Αναφορικά με την Αίτηση της κυρίας Μαρίας Κουρζέλ ν. Αναφορικά με την Εταιρεία LAOURIS HOLDINGS LIMITED, Αρ. Αίτησης: 10/2016, 30/6/2017

(1)&

(2), 7, 9 και Διαταγή 64 Κανονισμό 1 των Διαδικαστικών Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, στις συμφυείς εξουσίες και στην πρακτική του Δικαστηρίου. Η αντίδραση της Αιτήτριας εκδηλώθηκε στις 20.04.17 με την καταχώρηση ένστασης επί των λόγων που σημειώνονται στο σώμα αυτής, όλοι οι οποίοι αφορούν την ουσία του αιτήματος. Η ένσταση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση της Αιτήτριας. Ουδεμία αντίδραση υπήρξε από μέρους του Επίσημου Παραλήπτη σε σχέση με την υπό κρίση αίτηση. Η προώθηση της υπό κρίση αίτησης καθιστά αναγκαίο τον καθορισμό της διαδικασίας εκδίκασης της γενικής αίτησης εκκαθάρισης της Καθ' ης η αίτησης εταιρείας και παροχή οδηγιών στους διαδίκους ως προς τον τρόπο διεξαγωγής της, έστω και αν τέτοιο ζήτημα δεν εγέρθηκε από οποιοδήποτε ενδιαφερόμενο μέρος. Η εξέλιξη που δημιουργήθηκε με την καταχώρηση της υπό κρίση αίτησης και ένστασης αντίστοιχα υποχρεώνει το Δικαστήριο να ασχοληθεί αυτεπάγγελτα με το ζήτημα αυτό προτού στρέψει την προσοχή του στην ουσία της κρινόμενης αίτησης. Θα πρέπει να λεχθεί ότι ο τύπος μια αίτησης είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τη φύση της διαδικασίας που ακολουθείται για την εκδίκαση της υπόθεσης. Στα πλαίσια έρευνας του θέματος αναζήτησα αμέσως καθοδήγηση από τον περί Εταιρειών Νόμο (Κεφ.113) μετά των συναφών τροποποιήσεων. Η κείμενη νομοθεσία ασχολείται με το ζήτημα εκκαθάρισης μιας εταιρείας από το Δικαστήριο μέσα από τις πρόνοιες των άρθρων 209-260. Ειδικότερα το άρθρο 213 υποδεικνύει την υποβολή αίτησης προς το σκοπό εξέτασης του πιο πάνω θέματος χωρίς όμως να παρέχεται οποιαδήποτε λεπτομέρεια που να καθορίζει το καθεστώς της αίτησης. Ούτε όμως οι διατάξεις των υπολοίπων προαναφερόμενων άρθρων καθώς επίσης γενικότερα το Κεφ.113 καθορίζουν τον τύπο αλλά και τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθείται κατά την εκδίκαση μιας αίτησης για εκκαθάριση εταιρείας από το Δικαστήριο. Προς αναζήτηση λύσης στο θέμα που προέκυψε ανάτρεξα στους περί Εταιρειών (Εκκαθαρίσεις) Κανονισμούς 1933-38 χωρίς όμως οποιοδήποτε θετικό αποτέλεσμα. Παρόλα αυτά αξίζει να επισημάνω ότι ο Κανονισμός 92 υποδεικνύει πως όπου δεν γίνεται πρόνοια στους κανονισμούς αυτούς σχετικά με οποιοδήποτε ζήτημα που εγείρεται σε διαδικασία εκκαθάρισης, οι διαδικαστικοί θεσμοί πολιτικής δικονομίας που ισχύουν για τις αγωγές (περιλαμβανομένων των κανονισμών πτώχευσης) θα εφαρμόζονται για το συγκεκριμένο ζήτημα στην έκταση που δεν αντίκειται με τους εν λόγω κανονισμούς. Ακολούθως ανάτρεξα στους περί Εταιρειών Κανονισμούς με βάση τους οποίους διαπιστώνεται ότι υπάρχουν δύο κατηγορίες εταιρικών αιτήσεων στις οποίες το Κεφ.113 απευθύνεται. Αυτές που κατατάσσονται ως 'petition' (αναφορά) και αυτές ως 'summons' (δια κλήσεως) [Κανονισμός 2]. Οι περιπτώσεις αιτήσεων που καθορίζονται από τον Κανονισμό 5 μαζί με αυτές που ρητά προνοούνται από το Κεφ.113 εμπίπτουν στην κατηγορία της αναφοράς ενώ οι περιπτώσεις που προσδιορίζονται από τον Κανονισμό 6 θα πρέπει να γίνονται δια κλήσεως. Παράλληλα, όπως προκύπτει από το λεκτικό του Κανονισμού 7, οι δια κλήσεως αιτήσεις θεωρούνται 'πρωτογενείς' ή αλλιώς 'εναρκτήριες κλήσεις' ('originating summons'). Ωστόσο παρά τον πιο πάνω διαχωρισμό τους και παρόλο ότι υποδεικνύεται η περιγραφή του τίτλου που πρέπει να φέρουν (Κανονισμός 4

(1)), εντούτοις ουδεμία μνεία υπάρχει ως προς τον τρόπο και τη διαδικασία εκδίκασης τους. Η ρητή διατύπωση μέσα από τις πρόνοιες του άρθρου 213 του Κεφ.113 για υποβολή αίτησης για εκκαθάριση εταιρείας σε συνδυασμό με την πιο πάνω τοποθέτηση ότι όταν ρητά προνοείται προώθηση τέτοιας αίτησης από την κείμενη νομοθεσία τότε αυτή εμπίπτει στις περιπτώσεις του Κανονισμού 5, καθιστά σαφές ότι η υπό κρίση αίτηση κατατάσσεται στην κατηγορία των 'petition' ('αναφοράς'). Πέραν του πιο πάνω σκεπτικού, η θέση ότι η αίτηση εκκαθάρισης εταιρείας ανήκει στην κατηγορία των petition υποστηρίζεται από το κυπριακό νομικό σύγγραμμα 'Η εκκαθάριση εταιρειών' του Δρ. Ανδρέα Π. Ποιητή, 2η έκδοση στη σελίδα

1. Έχοντας υπόψη τον Κανονισμό 92 των περί Εταιρειών (Εκκαθαρίσεις) Κανονισμών 1933-38 και με γνώμονα ότι η υπό κρίση αίτηση εμπίπτει στην κατηγορία της 'αναφοράς' (petition) ανάτρεξα στους Διαδικαστικούς Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας. Με βάση τη Διαταγή 1 η αίτηση τύπου petition αποτελεί ένα από τα εναρκτήρια δικονομικά μέσα. Θεωρώ χρήσιμο να υποδείξω τους πιο κάτω ορισμούς μέσα από τις πρόνοιες της Διαταγής 1: " action " means a civil proceeding commenced by writ or in such other manner as may be prescribed by any law or rules of court ; " cause " includes any action or other original proceeding between a plaintiff and defendant; defendant " includes any person served with any writ of summons or process, or served with notice of, or entitled to attend any proceedings ; " plaintiff " includes every person asking any relief (other than a defendant asking relief by way of counter-claim) against any other person by any form of proceeding, whether the proceeding is by action, petition, motion, summons or otherwise; Ορισμοί ίδιοι με τους πιο πάνω σημειώνονται επίσης στο άρθρο 2 (ερμηνευτικό πλαίσιο) του περί Δικαστηρίων Νόμων του 1960 (Ν.14/60) μετά των συναφών τροποποιήσεων. Επομένως διαπιστώνεται ότι η ακρόαση αίτησης τύπου petition ακολουθεί μορφή διαδικασίας εκδίκασης εναρκτήριου δικονομικού μέσου. Εναρκτήριο δικονομικό μέσο είναι και η αγωγή όπου η διαδικασία ακρόασης καθορίζεται, αναλόγως της περίπτωσης, από τις πρόνοιες της Διαταγής 33 Κανονισμού 7 των Διαδικαστικών Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Η διαδικασία προνοεί την προσκόμιση προφορικής μαρτυρίας για την απόδειξη της εκδοχής κάθε διαδίκου. Τέτοια διαδικασία δεν μπορεί εκ προοιμίου να αποκλειστεί από τη διαδικασία εκδίκασης αίτησης τύπου petition. Ωστόσο το Δικαστήριο κατά την εκδίκαση της αγωγής δύναται να επιτρέψει την απόδειξη γεγονότων με ένορκη δήλωση. Συγκεκριμένα η Διαταγή 36 Κανονισμός 1 των Διαδικαστικών Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας σημειώνει επί λέξει τα εξής: "Subject to these rules, the witnesses at the trial of any action or at any assessment of damages shall be examined viva voce and in open Court, but the Court or a Judge may at any time for sufficient reason order that any particular fact or facts may be proved by affidavit." [η έμφαση και η υπογράμμιση είναι του Δικαστηρίου]. Συνεπώς παρέχεται η ευχέρεια γεγονότα να αποδεικνύονται με ένορκη δήλωση. Θεωρώ ότι η δυνατότητα αυτή μπορεί να εφαρμοστεί και κατά την εκδίκαση αίτησης τύπου petition. Στο αγγλικό νομικό σύγγραμμα Pennington Company Law, 4η Έκδοση, σελ. 698 σημειώνονται τα εξής: "The hearing of a winding up petition is held in open court by one of the judges of the Companies Court. The evidence on the hearing consists of the affidavits filed in support of and against the petition, unless the court permits testimony to be given orally. The affidavit verifying the petition is prima facie proof of the facts alleged by it and suffices to prove the petitioner´s case unless there are affidavits filed in opposition." Σε αντίθεση με την Κύπρο, στην Αγγλία από ανέκαθεν υπάρχουν θεσμοθετημένοι κανονισμοί που προνοούν την καταχώρηση ενόρκων δηλώσεων οι οποίοι λαμβάνονται υπόψη ως μαρτυρικό υλικό κατά την εκδίκαση αίτησης τύπου petition. Η ακρόαση αίτησης εκκαθάρισης εταιρείας στην Αγγλία αντανακλάται στο πιο κάτω απόσπασμα από το αγγλικό νομικό σύγγραμμα Palmer's Company Law Palmer's Company Law, των A.F. Topham και A.M.R. Topham, 16η έκδοση σελ. 395-396, 16η έκδοση κάτω από τον τίτλο 'Evidence in Support': «The Rules provide for the filling of an affidavit by the petitioner in general terms, stating, in effect, .... This is known as statutory affidavit, and the Rules make this affidavit prima facie evidence of the statements in the petition. It must be sworn and filed within four days after the presentation of the petition, and notice of the filing must be given to the company... Affidavits, if put in in opposition to the petition, must be filed within seven days of the date of the filing of the statutory affidavit. The petitioner may also be cross-examined as well as the opposing deponents; but the Court has a discretion as to allowing cross-examination in a winding-up petition, and refused, for example, to allow a petitioner to cross-examine the respondent company's witnesses where the petitioner has no direct evidence but the statutory affidavit, and wanted to cross-examine as to the company's business, means bona fides...» Περαιτέρω τα πιο πάνω επαναλαμβάνονται στο αγγλικό νομικό σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, 3η έκδοση, Τόμος 6, σελίδες 547-
2. Όπως έχει ήδη λεχθεί στην Κύπρο δεν υπάρχουν θεσμοθετημένοι κανονισμοί. Πιστεύω είναι καιρός να τεθούν τέτοια πρότυπα προκειμένου να επιτευχθούν ομοιόμορφες προσεγγίσεις από τους λειτουργούς της δικαιοσύνης. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται το αίσθημα δικαίου και εξυπηρετούνται καλύτερα οι σκοποί της απονομής της δικαιοσύνης. Στην υπόθεση Τράπεζα Κύπρου Λτδ v. Dynacon Limited

(1998)1 Α.Α.Δ. 1978 επιχειρήθηκε η απομάκρυνση Διαιτητή στη βάση ισχυρισμού για απρεπή διαγωγή από μέρους του. Η προσπάθεια πραγματοποιήθηκε με την καταχώρηση αίτησης στο Δικαστήριο. Μέσα από την εν λόγω υπόθεση υποδείχτηκε ότι από τη στιγμή που η αίτηση απευθυνόταν στον Διαιτητή προς τον οποίον επιδόθηκε, το εν λόγω άτομο προσέλαβε την ιδιότητα του εναγομένου και κατέστη διάδικος και το δικαίωμα του να προβάλει την υπεράσπιση του στη δίκη ήταν με την καταχώρηση και προώθηση ένστασης. Θα πρέπει να λεχθεί ότι η υπόθεση αυτή δεν είναι διαφωτιστική ως προς τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθείται σε αίτηση τύπου petition ως προς τον τρόπο προσκόμισης μαρτυρίας. Αυτό που στην πορεία επικράτησε ως πρακτική στην Κύπρο είναι η αίτηση και η ένσταση σε ζήτημα εκκαθάρισης εταιρείας να καταχωρούνται μαζί με ένορκες δηλώσεις και ακολούθως η αίτηση τύπου petition να εκδικάζεται στη βάση αυτών των ενόρκων δηλώσεων. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι διαγράφεται το δικαίωμα ενός διαδίκου να αντεξετάσει ένα ενόρκως δηλούντα αναφορικά με συγκεκριμένο ζήτημα που χρήζει διευκρίνισης προκειμένου να διαφωτιστεί το Δικαστήριο και να απονέμει δικαιοσύνη επιλύοντας τη διαφορά. Τέτοιο δικαίωμα παρέχεται και δύναται να ασκηθεί στη βάση των προνοιών της Διαταγής 39 των Διαδικαστικών Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Στην υπόθεση Αναφορικά με την Αίτηση του Κ. Σάββα Ιωάννη Κασπαρή, Πολιτική Αίτηση Αρ. 206/2013 ημερομηνίας 03.12.13 λέχθηκε ότι η ακρόαση τέτοιων αιτήσεων γίνεται κατά κανόνα στη βάση των ενόρκων δηλώσεων που καταχωρούνται. Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι το αντικείμενο στην υπόθεση εκείνη ήταν που το πρωτόδικο δικαστήριο επέτρεψε εκ των υστέρων την καταχώρηση ένορκης δήλωσης για να υποστηρίξει την ένσταση, η οποία καταχωρήθηκε χωρίς να συνοδεύεται από τέτοιο έγγραφο. Μέσα από την υπόθεση αυτή μνημονεύεται η απόφαση του Πλήρους Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας στην Εταιρική Αίτηση 259/89 επί της αφορώσι την εταιρεία D.J. Demades & Sons Ltd, ημερομηνίας 28.5.1990, από την οποίαν καταγράφεται στο ακόλουθο απόσπασμα: «Μια Εταιρική Αίτηση ακολουθεί, κατά κανόνα, τους θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας όταν δεν γίνεται εξειδικευμένη πρόνοια στους περί Εταιρειών (Διάλυσις) Κανονισμούς του 1933-38 (δέστε τον Κανονισμό 92 και την υπόθεση KMC Motors Ltd v. Josephanco Trading and Contracting Company

(1984)1 Α.Α.Δ. 390). Η ιδιαιτερότητα μιας Εταιρικής Αίτησης έγκειται στο μηχανισμό παρουσίασης της με βάση τις πρόνοιες του περί Εταιρειών Νόμου ΚΕΦ 113 και τους περί Εταιρειών Κανονισμούς του 1951. Η εκδίκαση γίνεται κατά κανόνα με βάση τα γεγονότα που στηρίζουν την Αίτηση και Ένσταση αντίστοιχα όπως πιστοποιούνται από τις Ένορκες Δηλώσεις που τις συνοδεύουν.» Η χρήση της φράσης 'κατά κανόνα' στην πιο πάνω υπόθεση φανερώνει, κατά την ταπεινή μου γνώμη, την σύνηθη διαδικασία που ακολουθείται στην εκδίκαση τέτοιων αιτήσεων, δηλαδή να θέτονται οι ένορκες δηλώσεις που έχουν καταχωρηθεί ταυτόχρονα με την αίτηση και ένσταση αντίστοιχα ως το μαρτυρικό υλικό της υπόθεσης και ακολούθως οι συνήγοροι να προχωρούν με αγορεύσεις. Δεν υπάρχει λόγος γιατί από τη στιγμή που τηρείται η πιο πάνω πρακτική, δηλαδή η μαρτυρία να περιέχεται στις ένορκες δηλώσεις που καταχωρούνται στο φάκελο της υπόθεσης ευθύς εξ' αρχής και ειδικότερα ταυτόχρονα με την καταχώρηση της αίτησης και ένστασης, τέτοια μαρτυρία να μην μπορεί να ληφθεί υπόψη. Παράλληλα στην περίπτωση που χρήζουν διευκρίνισης κάποιοι ισχυρισμοί ή διαφαίνεται η ανάγκη προσκόμισης περαιτέρω μαρτυρίας το Δικαστήριο, στην προσπάθεια του να αποδώσει δικαιοσύνη επιλύοντας το επίδικο θέμα, μπορεί να διατάξει την αντεξέταση ενόρκως δηλούντα επί συγκεκριμένων θέσεων του καθώς επίσης να δώσει οδηγίες για την προσκόμιση μαρτυρίας σε προφορική μορφή πάλι επί συγκεκριμένου ζητήματος. Εφαρμόζοντας το πιο πάνω σκεπτικό στην παρούσα αίτηση εκκαθάρισης τύπου petition, η οποία αποτελεί εναρκτήριο δικονομικό μέσο, καταλήγω ότι δεν θα ήταν δυνατή η καταχώρηση συμπληρωματικής ένορκης δήλωσης με τον τρόπο που επιχειρείται και εισηγείται η ευπαίδευτη συνήγορος της Καθ' ης αίτησης μέσα από την υπό κρίση ενδιάμεση αίτηση. Η παρούσα αίτηση εκκαθάρισης ως τύπου petition που είναι θα πρέπει να εκδικαστεί στη βάση των ενόρκων δηλώσεων που υποστηρίζουν την αίτηση και ένσταση αντίστοιχα χωρίς προφορική κατάθεση των ενόρκων δηλούντων. Αν όμως ζητηθεί η αντεξέταση οποιουδήποτε ενόρκως δηλούντα για συγκεκριμένο ζήτημα το Δικαστήριο δύναται να το εγκρίνει εφόσον κρίνει ότι δικαιολογείται. Περαιτέρω σε περίπτωση που ζητηθεί η προσκόμιση περαιτέρω μαρτυρίας από τα μέρη επί συγκεκριμένου ζητήματος, το Δικαστήριο θα αποφασίσει επί του ζητήματος στη βάση των όσων έχουν λεχθεί προηγουμένως και νοουμένου και εφόσον ικανοποιηθεί ότι δικαιολογείται θα δώσει τις κατάλληλες οδηγίες. Για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω, η αίτηση δεν μπορεί να επιτύχει και ως εκ τούτου απορρίπτεται. Υπό το φως της πιο πάνω εξέλιξης η υπόθεση ορίζεται για ακρόαση στις 24.10.17 και ώρα 10:30 π.μ. Να γίνει εκ νέου δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας και σε μία ελληνόφωνη καθημερινή εφημερίδα παγκύπριας κυκλοφορίας τουλάχιστο 10 ημέρες πριν από την πιο πάνω δικάσιμο. Σε σχέση με τα έξοδα που προέκυψαν, λόγω της ιδιαιτερότητας της φύσης του νομικού ζητήματος που εγέρθηκε αλλά και επειδή αμφότεροι οι συνήγοροι αντιμετώπισαν το θέμα αυτό διαφορετικά από ότι το προσέγγισε το Δικαστήριο, κρίνω ότι δικαιολογείται παρέκκλιση από το γενικό κανόνα. Ως εκ τούτου ουδεμία διαταγή εξόδων εκδίδεται. (Υπ.) ..................................... Γ. Κ. Βλάμης, Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής Subject: Civil/General Applications/Winding up petition of a company/Interim Judgment on a preliminary procedural issue (Αναφορά: Πολιτική Δικονομία/Γενικές Αιτήσεις/Αιτήσεις εκκαθάρισης εταιρείας τύπου petition/Ενδιάμεση Απόφαση σε προκαταρκτικό ζήτημα διαδικασίας cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο