τραυματισθέντα, αλλά αυτό τους το δικαίωμα είναι αυτοτελές και θα μπορούσαν να το αξιώσουν προσωπικά εναντίον του εναγόμενου. Αν οι υπηρεσίες τους ανταμείφθηκαν με χρηματική καταβολή και η ενάγουσα μπορεί να διεκδικήσει το σχετικό κονδύλι που κατέβαλε.» Στην υπό εξέταση υπόθεση, αυτό το οποίο παρατηρώ είναι ότι δεν υπάρχει ίχνος μαρτυρίας από πλευράς ενάγοντα ότι κατέβαλε σε συγκεκριμένο ή συγκεκριμένα πρόσωπα της οικογένειάς του οποιοδήποτε ποσό. Απλά, αναφέρεται σε κάποιο σημείο της γραπτής του δήλωσης - τεκμήριο 6 - ότι καθ΄ όλη τη διάρκεια της νοσηλείας του στην κλινική και αργότερα στο σπίτι, η σύζυγός του αλλά και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς του, κυρίως ο γιος του (Μ.Ε.3) του παρείχαν ανελλιπώς νοσηλευτική φροντίδα, γι΄ αυτό διεκδικεί νοσηλευτικές δαπάνες στο δίκαιο μέτρο της αξίας των υπηρεσιών για τη φροντίδα που του παρείχαν τα πρόσωπα αυτά για διάρκεια πέραν του ενός έτους. Θα πρέπει, ακόμα, να επισημανθεί ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε μαρτυρία ως προς τον τρόπο υπολογισμού του ποσού των €100,00 ημερησίως. Ενόψει των όσων αναφέρονται πιο πάνω, το ως άνω αξιούμενο κονδύλι δεν θα μπορούσε να επιδικαστεί από το Δικαστήριο. Εξειδικευμένη απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων Κάτω από το συγκεκριμένο κονδύλι αξιώνεται από τον ενάγοντα ποσό €250.000,00 ως η απώλεια εισοδημάτων από τις εργασίες του ως τεχνίτης/πελεκάνος επί €25.000,00 ετησίως για 10 χρόνια καθώς και η απώλεια εισοδημάτων από τις αγροτικές του ασχολίες προς €1.500,00 ετησίως για 10 χρόνια. Αυτό το οποίο παρατηρώ είναι ότι δεν έχουν παρουσιαστεί οποιαδήποτε συγκεκριμένα στοιχεία ή αποδείξεις, επί των οποίων θα μπορούσε να βασιστεί το Δικαστήριο ώστε να επιδικάσει οποιοδήποτε ποσό. Η γενική και αόριστη αναφορά του ενάγοντα σε κάποια ποσά τα οποία ισχυρίζεται ότι θα κέρδιζε από τις ως άνω εργασίες, δεν ικανοποιεί τη νομολογιακή αρχή ότι οι ειδικές αποζημιώσεις θα πρέπει να αποδεικνύονται με αυστηρότητα, με σαφήνεια και συγκεκριμένα στοιχεία (Παπαϊωάννου ν. Κωνσταντίνου (ανωτέρω)). Ούτε τα κατατεθέντα από μέρους του πιστοποιητικά (τεκμήριο 11) ή η επιστολή προς τον Οργανισμό Γεωργικής Ασφάλισης (τα εκμήριο 12) θα μπορούσαν να βοηθήσουν το Δικαστήριο. Κατά συνέπεια, δεν θα μπορούσε να επιδικαστεί οποιοδήποτε ποσό προς όφελός του. Μελλοντικά έξοδα - έξοδα σε οικιακή βοηθό Αξιώνεται το συνολικό ποσό των €9.100,00 για πληρωμή οικιακής βοηθού προς €1.300,00 ετησίως για 7 έτη, επιπρόσθετα δε αξιώνεται ποσό €62.400,00 ως ο μισθός για την εργοδότηση οικιακής βοηθού εφ΄ όρου ζωής για τα επόμενα 10 χρόνια προς €520,00 μηνιαίως, δηλαδή €6.240,00 το χρόνο. Στη γραπτή του δήλωση - τεκμήριο 6 - ο ενάγοντας ισχυρίζεται ότι λόγω των σοβαρών επιπτώσεων που είχε το επίδικο ατύχημα στην κατάσταση της υγείας του αλλά και στην οικογενειακή και κοινωνική του ζωή αναγκάστηκε τα τελευταία 7 χρόνια να εργοδοτεί οικιακή βοηθό μια φορά την εβδομάδα στην οποία καταβάλλει €25,00 για την κάθε φορά. Ισχυρίζεται, επίσης, ότι επιβάλλεται να προσλάβει μόνιμα οικιακή βοηθό η οποία θα διαμένει στο σπίτι του και θα τον βοηθά για το υπόλοιπο της ζωής του. Πέραν του ότι δεν έχει παρουσιαστεί οποιαδήποτε απόδειξη αναφορικά με την πληρωμή του ποσού των €25,00 εβδομαδιαίως, δεν έχει επεξηγηθεί από τον ενάγοντα ποιες ήταν οι συγκεκριμένες υπηρεσίες που του πρόσφερε η οικιακή βοηθός ώστε να διαφαίνετο ότι ήταν αναγκαία η εργοδότησή της. Όσον αφορά την ανάγκη για εργοδότηση οικιακής βοηθού για το υπόλοιπο της ζωής του, θα πρέπει να υπενθυμίσω ότι το Δικαστήριο κατέληξε σε εύρημα ότι ο ενάγοντας είναι σε θέση να αυτοεξυπηρετηθεί. Υπενθυμίζω, επίσης, ότι το Δικαστήριο απέρριψε τον ισχυρισμό του ότι η κατάσταση της κοιλιάς του επιδεινώνεται συνεχώς με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αυτοσυντηρηθεί στο μέλλον με αποτέλεσμα να είναι αναγκαίες οι υπηρεσίες της οικιακής βοηθού για να τον βοηθά στη μεταφορά του. Επισημαίνω ακόμα ότι, πέραν της ως άνω γενικής αναφοράς του ενάγοντα σε κάποια ποσά, δεν έχει παρουσιαστεί οποιοδήποτε στοιχείο ή μαρτυρία ότι η δαπάνη για την εργοδότηση οικιακής βοηθού ανέρχεται σε €520,00 μηνιαίως. Για τους λόγους που προσπάθησα να επεξηγήσω αμέσως πιο πάνω, ούτε τα συγκεκριμένα ποσά θα μπορούσαν να επιδικαστούν προς όφελός του. Η αξίωση για τιμωριτικές αποζημιώσεις Αξιώνεται, επίσης, η επιδίκαση τιμωριτικών, άλλως επαυξημένων αποζημιώσεων. Όπως αναφέρεται στη γραπτή αγόρευση των ευπαίδευτων συνηγόρων του ενάγοντα, πληρούνται οι προϋποθέσεις για να δοθεί επαυξημένο ποσό αποζημιώσεων. Εν πρώτοις, θα πρέπει να επισημανθεί ότι η δυνατότητα επιδίκασης τιμωριτικών αποζημιώσεων περιορίζεται στις περιπτώσεις αστικών αδικημάτων. Στην υπόθεση Ερωτοκρίτου ν. Θεοδώρου κ.α.

(1997)1 Α.Α.Δ. 1800 καταγράφονται οι περιπτώσεις στις οποίες μπορεί να διαταχθούν τιμωριτικές αποζημιώσεις. Οι περιπτώσεις αυτές είναι οι ακόλουθες: (α) Αστικά αδικήματα τα οποία προκύπτουν από τη χρήση καταπιεστικήςκαι αντισυνταγματικής συμπεριφοράς από λειτουργούς του Στέμματος (νοείται του δημοσίου) (β) Αστικά αδικήματα τα οποία διαπράττονται με πλήρη αδιαφορία για τα δικαιώματα του ζημιωθέντος μέρους και τα οποία διενεργούνται κάτω από συνθήκες που αποβλέπουν στον προσπορισμό κέρδους από τον αδικοπραγούντα. (γ) Όπου ο νόμος ρητά επιτρέπει την επιδίκαση παραδειγματικών αποζημιώσεων. Στην υπό εξέταση υπόθεση αυτό το οποίο έχει διαφανεί μέσα από την ενώπιόν μου μαρτυρία είναι ότι η μέθοδος εργασίας την οποία χρησιμοποιούσε ο ενάγοντας κατά τον ουσιώδη χρόνο δεν ήταν ασφαλής. Βάσει δε και της νομολογίας μας, αυτός ο οποίος σε κάθε περίπτωση έχει υποχρέωση όχι μόνο να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας αλλά και να εποπτεύει ότι τηρείται από τους εργοδοτούμενους το συγκεκριμένο σύστημα, είναι ο εργοδότης (L.P. Transbeton v. Σταύρου (ανωτέρω)). Το γεγονός όμως ότι το ακολουθούμενο σύστημα εργασίας δεν ήταν ασφαλές, από μόνο του, δεν αποτελεί παράγοντα τέτοιο ώστε να οδηγήσει στην επιδίκαση τιμωριτικών αποζημιώσεων εναντίον της εναγομένης. Συνεπώς, η σχετική αξίωση δεν μπορεί να πετύχει. Αξίζει, ακόμα, να αναφερθεί ότι με τη γραπτή δήλωση του ενάγοντα - τεκμήριο 6 - αξιώνετο ποσό €125.800,00, το οποίο ισχυρίζεται ότι θα δικαιούτο να εισπράξει σε περίπτωση που τη μέρα του ατυχήματος οι υπηρεσίες του τερματίζονταν για λόγους πλεονασμού. Το συγκεκριμένο, όμως, κονδύλι έχει εγκαταλειφθεί από τον ίδιο κατά την αντεξέτασή του. Για όλους τους λόγους που προσπάθησα να επεξηγήσω λεπτομερώς πιο πάνω, καταλήγω ότι ο ενάγοντας δικαιούται σε απόφαση εναντίον της εναγομένης για τα ποσά τα οποία έχουν αναφερθεί λεπτομερώς πιο πάνω. Όσον αφορά τα έξοδα, δεν βλέπω λόγο για απόκλιση από το γενικό κανόνα ότι ακολουθούν το αποτέλεσμα. Με βάση τα όσα αναφέρονται πιο πάνω εκδίδεται απόφαση προς όφελος του ενάγοντα και εναντίον της εναγομένης ως ακολούθως: Α. €155.000,00, ως γενικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από 22/4/2009 μέχρι εξοφλήσεως, με τις ανάλογες τροποποιήσεις που επήλθαν στο μεταξύ στο ποσοστό του. Β. €30.839,00, ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο (από της ημερομηνίας καταχώρισης της αγωγής). Γ. Έξοδα, ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο στην κλίμακα του ποσού της απόφασης. (Υπ) ..................... Θ. Θωμά, Α.Ε.Δ. /ΜΧΚ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.