ΛΙΛΙΑΝΑ - ΚΑΡΜΕΝ ΤΑΤΑΡ ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΥ ν. ΒΑΡΒΑΡΑΣ ΠΟΥΡΣΑΝΙΔΟΥ, Αρ. Αγωγής: 1784/2011, 10/1/2017

(1996)1Α Α.Α.Δ. 447 και Ζαμπάς v. A & G Tsiarkezos Constructions Ltd

(1998)1 Α.Α.Δ. 820]. Το πλήρες περιεχόμενο της μαρτυρίας βρίσκεται καταγεγραμμένο στα πρακτικά της υπόθεσης, έχει μελετηθεί και λαμβάνεται υπόψη στο σύνολο του. Δεν θα προβώ σε εκτενή και λεπτομερή παράθεση της μαρτυρίας, αλλά θα περιοριστώ στα ουσιώδη σημεία της [Καννάουρου κ.ά. ν. Σταδιώτη κ.ά.

(1990)1 Α.Α.Δ. 35]. Η Ενάγουσα υιοθέτησε το περιεχόμενο γραπτής δήλωσης (Έγγραφο Α) ως την κυρίως εξέταση της δυνάμει του άρθρου 25 του περί Απόδειξης Νόμου, Κεφ.9, ως έχει μέχρι σήμερα τροποποιηθεί. Στη γραπτή δήλωση αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι διαμένει στην πολυκατοικία με την ονομασία "IOANNA COURT" στην οδό Ναυπάκτου αρ.14 στην Πάφο (στο εξής η "πολυκατοικία"). Στις 16.08.10 και ενώ βρισκόταν στον ισόγειο χώρο της πολυκατοικίας αναμένοντας τον ανελκυστήρα, η Εναγόμενη της επιτέθηκε απρόκλητα προκαλώντας της σωματικές βλάβες και ζημιές. Συγκεκριμένα η Εναγόμενη βρισκόταν εντός του ανελκυστήρα και όταν ο τελευταίος έφθασε στο ισόγειο όπου τον ανέμενε η Ενάγουσα, η πρώτη βγαίνοντας από τον ανελκυστήρα άρχισε να βρίζει τη δεύτερη και ταυτόχρονα την κτύπησε με τα χέρια της σε διάφορα μέρη του σώματος της και στο κεφάλι. Αμέσως μετά το επεισόδιο επισκέφθηκε τον Αστυνομικό Σταθμό Πάφου καταγγέλλοντας το συμβάν. Αφού έλαβε το σχετικό έντυπο επισκέφθηκε το Γ. Ν. Πάφου για περίθαλψη. Εκεί εξετάστηκε από τον επί καθήκοντι ιατρό, ο οποίος διαπίστωσε τα ακόλουθα: «(α) Κάκωση της κεφαλής (β) Κάκωση τραχηλικής χώρας (γ) Κάκωση αριστερής ράχης (δ) Εκχυμώσεις τραχήλου (ε) Εκχυμώσεις αριστερού βραχίονα (στ) Εκδορά αριστερής ράχης (ώμου πίσω)» Επίσης ένιωθε έντονη ζάλη και πόνο στον αυχένα. Της δόθηκαν οδηγίες και απολύθηκε. Την επόμενη ημέρα, ήτοι στις 17.08.10, έδωσε κατάθεση στην Αστυνομία. Στις 19.08.10 επισκέφθηκε ξανά το Γ.Ν. Πάφου καθώς οι ζαλάδες και οι πόνοι, ειδικά στον αυχένα, συνέχισαν να την ταλαιπωρούν. Έλαβε και πάλι οδηγίες και απολύθηκε. Υπέφερε από ζαλάδες και αυχεναλγίες για αρκετές ημέρες. Περαιτέρω, άλλαξε η ψυχική της διάθεση, ενώ λόγω του τρόμου που της προκάλεσε η συμπεριφορά της Εναγόμενης αναγκάστηκε να μετακομίσει. Η Ενάγουσα ισχυρίζεται ότι για τα δύο ιατρικά πιστοποιητικά του Γ.Ν. Πάφου κατέβαλε το συνολικό ποσό των €95,

1. Τέλος, ισχυρίζεται ότι ενόψει του παραπόνου της η Αστυνομία καταχώρησε εναντίον της Εναγόμενης την ποινική υπόθεση με αρ.2237/11 Ε.Δ. Πάφου. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι ένα περίπου μήνα πριν το επίδικο συμβάν η Εναγόμενη της παρουσιάστηκε ως η πρόεδρος της πολυκατοικίας και της ζήτησε την πληρωμή των κοινοχρήστων. Η Ενάγουσα αντέδρασε και είπε ότι τα κοινόχρηστα τα πληρώνει σε άλλο πρόσωπο. Λίγο καιρό μετά το προαναφερόμενο περιστατικό, η Εναγόμενη είδε τη θυγατέρα της Eνάγουσας να παίζει στο διάδρομο και την τράβηξε από το μαλλί μιλώντας της άγρια και λέγοντας της να φύγει από το διάδρομο καθώς η μητέρα της (Ενάγουσα) δεν πληρώνει τα κοινόχρηστα. Μετά από λίγες μέρες συναντήθηκαν οι διάδικοι και η Ενάγουσα ζήτησε από την Εναγόμενη να μην ενοχλήσει ξανά τη θυγατέρα της. Η Εναγόμενη αντί άλλης αντίδρασης άρχισε να την υβρίζει. Στην Αστυνομία δεν ανέφερε το περιστατικό με τη θυγατέρα της διότι δεν ήθελε να την μπλέξει και δεν το θεώρησε κάτι σοβαρό για να το αναφέρει. Το επίδικο περιστατικό κράτησε λίγα δευτερόλεπτα και δεν της πέρασε από το μυαλό να φωνάξει ή να ζητήσει βοήθεια. Εν πάση περιπτώσει δεν βρισκόταν κανείς την ώρα εκείνη στο ισόγειο και ούτε ήθελε να γίνει θέαμα, «τσίρκο» όπως χαρακτηριστικά ανέφερε. Άλλωστε η Εναγόμενη μόλις την κτύπησε έφυγε. Ερωτηθείσα κατά πόσο προκλήθηκε ζημιά σε περιουσία της από το επίδικο περιστατικό, η Ενάγουσα απάντησε ότι έσπασε το κινητό τηλέφωνο και το ρολόι της αξίας €400,00 και €350,00 αντίστοιχα. Στην επισήμανση του ευπαίδευτου συνηγόρου της Εναγόμενης ότι με την αγωγή της δεν ζητά αποζημίωση για τη ζημιά των €750,00 που ισχυρίζεται ότι υπέστη, η Ενάγουσα είπε ότι το ανέφερε στον δικηγόρο της αλλά δεν ήθελε αποζημίωση. Στη συνέχεια ωστόσο είπε ότι δεν γνωρίζει για ποιο λόγο δεν το έγραψε ο δικηγόρος της ή αν τελικά δεν του ανέφερε ο,τιδήποτε. Αρνήθηκε την υποβολή του κ. Νικολάου ότι η Εναγόμενη ουδέποτε της επιτέθηκε, προκαλώντας ταυτόχρονα τον συνήγορο της Εναγόμενης να παρουσιάσει την πελάτισσα του και να δηλώσει ενόρκως ότι δεν της επιτέθηκε. Επίσης αρνήθηκε τη θέση του ευπαίδευτου συνηγόρου της Εναγόμενης ότι η τελευταία κατά τον χρόνο του επίδικου περιστατικού βρισκόταν στο ινστιτούτο ομορφιάς που διατηρούσε, λέγοντας ότι η Αστυνομία επισκέφθηκε τη διεύθυνση που δήλωσε η Εναγόμενη και δεν υπήρχε εκεί ινστιτούτο ομορφιάς. Παρακολουθώντας την Ενάγουσα κατά τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης παρέμεινα ικανοποιημένος ότι η τελευταία μετέφερε στο Δικαστήριο την αλήθεια σε σχέση με το επίδικο περιστατικό της 16.08.
2. Η μαρτυρία της ως προς το κύριο επίδικο θέμα, δηλαδή ότι η Εναγόμενη την κτύπησε με τα χέρια της σε διάφορα μέρη του σώματος της, δεν κλονίστηκε καθ' οιονδήποτε τρόπο. Κατά την αντεξέταση της παρέμεινε σταθερή και δεν δημιουργήθηκε οποιοδήποτε ρήγμα στη μαρτυρία της από τις υποβολές του ευπαίδευτου συνηγόρου της Εναγόμενης με τις οποίες κατά τρόπο γενικό τέθηκε στην Ενάγουσα η θέση ότι η Εναγόμενη ουδέποτε της επιτέθηκε. Η μοναδική συγκεκριμένη θέση που υποβλήθηκε στην Ενάγουσα από τον κ. Νικολάου ήταν ότι η Εναγόμενη κατά τον χρόνο της επίθεσης βρισκόταν στο ινστιτούτο ομορφιάς που διατηρούσε. Η προαναφερθείσα θέση ωστόσο δεν μετουσιώθηκε σε συγκεκριμένο ισχυρισμό, αφού ούτε η Εναγόμενη, ούτε οποιοσδήποτε άλλος μάρτυρας προσέφερε μαρτυρία για λογαριασμό της Υπεράσπισης προωθώντας τη συγκεκριμένη θέση, η οποία παρέμεινε ουσιαστικά γράμμα κενό. Ο κ. Νικολάου επικεντρώθηκε κατά την αντεξέταση στο γεγονός ότι η Ενάγουσα όταν δέχθηκε την επίθεση δεν φώναξε και δεν κάλεσε σε βοήθεια. Η κλήση σε βοήθεια ήταν μία ενέργεια στην οποία θα μπορούσε να προβεί η Ενάγουσα. Το γεγονός όμως ότι η Ενάγουσα δεν προέβη στη συγκεκριμένη ενέργεια δεν καθιστά, χωρίς άλλο, αναξιόπιστη την εκδοχή της. Αντιθέτως θα έλεγα ότι ο τρόπος αντίδρασης ενός προσώπου όταν δέχεται επίθεση από κάποιον άλλο δεν μπορεί εκ των προτέρων να καθοριστεί. Η κοινή πείρα καταδεικνύει ότι ο τρόπος αντίδρασης ενός εκάστου είναι απροσδιόριστος και εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τον χώρο, τον τόπο αλλά και τον χαρακτήρα του προσώπου που δέχεται την επίθεση. Στην προκείμενη περίπτωση θεωρώ λογικά όσα ανέφερε η Ενάγουσα, ότι δηλαδή δεν το σκέφτηκε και ότι σε κάθε περίπτωση το επίδικο περιστατικό έλαβε χώρα στον ισόγειο χώρο της πολυκατοικίας όπου δεν βρισκόταν κανείς άλλος, διήρκησε λίγα δευτερόλεπτα και η Εναγόμενη μετά την επίθεση αποχώρησε. Ούτε από την άλλη πλήττεται η αξιοπιστία της Ενάγουσας λόγω του ότι δεν διεκδίκησε τις ζημιές που ισχυρίζεται ότι προκλήθηκαν στο ρολόι και το κινητό της τηλέφωνο εκ ποσού €750,
3. Η Ενάγουσα επέλεξε να μην διεκδικήσει αποζημιώσεις για τα εν λόγω αντικείμενα και συνεπώς με βάση τις έγγραφες προτάσεις δεν αποτελούσαν επίδικο θέμα. Επισημαίνεται ότι οι απαντήσεις της Ενάγουσας για τα προαναφερόμενα αντικείμενα δόθηκαν μετά από συγκεκριμένες ερωτήσεις του ευπαίδευτου συνηγόρου της Εναγόμενης. Λογική επίσης κρίνεται και η εξήγηση που έδωσε η Ενάγουσα για την μη αναφορά στην Αστυνομία του περιστατικού που έλαβε χώρα μεταξύ της θυγατέρας της και της Εναγόμενης. Όπως εξήγησε δεν ήθελε να μπλέξει με την υπόθεση της Αστυνομίας τη θυγατέρα της. Άλλωστε ούτε και στα πλαίσια της παρούσας υπόθεσης προβάλλεται οποιοσδήποτε δικογραφημένος ισχυρισμός για το εν λόγω περιστατικό, στο οποίο η Ενάγουσα αναφέρθηκε στα πλαίσια απάντησης της σε ερώτηση του κ. Νικολάου που αφορούσε ευρύτερα τις σχέσεις της με την Εναγόμενη. Από τη μαρτυρία ωστόσο της Ενάγουσας δεν μπορώ να δεχθώ όσα η τελευταία ανέφερε σε σχέση με τα τραύματα που υπέστη. Αυτό διότι αφενός η Ενάγουσα δεν είναι ιατρός και αφετέρου δεν προσφέρθηκε ιατρική μαρτυρία που να επιβεβαιώνει τις ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες. Παρά το γεγονός ότι αναφέρθηκε στη μαρτυρία της σε δύο επισκέψεις της στο Γ.Ν. Πάφου και στην έκδοση δύο ιατρικών πιστοποιητικών, εντούτοις ουδεμία σχετική μαρτυρία προσκομίστηκε, ούτε καν παρουσιάστηκαν για να κατατεθούν ως Τεκμήρια τα προαναφερόμενα ιατρικά πιστοποιητικά. Όσα επομένως ανέφερε ως διαπιστώσεις του ιατρού που την εξέτασε αποτελούν εξ ακοής μαρτυρία, στην οποία όμως δεν μπορεί να δοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα. Στο άρθρο 27 του περί Απόδειξης Νόμου Κεφ. 9, ως έχει μέχρι σήμερα τροποποιηθεί, αναφέρονται διάφορες περιστάσεις που οφείλει να λάβει υπόψη του το Δικαστήριο κατά την αξιολόγηση της βαρύτητας που θα αποδοθεί σε εξ ακοής μαρτυρία. Στο άρθρο 27

(2)(α) του Κεφ.9 αναφέρεται ως ένας από τους παράγοντες που το Δικαστήριο θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη, το κατά πόσο ήταν εύλογο ή εφικτό ο διάδικος, που έχει προσαγάγει τη μαρτυρία, να είχε κλητεύσει ως μάρτυρα στη διαδικασία το πρόσωπο που έκαμε την αρχική δήλωση, ενώ στο άρθρο 27

(3)τονίζεται ότι θα πρέπει να λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη το κατά πόσο ο διάδικος θα μπορούσε να προσκομίσει την καλύτερη δυνατή μαρτυρία και δεν το έπραξε. Εν προκειμένω, δεν κατονομάστηκε ο ιατρός που εξέτασε την Ενάγουσα στην κάθε επίσκεψη της, δεν παρουσιάστηκαν τα ιατρικά πιστοποιητικά, ούτε και δόθηκε οποιαδήποτε εξήγηση για την μη κλήτευση του ιατρού ή των ιατρών που την εξέτασαν. Περαιτέρω, δεν μπορεί να γίνει δεκτή και η μαρτυρία της Ενάγουσας σε σχέση με τις ειδικές ζημιές που αξιώνει εκ ποσού €95,68. Όπως αναφέρθηκε τα ιατρικά πιστοποιητικά δεν κατατέθηκαν ως Τεκμήρια, όπως ούτε και οι αποδείξεις πληρωμής τους. Είναι καθιερωμένη αρχή ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Η νομολογία επιβάλλει την υποχρέωση απόδειξης της ζημιάς με θετική μαρτυρία. Συγκεκριμένα, στην υπόθεση Κούνουνα κ. ά. ν. Κώστας Κυριάκου & Υιός Λτδ κ. ά.

(2001)1 Α.Α.Δ 2126, έγινε αναφορά στο πιο κάτω απόσπασμα από την απόφαση του Λόρδου Goddard στην Αγγλική υπόθεση Bonham-Carter v. Hyde Park Hotel Ltd

(1948)64 TLR 177, 178: "Plaintiffs must understand that if they bring actions for damages it is for them to prove their damage; it is not enough to write down the particulars and, so to speak, throw them at the head of the court, saying "this is what I have lost, I ask you to give me these damages". They have to prove it." Σε ελεύθερη μετάφραση: "Οι ενάγοντες πρέπει να αντιληφθούν, ότι όταν κινούν αγωγές για αποζημιώσεις εναπόκειται σε αυτούς να αποδεικνύουν την ζημία τους. Δεν είναι αρκετό να εκθέτουν (στα δικόγραφά τους) τις λεπτομέρειες (ζημιών) και να ρίχνουν το βάρος, ας το πούμε έτσι, στο Δικαστήριο λέγοντας "αυτό είναι που έχω ζημιωθεί, ζητώ να μου επιδικάσεις αυτές τις ζημίες". Οφείλουν να τις αποδεικνύουν." Ως εκ των ανωτέρω η μαρτυρία της Ενάγουσας γίνεται αποδεκτή, με εξαίρεση τα σημεία που αναφέρονται πιο πάνω. Έχει κριθεί νομολογιακά ότι όταν ένας μάρτυρας κριθεί αξιόπιστος, το Δικαστήριο μπορεί να αποδεχθεί μέρος της μαρτυρίας του και να απορρίψει άλλο [Shahin Mohamed v. Δημοκρατίας

(2010)2 Α.Α.Δ. 266, 268 και Ιωσηφίδη ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση 243/12 ημερομηνίας 02.05.14]. Ευρήματα Έχοντας μελετήσει και αξιολογήσει τη μαρτυρία που προσάχθηκε ενώπιον μου, καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα: Στις 16.08.10 η Ενάγουσα βρισκόταν στον ισόγειο χώρο της πολυκατοικίας με την ονομασία "IOANNA COURT" στην Πάφο αναμένοντας τον ανελκυστήρα για να μεταβεί στο διαμέρισμά της. Κατά τον ίδιο χρόνο η Εναγόμενη βρισκόταν εντός του ανελκυστήρα. Όταν ο τελευταίος έφθασε στο ισόγειο και η Εναγόμενη εξήλθε του ανελκυστήρα και αντίκρισε την Ενάγουσα άρχισε να την υβρίζει και την κτύπησε με τα χέρια της σε διάφορα μέρη του σώματος της και στο κεφάλι. Το περιστατικό διήρκησε για λίγα δευτερόλεπτα και αμέσως μετά η Εναγόμενη αναχώρησε από τη σκηνή. Η Ενάγουσα μετέβη αρχικά στην Αστυνομία όπου και κατήγγειλε το προαναφερόμενο συμβάν και στη συνέχεια στο Γ. Ν. Πάφου, καθώς ένοιωθε έντονη ζάλη και πόνο στον αυχένα. Από το Γ. Ν. Πάφου της δόθηκαν σχετικές οδηγίες και απολύθηκε αυθημερόν. Λόγω του ότι εξακολουθούσε να υποφέρει από ζαλάδες και πόνο στον αυχένα επισκέφθηκε εκ νέου το Γ.Ν. Πάφου στις 19.08.10 και αφού της δόθηκαν οδηγίες απολύθηκε. Ενόψει του παραπόνου που υπέβαλε στην Αστυνομία, καταχωρήθηκε εναντίον της Εναγόμενης η ποινική υπόθεση με αρ. 2237/11 Ε. Δ. Πάφου. Νομική πτυχή Το άρθρο 26 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, όπως τροποποιήθηκε (στο εξής ο "Νόμος"), διαλαμβάνει τα ακόλουθα: "

(1)Επίθεση συνίσταται στην εκ προθέσεως χρήση κάθε είδους βίας κατά του προσώπου άλλου, είτε με κτύπημα, επαφή, μετακίνηση είτε άλλως πως, είτε άμεσα είτε έμμεσα, χωρίς τη συναίνεσή του, ή με τη συναίνεσή του αν η συναίνεση για αυτό λήφθηκε με απάτη, ή κατόπιν απόπειρας ή απειλής με πράξη ή χειρονομία χρήσης τέτοιας βίας κατά του προσώπου άλλου αν το πρόσωπο που αποπειράται ή απειλεί τη χρήση βίας προκαλεί στον άλλο πεποίθηση η οποία εδραιώνεται σε εύλογη αιτία, ότι αυτός έχει κατά τον εν λόγω χρόνο την πρόθεση και την ικανότητα για πραγμάτωση του σκοπού του.

(2)Για τους σκοπούς του άρθρου αυτού, η έκφραση "χρήση βίας" περιλαμβάνει και τη χρήση θερμότητας, φωτός, ηλεκτρικής ενέργειας, αερίου, οσμής ή οποιασδήποτε άλλης ουσίας ή πράγματος, αν χρησιμοποιούνται σε τέτοιο βαθμό ώστε να προκαλείται ζημιά." Σύμφωνα, επομένως, με το άρθρο 26

(1)του Νόμου, η επίθεση συνίσταται, μεταξύ άλλων, στην εκ προθέσεως χρήση κάθε είδους βίας κατά του προσώπου άλλου, είτε με κτύπημα, επαφή, μετακίνηση είτε άλλως πως, είτε άμεσα, είτε έμμεσα, χωρίς την συναίνεσή του. Τα συστατικά του αδικήματος είναι η απειλή χρήσης βίας ή η χρήση βίας, η ύπαρξη πρόθεσης και η έλλειψη συναίνεσης. Είναι αδίκημα αγώγιμο per se, πράγμα που σημαίνει ότι δεν απαιτείται η πρόκληση ζημίας (βλ. Σύγγραμμα "Αστικά Αδικήματα" των κ. κ. Αρτέμη και Ερωτοκρίτου, Τόμος 1 σελ. 93 - 94). Αναφορικά με το πρώτο συστατικό, η επαφή πρέπει να είναι άμεση, είτε με το σώμα του εναγόμενου, είτε μέσω κάποιου οργάνου. Στην Αγγλική υπόθεση Fagan v. Metropolitan Police Commissioner

(1968)3 All E. R. 442, επιβεβαιώθηκε ότι η βία μπορεί να ασκηθεί, είτε κατ' ευθεία από το σώμα του παραβάτη, είτε διά μέσου κάποιου οργάνου, το οποίο ελέγχεται από τις πράξεις του. Έτσι, είναι επίθεση είτε είναι το χέρι του παραβάτη, που έρχεται σε επαφή με το σώμα του παραπονούμενου, είτε είναι ένα όργανο, το οποίο ο παραβάτης κρατά στο χέρι του και χρησιμοποιεί για να ασκήσει βία. Η πρόθεση είναι αυτή που ξεχωρίζει το αδίκημα της επίθεσης από το αδίκημα της αμέλειας. Απαιτείται η απόδειξη πρόθεσης άσκησης βίας κατά του προσώπου άλλου. Όπου, όμως, η χρήση βίας είναι αποτέλεσμα αμελούς πράξης, τότε η βάση αγωγής θα πρέπει να είναι αμέλεια και όχι επίθεση [βλ. Wilson v. Pringle

(1982)2 All E. R. 440 και Rasid v. Braybrook

(1972)8 JSC 1082.] Τέλος, το αδίκημα διαπράττεται μόνο όπου δεν υπάρχει συναίνεση για την εφαρμογή της βίας. Η ύπαρξη συναίνεσης, εκτός αν λήφθηκε με απάτη, εμποδίζει την πράξη από του να είναι παράνομη. Συμπεράσματα Σύμφωνα με τη μαρτυρία της Ενάγουσας, η οποία κρίθηκε ως αποδεκτή και αξιόπιστη, η Εναγόμενη άσκησε βία έναντι της η οποία συνίστατο στην άμεση επαφή του σώματος της δεύτερης με εκείνο της πρώτης. Συγκεκριμένα η Εναγόμενη με τα χέρια της κτύπησε την Ενάγουσα σε διάφορα μέρη του σώματος της περιλαμβανομένης της κεφαλής. Οι περιστάσεις του συμβάντος καταδεικνύουν ότι υπήρχε πρόθεση εκ μέρους της Εναγόμενης, καθώς η τελευταία μόλις αντίκρισε την Ενάγουσα άρχισε να την υβρίζει και στη συνέχεια την κτύπησε ως αναφέρεται πιο πάνω. Περαιτέρω, το όλο περιστατικό δεν ήταν στιγμιαίο αλλά διήρκησε ορισμένα δευτερόλεπτα και μετά τη λήξη του η Εναγόμενη, χωρίς να επιδείξει οποιοδήποτε ενδιαφέρον για την Ενάγουσα, εγκατέλειψε τη σκηνή. Τέλος, τα κτυπήματα που επέφερε η Εναγόμενη στην Ενάγουσα έγιναν χωρίς τη συναίνεση της τελευταίας. Ως εκ των ανωτέρω πληρούνται, κατά την κρίση μου, όλα τα συστατικά στοιχεία του αστικού αδικήματος της επίθεσης. Ο ευπαίδευτος συνήγορος της Εναγόμενης στην τελική του αγόρευση επικεντρώθηκε στην απουσία ιατρικής μαρτυρίας που να επιβεβαιώνει τις ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες. Ο κ. Νικολάου εισηγείται ότι η πρόκληση πραγματικής σωματικής βλάβης αποτελεί συστατικό στοιχείο του αδικήματος και επομένως ελλείψει σχετικής ιατρικής μαρτυρίας δεν αποδείχθηκε η βάση της αγωγής. Με κάθε σεβασμό προς την εισήγηση του ευπαίδευτου συνηγόρου της Εναγόμενης, δεν συμμερίζομαι την θέση του ότι για τη στοιχειοθέτηση του αστικού αδικήματος της επίθεσης απαιτείται η απόδειξη πρόκλησης πραγματικής σωματικής βλάβης. Το αστικό αδίκημα της επίθεσης, ως λέχθηκε, είναι αγώγιμο per se. Όπως επίσης αναφέρθηκε κατά την ανάπτυξη της νομικής πτυχής, στα συστατικά στοιχεία του άρθρου 26

(1)του Νόμου δεν περιλαμβάνεται η πρόκληση ζημιάς. Συνεπώς, το γεγονός της απουσίας ιατρικής μαρτυρίας σε σχέση με τις σωματικές βλάβες που ισχυρίζεται ότι υπέστη η Ενάγουσα δεν είναι, κατά την κρίση μου, μοιραίο για την υπόθεσή της. Η έλλειψη ιατρικής μαρτυρίας ωστόσο θα επηρεάσει τον καθορισμό του ύψους των αποζημιώσεων που δικαιούται η Ενάγουσα ένεκα της επίθεσης της Εναγόμενης. Έχοντας, επομένως, αποφασίσει ότι η Εναγόμενη διέπραξε το αδίκημα της επίθεσης, το επόμενο ζήτημα που θα πρέπει να εξεταστεί είναι αυτό των αποζημιώσεων. Στην υπόθεση Berengaria P. Papakokkinou and Others v. Princess Zena De Tyra Kanther

(1982)1 C.L.R 65 αναφέρθηκε, ότι η αρχή που διέπει τον υπολογισμό των αποζημιώσεων στα αστικά αδικήματα είναι ότι οι αποζημιώσεις που θα επιδικαστούν θα πρέπει να είναι εκείνο το ποσό, το οποίο θα θέσει τον Ενάγοντα στη θέση στην οποία θα βρισκόταν αν δεν διαπραττόταν το αδίκημα. Το ποσό που θα επιδικαστεί θα πρέπει να είναι δίκαιο και εύλογο και τα Δικαστήρια θα πρέπει να αποφεύγουν να επιδικάζουν την τέλεια αποζημίωση σε χρήμα [βλ. Michalakis Paraskevopoulos v. Georghios Georghiou

(1970)1 C.L.R 116]. Το ύψος των αποζημιώσεων είναι αλληλένδετο με τα ιδιαίτερα περιστατικά του κάθε τραυματισθέντα. Ισχύει η αρχή ότι στον τομέα των αποζημιώσεων ο ανθρώπινος πόνος και η δυσχέρεια αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη ευαισθησία. Η υγεία είναι ο κοινός παρονομαστής για την ευημερία του ανθρώπου. Οι αποζημιώσεις είναι το μέσο για την αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και την αντιμετώπιση των λειτουργικών δυσχερειών που επιφέρει ο τραυματισμός [βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi,

(1982)1 C.L.R 789]. Δεν πρέπει, όμως, οι αποζημιώσεις να υπερβαίνουν το μέτρο του κοινωνικά αποδεκτού ή να αφήνεται η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων [βλ. Μαυροπετρή v.Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ 66]. Όπως σε κάθε αστικό αδίκημα έτσι και στο αδίκημα της επίθεσης, οι αποζημιώσεις έχουν βασικά αντισταθμιστικό χαρακτήρα (compensatory) και σκοπό έχουν την αποκατάσταση του θύματος. Αποτελεί εμπεδωμένη πλέον αρχή ότι προηγούμενες αποφάσεις που αφορούν το ποσό των αποζημιώσεων μόνο ενδεικτική σημασία μπορεί να έχουν αφού κάθε περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες της κάθε υπόθεσης. Δεν αποτελούν δηλαδή οι προηγούμενες επί του θέματος αποφάσεις δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια του stare decisis, αλλά παρέχουν απλά καθοδήγηση. Στην υπόθεση Παπαγγελοδήμου κ. ά ν. Ηλιάδη

(1991)1 Α.Α.Δ 639 στην οποία ο Εφεσείων υπέστη σοβαρά τραύματα, όπως εγκεφαλική διάσειση με μεταδιασειστικό σύνδρομο, θλαστικό τραύμα και αιμάτωμα της δεξιάς βλεμματικής χώρας και εκχυμώσεις στη ράχη, ενώ παράλληλα διαπιστώθηκαν και κατάλοιπα συνεπεία του τραυματισμού επιδικάστηκαν αποζημιώσεις εκ ποσού Λ.Κ. 500,00. Στην παρούσα υπόθεση, όπως αναφέρθηκε κατά την παράθεση και αξιολόγηση της μαρτυρίας, δεν τέθηκε ενώπιον μου ιατρική μαρτυρία σε σχέση με τις ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες. Από την αποδεκτή ωστόσο μαρτυρία συνάγεται ότι η Ενάγουσα υπέφερε για κάποιες μέρες από ζάλη και πόνο στον αυχένα. Όπως δε ανέφερε η Ενάγουσα δεν κρίθηκε σκόπιμη η νοσηλεία της στο Γ.Ν. Πάφου, το οποίο επισκέφθηκε δύο φορές και απολύθηκε αυθημερόν. Ενόψει των πιο πάνω κρίνω ως δίκαιο και εύλογο το ποσό των €400,00 για τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη η Ενάγουσα περιλαμβανομένης και της βλάβης που υπέστη στα αισθήματα και την αξιοπρέπεια της. Η Ενάγουσα αξιώνει επίσης και την επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων. Στην υπόθεση Γιαννάκη Ερωτοκρίτου ν. Ειρήναρχου Θεοδώρου κ. ά.

(1997)1 Α.Α.Δ 1800, ο πρώην Πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου, κ. Πικής, επιβεβαίωσε τη δυνατότητα επιδίκασης τιμωρητικών αποζημιώσεων σε περιπτώσεις αστικών αδικημάτων. Ό,τι προκύπτει από τη νομολογία, τόσο την παλαιότερη [Papakokkinou a. ο. v. Kanther

(1982)1 C.L.R. 65], όσο και την πιο πρόσφατη (Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Ανδριανής Πάλμα κ. ά., Πολ. Έφεση αρ. 44/13, ημερ. 19.11.15), είναι ότι τιμωρητικές αποζημιώσεις επιδικάζονται στις περιπτώσεις όπου ο Εναγόμενος επιδεικνύει ακραία αλαζονική ή καταπιεστική συμπεριφορά, η οποία τείνει να ταπεινώσει το θύμα του αδικήματος και για την οποία επιβάλλεται η τιμωρία του ως ένδειξη απέχθειας με την οποία ο νόμος αντιμετωπίζει τέτοια συμπεριφορά. Δεν χωρεί αμφιβολία ότι η συμπεριφορά που επέδειξε η Εναγόμενη ήταν αξιόμεμπτη. Σε μία πολιτισμένη κοινωνία τέτοιες συμπεριφορές δεν μπορούν παρά να κατακρίνονται. Συνεπώς και το Δικαστήριο δεν μπορεί παρά να εκφράσει την απαρέσκεια του για τη συμπεριφορά της Εναγόμενης μέσω της επιδίκασης τιμωρητικών αποζημιώσεων. Σύμφωνα με τη νομολογία, ενόψει της τιμωρητικής φύσης των αποζημιώσεων, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η οικονομική δυνατότητα αυτού που θα διαταχθεί να τις καταβάλλει [βλ. Papakokkinou a. o. v. Kanther (ανωτέρω) και McGregor on Damages, 15η έκδοση, παρ. 427]. Ενώπιόν μου δεν τέθηκε οτιδήποτε σε σχέση με την οικονομική κατάσταση της Εναγόμενης. Η απουσία ωστόσο οποιασδήποτε ένδειξης σε σχέση με την οικονομική κατάσταση της, δεν στερεί τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να επιδικάσει τιμωρητικές αποζημιώσεις έχοντας υπόψη το σύνολο των περιστατικών της υπόθεσης [βλ. Papakokkinou a. o. v. Kanther (ανωτέρω)]. Το γεγονός όμως ότι δεν υπάρχουν στοιχεία για την οικονομική κατάσταση της Εναγόμενης, υπαγορεύει την προσέγγιση του ζητήματος με μεγαλύτερη προσοχή απ΄ ότι στην αντίθετη περίπτωση. Στα πλαίσια καθορισμού του ύψους των τιμωρητικών αποζημιώσεων λαμβάνω επίσης υπόψη μου ότι το επεισόδιο διήρκησε για λίγα δευτερόλεπτα και η επίθεση δεν έγινε ενώπιον τρίτων γεγονός το οποίο θα συνέτεινε στην πρόκληση επιπρόσθετης βλάβης στα αισθήματα και την αξιοπρέπεια της Ενάγουσας. Λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των περιστάσεων που αφορούν την παρούσα υπόθεση και τις αρχές οι οποίες διέπουν την επιδίκαση τιμωρητικών αποζημιώσεων, επιδικάζεται σε βάρος της Εναγόμενης, υπό μορφή τιμωρητικών αποζημιώσεων, το ποσό των €100,00. Επομένως, το ολικό ποσό των αποζημιώσεων που δικαιούται η Ενάγουσα ανέρχεται στο ποσό των €500,00. Όπως τονίστηκε στην υπόθεση Papakokkinou a. o. v. Kanther (ανωτέρω), δεν θα πρέπει να διαχωρίζονται τα δύο ποσά στις περιπτώσεις που επιδικάζονται πέραν των συνήθων γενικών αποζημιώσεων και παραδειγματικές αποζημιώσεις. Όσον αφορά το ζήτημα του τόκου, η Ενάγουσα αξιώνει νόμιμο τόκο από την ημερομηνία έγερσης της αγωγής. Στην υπόθεση Φοινικαρίδης κ.ά. ν. Γεωργίου κ.ά.

(1991)1 Α.Α.Δ 475, ο τότε Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου, κ. Κωνσταντινίδης, ανέφερε, ότι όσον αφορά το θέμα της επιδίκασης τόκου υιοθετήθηκε η μέθοδος της επιδίκασης τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των γενικών αποζημιώσεων από την ημέρα κατά την οποία ο Εναγόμενος θα έπρεπε να είχε πληρώσει την αποζημίωση, αλλά δεν το έπραξε, δεδομένου, ότι είναι μόνο από την ημέρα εκείνη που μπορεί να λεχθεί, ότι ο Ενάγων στερήθηκε τα χρήματα αυτά. Ο χρόνος αυτός θα μπορούσε να είναι η ημέρα κατά την οποία επιδόθηκε το κλητήριο ένταλμα. Γίνεται ακόμα αναφορά στην ημέρα κατά την οποία καταχωρήθηκε η αγωγή, εφόσον και εκείνη την ημερομηνία θα μπορούσε να λεχθεί, ότι ο Ενάγων στερήθηκε το ποσό της αποζημίωσης. Στην προκείμενη περίπτωση θεωρώ ορθό και δίκαιο όπως ο τόκος επιδικαστεί από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. Για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω πιο πάνω, θεωρώ ότι η Ενάγουσα απέδειξε στα πλαίσια του ισοζυγίου των πιθανοτήτων την υπόθεσή της. Κατά συνέπεια, εκδίδεται απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγόμενης για το ποσό των €500,00 πλέον νόμιμο τόκο από 27.06.11 μέχρι εξόφλησης, πλέον δικηγορικά έξοδα όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ................. Μ. Αγιομαμίτης, Ε. Δ. Πιστό αντίγραφο, Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο