← Κύπρος

Τόμη Νικολαΐδη ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 3606/2011, 30/6/2017

Τόμη Νικολαΐδη ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 3606/2011, 30/6/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup

  1. on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2017:A86 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρ. Φιλίππου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3606/2011 Μεταξύ: Τόμη Νικολαΐδη Ενάγοντος και Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας Εναγόμενου - - - - - - - - - - - - - - Ημερομηνία: 30 Ιουνίου, 2017 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: Η κα Ι. Παπαμιλτιάδους για Χρίστος Μ. Τριανταφυλλίδης Για τον Εναγόμενο: Η κα Μ. Τσαγκάρη για Γενικό Εισαγγελέα της Δημοκρατίας Α Π Ο Φ Α Σ Η Η απόφαση αφορά τη διεκδίκηση αποζημιώσεων από τον ενάγοντα εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας, η οποία εκπροσωπείται από τον Γενικό Εισαγγελέα δυνάμει του Άρθρου 57 του Περί Δικαστηρίων Νόμου (Ν. 14/1960). Ο ενάγων ήταν ένα από τα θύματα του παγκοίνως γνωστού ατυχήματος που επισυνέβη στη Ναυτική Βάση Χαρίλαος Φλωράκης στο Μαρί στις 11.07.2011. ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΙ ΣΤΑ ΔΙΚΟΓΡΑΦΑ: Ο ενάγων ισχυρίζεται ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν ηλικίας 39 ετών, ήταν υγιής, ήταν άρτια και εξειδικευμένα εκπαιδευμένος και υπηρετούσε στην Εθνική Φρουρά στην πιο πάνω Ναυτική Βάση, ως Αρχικελευστής, στη επίλεκτη Μονάδα Υποβρύχιων Καταστροφών (Μ.Υ.Κ). Βρισκόταν στον χώρο εργασίας του στην ως άνω Ναυτική Βάση όταν περί την 05:55 πρωινή ώρα συνέβη έκρηξη και/ή αυτανάφλεξη του περιεχομένου εμπορευματοκιβωτίων τα οποία περιείχαν εκρηκτικές ύλες, τα οποία ευρίσκονταν εντός και/η πλησίον της Ναυτικής Βάσης, με αποτέλεσμα να εκσφενδονιστεί από το χώρο όπου βρισκόταν και να τραυματιστεί σοβαρά και να υποστεί σωματικές και ψυχολογικές βλάβες, ζημιές και μόνιμη ή μερική ανικανότητα, πόνο και ταλαιπωρία. Το όχημα του ενάγοντος το οποίο επίσης βρισκόταν κατά τον ουσιώδη χρόνο στον ίδιο χώρο με τον ενάγοντα κατεστράφη ολοσχερώς. Στην έκθεση απαιτήσεως του παραθέτει τις ακόλουθες λεπτομέρειες των σωματικών του βλαβών: «Στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού όπου εισήχθηκε είχε διαπιστωθεί ότι απώλεσε τις αισθήσεις του και υπέστη αυχεναλγία, άλγος στην οσφύ και αιμωδία δεξιού κάτω άκρου. Επίσης υπέστη εξωτερικές κακώσεις και πολλαπλά μικρά τραύματα από θραύσματα στη δεξιά πλάγια και κοιλιακή χώρα, δεξιού κάτω άκρου και δεξιά μεριά του προσώπου, βαρηκοΐα και εμβοές στα αυτιά του. Παρέμεινε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού από τις 11.07.2011 μέχρι τις 15.07.2011. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του υποβλήθηκε μεταξύ άλλων σε ηλεκτροκαρδιογράφημα, αιματολογικό και βιοχημικό έλεγχο τα οποία ήταν χωρίς παθολογικά ευρήματα. Υποβλήθηκε επίσης σε ακτινογραφίες ΑΜΜΣ, θώρακος, ΟΜΣΣ, λεκάνης και σε υπέρηχο κοιλίας χωρίς παθολογικά ευρήματα. Εισήχθηκε στη χειρουργική κλινική και αντιμετωπίστηκε με αναλγησία. Κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του τού έγινε CT ΑΜΜΣ, ΘΜΣΣ, η οποία ήταν χωρίς παθολογικά ευρήματα. Εξετάστηκε από ορθοπεδικό χειρούργο, από ωτορινολαρυγγολόγο, νευρολόγο, ψυχίατρο και ψυχολόγο οι οποίοι έδωσαν οδηγίες αναφορικά με τη θεραπευτική αγωγή που όφειλε να ακολουθήσει. Συγκεκριμένα ο ορθοπεδικός χειρούργος έδωσε οδηγίες για χρήση μαλακού κολάρου για αναλγησία. Υπέστη σοβαρής μορφής μετατραυματικό στρες (stress) για το οποίο λαμβάνει συνεχή φαρμακευτική αγωγή με αντικαταθλιπτικά (citalopram,valiums). Υπέστη μετριο-σοβαρή νευροαισθητήριο βαρηκοΐα και εμβοές και στα δύο αυτιά εντονότερα στο δεξιό.» Στις 16.07.2011 επισκέφθηκε ιδιώτη ωτορινολαρυγγολόγο και λαρυγγοχειρουργό και έλαβε 10 ήμερη ενδοφλέβια θεραπεία. Σύμφωνα με τη γνώμη της ιατρού του η κατάσταση της ακοής του δεν παρουσίασε καμία βελτίωση. Όλες του οι εξετάσεις έδειξαν ότι η μεγάλου βαθμού νευροαισθητήριο βαρηκοΐας (70-90dB), παρέμεινε η ίδια και οι εμβοές το ίδιο έντονες (55-65db στο 2000 Ηz). Αυτό οφείλεται σε ακουστικό τραύμα και δεν αναμένεται καμία βελτίωση. Τα ευρήματα αυτά θα παραμείνουν μόνιμα και ο ενάγων θα πρέπει για το υπόλοιπο της ζωής του να είναι υπερβολικά προσεχτικός στους θορύβους. Περαιτέρω η ιατρός συνέστησε όπως ο ενάγων λάβει βοήθεια από ψυχολόγο για να αντιμετωπίσει το βάσανο των εμβοών. Για το υπόλοιπο της ζωής του θα πρέπει να χρησιμοποιεί ακουστικό βαρηκοΐας. Εξετάσθηκε σε Πανεπιστημιακή Κλινική της Ουγγαρίας σε σχέση με τα αυτιά του και έλαβε θεραπευτική αγωγή. Το Δελτίο Κλινικής του θεράποντος ιατρού της Κλινικής MAIHOUB MEDICAL LTD αναφέρει σοβαρή απώλεια ακοής και ότι ο ενάγων υπεβλήθη σε διάφορες εξετάσεις ακοής. Υπέστη και συνεχίζει να υφίσταται μετατραυματικό στρες. Παρακολουθείται συνεχώς από ψυχολόγο και από ψυχίατρο. Σύμφωνα με έκθεση ψυχολόγου ημερομηνίας 31.10.2011 ο ενάγων υπέστη: i. Έντονη ψυχολογική ενόχληση και αναταραχή στην ανάμνηση του γεγονότος ή σε ότι συμβόλιζε το τραυματικό γεγονός, ii. Επίμονη αποφυγή σκέψεων, συναισθημάτων, συζητήσεως, συναντήσεων με πρόσωπα που σχετίζονταν με το συμβάν, iii. Δυσκολία να κοιμηθεί ή να παραμείνει κοιμισμένος, iv. Ευερεθιστότητα, v. Αυξημένη αντίδραση ξαφνιάσματος, vi. Επαναλαμβανόμενα όνειρα του γεγονότος που του προκαλούν ενόχληση σε βαθμό φόβου να κοιμηθεί, vii. Αίσθημα αδιαφορίας - κενού και αποξένωσης, viii. Στεναχώρια και λύπη για τα άτομα που χάθηκαν, άγχος θανάτου για αυτό που θα μπορούσε να συνέβαινε στον ίδιο. Η νοσηλεία του συνδέθηκε με Ψυχίατρο και του χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή. Κατά τακτά χρονικά διαστήματα έχει επαναλαμβανόμενες αναμνήσεις και όνειρα σε σχέση με το συμβάν· και ως αποτέλεσμα κατά την εξέταση παρουσίαζε έντονο άγχος και σε κάποιες περιπτώσεις η συνάντηση με την ψυχολόγο δεν μπορούσε να ολοκληρωθεί. Διακατεχόταν από άγχος και τάσεις αποφυγής των αναμνήσεων για το συμβάν και αυτά συνέβαιναν στην οποιαδήποτε αναφορά ή και συνάντηση με πρόσωπα σχετιζόμενα με το θέμα «Μαρί» ή «Στρατός». Προς αποφυγή του άγχους και του πανικού απομονωνόταν κοινωνικά και απέφευγε την επαφή με τηλέφωνα και τηλεοράσεις. Η γενική εικόνα είναι του άγχος, της αυξημένης διεγερσιμότητας, της αϋπνίας και της απουσίας ευχαρίστησης. Οι συναντήσεις αναφορικά με τα ψυχολογικά προβλήματα του ενάγοντος γίνονταν στο Παλαιό Νοσοκομείο Λεμεσού γιατί το Νέο Νοσοκομείο Λεμεσού συνδέθηκε από τον Ενάγοντα με το τραυματικό συμβάν, γεγονός που του προκαλούσε ακόμα και κατά την προσέλευση του εκεί πανικό. Κρίθηκε αναγκαία η συνέχιση παροχής φροντίδας από Ψυχίατρο και του χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή. Με την αγωγή παρουσίασε βελτίωση στον ύπνο και στη διεγερσιμότητα. Παρόλο ότι συνεχίζει να στηρίζεται συστηματικά και ο ίδιος καταβάλλει μεγάλες προσπάθειες αντιμετώπισης του άγχους και της κοινωνικής απομόνωσης, ωστόσο εξακολουθεί να παρουσιάζει: (
  2. i)έντονη ψυχολογική ενόχληση και αναταραχή κατά την έκθεση σε αναμνήσεις ή νύξεις που συμβολίζουν επαφές με πρόσωπα που σχετίζονται με το συμβάν ή το στρατό, (
  3. ii)κατάθλιψη, (iii) μείωση της λειτουργικότητας του και γενικά τεράστιες ελλείψεις συγκριτικά με το επίπεδο ενός ψυχολογικά ισορροπημένου προσώπου. Η ψυχική του κατάσταση επιβάλλει συνέχιση της ψυχοθεραπευτικής βοήθειας, της φαρμακευτικής υποστήριξης και αποχής του από την εργασία του. Ο ενάγων μέχρι σήμερα συνεχίζει να λαμβάνει θεραπευτική αγωγή και συνεχίζει να παρακολουθείται από ψυχολόγο και ψυχίατρο. Ο ενάγων εξετάστηκε από ιατροσυμβούλιο στις 14.11.2012, το οποίο αφού εξέτασε τις Ιατρικές Εκθέσεις των θεραπόντων ιατρών του και μετά από κλινική εξέταση, διαπίστωσε ότι πάσχει από διαταραχή μετατραυματικού στρες και κατάθλιψη. Του χορηγήθηκε άδεια ασθενείας για περίοδο 6 μηνών και μετά επανεξέταση. Ο ενάγων εξακολούθησε να παρακολουθείται από διετίας λόγω συνδρόμου μετατραυματικού stress από ψυχολόγο και ψυχίατρο. Είναι υπό συνεχή φαρμακευτική αγωγή με αντικαταθλιπτικό και Valium λόγω ταραχών του ύπνου. Μέχρι τις 28.03.2013 εμφάνιζε βελτιωμένη κλινική εικόνα αλλά ένα δυσάρεστο γεγονός για τον ίδιο (θάνατος του πατέρα του), είχε ως αποτέλεσμα την επιδείνωση της καταθλιπτικής συμπτωματολογίας με μειωμένη διάθεση, διαταραχές στον ύπνο και μειωμένη λειτουργικότητα. Τα συμβάντα της 11.07.2011 και η επίδραση τους επί της υγείας του, με τον τρόπο που προαναφέρεται, χειροτέρεψαν κατά πολύ τον τρόπο με τον οποίο ο ενάγων αντιμετώπισε το θάνατο του πατέρα του και/ή χειροτέρευσαν κατά πολύ τις επιπτώσεις επί της υγείας του. Το ιατροσυμβούλιο παρέτεινε την άδεια ασθενείας του για ακόμη 6 μήνες και εισηγήθηκε μετά επανεξέταση. Λόγω της τραγικής έκρηξης που βίωσε και των σωματικών του βλαβών συνεχίζει μέχρι σήμερα να υποφέρει από σωματικά και ψυχολογικά προβλήματα και η ποιότητα της προσωπικής και επαγγελματικής ζωής του ιδίου αλλά και της οικογένειας του έχει ανεπανόρθωτα επηρεασθεί αρνητικά. Στην έκθεση απαιτήσεως του καταγράφει λεπτομέρειες των ειδικών ζημιών που υπέστη τις οποίες αξιώνει να αποζημιωθεί. Ο εναγόμενος στην υπεράσπιση του αρνείται όλους και κάθε ένα ξεχωριστά τους ισχυρισμούς του ενάγοντος σε σχέση με τις σωματικές του βλάβες. Περαιτέρω και/ή διαζευκτικά και/ή άνευ βλάβης των πιο πάνω, ο εναγόμενος ισχυρίζεται ότι και αν ακόμα ο ενάγων είχε και/ή έχει τις ισχυριζόμενες ή οποιεσδήποτε σωματικές βλάβες, πράγμα που αρνείται κατηγορηματικά, αυτές είτε προϋπήρχαν της πιο πάνω αναφερόμενης έκρηξης και ότι δεν υπάρχει αιτιώδης συνάφεια της εν λόγω έκρηξης με τις ισχυριζόμενες σωματικές του βλάβες και/ή αυτές δεν έχουν καμία σχέση με την εν λόγω έκρηξη και/ή δεν έχουν οποιαδήποτε σχέση με την παρούσα υπόθεση και/ή ο εναγόμενος δεν έχει οποιαδήποτε σχέση και/ή ευθύνη για αυτές. Αρνείται όλες και κάθε μια ξεχωριστά τις ειδικές ζημιές τις οποίες ισχυρίζεται ότι υπέστη ο ενάγων. Αρνείται ότι ο ενάγων δικαιούται και/ή νομιμοποιείται να απαιτεί τις ισχυριζόμενες και/ή οποιεσδήποτε αποζημιώσεις και/ή θεραπείες και/ή ποσά εναντίον του εναγόμενου και ζητά απόρριψη της αγωγής με έξοδα εναντίον του ενάγοντος. Στην απάντηση του ο ενάγων επαναλαμβάνει όλους τους ισχυρισμούς του της έκθεσης απαιτήσεως και απορρίπτει αυτούς του εναγόμενου. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ: Με την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας δηλώθηκαν ως κοινά παραδεκτά γεγονότα με το Έγγραφο «Α» με συνημμένα έγγραφα τα οποία χαρακτηρίστηκαν ως Τεκμήρια 1, 2 και 3 τα εξής: « (α) Στις 11.07.2011 έλαβε χώρα έκρηξη στη Ναυτική Βάση Ευάγγελος Φλωράκης στο Μαρί. (β) Την πλήρη ευθύνη για την εν λόγω έκρηξη φέρει η Κυπριακή Δημοκρατία, ήτοι ο Εναγόμενος. (γ) Ο Ενάγων τον Ιούλιο του 2011 εργαζόταν στην Εθνική Φρουρά ως Αρχικελευστής στην επίλεκτη Μονάδα Υποβρύχιων Καταστροφών (Μ.Υ.Κ.) εις τη Ναυτική Βάση «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί, στην επαρχία Λάρνακας. Ο Ενάγων κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν 39 ετών. (δ) Από την έκρηξη ο Ενάγοντας υπέστη:- (
  4. i)πολλαπλά θλαστικά τραύματα σε διάφορα μέρη του σώματος, (
  5. ii)αυχεναλγία, (iii) σοβαρού βαθμού νευροαισθητήρια βαρηκοϊα άμφω, η οποία είναι μόνιμη βλάβη και μη αναστρέψιμη, (
  6. iv)μετατραυματικό στρες - κατάθλιψη από το οποίο έπασχε μέχρι 14.02.2014. H έκθεση του Ιατροσυμβουλίου του Γενικού Νοσοκομείου (Γ.Ν.) Λευκωσίας ημερομηνίας 17.02.2014 είναι το Τεκμήριο 1. Στις 3.02.2016 εξετάσθηκε εκ νέου από Ιατροσυμβούλιο του Γ.Ν. Λευκωσίας το οποίο έκρινε πως στο παρόν στάδιο δεν ελέγχεται ενεργός Ψυχοπαθολογία. Η εν λόγω ΄Εκθεση είναι το Τεκμήριο 2. (ε) Σύμφωνα με το Τεκμήριο 1, ο Ενάγων λόγω του μετατραυματικού στρες/κατάθλιψη το οποίο ήταν συνέπεια του τραυματισμού του από την έκρηξη στο Μαρί, κατέστη ανίκανος να ασκεί τα καθήκοντα του και γι' αυτό το λόγο αφυπηρέτησε με απόφαση αρμόδιου Οργάνου των Εναγόμενων στις 14.02.2014 για λόγους υγείας από την Εθνική Φρουρά. Κατά τον χρόνο της αφυπηρέτησης του ο Ενάγων ήταν 42 ετών. (στ) Το Τεκμήριο 3 είναι δέσμη ιατρικών πιστοποιητικών καθώς και ο σχετικός ιατρικός φάκελος του Γ.Ν. Λεμεσού. (ζ) Ο Ενάγων έλαβε συνολικό εφάπαξ ποσό το οποίο ανέρχεται σε €60.573,10 σ. και λαμβάνει σύνταξη €12.979,95 σ. ετησίως. (η) Οι ειδικές ζημιές του Ενάγοντος σε σχέση με τις παραγράφους 15(α) - (ζ), (ν), (ξ) και από την (θ) της 'Εκθεσης Απαίτησης ανέρχονται στο ποσό των €2.608,88σ.. (θ) Οι ετήσιες καθαρές αποδοχές του Ενάγοντος κατά το έτος 2013 ανέρχονταν σε €30.677,78 σ. (ι) Για την περίοδο Ιουλίου 2011 μέχρι και τις 13.02.2014 έχει καταβληθεί στον Ενάγοντα το σύνολο των απολαβών του.» Από πλευράς ενάγοντος πλην του ίδιου κατάθεσε επίσης και η συμβία του κα Μαρίνα Συμκάσση. Αντεξετάστηκαν και οι δύο από την ευπαίδευτη συνήγορο του εναγόμενου. Από πλευράς του εναγόμενου δεν προσφέρθηκε μαρτυρία. Προκύπτει από τη μαρτυρία του ενάγοντος ότι κατά τον επίδικο χρόνο ήταν ηλικίας 39 ετών, έχαιρε άκρας υγείας και ήταν άρτια και εξειδικευμένα εκπαιδευμένος και υπηρετούσε στην Εθνική Φρουρά ως Αρχικελευστής στην επίλεκτη Μονάδα Υποβρύχιων Καταστροφών (Μ.Υ.Κ.) στη Ναυτική Βάση «Ευάγγελος Φλωράκης» στο Μαρί. Κατά το πρωινό που επισυνέβη η έκρηξη βρισκόταν στο χώρο εργασίας του στη Ναυτική Βάση. Αποτέλεσμα της έκρηξης που επισυνέβη ήταν να εκσφενδονιστεί από τον χώρο όπου βρισκόταν και να τραυματιστεί σοβαρά, όπως ισχυρίστηκε, εφόσον είχε υποστεί σωματικές και ψυχολογικές βλάβες και ζημιές, μόνιμη ανικανότητα, πόνο και ταλαιπωρία. Το αυτοκίνητο του το οποίο επίσης βρισκόταν κοντά, υπέστη ολική καταστροφή. Αμέσως μετά τον τραυματισμό του εισήχθη στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού. Είχε απολέσει αρχικά τις αισθήσεις του. Διαγνώσθηκε με αυχεναλγία, άλγος στην οσφύ και αιμωδία δεξιού κάτω άκρου. Επίσης είχε εξωτερικές κακώσεις και πολλαπλά μικρά τραύματα από θραύσματα στη δεξιά πλάγια και κοιλιακή χώρα, δεξιού κάτω άκρου και δεξιά μεριά του προσώπου του, βαρηκοΐα και εμβοές ωτών. Παρέμεινε στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού από τις 11.07.2011 μέχρι τις 15.07.2011. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του εκεί υποβλήθηκε σε διάφορες ιατρικές εξετάσεις όπως, μεταξύ άλλων, σε ηλεκτροκαρδιογράφημα, αιματολογικό και βιοχημικό έλεγχο, σε ακτινογραφίες και σε υπέρηχο κοιλίας. Εξετάστηκε από ορθοπεδικό χειρούργο, από ωτορινολαρυγγολόγο, νευρολόγο, ψυχίατρο και ψυχολόγο οι οποίοι έδωσαν οδηγίες αναφορικά με τη θεραπευτική αγωγή που όφειλε να ακολουθήσει και συγκεκριμένα ο ορθοπεδικός χειρούργος έδωσε οδηγίες για χρήση μαλακού κολάρου για αναλγησία. Διαγνώσθηκε με σοβαρής μορφής μετατραυματικό στρες (stress), για το οποίο λάμβανε συνεχή φαρμακευτική αγωγή με αντικαταθλιπτικά (citalopram, valium). Αυτά επηρέασαν την προσωπικότητά του και τον καθημερινό τρόπο ζωής του. Τον έκαναν, όπως ισχυρίστηκε, άνθρωπο χωρίς ενεργητικότητα ενώ προηγουμένως ίσχυε ακριβώς το αντίθετο. Διαγνώσθηκε με νευροαισθητήριο βαρηκοΐα σοβαρής μορφής και από τότε έχει συνεχείς εμβοές και στα δύο αυτιά, εντονότερα στο δεξί. Ως αποτέλεσμα αυτού, η ποιότητα ζωής του καθημερινά, μέρα και νύχτα, έχει καταστραφεί. Ιδιώτης ωτορινολαρυγγολόγος και λαρυγγοχειρούργος τον οποίο επισκέφθηκε στις 16.07.2011 τον υπέβαλε σε 10ήμερη ενδοφλέβια θεραπεία. Σύμφωνα με τη γνώμη της εν λόγω ιατρού, η κατάσταση της ακοής του δεν παρουσίασε καμία βελτίωση. Όλες οι εξετάσεις στις οποίες υποβλήθηκε έδειξαν ότι η μεγάλου βαθμού νευροαισθητήριος βαρηκοΐα (70-90db), παρέμεινε η ίδια και οι εμβοές το ίδιο έντονες (55-65db στο 2000 Hz). Αυτό οφείλεται σε ακουστικό τραύμα και δυστυχώς δεν αναμένεται καμία βελτίωση. Τα ευρήματα αυτά παρέμειναν μόνιμα, κάτι που θα πρέπει να τον καθιστά για το υπόλοιπο της ζωής του υπερβολικά προσεκτικό στους θορύβους και να αποφεύγει χώρους όπου συχνάζουν πρόσωπα της ηλικίας του και έχει θόρυβο, π.χ. καφετέριες, μπαράκια, εστιατόρια κ.τ.λ. Περαιτέρω η ιατρός του συνέστησε όπως λάβει βοήθεια από ψυχολόγο για να αντιμετωπίσει το βάσανο των εμβοών. Επίσης του ανέφερε ότι για το υπόλοιπο της ζωής του θα πρέπει να χρησιμοποιεί ακουστικά βαρηκοΐας. Τις νύχτες για να μπορεί να κοιμάται, χωρίς να ακούει το συνεχές βουητό, το οποίο είναι ακατάπαυστο, βάζει απαλή μουσική για να «ξεγελιέται» από τα βουητά. Αυτό αναπόφευκτα επηρέασε τη συζυγική του ζωή αφού η σύζυγος του ενοχλείται δικαιολογημένα από τη μουσική εφόσον θέλει ησυχία πριν κοιμηθεί. Εξετάστηκε και σε Πανεπιστημιακή Κλινική της Ουγγαρίας σε σχέση με τα αυτιά του και έλαβε θεραπευτική αγωγή. Το Δελτίο Κλινικής του θεράποντος ιατρού της κλινικής MAIHOUB MEDICAL LTD αναφέρει τη σοβαρή απώλεια ακοής και ότι υπεβλήθηκε σε διάφορες εξετάσεις ακοής. Περαιτέρω υπέστηκε και συνεχίζει να υφίσταται μετατραυματικό στρες. Παρακολουθείτο συνεχώς από ψυχολόγο και από ψυχίατρο και λάμβανε αντικαταθλιπτικά. Οι συναντήσεις αναφορικά με τα ψυχολογικά του προβλήματα γίνονταν στο Παλαιό Νοσοκομείο γιατί δεν μπορούσε καθόλου να αντικρύσει το νέο Νοσοκομείο εφόσον το είχε συνδέσει με το τραυματικό συμβάν, γεγονός που του προκαλούσε πανικό. Εξετάστηκε από ιατροσυμβούλιο στις 14.11.2012 και αφού εξέτασε τις Ιατρικές Εκθέσεις των θεραπόντων ιατρών και τον υπέβαλε σε κλινική εξέταση, διαπίστωσε ότι έπασχε από διαταραχή μετατραυματικού στρες και κατάθλιψη. Του χορηγήθηκε άδεια ασθενείας για περίοδο 6 μηνών και μετά να τύχει επανεξέτασης. Ισχυρίστηκε ότι ο τραυματισμός του, η ζημιά του καθώς και η απώλεια της εργασίας του που επακολούθησε οφείλεται αποκλειστικά στην αμέλεια του Εναγόμενου. Στη συνέχεια ένα δυσάρεστο γεγονός, ήτοι ο θάνατος του πατέρα του, που επιδείνωσε την κατάσταση του και ως εκ τούτου είχε μειωμένη διάθεση, διαταραχές στον ύπνο και γενικά είχε μειωμένη λειτουργικότητα. Ιατροσυμβούλιο στις 28.06.2013 εξέτασε την υπόθεση του σύμφωνα με τις ιατρικές εκθέσεις των θεραπόντων ιατρών του και μετά από κλινική εξέταση διαπίστωσε ότι συνεχίζει να πάσχει από διαταραχή μετατραυματικού στρες και κατάθλιψη. Συνέχιζε να βρίσκεται υπό ιατρική παρακολούθηση και να λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή. Το Ιατροσυμβούλιο παρέτεινε την άδεια ασθενείας του για ακόμα 6 μήνες και μετά θα τύγχανε επανεξέτασης. Το Φεβρουάριο του 2014 το Ιατροσυμβούλιο έκρινε ότι ήταν ανίκανος να ασκεί τα καθήκοντά του, η εργασία του τερματίστηκε, έμεινε άνεργος και από τότε λαμβάνει σύνταξη ανικανότητας. Αυτό ήταν ένα τεράστιο ψυχολογικό αλλά και πραγματικό πλήγμα για αυτόν. Το 2012 το ετήσιο εισόδημα του ήταν €39.850,58 ενώ το 2015 το ετήσιο εισόδημα του από τη σύνταξη ανικανότητας που του χορηγείται ήταν €14.061,58, δηλαδή η μείωση είναι περίπου τα 2/3 του μισθού που ελάμβανε. Στις 27.1.2016, εξετάστηκε ξανά από ιατροσυμβούλιο το οποίο διαπίστωσε ότι στο παρόν στάδιο δεν ελέγχεται ενεργός ψυχοπαθολογία. Και ότι κατά την ωτορινολαρυγγολογική εξέταση συνεχίζει να παρουσιάζει Νευροαισθητήριο Βαρηκοΐα άμφω και ότι οι βλάβες είναι μόνιμες και μη αναστρέψιμες. Εκτός από τα τραύματα που προανάφερε ισχυρίστηκε ότι υπέστη και υλικές ζημίες τις οποίες αξιώνει. Ειδικότερα, πέραν από τις υλικές ζημίες που έγιναν παραδεκτές εκ μέρους του Εναγόμενου, διεκδικεί και τα έξοδα του για την επίσκεψη του σε πανεπιστημιακή κλινική στην Ουγγαρία για εξετάσεις. Στην εν λόγω κλινική είχε πάει συνοδευόμενος από τη σύζυγο του, καθότι στην κατάσταση που ευρισκόταν, δεν μπορούσε να ανταπεξέλθει μόνος του. Το ποσό που αξιώνει περιλαμβάνει αεροπορικά εισιτήρια, ιατρικό πιστοποιητικό, μετάφραση του στα ελληνικά καθώς και τη διαμονή τους σε ξενοδοχείο. Κατάθεσε τις σχετικές αποδείξεις ως Τεκμ. 4. Οι εν λόγω αποδείξεις αφορούν το κόστος των αεροπορικών εισιτηρίων, της διαμονής τους σε ξενοδοχείο, το κόστος της κλινικής και της ιατρικής εξέτασης που έτυχε εκεί και το κόστος μετάφρασης τους. Η μια αφορά το αντίστοιχο ποσό των €194,00 και η άλλη για διαμονή σε ξενοδοχείο, η οποία ανέρχεται σε €330,00. Διεκδικεί επίσης €940,00 τα έξοδα των αεροπορικών τους εισιτηρίων και €22,00 έξοδα μετάφρασης του ιατρικού πιστοποιητικού που εξασφάλισε για τις ιατρικές του εξετάσεις στην Ουγγαρία. Σύνολον €.1.486,00. Πέραν των πιο πάνω ισχυρίστηκε ότι πριν από τον τραυματισμό του στο επίδικο ατύχημα ήταν άνθρωπος κοινωνικός, γεμάτος ζωντάνια και ενέργεια και αισθανόταν ότι πρόσφερε στην οικογένεια του, στη σύζυγο και την κόρη του, παιδί της συζύγου του από τον προηγούμενο γάμο της, την οποίαν όμως μεγάλωσε αυτός και αγαπά σαν παιδί του. Μετά τον τραυματισμό του βρίσκεται σε πολύ άσχημη ψυχολογική κατάσταση και λόγω της απώλειας της ακοής του αλλά και των τραγικών συμβάντων που εβίωσε βλέποντας διαμελισμένα σώματα ανθρώπων, συναδέλφων του, δεν μπορεί να λειτουργήσει κανονικά σαν άνθρωπος. Παθαίνει εύκολα πανικό, γενικά δεν επικοινωνεί με το περιβάλλον. Νιώθει άχρηστος γιατί όχι μόνο δεν προσφέρει στην οικογένεια του αλλά και ότι είναι ένα βάρος, ότι είναι σακατεμένος. Η δουλειά του ήταν ένα πολύ σημαντικό μέρος της ζωής του. Τον έκαμνε να νιώθει χρήσιμος και ζωντανός. Αναγκαστικά έχασε τη δουλειά του. Η εκπαίδευση που έχει αλλά και τα προβλήματα υγείας του καθιστούν πολύ δύσκολο να βρει άλλη δουλειά. Παρόλο ότι το Ιατροσυμβούλιο που τον εξέτασε στις 3.02.2016 λέει στην έκθεση του ημερομηνίας 17.02.2016 ότι «στο παρόν στάδιο δεν ελέγχεται ενεργός ψυχοπαθολογία», ο ίδιος, ισχυρίστηκε ότι αισθάνεται εντονότατες ψυχολογικές αναστατώσεις. Η ζωή του την 11.07.2011 κατά κάποιο τρόπο σταμάτησε. Κατάθεσε το πιστοποιητικό αποδοχών του από το Γενικό Λογιστήριο της Δημοκρατίας για το έτος 2011 ως Τεκμ. 5 το οποίο δείχνει τον πραγματικό του μισθό. Ισχυρίστηκε ότι λάμβανε επίδομα για καταδύσεις που ανερχόταν στο ποσό των €1.884.06σ. και το οποίο απώλεσε μετά τον τραυματισμό του και το οποίο αξιώνει. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι με την πάροδο του χρόνου, χωρίς να θυμάται ακριβώς από πότε, σταμάτησε να λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή ήτοι αντικαταθλιπτικά φάρμακα αλλά λαμβάνει με ιατρική συμβουλή βαλεριάνα το οποίο είναι φυτική ουσία χωρίς να απαιτείται ιατρική συνταγή. Το γεγονός ότι λάμβανε αυτή την ουσία, αντί τα Valium, το είχε αναφέρει στο τελευταίο ιατροσυμβούλιο. Ο ίδιος δεν μπορεί να ξέρει γιατί δεν το έγραψαν στην έκθεση τους οι ιατροί. Υπέθεσε ότι ενδεχομένως αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η φαρμακευτική ουσία που λαμβάνει δεν χρειάζεται ιατρική συνταγή. Σχολιάζοντας την αναφορά στην τελευταία έκθεση του ιατροσυμβουλίου ότι δεν πάσχει από ψυχοπαθολογία, ενώ ο ίδιος στην γραπτή του δήλωση αναφέρει ότι μέχρι σήμερα έχει μετατραυματικό στρές, ανέφερε ότι ο ίδιος γνωρίζει γιατί υποφέρει από αυτό και σε ερώτηση αν είναι ιατρός και μπορεί να διαγνώσει την οποιανδήποτε ψυχοπαθολογία, απάντησε ως εξής: «Δυστυχώς τα προβλήματα που μου έμειναν, όπως το πρόβλημα με τα αφτιά μου, οι εμβοές, η καθημερινότητα, να βλέπω κόσμο, συναδέλφους ή κάθε χρόνο τη συγκεκριμένη ημερομηνία που βλέπω από τις ειδήσεις επηρεάζομαι.» Για το τι αισθάνεται χαρακτηριστικό είναι το ακόλουθο απόσπασμα από τη μαρτυρία του: «Το μετατραυματικό στρες είναι κάτι το οποίο επανέρχεται αναλόγως της κατάστασης που θα ζήσεις εκείνην τη στιγμή. Δηλαδή, τώρα που μιλούμε για αυτό το πράγμα, εγώ ήδη μέσα μου νιώθω όπως το ηφαίστειο που θα εκραγώ, νιώθω νευρικότητα, νιώθω αμηχανία, εντάξει.» Ακολούθησαν δε οι ακόλουθες ερωτήσεις και απαντήσεις επιμένοντας ότι πάσχει από μετατραυματικό στρές: E. Αυτό που μου περιγράφετε, κύριε μάρτυς, δεν είναι μετατραυματικό στρες. Εάν είχατε, θα αναφερόταν στην πρόσφατη έκθεση του ιατροσυμβουλίου. Αυτό που μου λέτε είναι το ίδιο με το εάν κάποιο κοντινό σας πρόσωπο, χάνατε κάποιο κοντινό σας πρόσωπο από τη ζωή και κάθε φορά που θα ερχόταν στο μυαλό σας αυτό το πρόσωπο, θα θέλατε να βάλετε τα κλάματα, δεν διαφέρει. A. Όταν λέτε κοντινό πρόσωπο, τι εννοείτε; Ένας συνάδελφος που εργαζόμουν μαζί του 20 χρόνια και ένας στρατιώτης, που τον είχα στρατιώτη μου για 2 χρόνια και η ώρα 7:30 το δείλις ετρώαμε μαζί και η ώρα 6:00 είδα τον κρουσμένο, καμένο ή διαμελισμένο, έπρεπε να ήταν συγγενικό μου πρόσωπο για να πάθω ό,τι έπαθα και να γυρίσει μετατραυματικό στρες; E. Είναι άλλο που σας είπα. Σας λέω ότι αυτό που αναφέρετε δεν είναι μετατραυματικό στρες, απλά είναι μια κακή ανάμνηση ενός γεγονότος τραγικού στη ζωή σας, τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο. A. Δυστυχώς ή ευτυχώς, έτσι ξεκινά όμως το μετατραυματικό στρες. Δηλαδή, εκτός που κάτι μόνιμο που μου έμεινε με τα αφτιά μου, εμβοές, ο τρόπος ζωής μου που άλλαξε από τη συγκεκριμένη μέρα, γιατί είχα να προσφέρω κάτι και τώρα δεν έχω να προσφέρω κάτι, νομίζω αυτά είναι ένας λόγος που ξεκινά ένας άνθρωπος να αλλάζει η ζωή του και να γυρίζει στο μετατραυματικό στρες ή οτιδήποτε άλλο ψυχολογικό. Δεν είμαι γιατρός, αλλά που τζιείνα που μίλησα με τους γιατρούς και τον ψυχίατρο όσο καιρό τους έβλεπα, αυτά τα πράγματα μου τα εξήγησαν και λέω σας τα εκ πείρας. E. Συμφωνώ μαζί σας, κύριε μάρτυς, ότι δεν είστε γιατρός. Άρα αυτά που μας είπατε, είναι απλά η δική σας αποτύπωση της πραγματικότητας, της δικής σας πραγματικότητας. Κύριε μάρτυς, είναι παραδεκτό γεγονός ότι το 2014, λόγω του μετατραυματικού στρες είχε αποφασιστεί από το ιατροσυμβούλιο ότι δεν είστε πλέον ικανός να ασκείτε τα καθήκοντα της συγκεκριμένης θέσης, σωστά; A. Σωστά. E. Βλέπω ότι το '16 πλέον, σύμφωνα με το ιατροσυμβούλιο, δεν είχατε οποιανδήποτε ψυχοπαθολογία. Προσπαθήσατε το διάστημα και μετά το '14, να βρείτε κάποια άλλη δουλειά; Κάνατε προσπάθειες; A. Ναι, προσπάθησα να βρω δουλειά, συγκεκριμένα με ό,τι ασχολούμουν πριν λόγω του στρατιωτικού, δηλαδή να βρω κάτι που να έχει σχέση με δουλειά για καταδύσεις, κάτι που έχει σχέση με ασφάλεια, κάτι έτσι, όμως λόγω του προβλήματος με τα αφτιά μου, που μου απαγορεύει να κάνω καταδύσεις γιατί χειροτερεύει η κατάσταση ή για διάφορους λόγους που δεν ακούω τον θόρυβο στη θάλασσα, λόγω του προβλήματος που έχω στα αφτιά μου και το άλλο, με το θέμα δουλειάς σε σχέση με ασφάλεια, λόγω των ιατρικών test που πρέπει να περάσεις, δηλαδή πρέπει να είσαι υγιής, να περάσεις γιατρούς, τούτους όλους ή ψυχίατρους και έτσι και αλλιώς θέλουν να τους πεις το παρελθόν σου, τι πέρασες ή τι δουλειά έκανες, δυστυχώς απορρίφθηκα από δύο δουλειές.» Στη συνέχεια της μαρτυρίας του και σε σχέση με τη δυνατότητα του να εξεύρει εργασία ή τη δυνατότητα του να εργαστεί, ανέφερε ότι αποτάθηκε σε δύο περιπτώσεις να βρει δουλειά σε καταδύσεις, εφόσον αυτή ήταν η δουλειά του πριν τον τραυματισμό του, αλλά δεν τον προσέλαβαν λόγω των προβλημάτων του κυρίως με την ακοή του. Ακόμα και γραφειακά ή διοικητικά καθήκοντα ισχυρίστηκε ότι δεν θα μπορούσε να εκτελέσει. Ανέφερε χαρακτηριστικά: « . η δουλειά μου ήταν να εκπαιδεύω εγώ τους στρατιώτες και ίσως να μου έμεινε αυτό το πράγμα, ότι μπορώ να προσφέρω μόνο τζιαμέ.» Δεν αποτάθηκε στην Εθνική Φρουρά για να επιστρέψει πίσω στην προηγούμενη του δουλειά παρά το ότι το Ιατροσυμβούλιο αποφάνθηκε ότι δεν έπασχε πλέον από μετατραυματικό στρές καθώς όπως είπε: «η απόφαση του ιατροσυμβουλίου ήταν ότι δεν μπορώ να προσφέρω στον στρατό πλέον και που κουβέντιασα με το ιατροσυμβούλιο, με τους γιατρούς, είπαν μου ότι "σε διώχνουμε από τη δουλειά τούτη, γιατί το πρόβλημα σου είναι ο στρατός, μετά την έκρηξη δεν μπορείς να προσαρμοστείς ξανά στον στρατό.» Στη συνέχεια σε σχετικές ερωτήσεις γιατί μετά την έκθεση του ιατροσυμβουλίου του 2016 όπου δεν του αποδίδεται οποιοδήποτε ιατρικό πρόβλημα σε σχέση με το μετατατραυματικό στρές δεν προσπάθησε να πάει πίσω στη δουλειά του, ανέφερε τα εξής: «Γιατί το πρόβλημα μου ήδη συνεχίζει και έπρεπε να εισηγηθεί το ιατροσυμβούλιο τούτο το πράγμα που μου λέτε εσείς. Δεν μπορώ να πάω εγώ στο ιατροσυμβούλιο, που είμαι ο παθών και έχω το πρόβλημα, να του πω "ξέρεις, είμαι καλά, θέλω να πάω δουλειά". Ρωτήθηκα στο ιατροσυμβούλιο, άσχετο εάν δεν το έγραψαν, "νιώθεις ότι μπορείς να πάεις πίσω δουλειά;" και η απάντηση μου ήταν αρνητική και έδειξαν κατανόηση, γι' αυτό έβγαλαν τούτην την απόφαση που γράφουν, ότι είμαι καλά. Γιατί δεν έγραψαν ότι μπορώ να πάω και πίσω δουλειά;» Και στις ερωτήσεις που ακολούθησαν και αφορούσαν το ίδιο πιο πάνω ζήτημα δηλαδή της επιστροφής του στην εργασία του ή της εξεύρεσης κάποιας άλλης εργασίας έδωσε τις ακόλουθες απαντήσεις: A. Δεν αρνήθηκα. Βάσει των ερωτήσεων που μου έκαναν τζιαμέ, 3‑ 4 ερωτήσεις και είπαν μου "εάν πήγαινες πίσω στον στρατό, ήνταλως ήταν να νιώθεις;" και είπα τους "δεν μπορώ να πάω πίσω, γιατί με τζιείνα που είδα, με τζιείνα που περνώ, δεν μπορώ να κάνω την ίδια δουλειά". Είπαν μου "εντάξει, να πάεις στο καλό και καλή συνέχεια με τη ζωή σου". E. Το '14 ή το 16; A. Το τελευταίο ιατροσυμβούλιο που μου ζητήσατε να πάω εσείς, η Γενική Εισαγγελία. E. 27 Ιανουαρίου του '16. Άρα αυτό που μου λέτε, κύριε μάρτυς, είναι ότι ο ίδιος είπατε ότι δεν νιώθετε καλά, δεν ήταν κάποια ιατρική γνωμάτευση πάνω σε αυτό το συγκεκριμένο θέμα, είναι ότι ο ίδιος νιώθατε ότι δεν μπορείτε να αντεπεξέλθετε. A. Κοιτάξετε, εκείνο που νιώθω, νιώθω το. Όμως και η απόφαση του ιατροσυμβουλίου, αφού στηρίζεστε στο πρώτο, ότι ψυχολογικά είμαι καλά, η δεύτερη απόφαση, που έχει σχέση με τα αφτιά μου, πάλι δεν μου επιτρέπει να πάω πίσω στη δουλειά μου, στο συγκεκριμένο καθήκον, στο συγκεκριμένο πόστο που ήμουν και ήδη δεν μπορώ εγώ να αλλάξω τη γνώμη μου, δηλαδή από τη στιγμή που δεν νιώθω καλά να πάω σε τούτην τη δουλειά, γιατί με έφερε σε αυτήν την κατάσταση που είμαι τώρα. E. Αυτό που λέτε με τα αφτιά σας, πού το στηρίζετε; A. Βάσει των εξετάσεων που έκανα, τα ακουογραφήματα, βάσει των γιατρών του Γενικού Νοσοκομείου, που έχετε το πόρισμα και εσείς και βάσει των κλινικών εξετάσεων που έκανα και έξω, στο εξωτερικό και σε ιδιώτη γιατρό. E. Νομίζω δεν ήταν κατανοητή η ερώτηση μου. Δεν αμφισβητώ το πρόβλημα σας στο αφτί, αλλά πού στηρίζετε ότι ο λόγος που δεν μπορούσατε να επιστρέψετε στη δουλειά ή ότι δεν μπορούσατε πλέον να ασκείτε τα καθήκοντα, ήταν το ακουστικό σας τραύμα; A. Δηλαδή το ένα φέρνει το άλλο. Που τη στιγμή που έχω πρόβλημα με τα αφτιά μου και δεν μπορώ να παρουσιαστώ στη δουλειά μου, δεν μπορώ να κάνω καταδύσεις, δεν ακούω κανονικά όπως άκουα πριν, εάν πάω συγκεκριμένα να κάνω μια έκρηξη, που τον θόρυβο από τη βολή πλέον επηρεάζονται τα αφτιά μου και θα χειροτερεύσει η κατάσταση μου. Πώς μπορώ να πίσω στη δουλειά μου; E. Το ιατροσυμβούλιο του '14, καθώς και προηγούμενο ιατροσυμβούλιο, εκτός το πρώτο που είχατε πάει, ήταν επικεντρωμένο πάνω στο μετατραυματικό στρες. A. Ναι. E. Αυτός αντιλαμβάνομαι ήταν ο λόγος που έκρινε ο ιατροσυμβούλιο ότι ήσασταν ανίκανος να ασκείτε τα καθήκοντα και όχι το ακουστικό τραύμα. A. Δυστυχώς το ένα με το άλλο συνδέονται όμως. E. Εγώ σας υποβάλλω ότι είναι δύο ανεξάρτητα πράγματα και δεν συνδέονται στον βαθμό που το εννοείτε εσείς. A. Διαφωνώ.» Σε σχέση με τη διαφορά των απολαβών του που δηλώθηκαν ότι λάμβανε ετήσια στα παραδεκτά γεγονότα που ήταν €30.677,78σ. με το ποσό που αναφέρει στην δήλωση του, ανέφερε ότι η διαφορά προκύπτει από τα επιδόματα που λάμβανε για καταδύσεις και για συντήρηση αλεξιπτώτων αν και το τελευταίο δεν αναγράφεται στο Τεκμ. 5. Ο υπολογισμός του στη βάση του πιστοποιητικού αποδοχών του (Τεκμ. 5), είναι ότι λάμβανε €39.000,00 όπως ισχυρίζεται και στη δήλωση του. Εξήγησε ότι η απόφαση του να μεταβεί στην Ουγγαρία για να εξεταστεί σε σχέση με το πρόβλημα με τα αυτιά του ήταν μετά από παρότρυνση της θεράποντος ιατρού του στην Κύπρο, αν και δεν φαίνεται στα έγγραφα που παρουσίασε οποιαδήποτε τέτοια παραπομπή. Παραδέχθηκε ότι παρέμεινε στη πόλη Debrecen όπου βρισκόταν η πανεπιστημιακή κλινική που θα εξεταζόταν για 5 ημέρες για να μπορέσει να εξεταστεί από τον ιατρό και μετά διέμειναν ακόμα λίγες μέρες στη Βουδαπέστη και αυτό παραδέχθηκε ότι το είχαν κάνει για να συνδυάσει το ταξίδι τους με αναψυχή για να ξεφύγει από όσα είχε ζήσει το προηγούμενο διάστημα. Δεν ήταν όμως σε θέση να θυμηθεί αν το ποσό των €940,00 που αναφέρεται στην απόδειξη του Τεκμ. 4 αφορά δύο άτομα. Επέμεινε όμως ότι ήταν αναγκαία η μετάβαση του εκεί με τη σύζυγο του καθώς λόγω της κατάστασης της υγείας του δεν μπορούσε να ταξιδεύσει μόνος του. Στη συνέχεια παραδέχθηκε ότι δεν πήγε σε ιατροσυμβούλιο των Κοινωνικών Ασφαλίσεων και επομένως η σύνταξη ανικανότητα που λαμβάνει, αυτή των €14,061.58σ., δεν είναι σύνταξη ανικανότητας για οποιανδήποτε εργασία. Το πρόβλημα του ήταν να κάνει την εργασία που έκανε πριν το ατύχημα. Δεν επιδίωξε να περάσει από ιατροσυμβούλιο για σκοπούς σύνταξης ανικανότητας από το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Εξακολουθεί να επιθυμεί να εργαστεί και κάνει προσπάθειες προς τούτο. Τα χόμπι του πριν από το ατύχημα ήταν το γυμναστήριο, το ερασιτεχνικό ψάρεμα τα οποία σταμάτησε μετά το ατύχημα εκτός για κάποιο διάστημα που είχε ξεκινήσει το γυμναστήριο το οποίο στη συνέχεια το διέκοψε ξανά. Μια φορά που έκανε κατάδυση με σκοπό να ψαρέψει ένοιωσε βουητά στα αυτιά και δεν το ξανάκανε. Σε σχέση με τη προσωπική του ζωή, ανέφερε ότι με τη γυναίκα του πριν το ατύχημα περνούσαν μια χαρά και είχαν σχεδόν καθημερινή σεξουαλική επαφή ενώ σήμερα έχει περιοριστεί και αυτή με δυσκολία επιτυγχάνεται. Το ίδιο έχει περιοριστεί δραστικά και οποιαδήποτε έξοδος ή κοινωνική επαφή εφόσον τον ενοχλούν οι θόρυβοι. Αρνήθηκε υποβολή ότι υπερβάλλει στην περιγραφή του προβλήματος του. Η συμβία του ενάγοντος από το 1996 κα Μαρίνα Συμκάσση (Μ.Ε.2), 45 ετών, που είναι μητέρα μιας κόρης από προηγούμενο της γάμο ηλικίας 24 ετών, ανέφερε στη μαρτυρία της ότι ο ενάγων πριν την έκρηξη στο Μαρί ήταν ένας άνθρωπος με πολύ χιούμορ, πολύ ενέργεια, δραστήριος, κοινωνικός και ευκολοσχέτιστος. Καθημερινά μετά τη δουλειά του ασχολείτο με τα χόμπι του, όπως ψάρεμα, γυμναστήριο και επειδή είναι φυσιολάτρης με συχνές εξορμήσεις στη φύση. Συχνά ανέφερε έβγαιναν έξω με φίλους και συγγενείς. Όλοι επιδίωκαν την παρέα του γιατί ήταν αστείος και διασκεδαστικός, ήταν η ψυχή της παρέας. Ήταν πολύ δοτικός με όλους και ιδιαίτερα με την οικογένειά του. Δεν τους στερούσε ποτέ τίποτε. Αυτό ήταν κάτι που τον έκανε να νιώθει αυτοπεποίθηση και δύναμη για να προχωρά στη ζωή του και να ονειρεύεται. Άρχισαν να χτίζουν το σπίτι τους ήταν χαρούμενοι και έκαναν όνειρα για το μέλλον και η ζωή τους είχε νόημα. Όλα αυτά ανατράπηκαν το καλοκαίρι του 2011 μετά τον τραυματισμό του από την έκρηξη στο Μαρί, όλα άλλαξαν ριζικά. Και ο Τόμης σαν άνθρωπος και η ζωή τους. Τώρα αισθάνεται ότι ζει με κάποιον άλλο άνθρωπο. Κοιμόνται σε ξεχωριστά δωμάτια, αφού ο ενάγων βάζει αναγκαστικά χαλαρή μουσική, λόγω του προβλήματος με την ακοή του, για να μπορεί να κοιμηθεί. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μην μπορούσε η ίδια να κοιμηθεί και έτσι άλλαξε δωμάτιο. Δεν είχαν καμία σεξουαλική επαφή τα πρώτα σχεδόν 3 χρόνια μετά το ατύχημα και τώρα σπάνια και εντελώς τυπική. Η απώλεια της δουλειάς του ενάγοντος του προκαλεί αίσθημα ανασφάλειας και ηττοπάθειας. Της λέγει ότι νιώθει άχρηστος που δεν μπορεί να τους παρέχει καλύτερη ζωή. Σταμάτησαν οι εργασίες της ανέγερσης του σπιτιού τους, το οποίο άφησαν στη μέση και τώρα πληρώνουν μια δόση δανείου για κάτι που δεν έχουν. Ξενοικίασαν το σπίτι που έμεναν και μετακόμισαν σε διαμέρισμα που τους παραχώρησε ο αδελφός της για να τους βοηθήσει. Ο ενάγων, ανέφερε, δεν κάνει πλέον όνειρα, δεν ασχολείται με τα χόμπι του, και σπανίως βγαίνουν έξω με φίλους ή συγγενείς. Δεν θέλει να κάνουν επισκέψεις ή να έρχεται κανένας στο σπίτι τους. Της λέει ότι νιώθει μειονεκτικά απέναντι σε όλους. Έχει γίνει ευέξαπτος και με το παραμικρό αντιδρά και γίνονται μεταξύ τους αχρείαστες συζητήσεις που συχνά καταλήγουν σε καυγάδες. Η ζωή του είναι από το κρεβάτι στον καναπέ και πίσω. Ζει στην κατάθλιψη και παρασέρνει και αυτήν μαζί του. Σιγά-σιγά χάνουν τελείως την επικοινωνία που είχαν αλλά και με τον έξω κόσμο. Νιώθει ότι η ζωή του αλλά και η κοινή τους ζωή «σταμάτησε» το καλοκαίρι του 2011. Κατά την αντεξέταση της η μάρτυς ανέφερε ότι πριν το ατύχημα είχαν καθημερινή σεξουαλική επαφή με τον ενάγοντα. Σε υποβολή ότι δεν προσπάθησε αρκετά για να συνεχίσουν ομαλά τη ζωή τους, ανέφερε ότι προσπάθησε αρκετά και ότι μόνο η ίδια το γνωρίζει αυτό, να του συμπαρασταθεί δηλαδή και να τον αντέξει το βράδυ ακόμα και τη μουσική, αλλά δεν μπορούσε να κοιμηθεί και έτσι άλλαξε δωμάτιο. Γνωρίζει ότι ο ενάγων προσπάθησε να βρει δουλειά και όχι μόνο σχετιζόμενη με καταδύσεις αλλά δεν τα κατάφερε. Δεν μπορούσε να θυμηθεί τον αριθμό των εργασιών για τις οποίες αποτάθηκε να εργοδοτηθεί. Σε συνδυασμό όλων αυτών όπως ότι είναι η μόνη δουλειά που ήξερε να κάμνει ο στρατός, όπου ήξερε να διατάσσει και δεν είχε μάστρο στο κεφάλι του, ο τραυματισμός του και το πρόβλημα με τα αυτιά του αλλά και τα ψυχολογικά του προβλήματα τον κάνουν να νευριάζει εύκολα και είναι σε φάση που δεν θα ανεχόταν εργασία που να έχει μάστρο καθώς πριν ήταν μαθημένος να διατάσσει στη δουλειά του. Παρόλο ότι η ίδια τον παροτρύνει να επισκεφθεί ψυχολόγο, εντούτοις ο ενάγων αρνείται να το κάνει. Σε υποβολή ότι τα ιατροσυμβούλιο άλλα λέγει, ανέφερε ότι η ίδια βλέπει αλλαγή στην συμπεριφορά του και ότι αντιμετωπίζει μετατραυματικό στρές. Αυτό παρόλο ότι δεν είναι ιατρός το καταλαβαίνει από την εμμονή που έχει με το ατύχημα που του συνέβη στο οποίο είναι κολλημένος, κάτι που δεν ξεπερνά. Σε υποβολή ότι, υπερβάλλει τόσο σε σχέση με τις διαπροσωπικές τους σχέσεις όσο και στην περιγραφή των προβλημάτων που αντιμετωπίζει ο ενάγων, ανέφερε ότι είπε την αλήθεια και όσα περιέγραψε είναι η πραγματικότητα. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ: Η ευπαίδευτος συνήγορος για τον ενάγοντα αφού υιοθέτησε τους δικογραφημένους ισχυρισμούς του εισηγήθηκε ότι θα πρέπει να κριθεί από το Δικαστήριο ως ειλικρινής τόσο ο ενάγων όσο και η μάρτυρας του. Η μαρτυρία τους ανέφερε, φανερώνει το «δράμα» που βιώνει με τα μόνιμα προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζει, τον σοβαρό ακουστικό τραυματισμό του, το μετατραυματικό στρες και το πόσο αυτό έχει επηρεάσει τη σχέση του με τη συμβία του αλλά και την καθημερινή του ζωή σ' όλο της το φάσμα. Το τραυματικό γεγονός της έκρηξης και οι εικόνες των διαμελισμένων, κρουσμένων σωμάτων των ανθρώπων που δούλευαν μαζί του, δεν μπορούν να βγουν από τη σκέψη του. Γι' αυτό και ευρίσκεται υπό θεραπευτική αγωγή για την αντιμετώπιση του. Το γεγονός ότι συνεπεία του τραυματισμού του κατέστη ανίκανος να ασκεί τα καθήκοντα του, κάνει τον ενάγοντα να αισθάνεται «άχρηστος», επηρεάζοντας έτσι τον ψυχισμό του αλλά και τον τρόπο αντιμετώπισης της ζωής σε συνάρτηση με τα πρόσωπα του στενού του περιβάλλοντος. Η πραγματικότητα σε σχέση με το τι βιώνει ο ίδιος αλλά και πως πλέον συμβιώνουν, περιγράφτηκε και από τη συμβία του ενάγοντος, η μαρτυρία της οποίας επίσης θα πρέπει να γίνει αποδεχτή. Επεσήμανε από τις απαντήσεις της σε σχετική ερώτηση και υποβολή κατά την αντεξέταση της τα ακόλουθα: «Διότι δεν είναι ο Τόμης που γνώρισα, καθόλου δεν είναι ο Τόμης που γνώρισα .Υπερβολή; Εγώ ήρθα να πω την αλήθεια, τούτο είναι. Ξέρω ότι ο Τόμης που ήξερα δεν είναι τούτος, νιώθει μειονεκτικά, νιώθει . δεν είναι καλά, είναι χάλια σαν άνθρωπος, διότι δεν μπορεί να μας προσφέρει, μεγάλωσε την κόρη μου ο Τόμης από τεσσάρων χρονών, νιώθει άσχημα που δεν μπορεί να της προσφέρει κάτι που του ζητά, γενικά δεν είναι καλά.» Η ευπαίδευτη συνήγορος έκανε εκτενή αναφορά σε νομολογία αναφορικά με τις αποζημιώσεις οι οποίες θα πρέπει να επιδικασθούν υπέρ του ενάγοντος. Η ευπαίδευτη συνήγορος του εναγόμενου σε παραπομπή στα παραδεκτά γεγονότα εισηγήθηκε ότι καθίσταται ξεκάθαρο ότι τα σωματικά και ψυχικά τραύματα που υπέστη ο ενάγων από την έκρηξη είναι παραδεκτά ως ένα βαθμό και για κάποιο χρονικό διάστημα. Έκανε εκτενή αναφορά στη νομική πτυχή της υπόθεσης με παραπομπή σε σε σχετική νομολογία για το ζήτημα του καθορισμού των αποζημιώσεων με ειδικότερη αναφορά τα ισχυριζόμενα κατάλοιπα από τον τραυματισμό του ενάγοντος που είναι η Νευροαισθητήρια βαρηκοΐα και το μετατραυματικό στρες και κατάθλιψη, εάν ήθελε γίνει αποδεκτή η μαρτυρία του και ως προς τα κατάλοιπα αυτά. Αναφέρθηκε στο ζήτημα της απώλειας μελλοντικών απολαβών και πως θα πρέπει να αντικρισθεί αυτό στην παρούσα περίπτωση και στις ειδικές αποζημιώσεις που δικαιούται ο ενάγων. Ιδιαίτερη αναφορά και σε ανάλυση προέβη και του ζητήματος κατά πόσο είναι κατάλληλη περίπτωση για επιδίκαση τιμωρητικών και/ή παραδειγματικών αποζημιώσεων εισηγούμενη ότι δεν δικαιολογούνται τέτοιες στη βάση των γεγονότων της παρούσας υπόθεσης. Καταληκτικά εισηγήθηκε ότι το ποσό των €35.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις και αυτό των €2.608,88σ. ως ειδικές αποζημιώσεις θα ήταν μια δίκαιη αποζημίωση για τον ενάγοντα. Σε λεπτομέρειες των εισηγήσεων επί ειδικών πτυχών της υπόθεσης, οι οποίες θα με απασχολήσουν κατά την ανάλυση που θα ακολουθήσει θα επανέλθω στο κατάλληλο σημείο. Πριν από την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός ότι ο εναγόμενος εκ μέρους της Κυπριακής Δημοκρατίας ανελάμβανε την πλήρη ευθύνη σε σχέση με τον τραυματισμό του ενάγοντος. Ό,τι απομένει να αποφασιστεί στα πλαίσια της παρούσας απόφασης μου είναι η έκταση του τραυματισμού του ενάγοντος, τα κατάλοιπα που του άφησε ο τραυματισμός του και το ύψος των αποζημιώσεων που δικαιούται. ΓΕΝΙΚΑ ΠΕΡΙ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΤΗΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ : Είχα την ευκαιρία να δω, να ακούσω και να παρακολουθήσω με προσοχή τον ενάγοντα και τη συμβία του η οποία κατάθεσε ως Μ.Ε.2 στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης. Παρακολούθησα τον τρόπο που απαντούσαν στις διάφορες ερωτήσεις που τους υποβλήθηκαν, το καλό μνημονικό τους και γενικά τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρος (βλ. C & A Pelekanos Assoc. Ltd v. Πελεκάνου,

(1999)1 ΑΑΔ σελ. 1273, στις σελ. 1280 -1281). Για τον τρόπο αντίκρισης μιας μαρτυρίας έχω περαιτέρω υπόψη μου τα όσα λέχθηκαν στην υπόθεση Ομήρου v. Δημοκρατίας,
(2001)2 ΑΑΔ 506, ότι δηλαδή η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρος πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενο, την ποιότητα, την πειστικότητα και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία. Λαμβάνω επίσης υπόψη τα όσα έχουν λεχθεί από τον έντιμο κ. Σ. Ναθαναήλ, Δ. πάνω στο ίδιο ζήτημα της αξιολόγησης της μαρτυρίας στην υπόθεση Γεώργιος & Σπύρος Τσαπή Λτδ v. Πολυβίου,
(2009)1 ΑΑΔ 339 όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Έχει υποδειχθεί κατ' επανάληψη ότι είναι ανάγκη μια μαρτυρία να τίθεται στη βάσανο της αξιολόγησης από απόψεως περιεχομένου και να μην γίνεται αποδεκτή ή να απορρίπτεται με μόνο την εξωτερική εντύπωση που προκαλεί ο μάρτυρας στο Δικαστήριο (Αντωνίου v. Αστυνομίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 766 και Βούτουνος v. Αστυνομίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 71). Η αξιολόγηση μιας μαρτυρίας είναι λεπτό και δύσκολο έργο και το Δικαστήριο θα πρέπει να δίνει πάντοτε επαρκείς λόγους για την αποδοχή ή απόρριψη αυτής, με γνώμονα όχι μόνο την καθ' αυτή εξωτερική εμφάνιση της μαρτυρίας του στο εδώλιο, αλλά και σε συσχετισμό με τα υπόλοιπα στοιχεία της δίκης, είτε αυτά προέρχονται από άλλη ζώσα μαρτυρία, είτε από τεκμήρια. Έχει εξηγηθεί στη Χρίστου v. Ηροδότου κ.ά.,
(2008)1 Α.Α.Δ. 676, ότι: «... πρέπει να αποφεύγονται χαρακτηρισμοί που δυνατό να δίνουν την εντύπωση ότι το Δικαστήριο επηρεάστηκε από τη δική του καθαρά προσωπική άποψη για το χαρακτήρα του διαδίκου, έξω από κάθε μέτρο ορθής, δίκαιης και φλεγματικής αντιμετώπισης της ενώπιον του διαφοράς. Με φειδώ πρέπει να καταγράφεται οτιδήποτε αγγίζει τον παρουσιαζόμενο στη δίκη χαρακτήρα από διάδικο ή μάρτυρα. Η ανθρώπινη εμπειρία διδάσκει ότι ένας ευγενής και ήπιος μάρτυρας, δεν είναι κατ' ανάγκην και ειλικρινής. Και το αντίθετο. Ένας υπερβολικά διαχυτικός ή αναστατωμένος μάρτυρας μπορεί να ορμάται από μια πλειάδα αιτιών, χωρίς να είναι ανειλικρινής.» Στην υπόθεση Σάντης v. Χατζηβασιλείου κ.ά.,
(2009)1 Α.Α.Δ. 288, τονίστηκε η αναγκαιότητα ακόμη και στην περίπτωση που μάρτυρας εντυπωσιάζει θετικά το Δικαστήριο, να καταγράφονται οι λόγοι της θετικής αυτής αποκόμισης ώστε να παραμένουν κατά νουν καθ' όλη τη διάρκεια του έργου της αξιολόγησης της υπόθεσης, ως ασφαλιστική δικλείδα για τη σφαιρική αντιμετώπιση της αξιολόγησης των διαδίκων και των μαρτύρων τους. Αποδέχομαι την ιατρική μαρτυρία όπως αυτή κατατέθηκε εκ συμφώνου και καταγράφεται στα ιατρικά πιστοποιητικά (Τεκμ.3) και μάλιστα υπό μορφή παραδεκτών γεγονότων. Η προσπάθεια μου θα διαλαμβάνει περαιτέρω τη σύγκριση και αντιπαραβολή της προφορικής μαρτυρίας, τις παραδοχές και αρνήσεις των μαρτύρων σε συσχετισμό με την έγγραφη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου και αυτή με τη δήλωση παραδεκτών γεγονότων. Τα έχω εξετάσει και μελετήσει με προσοχή, και σε συσχετισμό ασφαλώς με το περιεχόμενο των εγγράφων προτάσεων (βλ. Phipson on Evidence 14η έκδοση
(1990)Παρ. 12 - 20 και Λάρκου κ.α. v. Παναγή,
(1996)1 ΑΑΔ 80, Ζαβρού v. Χαραλάμπους,
(1996)1 ΑΑΔ 447). Στη διεργασία διάπλασης ευρημάτων γεγονότων, έλαβα υπόψη μου την ύπαρξη ή παράλειψη αντεξέτασης σε ουσιώδη μέρη της μαρτυρίας με γνώμονα τον γενικό κανόνα ότι η παράλειψη αντεξέτασης μάρτυρος είτε σε ουσιώδες μέρος της μαρτυρίας του είτε σε σχέση με ισχυρισμούς που εκπηγάζουν από τη δικογραφία, ισοδυναμεί, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις, με αποδοχή τους (βλ. Aloupou and another v. Hajigeorgiou and Another and the Attorney General of the Republic
(1984)CLR 475). Δεν θα πρέπει επίσης να διαφεύγει της προσοχής, ότι η απουσία αντεξέτασης δυνατό να μην αποσείσει, αφ' εαυτής, το όποιο βάρος απόδειξης που έχει η κάθε πλευρά να αποσείσε σε σχέση με τα επίδικα γεγονότα (βλ. Πιττάλη κ.ά. v. Ianira Enterprises Ltd κ.α.,
(1997)1 ΑΑΔ 814). Λαμβάνω επίσης υπόψη μου τις επισημάνσεις που έγιναν από τους ευπαίδευτους συνηγόρους των διαδίκων κατά τις τελικές τους αγορεύσεις όπου ανάλυσαν τη μαρτυρία, κατά τον τρόπο βέβαια που η κάθε πλευρά την αντιλήφθηκε, και τις θέσεις ή απόψεις τους επί της νομικής πτυχής της υπόθεσης και την ερμηνεία που η κάθε πλευρά προσέδωσε σε αυτή και τις εισηγήσεις τους ως προς αποζημιώσεις που θα πρέπει να αποδοθούν στον ενάγοντα. Έχοντας όλα τα πιο πάνω κατά νουν αισθάνομαι ότι είμαι έτοιμος για την αξιολόγηση της μαρτυρίας και την κατάληξη μου σε σχετικά ευρήματα. Κατ' αρχή τα παραδεκτά γεγονότα όπως έχουν δηλωθεί καθίστανται ταυτόχρονα και ευρήματα μου. Αυτά, κατά τη νομολογία μας είναι που λαμβάνονται υπόψη και επικρατούν οποιασδήποτε άλλης μαρτυρίας η οποία παρείσφρησε και η οποία διαφοροποιείται από αυτά (βλ. Γιαννίδης v. Αστυνομίας,
(2002)2 ΑΑΔ 143, Γεωργίου Ευρυπίδης Ανδρέα άλλως Παφίτης v. Δημοκρατίας
(1999)2 ΑΑΔ 444, Αντρέα Αντρέα Μ. κ.α. v. Αστυνομίας
(1999)2 ΑΑΔ 498 και Κ.Ο.Τ. v. Πάμπου Χαραλάμπους
(2000)2 ΑΑΔ 186). Αποδέχομαι τη μαρτυρία του ενάγοντος ως προς τον τραυματισμό του, τη μεταφορά και παραμονή του στο Νοσοκομείο και τις εξετάσεις στις οποίες υποβλήθηκε. Αποδέχομαι με την πιο κάτω επιφύλαξη και τα επακόλουθα του τραυματισμού του και ότι σίγουρα αυτό το ατύχημα σημάδεψε τη ζωή του, θα τον συνοδεύει σε όλη τη διάρκεια της, εφόσον ήταν από τους ατυχείς συμπατριώτες μας που έτυχε να βρίσκονται στην Ναυτική Βάση Χαρίλαος Φλωράκης, όταν επισυνέβη το ατύχημα, εκτελώντας τα καθήκοντα που τους επέβαλλε η υπηρεσία τους. Πιστεύω όμως, και είναι κοινή λογική αλλά προκύπτει και από την μετατραυματική του πορεία ως ενός νέου ακόμα ανθρώπου, ότι με την πάροδο του χρόνου θα βελτιώνεται η κατάσταση του και θα επουλωθούν οι πληγές αυτές. Αυτό καταδεικνύεται και από το πόρισμα του τελευταίου ιατροσυμβουλίου από το οποίο εξετάστηκε σε σχέση ειδικότερα με το μετατραυματικό στρές σύμφωνα με το οποίο ο ενάγων πλέον δεν αντιμετωπίζει ένα τέτοιο πρόβλημα. Πέραν αυτού και το παραδεκτό πρόβλημα που θα είναι μόνιμο αυτό της νευροαισθητήρια βαρηκοϊα με τη πάροδο του χρόνου θα γίνεται πιο ανεκτό καθώς δεν αναφέρθηκε στη μαρτυρία περί επιδείνωσης του και είναι επόμενο ότι ο ενάγων θα αναζητήσει και θα βρει πρόσφορους τρόπους αντιμετώπισης του ακόμα και πιο ανεκτούς από την ίδια τη συμβία του. Κρίνω επομένως ότι ο ενάγων υπήρξε υπερβολικός στις αναφορές τόσο του ίδιου του ενάγοντος όσο και της συμβίας του για τις συνέπειες που είχε και έχει ακόμα και με τη πάροδο των χρόνων, μέχρι και την εκδίκαση της υπόθεσης ενώπιον του Δικαστηρίου και την κατάθεση τους ενώπιον μου από το εδώλιο του μάρτυρος σε σχέση με αυτό το ζήτημα. Εντοπίζω υπερβολή στις αναφορές τους σε δύο καίρια ζητήματα που αφορούν τις συνέπειες που είχε ο τραυματισμός του κατά το επίδικο ατύχημα. Το πρώτον, αφορά την επιμονή τους ότι εξακολουθεί ο ενάγων να υποφέρει από μετατραυματικό στρές, όταν κάτι τέτοιο δεν έχει διαπιστωθεί από τους ειδικούς ιατρούς του Ιατροσυμβουλίου που τον εξέτασαν και το δεύτερον, αφορά την ικανότητα του για εργασία. Δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία τους ως προς τα πιο πάνω ειδικότερα ζητήματα. Σε αυτά όμως θα επανέλθω και στη συνέχεια αναλύοντας τα περαιτέρω. Σε σχέση με τα έξοδα του ταξιδιού του ενάγοντος και της συμβίας του στην Ουγγαρία, μερικούς μήνες μετά το ατύχημα, προς αναζήτηση περαιτέρω ιατρικής γνώμης, παρόλο ότι δεν παρουσίασε σχετικό παραπεμπτικό από την ιατρό που του σύστησε το συγκεκριμένο ιατρικό κέντρο, αποδέχομαι τη μαρτυρία του και ότι ακόμα χρειαζόταν και ήταν αναγκαία η παρουσία σε αυτό το ταξίδι και της συμβίας του και γιατί τα ποσά που διεκδικούνται γι' αυτό το ταξίδι θεωρώ ότι είναι μέσα σε λογικά πλαίσια. Τα αποδέχομαι και θα του επιδικαστούν ως ειδικές αποζημιώσεις. Η ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ: Α. Γενικές Αποζημιώσεις Οι αρχές που διέπουν το ζήτημα των γενικών αποζημιώσεων είναι καλά εδραιωμένες. Η καθοδηγητική αρχή είναι ότι ο ανθρώπινος πόνος και η δυσχέρεια πρέπει να αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη ευαισθησία. Η γενική τάση είναι να αυξάνεται το ποσό των αποζημιώσεων σε μια προσπάθεια πιο δίκαιης αποτίμησης του ανθρώπινου πόνου (βλ. μεταξύ άλλων Αντωνιάδης ν. Μακρίδης,
(1989)1 ΑΑΔ 145, Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi,
(1982)1 ΑΑΔ 789, Παπανεοφύτου ν. Χ" Δημητρίου,
(1992)1 ΑΑΔ 430 και Παναγής ν. Θεοδώρου,
(1992)1 ΑΑΔ 1303). Ωστόσο, οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται για τραύματα, πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Σκοπός είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά του τραυματισμού, χωρίς όμως να τίθεται υπερβολικό βάρος επί του αδικοπραγούντος. Οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό των αποζημιώσεων συνοψίζονται στην απόφαση του Πική, Δ. - όπως ήταν τότε - στην Paraskevaides (Overseas) Ltd and Another v. Christofi,
(1982)1 C.L.R. 789, 793. Παραθέτω σε ελεύθερη μετάφραση το σχετικό απόσπασμα: "Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα. (Βλ. Fletcher v. Autocar Transporters Ltd,
(1968)1 All E.R. 726, Constantinou v. Salahouris,
(1969)1 C.L.R. 416). Με άλλες λέξεις, το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας, σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης." (βλ. Επίσης και τις υποθέσεις Fysco Constructing Co. Ltd v. Γεωργίου,
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014 και 1028 και Μιχαήλ ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ
(2000)1 ΑΑΔ 1049 Η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων. (Βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74). Είναι γνωστά τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη από το Δικαστήριο για τον καθορισμό των αποζημιώσεων για σωματικά και ψυχικά τραύματα. Οι αποζημιώσεις, όπως υποδεικνύεται από τη νομολογία, είναι το μέσο που προσφέρεται στο Δικαστήριο για την αποτίμηση του πόνου και της ταλαιπωρίας από τα τραύματα που έχει υποστεί το θύμα αστικού αδικήματος. Το ύψος τους συναρτάται με τη φύση των τραυμάτων, την έκταση τους, τη διάρκεια και τα κατάλοιπα, όπου διαπιστώνεται να υπάρχουν. Ο ενάγων δικαιούται σε αποζημιώσεις και για τα μικρότερης σε έκταση, ευτυχώς, τραύματα που υπέστη κατά το ατύχημα όπως ήταν πολλαπλά θλαστικά τραύματα σε διάφορα μέρη του σώματος του, αυχεναλγία οι οποίες θα συνυπολογιστούν στις γενικές αποζημιώσεις που θα του επιδικαστούν. Ο σοβαρότερος τραυματισμός του από τον οποίο θα του παραμείνει κατάλοιπο για το υπόλοιπο της ζωής του είναι η νευροαισθητήρια βαρηκοϊα ο οποίος θα με απασχολήσει στη συνέχεια. Νευροαισθητήρια βαρηκοϊα: Όπως φαίνεται από το Τεκμ. 3 - το οποίο κατατέθηκε από κοινού- και ειδικότερα το Ιατρικό Πιστοποιητικό ημερομηνίας 9.11.2011, του Δρος Γ. Κυαμίδη, τότε Διευθυντή της Ωτορινολαρυγγολογικής κλινικής του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, ο ενάγων παρέμεινε 4 μέρες μετά το συμβάν στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού, όπου του χορηγήθηκε θεραπεία για τον τραυματισμό του και στα δύο αυτιά. Επίσης, συνέχισε τη θεραπεία με ενδοφλέβια κορτικοστεροειδή, για ακόμη 10 μέρες, σε ιδιωτική κλινική. Υποβλήθηκε σε περαιτέρω ακουλογικό έλεγχο, στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, στις 27.07.2011, 3.08.2011 και 12.09.
  1. Κατά το πιο πάνω πιστοποιητικό, ο ενάγων παρουσίαζε, τότε, μέτριου- σοβαρού νευροαισθητήρια βαρηκοΐα άμφω, εντονότερα στο δεξί. Του έγινε αξονική τομογραφία μέσου ωτός στις 16.09.2011 για έλεγχο της οστικής αλύσου η οποία δεν ανάδειξε κάτι παθολογικό. Περαιτέρω, ο ενάγων έτυχε εξέτασης στις 2.09.2011 σε Πανεπιστημιακή Κλινική της Ουγγαρίας (Τεκμ. 3) με προτροπή της ιδιώτου ιατρού το υ και με δική του πρωτοβουλία. Αυτό που προκύπτει από το Ιατρικό Πιστοποιητικό ημερομηνίας 21.11.2011 (Τεκμ. 3), είναι μία απλή αναφορά της γιατρού που υπογράφει το πιστοποιητικό ότι ο ενάγοντας επισκέφτηκε την κλινική αυτή στις 2.09.
  2. Τίποτα περισσότερο. Να σημειώσω ότι η πιο πάνω αναφορά προστέθηκε χειρόγραφα, εκ συμφώνου, κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, καθότι, όπως διαπιστώθηκε, λόγω της φωτοτύπησης, η αναφορά αυτή απουσίαζε τόσο από το φωτοαντίγραφο που δόθηκε στον εναγόμενο όσο και από το φωτοαντίγραφο που κατατέθηκε στο Δικαστήριο. Από το Δελτίο Κλινικής ημερομηνίας 2.09.2011 (Τεκμ. 3) , ο ενάγων φαίνεται ότι εξετάσθηκε από το Ιατρικό Πανεπιστήμιο και Κέντρο Υγείας του Debrecen μόνο μια φορά, στις 2.09.2011 δεν έλαβε όμως καμία θεραπεία από αυτό το ιατρικό κέντρο. Επομένως η μαρτυρία σε σχέση με αυτή τη πτυχή του τραυματισμού του ενάγοντος δεν προσθέτει οτιδήποτε στην εικόνα. Παραμένει όμως η ιατρική μαρτυρία που προέρχεται από τους Κύπριους ιατρούς του ενάγοντος και των εξειδικευμένων εξετάσεων στις οποίες υποβλήθηκε. Αυτές οδήγησαν και τους ευπαίδευτους συνηγόρους να προβούν στο κοινά παραδεκτό γεγονός ότι: «παρουσιάζει σοβαρού βαθμού νευροαισθητήρια βαρηκοϊα άμφω» η οποία είναι μόνιμη βλάβη και μη αναστρέψιμη (βλ. έκθεση του ιατροσυμβουλίου ημερομηνίας 3.02.2016). Παραμένει ως γεγονός, το οποίο σημειώνω, ότι ο ενάγων μετά τον Νοέμβριο του 2011 δεν έλαβε καμιά άλλη θεραπεία ή επιδίωξε κάποιες περαιτέρω εξετάσεις σε σχέση με το ως άνω κατάλοιπο ως το μόνο παθολογικό πρόβλημα που ουσιαστικά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει. Ο ενάγων όπως και η συμβία του προσπάθησαν, με μία δόση υπερβολής, να παρουσιάσουν το πώς επηρέασε και επηρεάζει ο τραυματισμός του την κοινωνική, προσωπική και εργασιακή του ζωή. Αυτό που προκύπτει, από τη μόνη σχετική ιατρική μαρτυρία που προσφέρθηκε, δηλαδή από το ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 21.11.2011, είναι ότι ο ενάγων θα πρέπει να είναι υπερβολικά προσεχτικός στους θορύβους. Οι εμβοές που τον βασανίζουν ιδίως κατά το βράδυ θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με τη βοήθεια ψυχολόγου. Για το υπόλοιπο της ζωής του θα πρέπει να χρησιμοποιεί ακουστικό βαρηκοΐας. Τα πιο πάνω καθίστανται ταυτόχρονα και ευρήματα μου. Ο ενάγων υπέπεσε σε αντιφάσεις αναφορικά με αυτό το θέμα. Από τη μία, ανέφερε ότι θα πρέπει να αποφεύγει χώρους όπου συχνάζουν πρόσωπα της ηλικίας του. Διερωτώμαι γιατί να μη μπορεί να συχνάζει σε χώρους διασκέδασης ή αναψυχής όπου μάλιστα δεν εκπέμπονται δυνατοί θόρυβοι μουσικής ή να μη μπορεί να καθίσει κάπως απόμακρα από την πηγή προέλευσης ενός τέτοιου θορύβου όπως για παράδειγμα σε μια αίθουσα δεξιώσεων. Από την άλλη, ο ίδιος ο ενάγων, σε ερώτηση εάν μπορεί να πάει σε καφετέρια το πρωί, διευκρίνισε στη συνέχεια λέγοντας: «άμα λέμε θόρυβο, ο απότομος θόρυβος, ένα exhaust μιας μοτόρας..... Δυνατή μουσική ή ο κόσμος να μιλά πολλά, τούτο το πράγμα...». Ενώ ο ενάγων αναφέρθηκε σε απότομο θόρυβο, συνέχισε, κατά την αντεξέταση, τις υπεκφυγές και να ισχυρίζεται, έμμεσα, ότι δεν μπορεί κανένα θόρυβο. Θεωρώ την πιο πάνω θέση του ως υπερβολή. Όσον αφορά τις εμβοές, το μόνο που ανέφερε ενώπιον του Δικαστηρίου είναι ότι τις νύχτες βάζει απαλή μουσική για να μπορεί να κοιμηθεί, κάτι το οποίο επηρεάζει τη συζυγική του ζωή. Κατά την άποψη μου και είναι κοινή λογική ότι και αυτό το ζήτημα, με τη σύγχρονη τεχνολογία, θα μπορούσε να το αντιμετωπίσει χωρίς την ανάγκη απομάκρυνσης της συμβίας του από το συζυγικό κρεβάτι, όπως η ίδια ανέφερε. Δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι πράγματι η ζωή του ενάγοντος έχει επηρεαστεί, όπως γίνεται παραδοχή και στην αγόρευση της ευπαίδευτης συνηγόρου του εναγόμενου, και αυτό κατά κύριο λόγο από τη μόνιμη βλάβη την οποία έχει υποστεί όπως έχει καταγραφεί πιο πάνω με την ακοή του και με τις εμβοές στα αυτιά του κυρίως το βράδυ, όμως κρίνω ότι υπήρξε υπερβολικός με το να ισχυρίζεται ενώπιον του Δικαστηρίου ότι έχει επηρεαστεί στο βαθμό που περιέγραψε έτσι που να νοιώθει άχρηστος και έναντι της συμβίας του και της ενήλικης θυγατέρας της από τον πρώτο της γάμο όσο και εντός της κοινωνίας και μάλιστα όταν κατά την άποψη μου όπως προκύπτει από τη μαρτυρία δεν προσπάθησε αρκούντως ικανοποιητικά να εξεύρει νέα εργασία αλλά να εξακολουθήσει να θεωρεί τον εαυτό του ανίκανο πλέον να συνεχίσει την καριέρα του στην Εθνική Φρουρά. Σε αυτό όμως το ζήτημα θα επανέλθω όταν θα εξετάσω το ζήτημα της επαγγελματικής του απασχόλησης. Ούτε ως προς τα χόμπι του έχει επηρεαστεί καθώς θα μπορούσε κάλλιστα να ασκείται σε γυμναστήριο και δεν υπάρχει κάτι που τον εμποδίζει να το κάνει αλλά ακόμα και με ερασιτεχνικό ψάρεμα έστω και αν δεν είναι πλέον της μορφής του υποβρύχιου ψαρέματος. Για όλους αυτούς τους λόγους βρίσκω ότι ο ενάγων δεν επηρεάστηκε στην κοινωνική του ζωή στον βαθμό που ο ίδιος θέλησε να παρουσιάσει αυτή την εικόνα με την προσωπική του μαρτυρία και αυτή της συμβίας του. Κάλλιστα στον κύκλο του και με τα πρόσωπα που συναναστρέφεται θα μπορούσε να εμπεδωθεί ότι ενδεχομένως να του προκαλούν αναστάτωση και να ενοχλείται από αναφορές στο ατύχημα του Μαρί έτσι που να αποφεύγονται αυτές και οι συζητήσεις γι' αυτό το θέμα. Για όλους αυτούς τους λόγους βρίσκω ότι ο ενάγων, με προσπάθεια που μπορεί να επιδείξει, θα μπορεί να συνεχίσει τη ζωή του απρόσκοπτα χωρίς σημαντικό επηρεασμό όπως θέλησε να παρουσιάσει.. Εξάλλου πέραν των ιατρικών πιστοποιητικών, τα οποία κατατέθηκαν εκ συμφώνου, καμία περαιτέρω ιατρική μαρτυρία δεν προσκομίστηκε από τον ενάγοντα, η οποία να υποστηρίζει, εξ αντικειμένου διαφορετική εικόνα από όσα παρατίθενται στα εν λόγω πιστοποιητικά. Μετατραυματικό στρες - Κατάθλιψη Η τελευταία σχετική ψυχολογική έκθεση που παρουσιάστηκε ενώπιον μου ως μαρτυρία είναι η έκθεση ημερομηνίας 10.05.2013 (Τεκμ. 3). Σ' αυτή γίνεται αναφορά στα συμπτώματα που αντιμετώπιζε ο ενάγοντας, κατά τη διάρκεια των συναντήσεων με ψυχολόγο, από τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας. Οι καταγραφές σε αυτό το πιστοποιητικό δεν αμφισβητούνται από πλευράς του εναγόμενου. Ο ενάγων επίσης, μέχρι εκείνη την ημερομηνία, τύγχανε ψυχιατρικής παρακολούθησης με φαρμακευτική αγωγή. Υπήρξε δε σταδιακή βελτίωση των συμπτωμάτων του με αποτέλεσμα πλέον να μη λαμβάνει συνταγογραφούμενα φάρμακα και να περιορίζεται όπως ο ίδιος ισχυρίστηκε σε λήψη φυσικών τέτοιων σκευασμάτων. Αποτελεί παραδεκτό γεγονός ότι συνεπεία της έκρηξης ο ενάγοντας υπέστη μετατραυματικό στρες - κατάθλιψη, από το οποίο έπασχε μέχρι την 14.02.
  3. Σύμφωνα με το Τεκμ. 1, ημερομηνίας 17.02.2014, το οποίο κατατέθηκε εκ συμφώνου, το Ιατροσυμβούλιο έκρινε πως ήταν ανίκανος πλέον να ασκεί τα καθήκοντα της εργασίας του, λόγω του μετατραυματικού στρες- κατάθλιψη, από το οποίο έπασχε. Ωστόσο, κατά την πρόσφατη εξέταση του από Ιατροσυμβούλιο (Τεκμ. 2) ημερομηνίας 3.02.2016, διαπιστώθηκε ότι στο παρόν στάδιο δεν ελέγχεται ενεργός Ψυχοπαθολογία. Ο ενάγων από την ημέρα του ατυχήματος μέχρι την ημερομηνία της αφυπηρέτησης του την 14.02.2014 βρισκόταν με άδεια ασθενείας. Μετά τις 17.02.2014 καμία σχετική μαρτυρία από ψυχολόγο δεν υπάρχει. Τα όσα κατέθεσε ο ενάγων, στη γραπτή του δήλωση (Έγγραφο Β), και ειδικότερα στις παραγράφους 12 μέχρι και 16, αφορούν σε παρελθόντα χρόνο και σε χρόνο που αφορά μέχρι τις 14.02.
  4. Παρόλα αυτά επιμένει ότι αντιμετωπίζει μετατραυματικό στρες όπως υποστήριξε και η μάρτυρας του και συμβία του χωρίς όμως ούτε ο ένας να είναι ειδικός ιατρός ούτε και ο άλλος που θα μπορούσαν να είχαν επισημάνει ένα τέτοιο σύνδρομο. Υποστήριξε ότι παρακολουθείτο από ψυχολόγο και από ψυχίατρο και λάμβανε αντικαταθλιπτικά. Σε ερώτηση μέχρι πότε λάμβανε αντικαταθλιπτικά, αυτός δεν θυμόταν. Στη συνέχεια, όμως, είπε ότι έχει σταματήσει τα ψυχοφάρμακα, αλλά πίνει εναλλακτικά και συγκεκριμένα βαλεριάνα. Σε ερώτηση γιατί δεν αναφέρει κάτι τέτοιο η έκθεση του ιατροσυμβουλίου, απάντησε ότι δεν καταγράφηκε καθώς δεν συνταγογραφούνται τέτοια σκευάσματα. Όμως δεν παρουσιάστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία από ειδικό ιατρό σε σχέση με αυτό το ζήτημα ή ότι εξακολουθεί να τυγχάνει τέτοιας παρακολούθησης. Επομένως καμία βαρύτητα δεν μπορεί να δοθεί σ' αυτή τους τη μαρτυρία που προήλθε από τον ίδιο τον ενάγοντα και την συμβία του. Το μετατραυματικό στρες είναι διάγνωση η οποία γίνεται είτε από ψυχολόγο, είτε από ψυχίατρο. Επανέρχομαι στο θέμα της εργασιακής ζωής του ενάγοντος. Ο ενάγων είναι παραδεκτό ότι αφυπηρέτησε σε ηλικία 42 ετών για λόγους υγείας. Συγκεκριμένα, λόγω του μετατραυματικού στρες. Όταν ερωτήθηκε ο ενάγων, γιατί δεν προσπάθησε να πάει πίσω στην εργασία του, μετά την έκθεση του ιατροσυμβουλίου του 2016 που πλέον είχε ξεπεράσει το πιο πάνω σύμπτωμα, αυτός απάντησε - καταγράφεται πιο πάνω στο κεφάλαιο της παράθεσης της μαρτυρίας - ότι όταν τον ρώτησαν (στο Ιατροσυμβούλιο) αν μπορεί να πάει πίσω στην δουλειά, η απάντηση του ήταν αρνητική. Δεν δέχτηκε, όμως, ότι ο ίδιος αρνήθηκε να επιστρέψει. Σημειώνεται ότι στο Ιατροσυμβούλιο αυτό της 17.02.2014 (Τεκμ. 1) όπως και στο Ιατροσυμβούλιο της 3.02.2016 (Τεκμ.2), ο ενάγων εξετάστηκε από ιατρούς της ειδικότητας της ψυχιατρικής. Σίγουρα δεν θα μπορούσε να γίνει δεκτή η θέση του ενάγοντος προσπαθώντας να συνδέσει το μετατραυματικό στρες με το πρόβλημα στα δύο του αυτιά, ότι τάχα: «το ένα φέρνει το άλλο». Η έκθεση του ιατροσυμβουλίου του 2014 (Τεκμ. 1) ήταν ξεκάθαρη. Ο ενάγοντας αφυπηρέτησε λόγω του μετατραυματικού στρες - κατάθλιψη. Εάν αυτά τα 2 συνδέονται, στο βαθμό που αφήνει να εννοηθεί ο ενάγοντας, δεν μπορεί, κατά τη γνώμη μου, να συναχθεί από τα τεκμήρια που είναι ενώπιον του Δικαστηρίου. Ας μη διαφεύγει από την εδώ αξιολόγηση τα όσα ο ίδιος αντιλαμβάνομαι ανέφερε για την αναστάτωση που ένοιωσε και με τον θάνατο στο μεταξύ του πατέρα του, κάτι που επέδρασε στη ψυχολογία του. Ανεξάρτητα με τα πιο πάνω και εάν ακόμα αποδεχόμουν ότι ο ενάγων δεν μπορεί να επιστρέψει πίσω στην εργασία την οποία έκανε προηγουμένως, καμία ουσιαστική προσπάθεια έκανε για εξεύρεση άλλης εργασίας. Όπως ο ίδιος κατέθεσε αλλά και η συμβία του, έκανε μόνο δύο προσπάθειες για δουλειά και απορρίφθηκε. Μόνο δύο προσπάθειες, σε διάστημα σχεδόν 3 χρόνων από το 2014 και μετά. Δεν μπορεί να επικαλείται προς τούτο ότι η εργασιακή του προοπτική σχετίζεται μόνο με τον στρατό όταν από την ίδια την εκπαίδευση του και την εμπειρία που αποκόμισε από αυτή την εργασία του και στην ηλικία που βρίσκεται θα του άνοιγε επαγγελματικούς δρόμους και όχι να συμβαίνει το ίδιο επειδή δεν μπορεί να βρει μια δουλειά όπου θα έχει υφιστάμενους για να δίδει διαταγές, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά η συμβία του ενάγοντος. Επισημαίνεται ότι ο ενάγοντας δεν κρίθηκε ανίκανος να ασκεί οποιαδήποτε εργασία και δεν λαμβάνει σύνταξη ανικανότητας από το Γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Συνεπώς, κανένα ποσό δεν μπορεί να επιδικαστεί σε σχέση με το αιτητικό Η της έκθεσης απαίτησης του δηλαδή των αξιώσεων που αφορούν απώλεια μελλοντικών απωλειών. Όσον αφορά το ύψος των αποζημιώσεων, είναι δεκτό ότι ποσά που επιδικάζονται σε άλλες υποθέσεις έχουν καθοδηγητική σημασία γιατί δεν υπάρχουν δύο παρόμοιες υποθέσεις που απορρέουν από δυστυχήματα (βλ. Σπύρου ν. Χ" Χαραλάμπους,
(1989)1(Ε) ΑΑΔ 298). Ωστόσο, το ύψος των αποζημιώσεων που θα επιδικάσει το Δικαστήριο πρέπει να είναι αλληλένδετο με τα ιδιαίτερα περιστατικά του κάθε τραυματισθέντα. Καθίστανται ευρήματα μου ότι ο ενάγων από την έκρηξη υπέστη πολλαπλά θλαστικά τραύματα σε διάφορα μέρη του σώματος του, αυχεναλγία, σοβαρού βαθμού νευροαισθητήρια βαρηκοΐα άμφω, η οποία είναι μόνιμη βλάβη και μη αναστρέψιμη και μετατραυματικό στρες- κατάθλιψη από το οποίο έπασχε μέχρι τις 14.02.
  1. Σήμερα δεν ελέγχεται ενεργός Ψυχοπαθολογία. Ο ενάγων παρέμεινε 4 μέρες στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού. Ακολούθησε θεραπεία για την αντιμετώπιση του τραυματισμού του και στα δύο του αυτιά, μέχρι τις 21.11.
  2. Όσον αφορά το μετατραυματικό στρες, ακολούθησε φαρμακευτική αγωγή και ιατρική παρακολούθηση μέχρι τις 14.02.
  3. Η πιο πάνω μαρτυρία όπως την αξιολόγησα με οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο ενάγων δεν απέδειξε ότι μέχρι σήμερα υφίσταται μετατραυματικό στρες. Η πλευρά του εναγόμενου με παρέπεμψε στις ακόλουθες αποφάσεις ως προς το ποσό αποζημίωσης που θα πρέπει να του επιδικαστεί: Στην υπόθεση Κ. Κωνσταντινίδης ν. Δ. Ζαχαρίου,
(2007)1(Β) Α.Α.Δ. 733, όπου πρωτόδικα επιδικάσθηκε στην εφεσίβλητη το ποσό των Λ.Κ.1.000 για πόνο στον αυχένα, κεφαλαλγία και ζάλη για τα οποία έπαιρνε αρκετό καιρό φάρμακα, ποσό το οποίο επικυρώθηκε από το Εφετείο. Οι σχετικοί τραυματισμοί του ενάγοντα είναι λιγότερο σοβαροί. Στην υπόθεση Δήμος Λεμεσού v. Ανδρέα Τουμάζου,
(1999)1 Α.Α.Δ. 847, ο εφεσείων, νήπιο μόλις έντεκα μηνών, υπέστη απώλεια ακοής και συγκεκριμένα σοβαρή βαρηκοΐα και στα δύο αυτιά λόγω κατάγματος της βάσης του κρανίου που επηρέασε τα όργανα της ακοής. Επιδικάσθηκε πρωτόδικα το ποσό των Λ.Κ.20,
  1. Το Εφετείο, αφού τόνισε ουσιαστικά την αξία της αίσθησης της ακοής στον άνθρωπο και το μέγεθος της απώλειας και μειονεξίας που συνοδεύει κάποιο που δεν διαθέτει το ζωτικό και φυσικό αυτό χάρισμα, ανέφερε ότι το ποσό αυτό ακόμη και στο χρόνο που εκδόθηκε η απόφαση, 3.2.95, θεωρείται χαμηλό, αλλά εφόσον δεν υπήρχε αντέφεση περιορίσθηκε στο να επικυρώσει την πρωτόδικη απόφαση. Η έκταση του τραυματισμού του ενάγοντα είναι η ίδια. Ωστόσο, η ηλικία του ενάγοντα έχει τη σημασία της. Η αναφερόμενη απόφαση αφορά νήπιο μόλις έντεκα μηνών. Ο ενάγοντας, κατά το χρόνο της έκρηξης, ήταν ηλικίας 39 ετών. Στην υπόθεση Κωνσταντίνου Νικολάου v. Κυπριακής Δημοκρατίας δια του Γενικού Εισαγγελέα, Αρ. Αγ. 168/08, Ε.Δ. Πάφου (ημερομηνίας 30.1.2013). Στην υπόθεση αυτή ο ενάγων, ο οποίος ήταν ηλικίας 19 ετών, υπέστη απώλεια ακοής στο αριστερό αυτί, η οποία από τότε και για τους επόμενους μερικούς μήνες ήταν 70 decibel στη συχνότητα 4,000 Hertz (Hz) και 75 decibel στη συχνότητα 8,000 Hz και έπασχε από εμβοές στο ίδιο το αυτί και είχε αίσθημα πληρότητας αυτού. Δηλαδή, από μετρίου βαθμού νευροαισθητήρια βαρηκοΐα. Λαμβάνοντας, περαιτέρω υπόψη το ότι μέχρι σήμερα ο ενάγων συνεχίζει να πάσχει από εμβοές, οι οποίες είναι μόνιμες, καθώς και από ακουστικό τραυματισμό στο αριστερό αυτί με συνέπεια τη διαπιστωμένη μόνιμη πλέον απώλεια ακοής στα 50 decibel στις 4,000 Hz και 60 decibel στις 6,000 και 8,000 Hz δηλαδή απώλεια μέρους της ζωτικής αίσθησης της ακοής σε ένα νεαρό πρόσωπο, επιδίκασε το ποσό των €15,000 ως γενικές αποζημιώσεις. Κι εδώ έχει σημασία η ηλικία του ενάγοντος, που είναι κατά 20 χρόνια μεγαλύτερος από τον ενάγοντα στην αναφερόμενη υπόθεση κάτι που έχει τη σημασία της κατά τη νομολογία μας. Έγινε επίσης παραπομπή στην υπόθεση Χριστοδούλου v. Γενικού Εισαγγελέα, Αρ. Αγ. 3601/11, Ε.Δ. Λάρνακας ημερομηνίας 31.5.2016 του αδελφού Α.Ε.Δ. κ. Ηλ Γεωργίου το Δικαστήριο επιδίκασε ως γενικές αποζημιώσεις το ποσό των €80.
  2. Ο ενάγοντας, τραυματίστηκε επίσης από την έκρηξη του Μαρί. Εξετάστηκε πρώτη φορά στις 14.7.2011 και διαπιστώθηκε ότι παρουσιάζει μετρίου βαθμού πτώση της ακοής στις 4,000 - 8,000 Hz. Στη συνέχεια υπήρξε βελτίωση της κατάστασης του. Ο ενάγων σε εκείνη την υπόθεση είχε υποστεί ελαφριά βαρηκοΐα στις χαμηλές και μεσαίες συχνότητες ενώ στις ψηλές συχνότητες από 2000 Hz και άνω έχει σοβαρού βαθμού βαρηκοΐα με εμβοές στις ψηλές συχνότητες και στα δυο αφτιά. Η δε ακοή στο δεξί αφτί του ενάγοντα ανέρχεται στα 25-30 db και στο αριστερό 20-25 db. Η βαρηκοΐα και οι εμβοές είναι μόνιμες. Ο ενάγοντας δεν πρέπει να εκτίθεται σε δυνατούς θορύβους και ειδικότερα, μεταξύ άλλων, σε βολές, εκρήξεις, δυνατή μουσική. Θα πρέπει να αποφεύγει τα χόμπι του, τις καταδύσεις και το κυνήγι. Συνεπεία της έκρηξης τους πρώτους 2-3 μήνες υπέστη αγχώδεις εκδηλώσεις. Να σημειωθεί ότι το ύψος του ποσού της αποζημίωσης, το οποίο επιδίκασε το Πρωτόδικο Δικαστήριο, έχει εφεσιβληθεί από ότι πληροφόρησε το Δικαστήριο η ευπαίδευτη συνήγορος για τον εναγόμενο από τον Γενικό Εισαγγελέα. Στην υπόθεση Στέλιος Δημητρίου v. Μαρίνας Α. Ιωάννου κ.ά
(2003)1 Α.Α.Δ. 274, όπου επιδικάστηκαν ως αποζημίωση για ψυχικά τραύματα από τροχαίο δυστύχημα, Λ.Κ.4,000. Ο ενάγοντας παρουσίαζε πονοκεφάλους, ζάλη, τάση για εμετό, αδυναμία συγκέντρωσης, ευερεθιστικότητα, διαταραχές στον ύπνο με εφιάλτες, κατάθλιψη, άγχος και έντονες φοβίες στην τροχαία κίνηση και την οδήγηση. Επισκεπτόταν ψυχιάτρους για αρκετό χρονικό διάστημα, περίπου 30 φορές. Στο ποσό των γενικών αποζημιώσεων, λήφθηκε υπόψη η πιθανότητα για μείωσης της ικανότητας του για εργασία στο μέλλον, εφόσον ήταν 40 χρόνια οδηγός λεωφορείου, στον υπολογισμό των γενικών αποζημιώσεων, όπως είναι νομολογιακά καθιερωμένο (βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66 και Moeliker v. A. Reyvolle and Co. Ltd. [1977] 1 All E.R. 9). Ζυγίζοντας όλα τα δεδομένα της παρούσας υπόθεσης όπως αυτά έχουν καταγραφεί πιο πάνω και όσα επιτάσσει η νομολογία μας, βρίσκω ότι το ποσό των €100.000,00 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων, θα ήταν μια δίκαιη αποζημίωση για τις σωματικές βλάβες που υπέστη ο ενάγων τον πόνο και ταλαιπωρία και τα κατάλοιπα του σε σχέση με την ακοή του και τις εμβοές κυρίως το βράδυ.. Απώλεια μελλοντικών απολαβών: Με το αιτητικό Η της έκθεσης απαίτησης, ο ενάγοντας απαιτεί απώλεια μελλοντικών απολαβών. Είναι η εισήγηση της ευπαίδευτης συνηγόρου του εναγόμενου ότι με τα δεδομένα της παρούσας υπόθεσης, δεν δικαιολογείται η επιδίκαση οποιουδήποτε ποσού ως απώλεια μελλοντικών απολαβών. Αντίθετα η συνήγορος του ενάγοντος υποστήριξε ότι δικαιολογείται η επιδίκαση τέτοιων αποζημιώσεων και μάλιστα με τη χρήση του πολλαπλασιαστή 18. Έχοντας υπόψη την τη μαρτυρία που δόθηκε ως προς τις προοπτικές εργοδότησης του ενάγοντος και τις προσπάθειες που κατέβαλε προς τον σκοπό αυτό αλλά και όλα τα σχετιζόμενα με το ζήτημα αυτό στοιχεία και γεγονότα καταλήγω να συμφωνήσω με την πλευρά του εναγόμενου ότι δεν δικαιολογείται μια τέτοια αποζημίωση. Ειδικές αποζημιώσεις: Νομολογιακά έχει καθιερωθεί ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να καταγράφονται με κάθε λεπτομέρεια στις έγγραφες προτάσεις και να αποδεικνύονται αυστηρά από τον Ενάγοντα με την προσκόμιση της κατάλληλης αποδεκτής μαρτυρίας και τις οποίες πρέπει να αποδεικνύει με σαφήνεια και συγκεκριμένα στοιχεία (βλ. υποθέσεις Σπύρου ν. Χ" Χαραλάμπους
(1991)1 Α.Α.Δ. 298, Ηρακλέους ν. Πίτρος
(1994)1 Α.Α.Δ. 299 και Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου
(1996)1 Α.Α.Δ. 1157, Νεοκλής Αντωνιάδης ν. Μιχάλης Σταύρου
(1998)1 Α.Α.Δ. 1171). Απόκειται στον ενάγοντα, σε κάθε περίπτωση, να αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα κονδύλια που συνιστούν ειδική ζημιά και τα οποία έχει προηγουμένως συμπεριλάβει στο δικόγραφο του. Με την παράγραφο 8 του Εγγράφου Α, γίνεται παραδοχή του ποσού των €2.608,88σ ως ειδικές αποζημιώσεις. Παρέμειναν προς απόδειξη, οι ισχυριζόμενες ειδικές ζημιές, με τα στοιχεία (η), (ι) - ( μ) ( παράγραφος 15 της έκθεσης απαίτησης). Οι ειδικές αυτές ζημιές αφορούν τη μετάβαση και διαμονή του ενάγοντα και της συμβίας του στην Ουγγαρία και τα κόστη των ιατρικών του εξετάσεων. Η παρουσία και της συμβίας του στο εν λόγω ταξίδι έχει δικαιολογηθεί επαρκώς από τον ενάγοντα εφόσον εκείνη τη περίοδο με όσα είχε ζήσει και για το σκοπό του ταξιδιού ήταν ανάγκη να συνοδεύεται από συγγενικό του πρόσωπο. Επομένως κρίνω ότι δικαιούται ολόκληρο το ποσό των εξόδων αυτού του ταξιδιού τα οποία κινήθηκαν μέσα σε λογικά πλαίσια. Προς απόδειξη των ζημιών αυτών, ο ενάγων κατέθεσε δέσμη εγγράφων ή και αποδείξεων, τα οποία κατατέθηκαν ως Τεκμ.
  1. Το συνολικό ποσό αυτών των αποδείξεων ανέρχεται σε €2.086,00 το οποίο και αποδέχομαι. Όπως έχω καταγράψει και πιο πάνω κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας ο ενάγων είχε δικαίωμα κατά τη νομολογία μας να αναζητήσει την καλύτερη κατά το δυνατόν γνώμη για να θεραπεύσει ή να περιορίσει τις συνέπειες του τραυματισμού του όπως και έγινε με την μετάβαση του σε κλινική του εξωτερικού. Επομένως δεν με βρίσκει σύμφωνο η θέση της πλευράς του εναγομένου σε αυτό το ζήτημα. Κρίνω ότι τα έξοδα που επωμίστηκε γι' αυτό το ταξίδι έχουν δικαιολογηθεί και κρίνονται μέσα σε λογικά πλαίσια. Γι' αυτό θα του επιδικασθούν επιπρόσθετα των όσων ήδη έχουν δηλωθεί ως παραδεκτά ήτοι συνολικό ποσό €4.694,88σ. Τιμωρητικές και/ή παραδειγματικές αποζημιώσεις: Με το αιτητικό Γ ο ενάγων αξιώνει τιμωρητικές και/ή παραδειγματικές αποζημιώσεις για παραβίαση του δικαιώματος του σε φυσιολογική ζωή. Το αιτητικό Δ έχει το ίδιο ακριβώς λεκτικό. Με το αιτητικό Ε αξιώνονται αποζημιώσεις από την άμεση οικογένεια του ενάγοντος για παραβίαση της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής. Ποιο ακριβώς δικαίωμα του ενάγοντος παραβιάζεται; Δεν είναι ξεκάθαρο από τη δικογράφηση. Βάση ποιου άρθρου του Συντάγματος; To δικαίωμα στη ζωή, άρθρο 7 του Συντάγματος, δεν κατοχυρώνει το δικαίωμα σε «φυσιολογική» ζωή. Ειδικότερα, το άρθρο 7 του Συντάγματος, το οποίο αντιστοιχεί με το άρθρο 2 της Σύμβασης, κατοχυρώνει τα ακόλουθα δικαιώματα ː «Τo δικαίωμα στη ζωή.
  2. Τo δικαίωμα εκάστoυ πρoσώπoυ εις τηv ζωήv πρoστατεύεται υπό τoυ vόμoυ. Εις oυδέvα δύvαται vα επιβληθή εκ πρoθέσεως θάvατoς, ειμή εις εκτέλεσιv θαvατικής πoιvής εκδιδoμέvης υπό δικαστηρίoυ εv περιπτώσει αδικήματoς τιμωρoυμέvoυ υπό τoυ vόμoυ δια της πoιvής ταύτης.
  3. Ο Θάvατoς δεv θεωρείται ως επιβαλλόμεvoς κατά παράβασιv τoυ άρθρoυ τoύτoυ, εις τάς περιπτώσεις θα επήρχετo συvεπεία χρήσεως βίας καταστάσης απoλύτως αvαγκαίας: α) δια τηv υπεράσπισιv oιoυδήπoτε πρoσώπoυ κατά παραvόμoυ βίας, β) δια τηv πραγματoπoίησιv voμίμoυ συλλήψεως ή πρoς παρεμπόδισιv απoδράσεως πρoσώπoυ voμίμως κρατoυμέvoυ, γ) δια τηv καταστoλήv, συμφώvως τω vόμω στάσεως ή αvταρσίας. » Όπως βλέπουμε με βάση τα παραπάνω, η ζωή αποτελεί πρωταρχικό συνταγματικό αγαθό και ως τέτοιο προστατεύεται αντικειμενικά. Το άρθρο αυτό, κατατάσσεται ως τόνισε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, ως ένα από τις πιο θεμελιώδεις διατάξεις της Σύμβασης. Η υποχρέωση που επιβάλλεται από το άρθρο 2 της Σύμβασης, διαβάζοντας το σε συνδυασμό με την γενική υποχρέωση του κράτους να διασφαλίζει τα δικαιώματα που καθορίζονται σε αυτή, δεν ασχολείται αποκλειστικά με την εκ προθέσεως δολοφονία που είναι αποτέλεσμα χρήσης βίας από αντιπροσώπους του κράτους αλλά επεκτείνεται, με την πρώτη πρόταση του άρθρου στην επιβολή θετικής υποχρέωσης στο κράτος όπως το δικαίωμα της ζωής προστατεύεται από τον νόμο. Αυτό απαιτεί, με τρόπο εξυπακουόμενο, ότι πρέπει να υπάρχει τρόπος αποτελεσματικής έρευνας όταν άτομα έχουν σκοτωθεί ως αποτέλεσμα της χρήσης βίας. Αυτό δεν συμπεριλαμβάνει την πρόκληση τραυματισμού σε ένα πρόσωπο. Παρενθετικά να αναφερθεί ότι η Δημοκρατία, αμέσως μετά το τραγικό συμβάν προχώρησε άμεσα στην πλήρη και ικανοποιητική διερεύνηση των αιτιών και των υπευθύνων, με τον διορισμό Μονομελούς Επιτροπής Διερεύνησης αλλά και στην συνέχεια με την άσκηση ποινικών διώξεων και καταδίκη των υπευθύνων για την έκρηξη στην Ναυτική Βάση στο Μαρί. Σχετική είναι η πρόσφατη απόφαση στην πολιτική έφεση με αρ. 44/13, Γ.Ε. ν.
  4. Α. Πάλμα κ.ά., ημερομηνίας 19.11.15, ο Γ. Ερωτοκρίτου, Δ που την εξέδωσε ανέφερε τα κάτωθι σε σχέση με τις τιμωρητικές αποζημιώσεις και την παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων:- «Tο ζήτημα των αποζημιώσεων για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξετάστηκε από την Πλήρη Ολομέλεια στη Γιάλλουρος (ανωτέρω), με ευρεία αναφορά τόσο στην ημεδαπή όσο και στη διεθνή νομολογία. Αναγνωρίστηκε εν πρώτοις ότι η παραβίαση ανθρώπινου δικαιώματος παρέχει δικαίωμα έννομης προστασίας μέσω της δικαστικής οδού, με τις θεραπείες του δικαίου. Αναγνώριση που συνάδει με την αρχή δικαίου ότι όπου υπάρχει αδικοπραξία (wrong) πρέπει να υπάρχει και θεραπεία. Το θύμα επομένως παραβίασης ανθρώπινου δικαιώματος δικαιούται σε αποζημίωση, με προεξάρχουσα την αρχή της δίκαιης αποζημίωσης (equitable compensation) η οποία είναι το μέτρο των αποζημιώσεων τόσο για την υλική όσο και τη μη υλική ζημία, γνωστή ως ηθική ζημία (moraldamages). Ζημιά που, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνει την ανησυχία, θλίψη, αγωνία, το αίσθημα αδικίας, τον δυσμενή επηρεασμό του τρόπου ζωής, τον πόνο και την οδύνη. Πέραν τούτων αναγνωρίστηκε ότι οι αποζημιώσεις μπορεί να προσλάβουν επιβαρυντικό χαρακτήρα όπου η βλάβη είναι ποικιλοτρόπως βαριά και, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μπορεί να προσλάβουν τιμωρητικό χαρακτήρα προς παραδειγματισμό. Σημειώθηκε ωστόσο ότι μέχρι τότε δεν είχαν εγκριθεί τιμωρητικές αποζημιώσεις για παραβίαση ανθρώπινου δικαιώματος, με την επισήμανση από τη μειοψηφία (Αρτεμίδης, Δ.) ότι με την ερμηνεία και εφαρμογή του άρθρου 30 του Συντάγματος, είναι νομικά αδόκιμος πλέον ο χαρακτηρισμός των αποζημιώσεων ως «τιμωρητικών», «παραδειγματικών» ή «επαυξημένων». Και αυτό αφού ο μοναδικός σκοπός της αποζημίωσης είναι η επανόρθωση, από τον υπαίτιο, της ζημιάς που υπέστη το θύμα από βλάβη που υπέστη ως αποτέλεσμα της παραβίασης του δικαιώματός του. Ειδικά δε για το ζήτημα των «τιμωρητικών» αποζημιώσεων να αναφέρουμε ότι αυτό αποτέλεσε αντικείμενο εξέτασης σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Με θεμελιακή την Papakokkinou and Others v. Kanther
(1982)1 C.L.R. 65, η οποία επιβεβαιώθηκε και από τη μεταγενέστερη νομολογία. Όπως από τις Μήτα ν. Γ. Κ. Σοφοκλέους
(2003)1 Α.Α.Δ. 1952, Είκοσι ν. Γενικού Εισαγγελέα
(2007)1 Α.Α.Δ. 467, Νικολάου ν. Επίσημου Παραλήπτη
(2009)1(Β) Α.Δ.Δ. 1339, Κωνσταντίνου ν. Καραμεσίνη
(2011)1 Α.Α.Δ. 715, Phileleftheros PublicCompany Ltd κ.α. ν. Χριστοδούλου
(2012)1 Α.Α.Δ. 1763 και Άγγελος Κυριάκου Εκδόσεις Λτδ ν. Κυπριακή Δημοκρατία, Πολ. Εφ. 267/09 ημερ. 9.9.13 και με υιοθέτηση των αρχών που καθορίστηκαν στην Rookes v. Barnard [1964] A.C. 1129. Ό,τι προκύπτει από τη θεώρηση της επί του θέματος νομολογίας είναι ότι οι παραδειγματικές ή τιμωρητικές αποζημιώσεις αποσκοπούν στο να τιμωρήσουν τον εναγόμενο και να τον αποτρέψουν από παρόμοια συμπεριφορά στο μέλλον. Δεν αποσκοπούν όμως στην αποκατάσταση του θύματος όπως είναι οι συνήθεις αποζημιώσεις, αλλά τέτοιες αποζημιώσεις επιδικάζονται όταν διαπιστώνεται βλάβη στα αισθήματα του ενάγοντος λόγω της επίδειξης από τον εναγόμενο στοιχείων ακραίας αλαζονείας ή καταπιεστικής συμπεριφοράς για την οποία επιβάλλεται η τιμωρία του ως ένδειξη της απέχθειας με την οποία ο νόμος αντιμετωπίζει τέτοια συμπεριφορά.» Από το πιο πάνω απόσπασμα, προκύπτει ότι η επιδίκαση «τιμωρητικών», «παραδειγματικών» ή «επαυξημένων», στο πλαίσιο παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι νομικά αδόκιμος. Τούτο διότι, στόχος της επιδίκασης αποζημιώσεων σε σχέση με παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά και γενικότερα, είναι η αποκατάσταση της ζημιάς/ βλάβης του θύματος και όχι η τιμωρία του εναγομένου. Επιπρόσθετα, για ότι αφορά την επιδίκαση τιμωρητικών και/ή παραδειγματικών αποζημιώσεων σε σχέση με αστικά αδικήματα (εδώ το αστικό αδίκημα της αμέλειας), αν και δεν είναι ξεκάθαρο από τη δικογράφηση αυτό, τα πιο κάτω είναι επίσης σχετικά :- Στην υπόθεση Berengaria P. Papakokkinou and Others v. Princess Zena De Tyra Kanther το Ανώτατο Δικαστήριο, αφού έκανε εκτενή αναφορά τόσο σε Κυπριακή όσο και Αγγλική, αλλά και Κοινοπολιτειακή νομολογία, εξέφρασε ρητά την προτίμησή του για μια πιο ευρεία προσέγγιση του θέματος κατά τρόπο που να επιτρέπει στα Κυπριακά Δικαστήρια να επιδικάζουν παραδειγματικές αποζημιώσεις για συμπεριφορά που αποτελεί αστικό αδίκημα, οποτεδήποτε αυτή η συμπεριφορά είναι τόσο αξιοκατάκριτη ή στοχεύει να γελοιοποιήσει το θύμα, έτσι που να του αξίζει η τιμωρία από πολιτικό Δικαστήριο. Στην απόφαση Αντώνης Νικολάου ν. Επίσημου Παραλήπτη
(2009)1 ΑΑΔ 1339 λέχθηκαν τα εξής: «Οι παραδειγματικές ή τιμωρητικές αποζημιώσεις, αποσκοπούν στο να τιμωρήσουν τον εναγόμενο και να τον αποτρέψουν από παρόμοια συμπεριφορά στο μέλλον. Δεν αποσκοπούν στην αποκατάσταση του θύματος, όπως είναι οι συνήθεις αποζημιώσεις. Όμως, όπου οι περιστάσεις διάπραξης αστικού αδικήματος είναι τέτοιες. Όμως, όπου οι περιστάσεις διάπραξης αστικού αδικήματος είναι τέτοιες, το Δικαστήριο έχει την ευχέρεια να επιδικάσει επαυξημένες (aggravated) αποζημιώσεις αν διαπιστωθεί βλάβη στα αισθήματα αξιοπρέπειας του ενάγοντα. Η διαφορά μεταξύ των δύο φαίνεται να είναι περισσότερο θεωρητική και όπως επισήμανε ο Λόρδος Delvin στη Rooked v. Barnard
(1964)1 All E.R.367, οι επαυξημένες αποζημιώσεις μπορεί να καλύψουν όλες τις περιπτώσεις, εκτός από κάποιες σπάνιες περιστάσεις που ενδεχομένως να υπάρχουν ιδιάζοντα γεγονότα που να συνηγορούν υπέρ της κατ΄ εξαίρεση χορήγησης της θεραπείας των παράδειγμα αποζημιώσεων (βλ. Papakokkinou v. Kanther
(1982)1 ΑΑΔ 65, σελ. 76-78).» Είναι γεγονός, ότι συμπεριφορά, η οποία συνοδεύεται από το στοιχείο της αλαζονείας, της θρασύτητας ή του αθέμιτου κίνητρου δυνατόν να δικαιολογεί επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων, ειδικά αν τείνει να εξευτελίσει το θύμα. Περαιτέρω, στην υπόθεση Γιαννάκη Ερωτοκρίτου ν. Ειρήναρχου Θεοδώρου κ.α.
(1997)1 ΑΑΔ 1800 ο Πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου, κ. Πικής, όπως ήταν τότε, επιβεβαίωσε την δυνατότητα επιδίκασης τιμωρητικών αποζημιώσεων σε περιπτώσεις αστικών αδικημάτων. Τέλος, στην υπόθεση Adrian Holdings Ltd v. Κυπριακής Δημοκρατίας διά του Γενικού Εισαγγελέα
(1998)1 ΑΑΔ 1836 επιβεβαιώθηκε η προσέγγιση που ακολουθήθηκε από την αρχή από τα Κυπριακά Δικαστήρια, ότι η επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων επιτρέπεται στις περιπτώσεις εκείνες που η διαγωγή του εναγόμενου είναι τόσο αξιόμεμπτη, ώστε να αρμόζει επιβολή τιμωρίας από πολιτικό Δικαστήριο. Αξιόμεμπτη διαγωγή είναι εκείνη που συνοδεύεται από έντονα στοιχεία αλαζονείας, θρασύτητας ή αθέμιτου κίνητρου ή όταν τείνει να ταπεινώσει το θύμα του αδικήματος. Σκοπός των αποζημιώσεων αυτών είναι η τιμωρία του αδικοπραγήσαντα και τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη είναι διαφορετικά από αυτά που λαμβάνονται υπόψιν κατά τον υπολογισμό των ζημιών που επιδικάζονται για αποκατάσταση του θύματος. Σημαντικός παράγοντας κατά τον υπολογισμό των αποζημιώσεων αυτών είναι η συμπεριφορά των δύο μερών. Το θέμα εμπίπτει στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο δύναται να επιδικάσει τέτοιας φύσης αποζημιώσεις που είναι γνωστές και ως «παραδειγματικές » όταν η συμπεριφορά του εναγομένου είναι τόσο εξωφρενική που χρήζει τιμωρίας, ήτοι όταν η συμπεριφορά του φανερώνει κακεντρέχεια, απάτη, σκληρότητα ή θρασύτητα. Το θέμα των παραδειγματικών αποζημιώσεων αποτελεί αντικείμενο έντονης συζήτησης στους νομικούς κύκλους, ενώ σε αρκετές χώρες όπου εφαρμόζεται το κοινοδίκαιο όπως είναι για παράδειγμα η Σκωτία και η Αυστραλία αυτές δεν αναγνωρίζονται. Τα Κυπριακά Δικαστήρια ακολουθούν την Αγγλική νομολογία και έχουν επιδικάσει σε κάποιες περιπτώσεις τιμωρητικές ή παραδειγματικές αποζημιώσεις. Καθοδηγητική επί του θέματος είναι η απόφαση Rookes v. Barnard, όπου η Βουλή των Λόρδων αναθεώρησε το δόγμα που ίσχυε μέχρι τότε και κατέληξε ότι δεν ενδείκνυται η επιδίκαση τέτοιας φύσεως αποζημιώσεων εκτός σε μερικές εξαιρετικές περιπτώσεις. Οι αποζημιώσεις αυτές πρέπει να επιδικάζονται ως αυξημένες αποζημιώσεις (aggravated damages), ήτοι ως επιπλέον αποζημίωση στον ενάγοντα του οποίου τα αισθήματα και η υπόληψη έχουν θιγεί. Παραμένουν, σύμφωνα με την πιο πάνω απόφαση, τρεις κατηγορίες υποθέσεων στις οποίες το Δικαστήριο δύναται, δεν υποχρεούται όμως, όπως επιδικάσει τιμωρητικές και ή παραδειγματικές αποζημιώσεις. Μια εκ των τριών κατηγοριών είναι η περίπτωση που λειτουργοί του κράτους, συμπεριλαμβανομένων και των αστυνομικών, ενεργούν με καταπιεστικό ή αντισυνταγματικό τρόπο, όπως είναι η παρούσα περίπτωση. Ως ανέφερα όμως και ανωτέρω το Δικαστήριο δεν έχει καθήκον να επιδικάσει τιμωρητικές και ή παραδειγματικές αποζημιώσεις σε κάθε περίπτωση που κάποιος λειτουργός του κράτους επιδεικνύει ανάρμοστη συμπεριφορά αλλά η κάθε υπόθεση εξετάζεται με βάση τα δικά της γεγονότα. Ως αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στη Holden v Chief Constable of Lancashire: «a careful reading of Lord Devlin's speech in Rookes v Barnard [1964] A.C. 1129 does not, as I think, disclose that in every case coming within a relevant category there must be an award of exemplary damages. In a passage to which Purchas L. J referred, Lord Devlin said at p. 1226: "there are certain categories of cases in which an award of exemplary damages can serve a useful purpose". In my judgment the circumstances that a case comes within a category does not make it follow as the night the day that exemplary damages will be awarded. It merely leaves it open to the jury to award exemplary damages in such cases». Στην Αγωγή 933/09 του Ε.Δ. Λευκωσίας Γιώργος Νεοφύτου v. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας απόφαση ημερ. 31.10.2012 της κας Τ. Παρασκευα»ίδου - Καρακάνα τόνισε τα ακόλουθα ː « Στην υπό κρίση περίπτωση η Δημοκρατία ενάγεται για τις πράξεις κάποιων μελών και/ή αξιωματούχων της, οι οποίοι κατά τον επίδικο χρόνο ήταν στην υπηρεσία της. Τα υπεύθυνα πρόσωπα δεν είναι εναγόμενοι στην παρούσα αγωγή. Καμία μαρτυρία έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου ότι το ίδιο το κράτος ενήργησε με τέτοιο ανάρμοστο τρόπο ώστε η συμπεριφορά του να χρήζει τιμωρίας. Για παράδειγμα δεν έχει τεθεί μαρτυρία ότι το κράτος ενεθάρρυνε τέτοιας φύσης ενέργειες από τους αντιπροσώπους της ή ότι τέτοια συμβάντα αποτελούσαν συχνό φαινόμενο βρισκόντουσαν σε έξαρση και η Δημοκρατία δεν έλαβε μέτρα. Εν αντιθέσει πρόκειται για ένα τραγικό μεν αλλά μεμονωμένο ατυχές περιστατικό που είναι η θέση μου δεν στιγματίζει τον χαρακτήρα της Δημοκρατίας. Πέραν τούτου λαμβάνω υπόψιν ότι το κράτος πλήρωσε και θα συνεχίσει να πληρώνει μεγάλα ποσά για την ανάρμοστη συμπεριφορά των λειτουργών της, υπενθυμίζω ότι από το 1999 μέχρι σήμερα ο ενάγοντας λαμβάνει δημόσιο βοήθημα και ότι το κράτος αναγνώρισε την ευθύνη του. Το γεγονός δε ότι τα αισθήματα και η υπόληψη του ενάγοντα έχουν πληγεί, που αποτελεί ουσιαστικό παράγοντα για την επιδίκαση τέτοιας φύσεως αποζημιώσεις, έχει ήδη ληφθεί σοβαρά υπόψιν από το Δικαστήριο, κατά τον υπολογισμό των γενικών αποζημιώσεων. Για όλους τους πιο πάνω λόγους κρίνω ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν ενδείκνυται η επιδίκαση ενός επιπλέον ποσού ως αυξημένες και ή τιμωρητικές αποζημιώσεις.» Στην Αρ. Αγωγής: 666/2007, μεταξύ Στέλιου Αντωνίου, από τη Λεμεσό και 1. Νίκου Σοφοκλέους, από τη Λεμεσό 2. Κώστα Κωνσταντίνου, από τη Λεμεσό 3. Μάριου Τσαγγαρίδη, από τη Λεμεσό και 4. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, ως ο κατά Νόμο Εκπρόσωπος της Κυπριακής Δημοκρατίας, το Δικαστήριο κατά την επιδίκαση των αποζημιώσεων εφαρμόσθηκε και πάλι το πιο πάνω σκεπτικόː « Ο ενάγοντας δε δικαιούται στην καταβολή παραδειγματικών και/ή τιμωρητικών αποζημιώσεων, καταρχήν, επειδή δεν υπάρχει ίχνος μαρτυρίας αναφορικά με την οικονομική κατάσταση των εναγόμενων 1 μέχρι 3, παράγοντας που καθώς έχει νομολογηθεί (βλ. Papakokkinou and Others v. Kanther
(1982)1 C.LR. 65 και Κωνσταντίνου ή Μήτα ν. Γ. & Κ. Σοφοκλέους Λτδ
(2003)1(Γ) Α.Α.Δ. 1952) πρέπει να λαμβάνεται υπόψη αναφορικά με το ύψος των συγκεκριμένων αποζημιώσεων. Ειδικά όμως έναντι του εναγόμενου 4, ο οποίος ενάγεται ως αντιπρόσωπος της Δημοκρατίας και για τον επιπλέον λόγο ότι οι αποζημιώσεις κάτω από το άρθρο 172 του Συντάγματος, δεν περιλαμβάνουν παραδειγματικές αποζημιώσεις, εκτός κι αν ο εργοδότης ενθαρρύνει την παράνομη πράξη, κάτι που δεν ισχύει ασφαλώς στην παρούσα υπόθεση (βλ. το σύγγραμμα του Α. Ν. Λοϊζου, ανωτέρω, σελ.411).» Στην προκειμένη περίπτωση, η Δημοκρατία, ευθύς εξ αρχής, συγκρότησε διερευνητική επιτροπή για την άμεση διεξαγωγή έρευνας των αιτίων και των υπευθύνων για το τραγικό συμβάν, κυνήγησε και καταδίκασε τους δικούς της αξιωματούχους σε ποινές φυλάκισης για την αμέλεια την οποία επέδειξαν στο να λάβουν κάθε προστατευτικό της ζωής των ανθρώπων αυτών μέτρο και που στην συνέχεια στα πλαίσια της παρούσας υπόθεσης και αποδέχθηκε την ευθύνη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Υπό το φως της πιο πάνω Νομολογίας και για τους λόγους που εκτέθηκαν αμέσως πιο πάνω καταλήγω ότι η συμπεριφορά της Δημοκρατίας δεν εμπίπτει σ' αυτές τις εξαιρετικές περιπτώσεις, οι οποίες θα οδηγούσαν το Δικαστήριο να επιδικάσει εναντίον της τιμωρητικές και/ή παραδειγματικές αποζημιώσεις. Τέλος, όσον αφορά την επιδίκαση τιμωρητικών και/ή παραδειγματικών αποζημιώσεων προς την άμεση οικογένεια του ενάγοντα για παραβίαση της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής, εκτός του ότι δεν παρουσιάστηκε τέτοια μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου, δεν μπορεί να αποδοθεί οποιαδήποτε αποζημίωση σε μη διάδικο στη παρούσα διαδικασία. ΚΑΤΑΛΗΞΗ: Για όλους τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω πιο πάνω καταλήγω να επιδικάσω τα ακόλουθα ποσά υπέρ του ενάγοντος και εναντίον του εναγόμενου: Το ποσό των €100.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από την ημερομηνία του ατυχήματος ήτοι την 11.07.2011. Το ποσό των €4.694,88σ. ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο επίσης από την ημερομηνία του ατυχήματος ήτοι την 11.07.2011. Επιδικάζονται έξοδα υπέρ του ενάγοντος και εναντίον του εναγόμενου όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο στην ανάλογη κλίμακα. (Υπογρ.) ................ Χρήστος Γ. Φιλίππου, Α.Ε.Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.