Ιωάννη Ιωάννου, ανηλίκου δια των γονέων του Ηλία και Βάσια Ιωάννου και φυσικών κηδεμόνων κ.α. ν. Costas Leonidou Developers Limited, Αρ. Αγωγής: 867/1

(1989)CLR 1). ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ Η επιχειρηματολογία εκ μέρους των Εναγόντων αναπτύχθηκε μέσα από γραπτή αγόρευση. ΑΝΑΛΥΣΗ / ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ Ο Ενάγοντας αρ. 2 ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο και είναι ενοικιαστής της κατοικίας τεσσάρων υπνοδωματίων στην περιοχή Χλώρακας στην οδό Όθωνος Παναγή 7, Τεμαχίου

1. Εκεί διέμενε και διαμένει με την οικογένειά του. (Βλ. σχετικό ενοικιαστήριο έγγραφο τεκμήριο 1 στην ένορκη δήλωση του Ενάγοντα αρ. 2 ημερ. 17.10.2016). Όπως ήδη επισημάνθηκε, η Εναγόμενη εταιρεία είναι η ιδιοκτήτρια και εργολάβος της αναφερόμενης κατοικίας. Η ισόγειος βεράντα στην πρόσοψη της εν λόγω κατοικίας έχει στηθαία (διακοσμητικά στηθαία τύπου «κολωνάκια»). Στις 27.9.2010 και περί την ώρα 19:00 ενώ ο Ενάγοντας αρ. 1 τότε ηλικίας 5 ετών βρισκόταν στον εξωτερικό διάδρομο της εισόδου της εν λόγω κατοικίας, δίπλα από τη βεράντα με πρόθεση να ανέβει τα τρία σκαλιά που οδηγούν στην εξώπορτα της κατοικίας για να μπει στο σπίτι και ενώ προπορευόταν ο πατέρας του, (Ενάγοντας αρ. 2) ο αδελφός του και η μητέρα του (Βάσια Ιωάννου), κατέρρευσε η γωνιακή τσιμεντένια κολώνα, η οποία βρισκόταν στα δεξιά του όπως προχωρούσε προς την είσοδο, καταπλακώνοντας το δεξί χέρι του Ενάγοντα αρ.
2. (Η φωτογραφία αρ. 4 στη σελ. 3 της Έκθεσης Μεθοδολογίας από τον κ. Κορφιά η οποία επισυνάπτεται ως τεκμήριο 5Β στην ένορκη δήλωση του Ενάγοντα αρ. 2 ημερ. 17.10.2016, δείχνει με καθαρότητα το σχετικό σημείο της πτώσης της κολώνας). Προκύπτει από τις εκθέσεις των εμπειρογνωμόνων που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου ότι η συγκεκριμένη κολώνα δεν ήταν τοποθετημένη με τον ορθό τρόπο με αποτέλεσμα να ήταν χαλαρή και να πέσει προκαλώντας τα τραύματα του Ενάγοντα αρ. 1 (στα οποία γίνεται αναφορά πιο κάτω σε άλλο σημείο της απόφασης). Η συγκεκριμένη κολώνα είχε τοποθετηθεί με γόμα και μάλιστα όχι ικανοποιητική και χωρίς την απαραίτητη σιδεροσύνδεση. Επιπρόσθετα δεν είχε στερεωθεί στα πλάγια με το πάνω μέρος του στηθαίου των διακοσμητικών κολώνων. Τα όσα αναφέρονται στις εκθέσεις των εμπειρογνωμόνων τεκμήρια 4, 5Α και 5Β της ένορκης δήλωσης του Ενάγοντα αρ. 2 ημερ. 17.10.2016, δεν αμφισβητήθηκαν και υιοθετούνται. Το εξής απόσπασμα από την έκθεση κ.κ. Σαρίκα και Δημητρίου και Παλά (τεκμήριο 4 στην ένορκη δήλωση του Ενάγοντα αρ. 2 ημερ. 17.10.2016) δείχνει τον τρόπο που τοποθετήθηκε η συγκεκριμένη κολώνα: «Η γωνιακή τσιμεντένια κολώνα η οποία προφανώς χρησιμοποιήθηκε για στήριξη των διακοσμητικών στηθαίων «κολωνάκια» ήταν χάμω στο πάτωμα και αυτή η τσιμεντένια κολώνα θεωρώ ότι τοποθετήθηκε χωρίς τη σωστή μέθοδο και με αμέλεια στην όλη κατασκευαστική μέθοδο. Μια τέτοια γωνιακή κολώνα θα έπρεπε να είχε στερεωθεί με σίδερα εντός των σιδηροσυνδέσεων της βεράντας και όχι πάνω στο πάτωμα (κεραμικό πλακάκι) συγκολούμενο με γόμα. Επιπλέον, αυτή η κολώνα δεν είχε στερεωθεί στα πλάγια με το άνω μέρος του στηθαίου των διακοσμητικών «κολωνακιών» με αποτέλεσμα η κολώνα αυτή ήταν φανερό ότι δεν είχε ουσιαστική στήριξη και ανά πάσα στιγμή ήταν έτοιμη να καταρρεύσει». Η πιο πάνω έκθεση (τεκμήριο 4) υιοθετήθηκε και στην γραπτή ένορκη δήλωση του Βάσου Δημητρίου, πολιτικού μηχανικού ημερ. 22.2.2017, ο οποίος είχε επισκεφθεί το χώρο και προέβηκε στην πιο πάνω μελέτη, τεκμήριο
3. Η μαρτυρία του δεν αμφισβητήθηκε και τα όσα ανάφερε στην ένορκη δήλωση του και στην εν λόγω έκθεση αποτελούν πραγματικά γεγονότα. Επίσης σχετικό είναι το συμπέρασμα στη σελ. 11 της έκθεσης του κ. Κορφιά, τεκμήριο 5Β στην ένορκη δήλωση του Ενάγοντα αρ. 2 ημερ. 17.10.2016: «Ο developer δεν ακολούθησε την κοινή τεχνική για την τοποθέτηση των τσιμεντένιων κολόνων πάνω στη βάση της βεράντας χρησιμοποιώντας την ορθή μεθοδολογία. Πολύ λίγη κόλλα (γόμα) χρησιμοποιήθηκε, και δεν ήταν εμφανή καθόλου ενίσχυση από χάλυβα. Όλες οι κολόνες από τις βεράντες πρέπει να κατεβούν και να τοποθετηθούν με την μεθοδολογία που υποδεικνύουν οι παραπάνω φωτογραφίες». Τα όσα αναφέρονται στην πιο πάνω έκθεση του κ. Κορφιά επίσης δεν αμφισβητήθηκαν και το περιεχόμενο τους υιοθετείται. Να σημειωθεί ότι η ένορκη μαρτυρία δια μέσω της ένορκης δήλωσης ημερ. 22.2.2017 του Βάσου Δημητρίου, δεν έρχεται σε αντίθεση με την εν λόγω έκθεση τεκμήριο 5Β. Ιατρική κατάσταση του Ενάγοντα αρ. 1 συνεπεία του ατυχήματος Ως προς το τι υπέστη ο Ενάγοντας αρ. 1 συνεπεία της πτώσης της εν λόγω κολώνας στο χέρι του: Προκύπτει ότι μετά το πιο πάνω αναφερόμενο ατύχημα την ίδια μέρα ο Ενάγοντας αρ. 1 μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου, όπου εξετάστηκε από την Δρ. Χρυστάλλα Πρέστου. Έγινε ακτινολογικός έλεγχος και ειδοποιήθηκε ο επί καθήκοντι ορθοπεδικός, έγιναν οι απαραίτητες διαδικασίες και παραπέμφθηκε άμεσα σε ειδικό χειρούργο άκρας χείρας για την αντιμετώπιση των κακώσεων. (Βλ. ιατρικό πιστοποιητικό τεκμήριο 6 στην ένορκη δήλωση του Ενάγοντα αρ. 2 ημερ. 17.10.2016). Αμέσως οι γονείς του τον μετέφεραν στον Δρ. Αλκιβιάδη Αλκιβιάδους Ορθοπεδικό Τραυματιολόγο Ειδικό Χειρούργο του χεριού επανορθωτικής - Μικροχειρουργικής. Όπως προκύπτει από το ιατρικό πιστοποιητικό του ιατρού Αλκιβιάδη (τεκμήριο 7 που επισυνάπτεται στην ένορκη δήλωση του Ενάγοντα αρ. 2 ημερ. 17.10.2016), ο Ενάγοντας αρ. 1 υπέστη συνεπεία του ατυχήματος σύνθλιψη δείκτου και μέσου δακτύλου. «Εισήχθηκε άμεσα στο χειρουργείο, έγινε διερεύνηση άμφω αρτηριών δακτύλων (Δεξ) δείκτου από το ύψος της Μ.Κ.Φ μέχρι DIP, οι άμφω αρτηρίες ήταν συνθλιμμένες, έγινε διάνοιξη και ελεύθερες συρραφές του δέρματος. Στο μέσο δάκτυλο παρουσίαζε σύνθλιψη άμφω αρτηριών από το ύψος της PIP μέχρι και της DIP και έγινε διάνοιξη των τοιχωμάτων των αρτηριών. Την Τρίτη μέρα παρουσίασε θρόμβωση και νέκρωση δείκτου (Δεξ) από το ύψος της ΜΚΦ (Δεξ) δείκτου και μέσου στο ύψος της DIP. Χειρουργήθηκε για διαμόρφωση κολοβωμάτων δείκτου και μέσου δακτύλου». (Βλ. το ως άνω πιστοποιητικό τεκμήριο 7 και εξιτήριο Πολυκλινικής τεκμήριο 8). Προκύπτει επίσης από την ένορκη δήλωση του Ενάγοντα αρ. 2 ημερ. 17.10.2016 ότι μετά τα πιο πάνω, χρειάστηκε κάθε δύο μέρες να τον μεταφέρουν οι γονείς του στον γιατρό Αλκιβιάδη με σκοπό την αλλαγή και καθαρισμό του τραύματος. Δεν είναι δυνατό να εξαχθεί συγκεκριμένο εύρημα ως προς το πόσο διήρκησε τούτο, ενόψει του ότι δεν διευκρινίζεται κάτι τέτοιο στην ένορκη δήλωση. Την 1.3.2012 εξετάσθηκε από τον Δρ. Γιώργο Αντωνιάδη (Μ.Ε.1), ο οποίος εξέδωσε το πιστοποιητικό το οποίο επισυνάπτεται ως τεκμήριο 9 στην ένορκη δήλωση του Ενάγοντα αρ. 2 ημερ. 17.10.
4. (Το ίδιο πιστοποιητικό κατέθεσε ο ιατρός ως τεκμήριο Α στα πλαίσια της προφορικής του μαρτυρίας. Στα πλαίσια της προφορικής του μαρτυρίας ο ιατρός κατέθεσε επίσης γραπτή δήλωση του ως μέρος της κυρίως εξέτασης του, η οποία σημειώθηκε ως ένδειξη Α). Στις 9.5.2012 εξετάσθηκε από τον Δρ. Άκη Α. Λοϊζίδη στο Ιπποκράτειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο, ο οποίος εξέδωσε το πιστοποιητικό τεκμήριο 10 στην ένορκη δήλωση του Ενάγοντα αρ. 2 ημερ. 17.10.
5. Αποτελεί πραγματικό γεγονός ότι συνεπεία του πιο πάνω ατυχήματος ο Ενάγοντας αρ. 1 υπέστη ακρωτηριασμό του δεξιού δείκτη στο ύψος της μετακαρποφαλαγγικής με μικρό υπόλειμμα της 1ης φάλαγγας και του μεσαίου δακτύλου στο επίπεδο 1ης φάλλαγο - φαλαγγικής με μικρό υπόλειμμα της 2ης φάλαγγας. Τούτο προκύπτει από το σύνολο της μαρτυρίας και ιδιαίτερα από το σύνολο των ιατρικών πιστοποιητικών τα οποία κατατέθηκαν και από τη προφορική μαρτυρία του ιατρού Αντωνιάδη (Μ.Ε.1) η οποία παρέμεινε αναντίλεκτη. Με την επεξήγηση που έδωσε ο ιατρός Αντωνιάδης κατά την προφορική του μαρτυρία με αναφορά σε σχέδιο χεριού, το οποίο κατατέθηκε ως τεκμήριο Β, φαίνεται ξεκάθαρα το μέγεθος του ακρωτηριασμού των δυο δακτύλων. Αποτελεί επίσης πραγματικό γεγονός ότι ο Ενάγοντας αρ. 2 φωτογράφισε πρόσφατα το δεξί χέρι του υιου του και τύπωσε τις φωτογραφίες (τεκμήριο 2 στην ένορκη δήλωση του ημερ. 24.2.2017). Το μέγεθος του ακρωτηριασμού φαίνεται επίσης από τις εν λόγω φωτογραφίες. Ο ιατρός Αντωνιάδης (Μ.Ε.1) παρόλο που ο ίδιος δεν είχε εγχειρήσει τον Ενάγοντα αρ. 1 εντούτοις ήταν σε θέση να εξηγήσει με απλά λόγια βλέποντας το πιστοποιητικό του ιατρού Αλκιβιάδη (τεκμήριο 7) ότι ο Ενάγοντας αρ. 1 είχε υποστεί πέραν της μιας χειρουργικής επέμβασης με διαφορά ενός μηνός. (Δεν ήταν σίγουρος πόσες ακριβώς επεμβάσεις έγιναν). Τούτο εξάλλου προκύπτει από το σύνολο της μαρτυρίας αφού το δυστύχημα έγινε την 27.9.2010 και με βάση το εξιτήριο από την πολυκλινική ημερ. 25.10.2010 (τεκμήριο 8 στην ένορκη δήλωση ημερ. 17.10.2016 του Ενάγοντα αρ. 2) κατ' εκείνη την ημερομηνία έγινε ο ακρωτηριασμός στα δάκτυλα του Ενάγοντα αρ. 1 (βλ. λόγους εισαγωγής από το τεκμήριο 8). Έχοντας κατά νου τον συγκεκριμένο τραυματισμό που είχε ως συνέπεια των ακρωτηριασμό των δύο δακτύλων, δέχομαι τον αναντίλεκτο ισχυρισμό του πατέρα του Ενάγοντα αρ. 1 στην ένορκη δήλωσή του ημερ. 17.10.2016 (παράγραφος 17), ότι ο τραυματισμός προκάλεσε στον Ενάγοντα αρ. 1 παρατεταμένο πόνο, επώδυνο περιορισμό κινήσεων (του δεξιού χεριού), ταλαιπωρία, εύκολη κούραση και έκτοτε μειώθηκε αισθητά η ποιότητα της ζωής του. Όπως προκύπτει και από την ένορκη δήλωση της μητέρας του κας Βάσιας Ιωάννου ημερ. 15.11.2016, καθημερινά αντιμετωπίζει δυσκολίες στο κούμπωμα των παντελονιών του, των πουκαμίσων του καθώς και στο να δέσει τα κορδόνια των παπουτσιών του. Του είναι αδύνατο να χρησιμοποιήσει παιχνίδια/εργαλεία, όπως τα άλλα παιδιά, λόγω της κατάστασης του. Στο σχολείο το γράψιμο τον κουράζει και αργεί να αντιγράψει από τον πίνακα. Τα πιο πάνω εξάλλου υποστηρίζονται και από την ιατρική μαρτυρία του ιατρού Αντωνιάδη, ο οποίος ανάφερε ότι ο Ενάγοντας αρ. 1 συνεπεία του ακρωτηριασμού δεν μπορεί να κάνει οποιαδήποτε κίνηση δραγμού, κάτι που θα τον εμποδίζει να ασχοληθεί με εργασία χειρωνακτικής φύσεως στο μέλλον. Όπως διευκρίνισε ο ιατρός κατά την προφορική του μαρτυρία, ο Ενάγοντας αρ. 1 είναι δεξιόχειρας. Υπάρχει περιθώριο και συνίσταται διορθωτική επέμβαση. Όπως αναφέρεται στο ιατρικό πιστοποιητικό του γιατρού Γιώργου Αντωνιάδη (Μ.Ε.1), οι κακώσεις του Ενάγοντα αρ. 1 «χρήζουν διορθωτικών επεμβάσεων (επιμήκυνση των δακτύλων, μεταφορά δακτύλου κ.α.) ούτως ώστε να επαναποκτήσει τη δυνατότητα δραγμού και να γίνει λειτουργικό το άκρο χωρίς όμως να μπορεί να αποκατασταθεί πλήρως». Όπως εξηγήθηκε από τον ιατρό Αντωνιάδη τέτοια επέμβαση μπορεί να γίνει σε εξειδικευμένο κέντρο. Η επέμβαση θα συνίσταται στην ουσία σε μεταφορά δακτύλου από το άκρο πόδι, δηλαδή μεταμόσχευση δακτύλου από το πόδι. Μετά από τέτοια χειρουργική επέμβαση αναμένεται να βελτιωθεί η κίνηση του χεριού του αλλά όχι σε βαθμό ώστε να είναι τόσο λειτουργικό όπως ήταν πριν. Δεν θα έχει την ίδια δύναμη δραγμού και δεν θα μπορεί να κάνει όλες τις κινήσεις ελεύθερα ή να πιάνει αντικείμενα όπως πριν το ατύχημα και επιπρόσθετα σε μια τέτοια επέμβαση υπάρχει ο κίνδυνος απόρριψης, οπότε η κατάσταση θα γίνει πιο πολύπλοκη. Σύσταση για διενέργεια επιμήκυνσης των δακτύλων γίνεται και από τον γιατρό Λοϊζίδη (τεκμήριο 10). Όσον αφορά το κόστος των εν λόγω επεμβάσεων στο δε πιστοποιητικό του γιατρού Αντωνιάδη αναφέρεται ότι αυτό θα υπερβεί τις €30.000 ενώ στο ιατρικό πιστοποιητικό του γιατρού Λοϊζίδη αναφέρεται ότι αυτό ανέρχεται στις €6.
6. Προκύπτει επιπρόσθετα από το εν λόγω πιστοποιητικό ότι η διενέργεια επιμήκυνσης των δακτύλων συστήνεται να γίνει μετά την εφηβεία. Από την προφορική μαρτυρία του ιατρού Αντωνιάδη προκύπτει ότι ο ίδιος δεν διενεργεί τέτοιες επεμβάσεις (χρειάζεται εξειδικευμένο ιατρικό κέντρο για τέτοιο σκοπό). Κατόπιν ερωτήσεως του Δικαστηρίου διευκρίνισε ότι η αναφορά του για το κόστος είναι υποθετική και πρόσθεσε όμως ότι ανάφερε αυτό το ποσό βάση εμπειριών από άλλους ασθενείς. Παρατίθεται απόσπασμα από την προφορική του μαρτυρία. «Ερώτηση: Ως προς το κόστος της μελλοντικής χειρουργικής επέμβασης λέτε στο πιστοποιητικό θα υπερβαίνει τις €30.
7. Αυτό είναι τεκμηριωμένο ή μια υπόθεση; Απάντηση: Μια υπόθεση. Το κόστος θα διαμορφωθεί ανάλογα με τι απόφαση θα πάρει ο ασθενής και τι επέμβαση θα κάνει, αν θα κάνει επέμβαση. Εγώ το είπα αυτό το κόστος λαμβάνοντας υπόψη ότι θα κάνει μια μεταμόσχευση δακτύλου, κάποιες πλαστικές και τέτοια, και είναι ένα περίπου ας πούμε, βάση εμπειριών από άλλους ασθενείς». Δεν αγνοείται η αναφορά του ιατρού Λοϊζίδη στο πιστοποιητικό του για κόστος €6.
8. Έχοντας όμως κατά νου ότι το κόστος των €30.000 το ανάφερε ο Μ.Ε.1 στη βάση των εμπειριών από άλλους ασθενείς και δεδομένου ότι η μαρτυρία του Μ.Ε.1 παρέμεινε αναμφισβήτητη, δέχομαι ότι το κόστος της μελλοντικής επέμβασης του Ενάγοντα αρ. 1 είναι περί τις €30.
9. Όπως επίσης προκύπτει από την προφορική μαρτυρία του ιατρού Αντωνιάδη (Μ.Ε.1), ο Ενάγοντας αρ. 1 θα έχει επίσης τις εξής επιλογές

(1)την επιλογή να μείνει με τρία δάκτυλα και να γίνεται ο αντιχειρισμός με τον παράμεσο αλλά και πάλι εδώ θα χρειάζονται διάφορες πλαστικές επεμβάσεις για διαμόρφωση της άκρας χείρας. Όπως επεξήγησε, «ο παράμεσος δηλαδή να γίνει δείκτης». (Για τον παράμεσο βλ. τεκμήριο Β το οποίο κατατέθηκε κατά την προφορική μαρτυρία του ιατρού Αντωνιάδη) ή

(2)την επιλογή να τοποθετεί προθέσεις οι οποίες δεν είναι μόνιμες (μπαίνουν και βγαίνουν) και οι οποίες όμως δεν είναι τόσο λειτουργικές αφού πρόκειται για τεχνητά δάκτυλα και δεν θα λυγίζουν φυσιολογικά όπως τα άλλα δάκτυλα. Όσον αφορά τις προθέσεις δακτύλων: προκύπτει από την ένορκη δήλωση του Ενάγοντα αρ. 2 ημερ. 17.10.2016 (παρ. 6) ότι κατόπιν επίσκεψης σε ειδικούς (Χρονόπουλο και Γουγή), δόθηκε προσφορά για τις προθέσεις δακτύλων σιλικόνης για το ποσό των €3.616 (τεκμήριο 15 στην εν λόγω ένορκη δήλωση). Από το σύνολο της μαρτυρίας (βλ. και παρ. 7 της ένορκης δήλωσης της μητέρας του Ενάγοντα αρ. 1 ημερ. 15.11.2016) προκύπτει ότι η πλευρά του Ενάγοντα αγόρασε μια φορά τέτοιες προθέσεις δακτύλων και πληρώθηκαν από το Υπουργείο Υγείας. Παρά του ότι όντως κάθε χρόνο πρέπει να ανανεώνονται τα προσθετικά δάκτυλα σιλικόνης λόγω του ότι το παιδί μεγαλώνει και όπως προκύπτει από την παρ. 7 της ένορκης δήλωσης της μητέρας του ημερ. 17.11.2016, το προηγούμενο καλοκαίρι ξαναζήτησε να φορέσει τα ειδικά δάκτυλα, για να καλύπτει τον ακρωτηριασμό, εντούτοις στην πράξη δεν τα χρησιμοποιά: «Δεν είναι καθόλου λειτουργικά για αυτό δεν τα χρησιμοποιεί γιατί δεν μπορεί να δουλέψει με αυτά. Αυτά τα προσθετικά δάκτυλα σιλικόνης είναι καθαρά για καλλωπιστικό σκοπό» (βλ. ένορκη δήλωση ημερ. 22.2.2017). Συνέπειες του ατυχήματος στην ψυχική υγεία του Ενάγοντα αρ. 1: Συνεπεία του ατυχήματος εντάχθηκε σε πρόγραμμα παιχνιδοθεραπείας από τις 4.11.2010 μέχρι την 23.2.2011 (12 συνεδρίες) και τα όσα αναφέρονται στην έκθεση ψυχολογικής αξιολόγησης της Άννας Φιλίππου, Ψυχολόγου, ημερ. 4.3.2011 τεκμήριο 13 στην ένορκη δήλωση του Ενάγοντα αρ. 2 ημερ. 17.10.2016 δεν έχουν αμφισβητηθεί. Συνέστησε, μεταξύ άλλων, τη συνέχιση «παροχής συναισθηματικής στήριξης και η περαιτέρω διερεύνηση των στρεσογόνων παραγόντων που ακολούθησαν το ατύχημα». Ο Στέφανος Δημητρίου (Μ.Ε.2) εκπαιδευτικός Ψυχολόγος, ο οποίος έδωσε προφορική ένορκη μαρτυρία και κατέθεσε γραπτή δήλωση (ένδειξη Β) ως μέρος της κυρίως εξέτασής του, υιοθέτησε το πιστοποιητικό το οποίο εξέδωσε την 17.1.2014, (τεκμήριο 11 στην ένορκη δήλωση του Ενάγοντα αρ. 2 ημερ. 17.10.2016 και το οποίο κατέθεσε ο Μ.Ε.2 κατά την προφορική του μαρτυρία ως τεκμήριο Γ) και εξήγησε, μεταξύ άλλων, τα εξής: Ότι ο Ενάγοντας αρ. 1 άρχισε να παρακολουθείται από την υπηρεσία εκπαιδευτικής Ψυχολογίας του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού από το 2012, πιθανό και ενωρίτερα, μέχρι και τη σχολική χρονιά 2013-2014. Επεξήγησε, μεταξύ άλλων, κατά την προφορική του μαρτυρία τα εξής: «Τα δεδομένα που είχα πάρει ήταν οι φοβίες που είχαν αναπτυχθεί λόγω της συνεχής του παραμονής στο νοσοκομείο με τις επεμβάσεις κλπ, το οποίο θα μπορούσε να αφήσει κάποια κατάλοιπα ψυχολογικά στο παιδί και είχα εισηγηθεί τη ψυχολογική του παρακολούθηση, ειδικότερα δε η έγνοια μου ήταν ότι αν δεν παρακολουθηθεί αυτό θα είχε μεγάλες επιπτώσεις αρνητικές στην αυτοπεποίθηση του και ειδικότερα δε στην περίοδο της εφηβείας όπου γνωρίζουμε επιστημονικά ότι η κοινωνική εικόνα είναι πάρα πολύ σημαντική». Ακολούθως σε ερώτηση ως προς τις επιπτώσεις από το ατύχημα αυτό, κατά τη σημερινή ηλικία του παιδιού (12 ετών), απάντησε: «Παρόλο που δεν έχω δει το παιδί από τότε, θα ανέμενα ότι σ' αυτή τη φάση θα έχει μια δυσκολία στην κοινωνική του συναναστροφή και στις διαπροσωπικές του σχέσεις, ακριβώς διότι θα αισθάνεται πάρα πολύ άσχημα να δείξει το χέρι του δημόσια, άν δεν έχει τύχει ενδυνάμωσης ψυχολογικής μέχρι τώρα. Θα ανέμενα επίσης να έχει μια δυσκολία στη σύναψη σχέσεων με το αντίθετο φύλο». (Όπως επισημαίνεται στην αρχή της απόφασης, η μαρτυρία του Μ.Ε.2, όπως και του Μ.Ε.1, κατόπιν αξιολόγησης υιοθετείται από το Δικαστήριο). Οι αναφορές των γονέων του Ενάγοντα αρ. 1 ως προς τις συνέπειες του ατυχήματος στη ψυχολογία του παιδιού και ειδικότερα τη σημερινή συμπεριφορά του, δεν έρχονται σε αντίθεση με την επιστημονική μαρτυρία που έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, και γίνονται δεκτές. (Βλ. ιδιαίτερα την ένορκη δήλωση της μητέρας του ημερ. 15.11.2016 από την οποία προκύπτει η μεγάλη αναστάτωση που προκαλείται στον Ενάγοντα αρ. 1 από τις δυσκολίες που έχει στην καθημερινή του ζωή λόγω του ακρωτηριασμού των δακτύλων του). Από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία προκύπτει ότι λόγω του ατυχήματος έχει ξεκινήσει φοβία στο παιδί, νοιώθει μειονεκτικά και έχει νευρικά ξεσπάσματα. Ειδικές Ζημιές Οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να αποδεικνύονται με αυστηρότητα (βλ. Ηρακλέους ν. Πίτρου

(1994)1 ΑΑΔ 239). Ειδικές Ζημιές Ενάγοντα αρ. 1: · Δεν έχει αποδειχθεί ότι η πλευρά του Ενάγοντα αρ. 1 έχει πληρώσει €100 ως έξοδα ετοιμασίας ιατρικού πιστοποιητικού του ιατρού Αλκιβιάδη (παράγρ. 8

(3)της Έκθεσης Απαίτησης). Γίνεται μεν αναφορά στο σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό σε τέτοια έξοδα, όμως δεν έχει κατατεθεί βεβαίωση / απόδειξη ότι πληρώθηκε αυτό το ποσό στον ιατρό. · Το ίδιο ισχύει και για το απαιτούμενο ποσό των €250 για το πιστοποιητικό του ιατρού Γιώργου Αντωνιάδη (παράγρ. 8

(5)της Έκθεσης Απαίτησης). Στο εν λόγω πιστοποιητικό υπάρχει αναφορά «ιατρικά έξοδα: 250 Euro» όμως δεν έχει κατατεθεί σχετική απόδειξη πληρωμής. · Αναφορικά με τα απαιτούμενα ποσά ειδικών ζημιών του Ενάγοντα αρ. 1 στην παράγρ. 8

(1)και

(2)της Έκθεσης Απαίτησης: εκείνο που αποδείχθηκε ότι πλήρωσαν οι γονείς του Ενάγοντα αρ. 1 για σκοπούς παιχνιδοθεραπείας και εργοθεραπείας είναι το ποσό των €1.040 όπως προκύπτει από την παράγραφο 4 της συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης του πατέρα του Ενάγοντα αρ. 1 ημερ. 22.2.2017 και τις επισυναπτόμενες πρωτότυπες αποδείξεις σ' εκείνη την ένορκη δήλωση (δηλ. €400 στο Διάπλασις Πρότυπο Κέντρο Στήριξης και €640 στο Ίδρυμα Κιβωτός). Οποιαδήποτε επιπρόσθετα ποσά τυχόν πληρώθηκαν για τον ίδιο σκοπό, δεν μπορούν να επιδικαστούν καθότι όπως προκύπτει από την ίδια ένορκη δήλωση, μέρος τέτοιων εξόδων (χωρίς να διευκρινίζεται το ύψος) καταβλήθηκαν από τον Ραδιομαραθώνιο. · Επιπρόσθετα προκύπτει από το σύνολο της μαρτυρίας και ειδικότερα από την ένορκη δήλωση του πατέρα του Ενάγοντα ημερ. 24.2.2017 και τις επισυναπτόμενες αποδείξεις στην εν λόγω ένορκη δήλωση, ότι οι γονείς του Ενάγοντα πλήρωσαν την 9.5.2012 €50 ως έξοδα εξέτασης από τον Ιατρό Άκη Λοϊζίδη στο Ιπποκράτειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο (βλ. απόδειξη αρ. 2602 στην εν λόγω ένορκη δήλωση). Όπως προκύπτει από το σύνολο της μαρτυρίας, τα πιο πάνω έξοδα προκλήθηκαν συνεπεία του ατυχήματος. Συνεπώς όσον αφορά τις ειδικές ζημιές, το συνολικό ποσό των €1.090 έχει ξοδεύσει η πλευρά του Ενάγοντα αρ. 1 συνεπεία του ατυχήματος. Ειδικές ζημιές Ενάγοντα αρ. 2: Με την παράγρ. 15 της Έκθεσης Απαίτησης, ο Ενάγοντας αρ. 2 ζητά ποσό €1.600 ως ειδικές ζημιές για την ετοιμασία δύο τεχνικών εκθέσεων από τον Κ. Κορφιά. Προκύπτει από τη μαρτυρία (ένορκη δήλωση του Ενάγοντα αρ. 2 ημερ. 17.10.2016 παράγρ. 3 και τη συμπληρωματική του ένορκη δήλωση ημερ. 24.2.2017 (βλ. επισυναπτόμενη απόδειξη αρ. 0113049 ημερ. 20.1.2012) ότι ο Ενάγοντας αρ. 2 πλήρωσε το ποσό των €1.600 για την ετοιμασία των εν λόγω εκθέσεων (οι εκθέσεις επισυνάπτονται ως τεκμήρια 5Α και Β στην ένορκη δήλωση ημερ. 17.10.2016). Προκύπτει από τη μαρτυρία ότι ο Ενάγοντας αρ. 2 ζήτησε την ετοιμασία των εκθέσεων αυτών συνεπεία του ατυχήματος. Αποδοχή της μαρτυρίας των Εναγόντων στο σύνολό της Όλο το μαρτυρικό υλικό που έχει κατατεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου για σκοπούς απόδειξης της υπόθεσης (γραπτή και προφορική μαρτυρία) δεν έχει αμφισβητηθεί και οι ισχυρισμοί από πλευράς των Εναγόντων που έχουν τεθεί με μαρτυρία, έχουν αποδειχθεί (εκτός όπου αναφέρεται διαφορετικά στην απόφαση) και αποτελούν πραγματικά γεγονότα έστω και αν δεν γίνεται ρητά αναφορά σε κάθε σημείο. Δεν αγνοείται ότι δεν κλήθηκαν για να δώσουν μαρτυρία όλοι οι ιατροί / ειδικοί που εξέτασαν τον Ενάγοντα αρ. 1, ακόμα ούτε και ο ιατρός Αλκιβιάδης που διενήργησε την εγχείρηση, αλλά ούτε και ο ίδιος ο Ενάγοντας αρ. 1, σήμερα ηλικίας μόλις 12 ετών. Όμως τούτο στην προκειμένη περίπτωση δεν επηρεάζει την υπόθεση των Εναγόντων για τους εξής λόγους: α) τα σχετικά ιατρικά πιστοποιητικά, επισυνάπτονται στις ένορκες δηλώσεις του Ενάγοντα αρ. 2 β) στην προκειμένη περίπτωση δεν αντικρούστηκε από την άλλη πλευρά η όλη μαρτυρία που τέθηκε από την πλευρά των Εναγόντων και γ) έχουν δώσει προφορική μαρτυρία ο ιατρός Αντωνιάδης (Μ.Ε.1) και ο Εκπαιδευτικός Ψυχολόγος Στέφανος Δημητρίου (Μ.Ε.2). ΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΤΥΧΗΜΑ / ΑΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΕΝΑΓΟΜΕΝΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ;/ ΣΥΝΤΡΕΧΟΥΣΑ ΑΜΕΛΕΙΑ ΕΝΑΓΟΝΤΩΝ; Όπως επεξηγείται στο Σύγγραμμα Αστικά Αδικήματα των κ.κ. Αρτέμη και Ερωτοκρίτου, οι πρόνοιες του άρθρου 51

(2)του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου δεν είναι εξαντλητικές (βλ. σελ. 1 και 12 τόμος 2). Στην προκειμένη περίπτωση ενόψει του ότι η Εναγόμενη εταιρεία δεν υπερασπίστηκε τους ισχυρισμούς της Έκθεσης Υπεράσπισης της, θεωρώ πως αποδέχεται τη θέση των Εναγόντων για αμέλεια της συνεπεία της οποίας προκλήθηκαν οι πιο πάνω ζημιές και ο τραυματισμός του ανήλικου παιδιού. Σε κάθε περίπτωση, βρίσκω ότι η Εναγόμενη εταιρεία ως ιδιοκτήτρια και σε συνδυασμό με το γεγονός ότι είναι και εργολάβος της σχετικής οικίας, έχει υποχρέωση επιμέλειας προς τους Ενάγοντες. Ειδικότερα στον Ενάγοντα αρ. 2 ως ενοικιαστή αλλά και στην οικογένεια του (άρα και στον Ενάγοντα αρ. 1) αφού διαμένουν και διέμεναν σε κάθε ουσιώδη χρόνο στη εν λόγω οικία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ήταν προβλεπτό ότι η αποκόλληση της κολώνας αφού δεν τοποθετήθηκε με τον ενδεδειγμένο τρόπο, ότι μπορούσε να επιφέρει τη ζημιά και τους τραυματισμούς που ήταν αποτέλεσμα του ατυχήματος. Βρίσκω επίσης ότι υπήρχε η απαραίτητη σχέση εγγύτητας μεταξύ των ιδιοκτητών και κατασκευαστών της κατοικίας (δηλαδή της Εναγομένης εταιρείας) και των ενοικιαστών / ενοίκων της ίδιας κατοικίας, δηλαδή των Εναγόντων. Επιπρόσθετα θεωρώ ότι είναι εύλογο να τίθεται τέτοια υποχρέωση στην Εναγομένη εταιρεία αφού είναι εργολάβος της συγκεκριμένης οικίας και ταυτόχρονα είναι ιδιοκτήτρια της. Με βάση δε τα πραγματικά γεγονότα βρίσκω ότι η Εναγομένη εταιρεία παρέβηκε την υποχρέωση επιμέλειας προς τους Ενάγοντες αφού τοποθέτησε (μέσω βέβαια των αντιπροσώπων/υπαλλήλων της) με αμελή τρόπο τη συγκεκριμένη κολώνα. Συνεπεία της αμέλειας αυτής η κολώνα έπεσε στο έδαφος καταπλακώνοντας το δεξί χέρι του ανήλικου παιδιού και προκαλώντας τις σχετικές ζημιές και τραυματισμούς. (Βλ. επίσης Rimmer v. Liverpool City Council 1985 QB 1 και Batty and Another v. Metropolitan Property Realization Ltd and Others

(1978)2 All E.R. 445). Επιπρόσθετα με βάση τα πραγματικά γεγονότα δεν διαπιστώνεται οποιαδήποτε συντρέχουσα αμέλεια από πλευράς των Εναγόντων. Συνεπώς με βάση τα πραγματικά γεγονότα και στην απουσία αντίθετης θέσης, κρίνεται ότι αποκλειστικά υπεύθυνη για τις πιο πάνω ζημιές και τραυματισμούς είναι η Εναγόμενη εταιρεία, λόγω της αμέλειάς της. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Καθοδηγητική είναι η υπόθεση Μαυροπετρή ν. Λουκά

(1995)1 ΑΑΔ 66 όπου στις σελ. 74, 75-76 λέχθηκαν τα εξής: «Οι χρηματικές αποζημιώσεις δεν αποκαθιστούν την υγεία του θύματος του αστικού αδικήματος. Γι' αυτό, δεν αποτελούν τέτοιο μέτρο αποκατάστασης είναι όμως το καλύτερο γνωστό μέσο αποκατάστασης. Η χρηματική αποζημίωση συναρτάται άμεσα με τη σοβαρότητα των τραυμάτων, τον πόνο, την οδύνη, τη δυσχέρεια που προκαλούν (τα τραύματα) και τη διάρκειά τους. Όπου οι κακώσεις προκαλούν μόνιμη αναπηρία και δυσχέρεια στην ανθρώπινη λειτουργία, οι αποζημιώσεις αποτιμούνται με βάση τη μακροχρόνια προοπτική. Όταν, ως αποτέλεσμα των κακώσεων, μειώνεται η ικανότητα για εργασία, η αποζημίωση αντιστοιχεί προς τη ζημία η οποία κατά λογική πρόβλεψη θα προκύψει ........................... Καθοδηγητική για τον καθορισμό των αποζημιώσεων για την απώλεια της ικανότητας για εργασία από ζημιά που δεν συσχετίζεται με συγκεκριμένη απώλεια εισοδημάτων στο μέλλον, είναι η απόφαση του Αγγλικού Εφετείου στην Moeliker v. A. Reyrolle and Co Ltd

(1977)1 All E.R. 9, 15, 17. Η ζημιά προσμετρά ως απώλεια που ανάγεται στις γενικές αποζημιώσεις και όχι κάτω από συγκεκριμένο κονδύλι μελλοντικής ζημίας. ...... Το ύψος συναρτάται μ' όλους εκείνους τους παράγοντες που τείνουν να διαφωτίσουν για την πιθανότητα απώλειας εισοδήματος στο μέλλον. Η μέθοδος του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου δεν προσφέρεται σ' αυτή την περίπτωση. Ελλείπει ο πολλαπλασιαστέος. Μεταξύ των παραγόντων που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, όπως επισημαίνεται, είναι η ηλικία του ενάγοντα, η επαγγελματική του κατάσταση και κατάρτιση, καθώς και η φύση της ανικανότητας του (για εργασία)». Στην ίδια απόφαση επισημαίνεται επίσης ότι η αποζημίωση πρέπει να περιλάβει και ποσό για τον πόνο, τη δυσχέρεια και την ταλαιπωρία που θα υπόκειτο ο ενάγοντας ως αποτέλεσμα νέων χειρουργικών επεμβάσεων. Στη απόφαση Ναταλία Φιλίππου, ανήλικη, δια του πατρός και φυσικού κηδεμόνος αυτής Μιχαήλ Φιλίππου ν. Ανδρέα Ν. Μιχαήλ και άλλου,

(1997)1Α Α.Α.Δ. 540, η ανήλικη ηλικίας 4 ετών συνεπεία τροχαίου ατυχήματος, πέραν από ψυχολογικά προβλήματα υπέστη τα εξής: «Κάταγμα με αποκόλληση της περιφερειακής κνημιαίας επίφυσης, η ποδοκνημική άρθρωση ήταν εντελώς ανοικτή και κατεστραμμένη, είχε απώλεια δέρματος, οι τένοντες ήσαν κατεστραμμένοι, υπήρχε πλήρης καταστροφή των ταρσέων αρθρώσεων και της υπαστραγαλικής αρθρώσεως, ο αρθροικός χόντρος και μέρος του οστού του αστραγάλου είχε αποσπασθεί, ο θήλακας και οι σύνδεσμοι της ποδοκνημικής αρθρώσεως είχαν πλήρως καταστραφεί στην εμπρόσθια επιφάνεια, η εμπρόσθια κνημιαία αρτηρία και νεύρα είχαν επίσης καταστραφεί». Η τελική εκτίμηση της κατάστασης της είχε ως εξής: «Εμφανής χωλότης κατά τη βάδιση, ανίκανη να εκτελεί βαθύ κάθισμα, εμφανής ρευότητα της κνήμης και του αστραγάλου, μυϊκή ατροφία κνήμης και μηρού, ουλή στο δεξιό γλουτό, δύσμορφη ουλή σε ολόκληρο την εμπρόσθια επιφάνεια του αριστερού αστραγάλου η κίνηση του οποίου είναι ανύπαρκτη, υπάρχει βράχυνση του αριστερού κάτω άκρου κατά 1 εκ. και 4 εκ. ατροφία, οι ακτινογραφίες έδειξαν πώρωση των καταγμάτων με πλήρη αγκύλωση της αριστεράς ποδοκνημικής άρθρωσης λόγω της καταστροφής των ταρσέων και υπαστραγαλικών αρθρώσεων, μελλοντικά θα παρουσιασθεί μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα και θα χρειασθούν μελλοντικές χειρουργικές επεμβάσεις». Το σκεπτικό της Πρωτόδικης απόφασης περιγράφεται στην πιο πάνω απόφαση του Εφετείου ως εξής: «Στις 23 Φεβρουαρίου 1995 το Επαρχιακό Δικαστήριο Πάφου της επεδίκασε το ποσό των £14.000 ως λογικό και δίκαιο ποσό, υπό τις περιστάσεις, σαν γενικές αποζημιώσεις για τα τραύματα, τα προβλήματα και τις συνέπειες που της παρέμειναν. Στον υπολογισμό του ποσού αυτού το Δικαστήριο έλαβε υπόψη του και τις δυσμενείς ψυχολογικές επιπτώσεις που αντιμετώπιζε η εφεσείουσα, καθώς και το ενδεχόμενο μελλοντικών εγχειρήσεων. Όμως, αναφορικά με την απαίτηση για συγκεκριμένο ποσό £5.000 για μελλοντικές εγχειρήσεις, το Δικαστήριο θεώρησε πως τέτοιο ποσό ήταν αυθαίρετα υπολογισμένο και έτσι δεν το δέκτηκε. Επίσης το Δικαστήριο δεν δέκτηκε την απαίτηση της εφεσείουσας για αποζημιώσεις αναφορικά με απώλεια μελλοντικών απολαβών ή για μειωμένη ικανότητα στην αγορά εργασίας. Το αιτιολογικό για την απόρριψη της συγκεκριμένης αυτής απαίτησης ήταν ότι η ιατρική μαρτυρία δεν ανέφερε πως η εφεσείουσα δεν θα μπορούσε να εργαστεί καθόλου, αλλά απλώς ότι δεν θα μπορούσε να εργαστεί ως εργάτρια. Πέραν τούτου, κατά την απόφαση του Δικαστηρίου, η εφεσείουσα ήταν ένα πολύ νεαρό πρόσωπο χωρίς εισόδημα και έτσι δεν θα μπορούσε να προβλεφθεί τι εργασία θα προτιμούσε όταν μεγαλώσει ή και ποιά εργασία θα μπορούσε να κάμει». Στο πιο πάνω σκεπτικό του Πρωτόδικου Δικαστηρίου, το Εφετείο με αναφορά στην υπόθεση Μαυροπετρής ν. Λουκά (πιο πάνω), δεν συμφώνησε με την απόρριψη της απαίτησης για απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων επισημαίνοντας ότι χωρίς αμφιβολία η εφεσείουσα είχε μειωμένη ικανότητα για εργασία. Επιπρόσθετα σε σχέση με το ποσό των €5.000 για μελλοντικές εγχειρήσεις, το Εφετείο σχολίασε ως εξής: «Επίσης σε σχέση με το ποσό των £5.000 για μελλοντικές εγχειρήσεις, ενώ συμφωνούμε με τον πρωτόδικο Δικαστή ότι ελλείπει η λεπτομέρεια στον υπολογισμό που θα επέτρεπε αποδοχή του ποσού στην ολότητα του, εντούτοις δεν αμφισβητήθηκε το ενδεχόμενο σημαντικής οικονομικής δαπάνης στο μέλλον σε εκείνο τον τομέα και δεν μπορεί να παραγνωριστεί ως στοιχείο στο κεφάλαιο των γενικών αποζημιώσεων». Επισημαίνοντας ότι τα τραύματα της εφεσείουσας ήταν τόσο άσχημα που πλησίαζαν τον ακρωτηριασμό, το Εφετείο έκρινε ότι εύλογη αποζημίωση ανερχόταν σε ΛΚ40.000. (Δεν διαφεύγει του Δικαστηρίου ότι τα τραύματα στην πιο πάνω απόφαση διαφέρουν από τα τραύματα του Ενάγοντα αρ. 1 στην παρούσα υπόθεση, όμως η πιο πάνω απόφαση αναδεικνύει θεωρώ διάφορες πτυχές χρήσιμες για σκοπούς της παρούσας αγωγής). Σε αυτό το σημείο αμέσως πιο κάτω γίνεται αναφορά σε διάφορες αποφάσεις με πανομοιότυπους με την παρούσα περίπτωση τραυματισμούς. Επισημαίνεται όμως ότι οι προηγούμενες αποφάσεις παρέχουν μεν καθοδήγηση αλλά δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο ως προς το ύψος των γενικών αποζημιώσεων, υπό την έννοια του stare decisis. (Παναγή ν. Θεοδώρου

(1992)1 ΑΑΔ 1303). Ταυτόχρονα επισημαίνεται η καθολικά αναγνωρισμένη τάση για σταθερή άνοδο των γενικών αποζημιώσεων. Στην Ορθοδόξου ν. Ιωάννου

(2012)1 ΑΑΔ 1561 όπoυ άτομo 27 ετών υπέστη ακρωτηριασμό τρίτου δακτύλου του δεξιού ποδιού, κρίθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο ότι ποσό της τάξης των €33.000 ως γενικές αποζημιώσεις επί πλήρους ευθύνης θα ήταν δίκαιο να επιδικαστεί. Επιδικάστηκε επιπρόσθετα ποσό €3.000 για έξοδα μελλοντικής εγχείρησης. Το εν λόγω άτομο ήταν οδηγός στο επάγγελμα και πριν το ατύχημα ήταν ποδοσφαιριστής σε αγροτική ομάδα, κάτι που δεν μπορούσε να συνεχίσει μετά το ατύχημα. Λήφθηκε υπόψη μεταξύ άλλων ότι ο Ενάγοντας βαδίζει μεν χωρίς να χωλαίνει και ο πόνος στο δεξί πόδι είχε υποχωρήσει όμως ήπιος πόνος και ελαφριά χωλότητα πιθανό να παρουσιαστούν μετά από αλλαγή καιρού, καταπόνηση ποδιών ή πολύωρη οδήγηση. Στην G & L Calibers Ltd v. Στέλιου Λεμεσιανού

(2003)1 ΑΑΔ 948, παιδί 14 ετών που εργαζόταν σε εργοστάσιο τραυματίστηκε σε ατύχημα που συνέβηκε ενώ εργαζόταν με αποτέλεσμα να ακρωτηριαστεί ο δείκτης του δεξιού του χεριού από το ύψος της κεντρικής μεσοφαλαγγικής άρθρωσης. Ο τραυματισμός του προκάλεσε ψυχολογικά προβλήματα. Γενικότερα τα προβλήματα που του δημιουργήθηκαν συνοψίζονται στην απόφαση ως εξής: «Λόγω του τραύματός του κρίθηκε ανίκανος για υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά. Η κατάσταση του δείκτη του προκαλεί, και θα του προκαλεί για όλη του τη ζωή, πόνο, είτε με την αλλαγή του καιρού, είτε με το άγγιγμα σκληρής επιφάνειας. Αισθάνεται μεγάλη δυσφορία στην προσπάθειά του να γράψει, ενώ δυσκολεύεται να δέσει ακόμη και τα κορδόνια των παπουτσιών του. Μετά το ατύχημα προσπάθησε να εργαστεί ως μηχανικός οχημάτων, εργασία καλά αμειβόμενη στην οποία είχε και προηγούμενη εμπειρία, όμως απολύθηκε εξαιτίας της αναπηρίας του αφού, μεταξύ άλλων, δεν μπορούσε να βιδώσει βίδες. Προσπάθησε, επίσης, να εργαστεί ως καλουπζιής, πάλι όμως με δυσκολία λόγω των πόνων τους οποίους αισθάνεται στο δάχτυλο του. Η απώλεια του δείκτη του δεξιού χεριού θα τον συνοδεύει στην υπόλοιπη του ζωή. Δεν υπάρχει, όμως, μαρτυρία η οποία να προδιαγράφει τη μελλοντική απώλεια εισοδήματός του». Κρίθηκε από το ανώτατο Δικαστήριο ότι η δίκαιη και εύλογη αποζημίωση για τον πόνο, ταλαιπωρία και ανικανότητα του είναι το ποσό των ΛΚ10.000 ενώ για την απώλεια μελλοντικών απολαβών (στη βάση της Moeliker v. A. Reyrolle and Co Ltd

(1977)1 All E.R. 9, 15, 17, αφού η ζημιά δεν συσχετίστηκε με συγκεκριμένη απώλεια εισοδήματος στο μέλλον) κρίθηκε ικανοποιητικό το ποσό ΛΚ7.500. Στην υπόθεση Εταιρεία Αναψυκτικών Κεάν Λτδ ν. Κωνσταντίνας Ανδρέου

(1994)1 ΑΑΔ 553, η ενάγουσα ηλικίας 17 ετών υπέστη τα εξής: ακρωτηριασμό (α) του αντίχειρος, (β) του δείκτου και (γ) του μέσου δακτύλου, όλα στο ύψος της πρώτης φάλαγγος, υπέφερε από αρκετούς πόνους, έχασε τη λειτουργικότητα του αριστερού χεριού. Διαπιστώθηκαν επίσης προβλήματα στο να εργαστεί εκτός οικίας ως επίσης και στις οικιακές εργασίες όπως το πλύσιμο των πιάτων, το να στρώνει το κρεβάτι της, να κουμπώνει το παντελόνι της, να κάνει μπάνιο και πλείστες όσες άλλες παρομοίας φύσεως εργασίες. Αισθάνεται να έχει ψυχολογικά προβλήματα, και μελλοντικά θα χρειαστεί να υποβληθεί σε πλαστικές χειρουργικές επεμβάσεις προς βελτίωση της κατάστασης της. Η έφεση για το ύψος της απώλειας μελλοντικών απολαβών για το ποσό των ΛΚ3.500 απορρίφθηκε. Ως προς τις γενικές αποζημιώσεις το ποσό των ΛΚ7.000 αυξήθηκε από το Εφετείο σε ΛΚ10.

1. Στην υπόθεση Joe White v. N. Cykarting Sports Limited ημερ. 15.2.2011 στην αγωγή αρ. 6911/05 Ε.Δ. Λευκωσίας (Καλογήρου τότε Α.Ε.Δ), ο ενάγοντας ηλικίας 34 ετών Στρατιωτικός, σε ατύχημα που συνέβηκε σε ειδική πίστα με οχήματα τύπου «go karts» είχε υποστεί ακρωτηριασμό του μέσου δακτύλου, στο ύψος της φάλαγγας, καθώς και του ακροδακτύλου του παραμέσου δακτύλου στο ύψος της ονυχοφόρου φάλαγγας. Έγινε κατορθωτή η επανασυγκόλληση του δεξιού μέσου δακτύλου και αποκαταστάθηκε η κάκωση του παραμέσου δακτύλου. Μετά από πέντε περίπου μήνες διαπιστώθηκε ψευδάρθρωση και υποβλήθηκε σε νέα επέμβαση κατά την οποία τοποθετήθηκε συμπιεστική βίδα για να συγκρατεί το μεσαίο δάκτυλο, συμπιέζοντας τα δύο κόκκαλα (της μέσης και άνω άρθρωσης). Μεταγενέστερα υποβλήθηκε και σε τρίτη επέμβαση στην Αγγλία, κατά την οποία έγινε νέα αρθρόδεση του μεσαίου δακτύλου με τη χρήση και πάλι βίδας. Η εν λόγω επέμβαση κρίθηκε αναγκαία, λόγω της νέκρωσης του κονδύλου της μέσης φάλαγγας. Τόσο η ψευδάρθρωση όσο και η νέκρωση του κονδύλου της μέσης φάλαγγας ήταν επιπλοκές που συνδέονταν με τη συγκεκριμένη κάκωση. Υπήρξε πλήρης πώρωση της αρθρόδεσης και η γενική εικόνα του δεξιού χεριού του ενάγοντα, παρουσιάζεται αρκετά ικανοποιητική. Το μόνο ουσιαστικό ελάττωμα που παρέμεινε στον ενάγοντα είναι το γεγονός ότι το μεσαίο δάκτυλο δεν μπορεί να λυγίσει, λόγω της αρθρόδεσης και της βίδας που υπάρχει. Επιδικάστηκαν γενικές αποζημιώσεις για το ποσό των €30.
2. Στην προκειμένη περίπτωση λαμβάνεται, μεταξύ άλλων, υπόψη ότι ο Ενάγοντας αρ. 1 υπέστη το πιο πάνω ατύχημα σε ηλικία μόλις 5 ετών, κάτι που του προκάλεσε μεγάλη ταλαιπωρία και πόνο, σωματικό και ψυχικό. Επιπρόσθετα για 10 περίπου έτη, μέχρι την εφηβεία του, δεν μπορεί καν να προβεί σε διορθωτική επέμβαση γεγονός που τον αφήνει εγκλωβισμένο με τον ακρωτηριασμό αυτό για πολύ μακρύ χρονικό διάστημα, χαλώντας του τα κατά τ' άλλα πιο ανέμελα χρόνια της ζωής του. Αυτό το γεγονός από μόνο του, αποτελεί παράγοντα που συντείνει στην αύξηση του ύψους των γενικών αποζημιώσεων σε σχέση με προηγούμενες αποφάσεις. Είναι έκδηλο ότι τουλάχιστον μέχρι να προβεί σε διορθωτικές επεμβάσεις, ο σοβαρός αυτός τραυματισμός δυσκολεύει τη ζωή του καθημερινά και σχεδόν σε κάθε συνηθισμένη κίνηση του δεξιού του χεριού. Υπενθυμίζεται ότι είναι δεξιόχειρας και προφανώς στη συγκεκριμένη περίπτωση, η δυσκολία στην καθημερινότητα είναι μεγάλη. Όταν προβεί σε χειρουργική διορθωτική επέμβαση, θα υπάρχει βελτίωση στην κίνηση του χεριού αλλά όχι σε βαθμό ώστε να είναι τόσο λειτουργικό όπως πριν το ατύχημα και πάντως θα εμποδίζεται στο μέλλον να ασχοληθεί με χειρωνακτικής φύσεως εργασία. Στη συγκεκριμένη περίπτωση θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν και λαμβάνεται υπόψιν η ταλαιπωρία που συνεχίζει να έχει. Επίσης ο πόνος και η ταλαιπωρία που θα έχει στα πλαίσια της μελλοντικής εγχείρησης, αλλά και το γεγονός ότι πέραν από το κόστος της ίδιας της εγχείρησης είναι λογικό ότι θα έχει παρεμφερή έξοδα. Ο Ενάγοντας αρ. 1 δεν θα είναι σε θέση να ασχοληθεί με χειρωνακτικής φύσεως εργασία. Αν και πολύ μικρός και δεν είναι από τώρα γνωστό κατά πόσο στην πράξη θα ήθελε να ασχολείται με τέτοια εργασία, όταν ενηλικιωθεί, εντούτοις η μειωμένη ικανότητα εργασίας τέτοιας φύσεως θα πρέπει να αποζημιωθεί στη βάση του σκεπτικού της Moeliker (πιο πάνω). Στη συγκεκριμένη περίπτωση, την αδυναμία αυτή θα αντιμετωπίζει ο Ενάγοντας αρ. 1 από την αρχή της σταδιοδρομίας του. Θα πρέπει όμως ταυτόχρονα να συνυπολογιστεί ότι θα έχει την επιλογή να ασχοληθεί με εργασία μη χειρωνακτικής φύσεως. Καταλήγοντας κρίνεται ότι το συνολικό ποσό των €120.000 ως γενικές αποζημιώσεις είναι το δίκαιο ποσό των αποζημιώσεων, από το οποίο ποσό €30.000 αντιστοιχεί στα έξοδα μελλοντικής εγχείρησης και άλλο ποσό €30.000 για μειωμένη ικανότητα εργασίας. ΤΟΚΟΣ Με την παράγραφο Δ του παρακλητικού της Έκθεσης Απαίτησης ζητείται νόμιμος τόκος στα ποσά που θα επιδικαστούν από την 27.9.2010 ημερομηνία που συνέβηκε το ατύχημα. Αναφορικά με το ζήτημα του τόκου καθοδηγητικές είναι οι αποφάσεις Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.

(1991)1 Α.Α.Δ. 475 και η Miller Roza Maria v. Ute Petek

(1999)1 (Γ) Α.Α.Δ. 2091. Ως γενικός κανόνας με βάση τις νομολογιακές αρχές, εκτός αν διαπιστωθεί αδικαιολόγητη καθυστέρηση εκ μέρους του Ενάγοντα επιδικάζεται νόμιμος τόκος από την ημερομηνία γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος. Το ίδιο ισχύει και για τις ειδικές αποζημιώσεις. Μειωμένος όπως ο τόκος όσον αφορά τις ειδικές κατά το ήμισυ. (Όπως εξηγείται στη Φοινικαρίδης (πιο πάνω) στη σελίδα 495 προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από την ημερομηνία γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένο όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή. Αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις). Ο νόμιμος τόκος μέχρι την τροποποίηση του περί Δικαστηρίων Νόμο (Ν. 81(Ι)/2008) ήταν 8%. Από την ημέρα δημοσίευσης του Νόμου 81 (Ι)/2008, 15.10.2008, ο νόμιμος τόκος μειώθηκε σε 5,5%. Ανάλογη τροποποίηση επέφερε και ο Τροποποιητικός Νόμος τους 2008 (Ν. 82

(1)/2008 στο Άρθρο 58Α του Κεφ. 148). Από την 1.1.2017 ο νόμιμος τόκος είναι 3,5% (βλ. Κ.Δ.Π. 393/16). Στα πιο πάνω θα πρέπει να προστεθεί ότι όπου επιδικάζεται ποσό αποζημιώσεων συγκεκριμένο για μελλοντικά έξοδα ή απώλειες, είναι δίκαιο όπως ο τόκος αρχίζει να υπολογίζεται από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης (βλ. την υπόθεση G & L Calibers (πιο πάνω) όπου ο τόκος σε απώλεια μελλοντικών απολαβών επιδικάστηκε από την ημερομηνία της πρωτόδικης απόφασης). Στην προκειμένη περίπτωση η αγωγή καταχωρήθηκε 1½ περίπου έτος μετά το ατύχημα. Στη βάση της ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρίας διαπιστώνεται καθυστέρηση στην καταχώρηση της αγωγής αφού οι συνέπειες του ατυχήματος από τους πρώτους μήνες ήταν γνωστές. Το γεγονός ότι οι γονείς του Ενάγοντα αρ. 1 επισκέφθηκαν και άλλους γιατρούς το 2012 δεν βελτιώνει την πτυχή της καθυστέρησης. Ενόψει των πιο πάνω κρίνεται δίκαιο όπως μέρος των γενικών αποζημιώσεων φέρει νόμιμο τόκο από την καταχώρηση της αγωγής, ενώ το υπόλοιπο μέρος τους που αφορά τα έξοδα μελλοντικής εγχείρησης και τη μειωμένη ικανότητα εργασίας θα φέρει τόκο από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης όπως λεπτομερώς αναφέρεται πιο κάτω. Όσον αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις: θα φέρουν νόμιμο τόκο από την καταχώρηση της αγωγής μειωμένος κατά το ήμισυ ως την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης και μετέπειτα νόμιμο τόκο μέχρι εξόφλησης. Απόφαση υπέρ του Ενάγοντα αρ. 1 Συνεπώς εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα αρ. 1 και εναντίον της Εναγομένης εταιρείας για το ποσό των €120.000 ως γενικές αποζημιώσεις και για το ποσό των €1.090 ως ειδικές αποζημιώσεις, πλέον τόκους ως κατωτέρω. Όσον αφορά τον τόκο στις γενικές αποζημιώσεις: · Στο ποσό των €60.000 τόκος 5,5% ετησίως από την καταχώρηση της αγωγής (2.4.2012) μέχρι την 31.12.2016 και από την 1.1.2017 3,5% ετησίως μέχρι εξόφλησης. · Στο ποσό των €30.000 (έξοδα μελλοντικής εγχείρησης) τόκος 3,5% ετησίως από σήμερα μέχρι εξόφλησης. · Στο υπόλοιπο ποσό των €30.000 (μειωμένη ικανότητα εργασίας) τόκος 3,5% ετησίως από σήμερα μέχρι εξόφλησης. Όσον αφορά τόκο στις ειδικές αποζημιώσεις: Επιδικάζεται τόκος 2,75% ετησίως στο ποσό των €1.090 από την καταχώρηση της αγωγής (3.4.2012) μέχρι σήμερα και από σήμερα 3,5% ετησίως μέχρι εξόφλησης. Απόφαση υπέρ του Ενάγοντα αρ. 2 Επιπρόσθετα εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα αρ. 2 και εναντίον της Εναγομένης εταιρείας για το ποσό των €1.600 ως ειδικές αποζημιώσεις, πλέον τόκο 2,75% ετησίως από την καταχώρηση της αγωγής μέχρι σήμερα και από σήμερα 3,5% ετησίως μέχρι εξόφλησης. -------------------------------------------------- Έξοδα Τα έξοδα όπως υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ των Εναγόντων και εναντίον της Εναγομένης εταιρείας. Το ποσό που επιδικάστηκε ως γενικές αποζημιώσεις, με την είσπραξη του να κατατεθεί σε λογαριασμό τοκοφόρο στο όνομα του ανήλικου Ενάγοντα αρ. 1 σε Τράπεζα ή Συνεργατικό Ίδρυμα και να κατατεθεί στον Πρωτοκολλητή απόδειξη της κατάθεσης εντός 15 ημερών από την είσπραξη. (Υπ.) ............... Λ. Μάρκου, Α.Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ Subject: Civil / General / Final Αναφορικά: Αγωγή / Ατύχημα