← Κύπρος

Σάββα Χρυσάνθου Μιχαήλ ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 432/2013, 27/11/2017

Σάββα Χρυσάνθου Μιχαήλ ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Αγωγής: 432/2013, 27/11/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2017:A160 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Ηλ. Γεωργίου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 432/2013 Μεταξύ: Σάββα Χρυσάνθου Μιχαήλ Ενάγοντα -και- Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας Εναγομένου 27 Νοεμβρίου, 2017 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κα Ι. Παπαμιλτιάδους για κ. Χρ.Τριανταφυλλίδη (για ν΄ ακούσει απόφαση ο κ.Μ. Μιχαήλ) Για Εναγόμενο: κα Χ. Καραολίδου (για ν΄ ακούσει απόφαση η κα Χ»Ζαχαρία) ΑΠΟΦΑΣΗ

  1. Στις 11.7.11 ο ενάγοντας επέβαινε σε όχημα και ενώ βρισκόταν κοντά στη Ναυτική Βάση Ευάγγελος Φλωράκης στο Μαρί επισυνέβη έκρηξη με αποτέλεσμα να τραυματιστεί. Έτσι αξιώνει, μεταξύ άλλων, γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες που υπέστη ως επίσης και απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων συνεπεία της αμέλειας της Κυπριακής Δημοκρατίας.
  2. Στο πλαίσιο της ακροαματικής διαδικασίας δηλώθηκαν παραδεκτά γεγονότα τα οποία αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου. Έχουν ως ακολούθως: (α) Στις 11.7.11 έλαβε χώρα έκρηξη στην Ναυτική Βάση Ευάγγελος Φλωράκη στο Μαρί. Η Κυπριακή Δημοκρατία φέρει την πλήρη ευθύνη για την εν λόγω έκρηξη από την οποία ο ενάγοντας τραυματίστηκε και υπέστη μόνιμες βλάβες και ζημιές και ειδικότερα υπέστη ακουστικό τραύμα δεξιά και μικρότερο αριστερά με πτώση ακοής στις ψηλότερες συχνότητες και εμβοές ωτών (βλ. Τεκ.1). Σε επανεξέταση που του έγινε στις 13.10.12 η κατάσταση του θεωρήθηκε μόνιμη και μη αναστρέψιμη. Οι εμβοές στα αφτιά θα συνεχίσουν. Ο ιατρός Α. Χ»Παναγής του συνέστησε αποφυγή έκθεσης σε έντονους θορύβους. Περαιτέρω ο ενάγοντας αναβιώνει τα συμβάντα τα οποία είναι βασανιστικά. Διακατείχετο από άγχος. Απομονώθηκε στο σπίτι του και δεν έχει ιδιαίτερες προσδοκίες για το μέλλον. Περαιτέρω έχει δυσκολίες επέλευσης και διατήρησης του ύπνου δυσκολίες, δυσκολίες συγκέντρωσης και υπερβολική απάντηση στο ξάφνιασμα τα οποία δεν υπήρχαν πριν το συμβάν. Σύμφωνα δε με την έκθεση του ιατροσυμβουλίου όλα τα πιο πάνω και η συνέχιση των προβλημάτων, τον επηρέασαν στην προσωπική, οικονομική, κοινωνική και επαγγελματική του ζωή και ενόψει του χρόνου που διέρρευσε από το συμβάν, θεωρείται ότι η διαταραχή είναι χρόνια. Ο ενάγοντας πάσχει από χρόνιο μετατραυματικό στρες (βλ.Τεκ.4). (β) Περαιτέρω συνεπεία της πιο πάνω έκρηξης, ο ενάγοντας υπέστη ειδικές ζημιές οι οποίες ανέρχονται στο συνολικό ποσό των €3.191.-. (γ) Ο εβδομαδιαίος μισθός του ενάγοντα κατά το έτος 2011 ανερχόταν στο ποσό των ΛΚ245,83 και μετά τις σχετικές αποκοπές στο ποσό των ΛΚ213,90 (βλ.Τεκ.3).
  3. Η έκταση και η σοβαρότητα των τραυμάτων του ενάγοντα ως επίσης η απώλεια εισοδημάτων υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων αλλά και η απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων παρέμειναν επίδικα θέματα και κάθε πλευρά προσκόμισε σχετική μαρτυρία. Για στοιχειοθέτηση της υπόθεσης του, έδωσε μαρτυρία ο ίδιος ο ενάγοντας και ο ιατρός Κ. Βιολάρης, ενώ η Δημοκρατία κάλεσε ως μάρτυρα τον ιατρό Σ. Συμεωνίδη. 4.1 Ο ενάγοντας στη μαρτυρία του, μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε στις συνθήκες κάτω από τις οποίες επισυνέβη το ατύχημα. Ανέφερε ότι είναι ηλικίας 28 ετών, απόφοιτος Τεχνικής Σχολής, εργαζόταν ως οικοδόμος και καλουψιής. Κατά την 11.7.11 ήταν συνεπιβάτης με άλλα πρόσωπα σε όχημα που οδηγούσε ο θείος του και μετέβαιναν από την Λεμεσό στην Λευκωσία. Ενώ βρίσκονταν σε κίνηση σε κάποιο σημείο του δρόμου, γύρω στο ύψος της πύλης του στρατοπέδου στο Μαρί, ξαφνικά αντιλήφθηκε ισχυρό θόρυβο. Ο ανεμοθώρακας του αυτοκινήτου και το μπροστινό γυαλί δίπλα από τον οδηγό θρυμματίστηκαν. Στη συνέχεια εξήλθε του οχήματος χωρίς να γνωρίζει τι ακριβώς συνέβη. Ο θείος του ήταν αιματωμένος και έκλαιγε, ο πατέρας του ήταν ξαπλωμένος με τάσεις λιποθυμίας και ο άλλος θείος του ο οποίος επέβαινε στο αυτοκίνητο ήταν χωρίς προσανατολισμό. Ακολούθως μετέβηκε στο νοσοκομείο Λεμεσού. Ανέφερε ότι δεν αισθανόταν καλά αφού είχε δυνατούς πόνους στο στήθος, στη μέση και στ΄ αφτιά. Αφού τον εξέτασαν, του έδωσαν εξιτήριο και του παραχώρησαν άδεια για τρεις ημέρες. Όταν μετέβη στο σπίτι του τα προβλήματα ήταν πιο έντονα. Έτσι την επόμενη ημέρα επειδή είχε έντονους πόνους στη μέση επισκέφθηκε τον ορθοπεδικό κ. Πετρίδη ο οποίος αφού τον εξέτασε, τον παρέπεμψε σε ωτορινολαρυγγολόγο για τους πόνους που είχε στ΄ αφτιά, πράγμα το οποίο έπραξε. Επισήμανε ότι του παραχωρήθηκε άδεια ασθενείας από 15.7.11 - 31.8.
  4. Κατόπιν οδηγιών του πιο πάνω ορθοπεδικού επισκέφθηκε φυσικοθεραπευτή και για την περίοδο από 8.11.11 - 6.12.
  5. Έκανε 15 θεραπευτικές συνεδρίες και ακόμη 13 κατά το έτος
  6. Επισήμανε ότι την 1.9.11 επανήλθε στην εργασία του πλην όμως πονούσε κατόπιν μικρής κόπωσης. Στη συνέχεια την 3.11.11 επισκέφθηκε ξανά τον ορθοπεδικό κ. Α. Πετρίδη όπου η ακτινογραφία κατέδειξε οσφυϊκή σκολίωση και σπονδυλολίσθηση Ο5-Ι1 και του συνεστήθη φυσιοθεραπεία και φαρμακευτική αγωγή. Ακολούθως επειδή εξακολουθούσε να έχει οσφυαλγία στον επισκέφθηκε ξανά την 20.3.12 και περαιτέρω τον Μάιο του 2012 επισκέφθηκε τον ορθοπεδικό κ. Σ. Σεργίδη. Παρουσίασε στο Δικαστήριο διάφορες ιατρικές εκθέσεις (βλ. Τεκ.6.1-6.7). 4.2 Στη συνέχεια την 6.7.12 επισκέφθηκε τον ειδικό νευροχειρουργό κ. Β. Παπαναστασίου ο οποίος του χορήγησε θεραπευτική αγωγή ως επίσης του έγινε και μαγνητική τομογραφία. Στις 13.10.12 υποβλήθηκε σε ακουστικό έλεγχο από τον ιατρό Α. Χ»Παναγή ο οποίος διαπίστωσε ότι τα προβλήματα που έχει είναι εμβοές των αφτιών και πτώση της ακοής στις υψηλές συχνότητες. Τα πιο πάνω προβλήματα είναι μόνιμα και του συνέστησε αποφυγή έκθεσης σε έντονους θορύβους. Περαιτέρω στη μαρτυρία του επισήμανε ότι το γεγονός της έκρηξης του προκάλεσε κατάθλιψη και τάση να πηγαίνει για ύπνο. Επίσης έχει ξεσπάσματα θυμού. Επισήμανε ότι από τον Μάιο του 2014 παρακολουθείται από τον νευρολόγο - ψυχίατρο κ. Η. Νικολαϊδη ο οποίος διέγνωσε ότι πάσχει από σοβαρό μετατραυματικό σύνδρομο. 4.3 Ανέφερε ότι την 1.9.11 προσπάθησε να επιστρέψει στην εργασία του στις οικοδομές πλην όμως δεν μπορούσε να ασκήσει τα καθήκοντα του. Δεν μπορούσε να σηκώσει ούτε ένα κουβά με νερό. Κατά ή περί τον Ιανουάριο του 2012 τον απέλυσαν από την εργασία του και ήταν άνεργος μέχρι τον Μάρτιο του
  7. Από τον Μάιο του 2013 μέχρι και τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου εργαζόταν ως εργάτης και λάμβανε το ποσό των €278.- εβδομαδιαίως. Από τον Νοέμβριο του 2013 μέχρι και σήμερα είναι άνεργος και λαμβάνει το ελάχιστο μηνιαίο εισόδημα με τη συμβία του και τον ανήλικο υιό του το οποίο ανέρχεται στο ποσό των €823.- μηνιαίως. 4.4 Αναφορικά με την υφιστάμενη κατάσταση του επισήμανε ότι έχει πονοκεφάλους, βουητά στ΄αφτιά, απώλεια ακοής, κατάθλιψη, απώλεια ενέργειας, εκρήξεις θυμού, πόνος στον αυχένα και στη μέση και αίσθημα κόπωσης. Διευκρίνισε ότι η εν γένει κοινωνική του ζωή έχει αλλάξει. 4.5 Στη μαρτυρία του επισήμανε ότι στο παρελθόν ήταν κοινωνικός και του άρεσε να χορεύει ενώ τώρα δεν μπορεί να το πράξει και δεν μπορεί να βγει έξω λόγω της κατάστασης των αφτιών.
  8. Ο ειδικός νευροχειρουργός κ. Κ. Βιολάρης εξέτασε τον ενάγοντα τον Αύγουστο του 2016 και ετοίμασε σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό (βλ.Τεκ.5). Κατά την εξέταση παρουσίαζε ευαισθησία στη ψηλάφηση της οσφύος, δυσκαμψία στις κινήσεις και θετικά σημεία τάσης των ισχιακών νεύρων. Η εικόνα του ήταν συμβατή με σπονδυλόλυση - σπονδυλολίσθηση στο επίπεδο Ο5/Ι1 με συνοδό δισκηκή προβολή. Επισήμανε ότι είναι πιθανό η κάκωση να του προκάλεσε σοβαρή επιδείνωση ενός προϋπάρχοντος προβλήματος που μέχρι τότε δεν είχε εκδηλωθεί κλινικά. Όπως δε του ανέφερε ο ενάγοντας πριν το ατύχημα δεν είχε ενοχλήσεις, εργαζόταν και γυμναζόταν, ενώ μετά το ατύχημα αδυνατεί λόγω των ενοχλήσεων. Δήλωσε δε ότι ο ενάγοντας πρέπει ν΄ αποφεύγει την ορθοστασία, την άρση βάρους, τις χειρονακτικές εργασίες, τις οικιακές εργασίες και γενικά τη σωματική κόπωση. Περαιτέρω δε υπάρχουν σοβαροί περιορισμοί και σε άλλους τομείς της ζωής του όπως τα ταξίδια και η οδήγηση. Διευκρίνισε ότι η ορθοστασία και η καθιστική θέση για πολλή ώρα του επιδεινώνουν την κατάσταση. Επισήμανε ότι ο ενάγοντας δεν είναι σε θέση να εκτελεί την εργασία του και ότι αν τα συμπτώματα επιμείνουν πιθανόν να χρειαστεί να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση σπονδυλοδεσίας και νευρο-αποσυμπίεσης στα επίπεδα Ο5/Ι
  9. Η δε επέμβαση έχει συνολικό κόστος περίπου €12.000.-.
  10. Όπως έχει ήδη αναφερθεί η Δημοκρατία κάλεσε ως μάρτυρα τον νευροχειρούργο κ. Σ. Συμεωνίδη ο οποίος στη μαρτυρία του μεταξύ άλλων ανέφερε ότι το ιατροσυμβούλιο συνήλθε στις 22.2.16 και εξέτασε το ζήτημα του ενάγοντα. Κατά την κλινική εξέταση ο ενάγοντας παρουσιάζει 1ου βαθμού σπονδυλολίσθηση στο επίπεδο Ο5-Ι1 με συνοδό κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου η οποία είναι χρόνια κατάσταση κα εξελίξιμη και η οποία πιθανόν να χρειαστεί να αποκατασταθεί μελλοντικά με χειρουργική επέμβαση. Επισήμανε ότι ένα τράνταγμα από ωστικό κύμα δεν θα μπορούσε να προκαλέσει το πιο πάνω τραύμα αλλά θα μπορούσε να το επιδεινώσει ή να το πυροδοτήσει. Διευκρίνισε ότι ο ενάγοντας δεν μπορεί να ασκεί το επάγγελμα του οικοδόμου.
  11. Αγορεύοντας η ευπαίδευτος συνήγορος της ενάγουσας εισηγήθηκε όπως το Δικαστήριο επιδικάσει, (α) το ποσό των €120.000.- ως γενικές αποζημιώσεις στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και οι απώλειες μελλοντικών εισοδημάτων του ενάγοντα, (β) το ποσό των €3.191.- ως ειδικές ζημιές, (γ) αποζημιώσεις για απώλειες εισοδημάτων για την περίοδο από 11.7.11 - 30.4.
  12. Από την άλλη πλευρά, η ευπαίδευτη συνήγορος της Δημοκρατίας εισηγήθηκε ότι το ποσό των €42.500.- ως γενικές αποζημιώσεις είναι εύλογο και δίκαιο υπό τις περιστάσεις. Επισήμανε ότι ο ενάγοντας δεν έχει επιτύχει να αποδείξει τις απώλειες εισοδημάτων του για την πιο πάνω περίοδο ως ειδική ζημιά ενώ αντιθέτως για το ποσό των €3.191.- το οποίο αξιώνεται ως ειδικές αποζημιώσεις ανέφερε ότι δικαιολογείται στην περίπτωση που διαπιστωθεί ότι η Δημοκρατία ευθύνεται και για το τραύμα της σπονδυλολίσθησης.
  13. Στην Ομήρου ν. Δημοκρατίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 506 υποδεικνύεται ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενο, την ποιότητα, την πειστικότητα και στην σύγκρισή της με την υπόλοιπη μαρτυρία. Αντιφάσεις σε μικρολεπτομέρειες δεν αποδυναμώνουν μια κατά τα άλλα αξιόπιστη μαρτυρία αλλά αντίθετα την ενδυναμώνουν με την έννοια ότι δεν υπήρξε προσχεδιασμός και ή συνεννόηση μεταξύ των μαρτύρων ως προς το τι θα κατέθεταν (βλ. Τυμπιώτης ν. Δημοκρατίας
(2004)2 Α.Α.Δ. 612 και στις εκεί αναφερόμενες αυθεντίες). Μέσα από την ζωντανή και παλμώδη ατμόσφαιρα της δίκης, το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να παρακολουθήσει με ιδιαίτερη προσοχή όλους τους μάρτυρες και είναι σε θέση να αξιολογήσει την μαρτυρία τους με δείκτη μεταξύ άλλων, την λογικότητα της εκδοχής τους, την αμεσότητα και ευθύτητα των απαντήσεων τους αλλά και γενικότερα την όλη παρουσία τους στο εδώλιο του μάρτυρα.
  1. Η αξιολόγηση των μαρτύρων είναι επιβεβλημένη για την εξαγωγή των απαραίτητων συμπερασμάτων. Κατ΄αρχήν ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός ή μη πιστευτός εν όλω ή εν μέρει. Αυτή όμως η δυνατότητα επιλογής μερών μαρτυρίας προσφέρεται μόνο στις περιπτώσεις μαρτύρων οι οποίοι κρίνονται ως αξιόπιστοι. Σε μια τέτοια περίπτωση, το Δικαστήριο μπορεί να επιλέξει το μέρος της μαρτυρίας του μάρτυρα το οποίο, κατά την άποψη του Δικαστηρίου, εκφράζει την πραγματικότητα, ενώ ταυτόχρονα μπορεί να απορρίψει άλλο μέρος της μαρτυρίας του το οποίο θεωρείται λανθασμένο (βλ. Κωνσταντίνου ν Αστυνομίας, Ποιν.Έφ. 219/12/Ημερ. 29.11.13 και στις εκεί αναφερόμενες αυθεντίες). 10.1 Κατ΄ αρχήν επισημαίνεται ότι οι ιατροί Κ. Βιολάρης και Σ. Συμεωνίδης που κλήθηκαν από τον ενάγοντα και τον εναγόμενο αντίστοιχα έκαναν καλή εντύπωση. Δεν περιέπεσαν σε οποιαδήποτε αντίφαση ικανή να κλονίσει την αξιοπιστία τους καθ΄ οιονδήποτε τρόπο. Πέραν δε τούτου, η μαρτυρία τους βρίσκεται σε πλήρη αρμονία και ειδικότερα και οι δύο διαπίστωσαν ότι ο ενάγοντας πάσχει από σπονδυλολίσθηση. Διευκρίνισαν ότι το συγκεκριμένο πρόβλημα προϋπήρχε και ήλθε στην επιφάνεια μετά το ατύχημα και ως επισημάνθηκε ένα τράνταγμα από ωστικό κύμα θα μπορούσε να επιδεινώσει ή να πυροδοτήσει την κλινική εικόνα του ασθενή αλλά δεν θα μπορούσε να προκαλέσει την σπονδυλολίσθηση. Ο ενάγοντας σε σχέση με το συγκεκριμένο ζήτημα ανέφερε ότι πριν το ατύχημα δεν αντιμετώπιζε οποιοδήποτε πρόβλημα και δεν είχε ενοχλήσεις. Αυτά παρουσιάστηκαν μετά το ατύχημα. Περαιτέρω και οι δύο ιατροί υποστήριξαν ότι δεν μπορεί να ασκεί το επάγγελμα του οικοδόμου. Γενικά η όλη παρουσία των δύο πιο πάνω ιατρών στο εδώλιο του μάρτυρα ήταν θετική και έτσι το Δικαστήριο αποδέχεται τη μαρτυρία τους. 10.2 Αναφορικά δε με τον εναγόμενο επισημαίνεται ότι μεγάλο μέρος της μαρτυρίας του παρέμεινε αδιαμφισβήτητο από την άλλη πλευρά. Ανεξάρτητα όμως από το πιο πάνω γεγονός, η όλη παρουσία του ήταν θετική. Δεν περιέπεσε σε οποιαδήποτε ουσιώδη αντίφαση, ικανή να καταρρίψει συθέμελα τη μαρτυρία του. Ήταν συνεπής και σταθερός στις απαντήσεις του. Επισημαίνεται όμως ότι συγκεκριμένο μέρος της μαρτυρίας του χαρακτηρίζεται από το στοιχείο της υπερβολής. Και εξηγώ. Αποτελεί παραδεκτό γεγονός ότι ο ενάγοντας συνεπεία του πιο πάνω ατυχήματος υπέστη μεταξύ άλλων, ακουστικό τραύμα με πτώση της ακοής στις ψηλότερες συχνότητες και εμβοές. Περαιτέρω συνεπεία του πιο πάνω ατυχήματος ήλθε στην επιφάνεια η σπονδυλολίσθηση και πάσχει από χρόνιο μετατραυματικό στρες. Όλα τα πιο πάνω προβλήματά του είναι μόνιμα. Στη μαρτυρία του ανέφερε ότι στο παρελθόν ήταν κοινωνικός και του άρεσε να χορεύει ενώ τώρα δεν μπορεί να το πράξει και να βγαίνει έξω λόγω της κατάστασης των αφτιών. Δεν διέλαθε της προσοχής του Δικαστηρίου ότι αυτός δεν πρέπει να εκτίθεται σε έντονους θορύβους ενόψει των προβλημάτων που αντιμετωπίζει και ότι η εν γένει κοινωνική ζωή του έχει αλλάξει. Ο ισχυρισμός του ότι δεν μπορεί να χορεύει και ότι δεν μπορεί να βγαίνει έξω λόγω της κατάστασης του κατά τρόπο απόλυτο, κρίνεται ως υπερβολή και συνακόλουθα δεν γίνεται αποδεκτός. Αποτελεί παραδεκτό γεγονός και συνακόλουθα εύρημα Δικαστηρίου ότι ο ενάγοντας πάσχει από χρόνιο μετατραυματικό στρες. Και κάτι ακόμη σημαντικό. Ο ενάγοντας από το Σεπτέμβριο του 2011 μέχρι αρχές Ιανουαρίου 2012 εργάστηκε, όπως με λεπτομέρεια εκτίθεται πιο πάνω και ακολούθως εργάστηκε ξανά από τον Μάιο του 2013 μέχρι και τον Νοέμβριο του
  2. Στην προσπάθεια του να δικαιολογήσει το γεγονός ότι δεν εργάστηκε για την περίοδο από τον Ιανουάριο του 2012 μέχρι και τον Απρίλιο του 2013 ανέφερε ότι του παραχωρήθηκε άδεια ασθενείας και εντός του έτους
  3. Δεν παρουσίασε ενώπιον του Δικαστηρίου οτιδήποτε σε σχέση με αυτό. Ανεξάρτητα όμως από το τελευταίο, προκύπτει από το σύνολο της μαρτυρίας ότι ο ενάγοντας δεν μπορεί να ασκήσει το επάγγελμα του οικοδόμου. Δεν έκανε όμως οποιεσδήποτε προσπάθειες για να ανεύρει εργασία για την περίοδο από τον Ιανουάριο του 2012 μέχρι και τον Απρίλιο του
  4. Εργάστηκε για την περίοδο από τον Μάιο του 2013 μέχρι και τον Νοέμβριο του ίδιου έτους και ακολούθως επαναπαύθηκε στο βοήθημα που λαμβάνει από το κράτος. Τα πιο πάνω όμως δεν είναι ικανά να καταρρίψουν συθέμελα τη μαρτυρία του όπως εισηγήθηκε η ευπαίδευτος συνήγορος της Δημοκρατίας.
  5. Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση τα πραγματικά γεγονότα έχουν ως αυτά εκτίθενται στις παρ. 2 (α) - 2 (γ) και 4.1 - 4.4, ανωτέρω. Το Δικαστήριο θα επανέλθει σ΄ αυτά όταν θα εξετάζονται τα επί μέρους ζητήματα. 12.1 Ακολούθως θα εξεταστεί το ζήτημα των γενικών αποζημιώσεων. Οι αποζημιώσεις είναι το μέσο με το οποίο εκτιμάται ο πόνος και η ταλαιπωρία του θύματος. Το ύψος των αποζημιώσεων πρέπει να αντανακλά στην φύση και έκταση των τραυμάτων και του πόνου του θύματος. Η τάση για επιδίκαση αποζημιώσεων πρέπει να περιορίζεται μέσα σε λογικά πλαίσια και οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά παραδεκτές. (βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ 66). 12.2 Στο άχαρο δικαστικό έργο της αποτίμησης του ανθρώπινου πόνου και ταλαιπωρίας σε χρήμα βοηθητική είναι η αναφορά σε αποφάσεις των Δικαστηρίων μας όπου επιδικάστηκαν αποζημιώσεις για παρόμοιους όσο το δυνατό τραυματισμούς και με ανάλογες συνέπειες. Η νομολογία είναι σημαντική ώστε να υπάρχει συνέπεια, συνέχεια και σχετική βεβαιότητα στα πράγματα (βλ. Σπύρος Μελής & Ελένη Λτδ ν. Μαρίνου Σάββα,
(2003)1 ΑΑΔ 590. Ο καθορισμός των γενικών αποζημιώσεων δεν μπορεί να γίνεται με μέτρο απόλυτης ακρίβειας. (βλ. υπόθεση Κυριάκου ν. Λοιζίδη,
(1999)1(Α) ΑΑΔ 414). 12.3 Στην υπόθεση Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475 υιοθετήθηκε η καθιερωμένη νομική αρχή ότι προηγούμενες αποφάσεις των Κυπριακών Δικαστηρίων προσφέρουν καθοδήγηση στον βαθμό που είναι συγκριτικές ως αποκαλυπτικές της επικρατούσας τάσης, χωρίς να είναι δεσμευτικές. Σε κάθε υπόθεση είναι ανάγκη να γίνονται οι αναγκαίες προσαρμογές έχοντας υπόψη τα ιδιαίτερα περιστατικά της και βέβαια πρέπει να συνυπολογίζεται η μείωση της αξίας του χρήματος με την πάροδο του χρόνου. Περαιτέρω στην υπόθεση Νεοφύτου ν. Δημητρίου
(1992)1 Α.Α.Δ. 430 επισημάνθηκε ότι το Δικαστήριο οφείλει πάντοτε να προβαίνει στις αναγκαίες προσαρμογές λαμβάνοντας υπόψη ότι τα ουσιώδη γεγονότα δύο υποθέσεων δεν είναι ποτέ ταυτόσημα. 12.4 Στην υπόθεση Κυριάκου ν. Κυπριακής Δημοκρατίας
(1991)1 Α.Α.Δ. 1065 η εφεσείουσα υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση, κάταγμα του δεξιού λιθοειδούς με βλάβη του αριστερή τριδύμου, τραυματισμό πίσω από το αριστερό αφτί με αποτέλεσμα παράλυση του αριστερού επαγωγού, επηρεασμό της ακοής και υπαισθησίας του προσώπου και παράλυση νεύρου. Υπέστη σοβαρό μεταδιασειστικό σύνδρομο και μειώθηκε μόνιμα η ακοή της αριστερά κατά το ήμισυ. Το ποσό των γενικών αποζημιώσεων αυξήθηκε από ΛΚ.5,000 σε ΛΚ.8,000. 12.5. Στην υπόθεση Παναγή ν. Θεοδώρου κ.α.
(1992)1Β Α.Α.Δ. 1303 την αποκλειστική ευθύνη για το δυστύχημα την είχε ο εφεσίβλητος
  1. Ο εφεσείοντας τότε ηλικίας 32 ετών συνεπεία του ατυχήματος υπέστη σοβαρά και επώδυνα τραύματα που τον κράτησαν 4 μήνες μακριά από τα καθήκοντα του. Το πιο σημαντικό και συνάμα τραγικό στοιχείο ήταν πως έχασε το αριστερό του μάτι. Πέρα από την πλήρη απώλεια όρασης του ματιού υπήρξε και το κοσμητικό πρόβλημα που άφησε η καταστροφή του το οποίο θα μπορούσε να βελτιωθεί αισθητά με επέμβαση. Επίσης υπέστη απώλεια της όσφρησης και μείωση της ακοής του κατά 10%. Είχε ουλές στο πρόσωπο οι οποίες χρειάζονταν πλαστική εγχείρηση. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε το ποσό των ΛΚ16,000 ως γενικές αποζημιώσεις το οποίο παραμερίστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο ως ανεπαρκές και αντικαταστάθηκε με το ποσό των ΛΚ30,
  2. 12.6 Στην υπόθεση Χρίστου ν. Χριστοφή κ.α.
(1998)1Α Α.Α.Δ. 503 ο εφεσείοντας ηλικίας 43 ετών συνεπεία ατυχήματος υπέστη μεταξύ άλλων κρανιοεγκεφαλική κάκωση, ελαφριάς μορφής αριστερή ημιπάρεση, κάταγμα του δεξιού κροταφικού λοβού, εγκεφαλική θλάση και κατάγματα. Υποβλήθηκε σε κρανιοτομή και ανάταξη του κατάγματος. Παρέμεινε στο νοσοκομείο για 11 μέρες. Επίσης είχε μόνιμη απώλεια της αίσθησης της όσφρησης και της ακοής μέχρι 60 ντεσιμπέλ στις ψηλές συχνότητες στο αριστερό αφτί. Το ποσό των ΛΚ30,000 που επιδικάστηκε ως γενικές αποζημιώσεις επί πλήρους ευθύνης επικυρώθηκε κατ' έφεση. 12.7 Στην υπόθεση Δήμος Λεμεσού ν. Τουμάζου
(1999)1Β Α.Α.Δ. 847 βρέφος ηλικίας 11 μηνών τραυματίστηκε σοβαρά από πτώση του στο πάτωμα Δημοτικού Βρεφοκομικού Σταθμού κατά τη διαδικασία αλλαγής των ρούχων από βρεφοκόμο το
  1. Ο Δήμος κρίθηκε αποκλειστικά υπεύθυνος για την πρόκληση του ατυχήματος. Το παιδί υπέστη συνεπεία του πιο πάνω ατυχήματος σοβαρή βαρηκοΐα και στα δύο αφτιά που προήλθε από κάταγμα στη βάση του κρανίου. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο πριν 20 περίπου χρόνια και ειδικότερα το 1995 επιδίκασε το ποσό των ΛΚ20.000.- ως γενικές αποζημιώσεις για τα τραύματα που υπέστη. Το Ανώτατο Δικαστήριο απορρίπτοντας την έφεση θεώρησε χαμηλό το ποσό αλλά δεν υπήρξε αντέφεση επί του ζητήματος και δεν το σχολίασε περαιτέρω. 12.8 Η ευπαίδευτη συνήγορος της Δημοκρατίας αγορεύοντας παρέπεμψε το Δικαστήριο στην υπόθεση Σιακόλα κ.ά. ν Μιχαλοπούλου, Πολ.Έφ. 166/11, ημερ. 26.10.
  2. Στην εν λόγω υπόθεση η εφεσίβλητη ηλικίας 19 ετών υπέστη σωματικές βλάβες συνεπεία τροχαίου ατυχήματος και μεταξύ άλλων υπέστη μόνιμη ελαφρά μείωση ακοής στο αριστερό αφτί και κατά το χρόνο εκδίκασης της αγωγής εξακολουθούσε να υποφέρει από τα επακόλουθα των τραυμάτων της. Το Ανώτατο Δικαστήριο απορρίπτοντας την έφεση επισήμανε ότι το ποσό των €30.000.- που της επιδικάστηκε αν και γενναιόδωρο δεν ήταν έκδηλα υπερβολικό. Στην παρούσα υπόθεση ο ενάγοντας πέραν των άλλων τραυμάτων, υπέστη ακουστικό τραύμα και στα δύο αφτιά με πτώση ακοής στις ψηλότερες συχνότητες. Το πιο βασανιστικό για τον ίδιο είναι οι εμβοές που έχει. Επίσης πάσχει από χρόνιο μετατραυματικό στρες. Τα πιο πάνω είναι μόνιμα και μη αναστρέψιμα. 13.1 Περαιτέρω ο ενάγοντας αξιώνει αποζημιώσεις για απώλεια μελλοντικών απολαβών. Σε σχέση με το πιο πάνω ζήτημα, η συνήγορος του, εισηγήθηκε ως κατάλληλη περίπτωση, υπολογισμού της πιο πάνω απώλειας, την επιδίκαση με ένα κατ΄ αποκοπή ποσό το οποίο να ενταχθεί στις γενικές αποζημιώσεις. (βλ. Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Φουτρή
(2001)1(Β) Α.Α.Δ. 921). 13.2 Όπως έχει νομολογηθεί, ο κίνδυνος μελλοντικών απωλειών θα πρέπει να υπολογίζεται σε σχέση με το χρόνο κατά τον οποίο η απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων είναι πιθανόν να υλοποιηθεί, την πιθανότητα εξεύρεσης υπαλλακτικής εργοδότησης και σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο παράγοντα ευνοϊκό ή δυσμενή που δυνατό να επηρεάσει τις πιθανότητες του ενάγοντα να εξασφαλίσει απασχόληση (βλ. Μαυροπετρής ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, Χρίστου ν. Χριστοφή κ.α.
(1998)1Α Α.Α.Δ. 503 και στις εκεί αναφερόμενες αυθεντίες). Στην παρούσα υπόθεση ο ενάγοντας είναι ανίκανος να ασκήσει το επάγγελμα του οικοδόμου, στο οποίο έχει ειδικευθεί. Είναι απόφοιτος Τεχνικής Σχολής και η μόρφωσή του αποτελεί πρόσθετο επιβαρυντικό παράγοντα για τις μελλοντικές εισοδηματικές του προοπτικές. Το πεδίο εργοδότησής του περιορίστηκε. Ενώ έχει αποδειχθεί ότι η ικανότητα του ενάγοντα για εργασία έχει μειωθεί, δεν προσάχθηκε μαρτυρία η οποία να προδιαγράφει τη μελλοντική απώλεια εισοδήματος ώστε να καθίσταται δυνατή η εκτίμησή της. Όπως έχει επισημανθεί, δεν είναι παντελώς ανίκανος για κάθε εργασία. Ο ενάγοντας μπορεί να ασκήσει άλλη εργασία απ΄ αυτή του οικοδόμου και δεν υφίσταται βάση για τις απολαβές που κατά λογική πρόβλεψη θα λάμβανε. Συνακόλουθα, η κατάλληλη περίπτωση υπολογισμού της απώλειας των μελλοντικών απολαβών του ενάγοντα που υπέστη λόγω της αδικοπραξίας της Δημοκρατίας, όπως εισηγήθηκε και η συνήγορος του ενάγοντα, είναι η επιδίκαση με ένα κατ΄ αποκοπή ποσό το οποίο να ενταχθεί στο ποσό των γενικών αποζημιώσεων (βλ. Κουμπαρή κ.α. ν. Φούτρη
(2001)1Β Α.Α.Δ. 929, Θεοδούλου ν. Α. Panayides Contracting Ltd
(1999)1 Α.Α.Δ. 2134), το οποίο θα πρέπει να καθοριστεί για σκοπούς επιδίκασης τόκου (βλ. Λέριος ν. Αλεξίου κ.ά.
(2000)1Β Α.Α.Δ. 1195 και Κουμπαρή κ.ά. ν. Φούτρη (ανωτέρω)).
  1. Ο ενάγοντας, νεαρό πρόσωπο, ηλικίας τότε 28 ετών, ενώ περνούσε πλησίον του στρατοπέδου στο Μαρί επισυνέβη έκρηξη με αποτέλεσμα να τραυματιστεί. Αποκλειστική ευθύνη για το πιο πάνω ατύχημα το φέρει η Δημοκρατία. Τα πιο σημαντικά και συνάμα πιο τραγικά γι' αυτόν είναι η μόνιμη απώλεια μέρους της ακοής όπως έχει εκτεθεί με λεπτομέρεια πιο πάνω ως επίσης και οι εμβοές οι οποίες είναι βασανιστικές και επηρεάζουν τη διάθεση του. Τα πιο πάνω προβλήματα είναι μόνιμα και μη αναστρέψιμα. Δεν χρειάζεται να τονίσω την αξία της αίσθησης της ακοής στον άνθρωπο και το μέγεθος της απώλειας και μειονεξίας που συνοδεύει κάποιον που δεν διαθέτει το ζωτικό και φυσικό τούτο χάρισμα (βλ. Δήμος Λεμεσού ν. Τουμάζου, ανωτέρω). Περαιτέρω όπως έχει ήδη επισημανθεί, θα πρέπει να αποφεύγει να εκτίθεται σε έντονους θορύβους. Επίσης ο ενάγοντας αναβιώνει τα συμβάντα τα οποία είναι βασανιστικά γι΄ αυτόν και διακατείχετο από άγχος. Απομονώθηκε στο σπίτι του και δεν έχει ιδιαίτερες προσδοκίες για το μέλλον. Περαιτέρω έχει δυσκολίες επέλευσης και διατήρησης του ύπνου, δυσκολίες συγκέντρωσης και υπερβολική απάντηση στο ξάφνιασμα τα οποία δεν υπήρχαν πριν το συμβάν. Όλα τα πιο πάνω και η συνέχιση των προβλημάτων, τον επηρέασαν στην προσωπική, οικονομική, κοινωνική και επαγγελματική του ζωή. Ο ενάγοντας, συνεπεία του πιο πάνω ατυχήματος, πάσχει από χρόνιο μετατραυματικό στρες. Επίσης πάσχει από σπονδυλολίσθηση όπως εκτίθεται πιο πάνω. Το εν λόγω πρόβλημα προϋπήρχε και ήλθε στην επιφάνεια μετά το ατύχημα. Διαπιστώνεται ότι ο επίδικος τραυματισμός του ενάγοντα ήταν σοβαρός. Τα δε κατάλοιπα του εξακολουθούν να τον δυσχεραίνουν και να τον εμποδίζουν να απολαμβάνει τη ζωή όπως ο ίδιος επιθυμεί. Έχοντας υπόψη τα ευρήματα σε σχέση με τη φύση των σωματικών βλαβών του ενάγοντα, τις μόνιμες επιπτώσεις και σταθμίζοντας όλους τους σχετικούς παράγοντες, κρίνω ως εύλογη και δίκαιη αποζημίωση το ποσό των €100.000.- ως γενικές αποζημιώσεις στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η απώλεια μελλοντικών απολαβών η οποία καθορίζεται σε €20.000.-.
  2. Στο πλαίσιο της ακροαματικής διαδικασίας δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός και συνακόλουθα αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου, ότι συνεπεία του πιο πάνω ατυχήματος, την αποκλειστική ευθύνη του οποίου φέρει η Δημοκρατία, ο ενάγοντας υπέστη ειδικές ζημιές οι οποίες ανέρχονται στο ποσό των €3.191.-. Έτσι δικαιολογείται η επιδίκαση του πιο πάνω ποσού.
  3. Περαιτέρω ο ενάγοντας αξιώνει αποζημιώσεις για απώλεια εισοδήματος από 11.7.11 - 30.4.
  4. Οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να εξειδικεύονται στην Έκθεση Απαίτησης. Κατ΄ αρχήν επισημαίνεται ότι το Δικαστήριο περιορίζεται στην εξέταση των επιδίκων θεμάτων όπως φαίνονται με το κλείσιμο των εγγράφων προτάσεων ή με την τροποποίηση τους πριν το τέλος της δίκης (βλ. Agia Napa Nissi Development Ltd κ.ά. ν Χρίστου Παπαμιχαήλ
(1992)1 ΑΑΔ 549). Η δε δίκη δρομολογείται κατά μήκος των γραμμών που οριοθετεί η δικογραφία (βλ. Παπαγεωργίου ν Κλάππα
(1991)1 ΑΑΔ 24, Βραχίμη ν Κουλουμπρή
(1992)1 ΑΑΔ 836 και Παφίτης κ.ά. ν Κουκουρή κ.ά.
(1992)1 ΑΑΔ 1154). Τονίζεται ότι στο σώμα της Έκθεσης Απαίτησης δεν προβάλλεται οποιοσδήποτε ισχυρισμός σε σχέση με την απώλεια εισοδημάτων για την πιο πάνω περίοδο και δεν εξειδικεύονται οποιεσδήποτε λεπτομέρειες σε σχέση με τη ζημιά που υπέστη ο ενάγοντας παρά μόνο στην αξίωση του επιζητεί «αποζημιώσεις για απώλεια εισοδήματος από 11.7.11 - 30.4.13». Ανεξάρτητα όμως από τα πιο πάνω ο ενάγοντας στη μαρτυρία του μεταξύ άλλων ανέφερε ότι εργαζόταν από το Σεπτέμβριο του 2011 μέχρι αρχές του 2012 και λάμβανε το μισθό του. Επισήμανε ότι τον απέλυσαν τον Ιανουάριο του 2012 λόγω έλλειψης εργασίας. Έτσι δεν δικαιολογείται η επιδίκαση οποιουδήποτε ποσού ενόψει του γεγονότος ότι λάμβανε το μισθό του για την πιο πάνω περίοδο. Ακολούθως ανέφερε ότι από τον Ιανουάριο του 2012 μέχρι τον Μάρτιο του 2013 ήταν άνεργος. Ανέφερε ότι κατά το έτος 2012 του παραχωρήθηκε άδεια ασθενείας. Παρά το γεγονός ότι του ζητήθηκε δεν παρουσίασε οτιδήποτε σχετικό περί τούτου. Περαιτέρω στη μαρτυρία του ανέφερε ότι εργάστηκε από τον Μάιο του 2013 μέχρι τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου και έκτοτε είναι άνεργος και λαμβάνει βοήθημα. Στην προκείμενη περίπτωση ο ενάγοντας μπορούσε να εργαστεί, όχι ως οικοδόμος, και ήταν υποχρέωση του να αναζητήσει εργασία και να προσκομίσει μαρτυρία ώστε να κριθεί η λογικότητα των ενεργειών του στο πλαίσιο του πρακτικώς εφικτού και να υπολογισθεί η ενδεχόμενη μείωση στο εισόδημα του για την πιο πάνω περίοδο. Ο ενάγοντας επέλεξε να μη προβεί σε κανένα τέτοιο διάβημα αφήνοντας κενό (βλ. Καρδανάς κ.ά. ν Καραμούζη
(2007)1 ΑΑΔ 191). Δεν έχει παρουσιαστεί ικανοποιητική μαρτυρία που να δικαιολογεί την επιδίκαση ειδικών αποζημιώσεων για απώλεια εισοδημάτων για την πιο πάνω περίοδο. 17. Αναφορικά με το ζήτημα του τόκου, το θέμα αυτό πραγματεύεται η υπόθεση Miller Roza Maria v. Ute Petek
(1999)1Γ Α.Α.Δ. 2091 όπου μνημονεύεται η Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.ά.
(1991)1 Α.Α.Δ.
  1. Πέραν της πρόβλεψης του νόμου στις περιπτώσεις που παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να ληφθεί υπόψη η καθυστέρηση αυτή. Αναφορικά με τις ειδικές αποζημιώσεις, διαφωτιστική είναι η υπόθεση Φοινικαρίδης (ανωτέρω) στις σελίδες 494 -
  3. Στην προκείμενη περίπτωση, το ατύχημα επεσυνέβη στις 11.7.
  4. Κλητήριο γενικώς οπισθογραφημένο καταχωρήθηκε στις 5.2.13 και σημείωμα εμφάνισης από την εναγομένη καταχωρήθηκε στις 26.2.
  5. Η Έκθεση Απαίτησης καταχωρήθηκε στις 7.1.14 και η Υπεράσπιση καταχωρήθηκε την 2.4.
  6. Ακολούθως τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης καταχωρήθηκε την 28.4.15 αφού προηγουμένως εκ συμφώνου εκδόθηκε διάταγμα τροποποίησης της. Η Υπεράσπιση στην τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης καταχωρήθηκε την 19.5.
  7. Προκύπτει από τα γεγονότα που περιβάλλουν την παρούσα υπόθεση ότι ο ενάγοντας σε αρκετές περιπτώσεις επισκέφθηκε ιατρούς. Στις 13.10.12 επισκέφθηκε τον ωτορινολαρυγγολόγο κ. Α. Χ»Παναγή ως επίσης σε διάφορες άλλες ημερομηνίες επισκέφθηκε ιατρούς. Έτσι στην προκείμενη περίπτωση το Δικαστήριο κρίνει ορθό και δίκαιο να επιδικαστεί τόκος από την ημερομηνία του ατυχήματος πλην όμως όσον αφορά τις γενικές αποζημιώσεις για απώλεια εισοδηματικής ικανότητας, το επιδικασθέν ποσό θα φέρει τόκο από σήμερα (βλ. Λέριος ν. Αλεξίου κ.α.
(2000)1Β Α.Α.Δ. 1220 και Κουμπαρή ν. Φουτρή
(2001)1Β Α.Α.Δ. 921). 19. Συνακόλουθα, εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου: (α) για το ποσό των €100.000.- ως γενικές αποζημιώσεις, στις οποίες συμπεριλαμβάνεται και η απώλεια μελλοντικών απολαβών. (β) για το ποσό των €3.191.- ως ειδικές αποζημιώσεις, με νόμιμο τόκο από την καταχώριση της αγωγής μέχρι εξόφλησης. (γ) νόμιμο τόκο επί ποσού €80.000.- από 11.7.11 μέχρι εξόφλησης. (δ) νόμιμο τόκο επί ποσού €20.000.- από σήμερα μέχρι εξόφλησης. Έχοντας υπόψη το αποτέλεσμα, επιδικάζονται έξοδα υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου, όπως αυτά θα υπολογιστούν από την Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.): ........ Ηλ. Γεωργίου, Α.Ε.Δ. ./ΕΑ Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής Αναφορά: Τελική/Αποζημιώσεις - Μαρί Subject: Final/Apozimiosis - Mari cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.