MEDOUSA CONSTRUCTIONS LTD ν. FAVERO GENERAL TRADING LTD κ.α., Αρ. Aγωγής: 1847/09, 19/7/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2017:A126 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Δ. Σωκράτους, Π.Ε.Δ. Αρ. Aγωγής: 1847/09 Μεταξύ: MEDOUSA CONSTRUCTIONS LTD Ενάγουσας και
- FAVERO GENERAL TRADING LTD
- ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΩΣ Γ. ΣΙΑΚΟΛΑ ΛΤΔ
- Γεώργιος Σιακόλας Εναγομένων -------------------------- Ημερομηνία: 19.7.2017 Για την Ενάγουσα: κ. Κ. Καλλής με κ. Γ. Σιαηλή (κ. Χ. Σιαηλής για κ. Γ. Σιαηλή και κα Μάγου για κ. Καλλή για να ακούσουν απόφαση) Για τους Εναγόμενους: κ. Α. Μαθηκολώνης (κα Κάιζερ για να ακούσει απόφαση) Α Π Ο Φ Α Σ Η H Ενάγουσα αποτελεί εταιρεία κατασκευής οικοδομών ενώ οι Εναγόμενοι 1 και 2 επίσης είναι εταιρείες που δραστηριοποιούνται μεταξύ άλλων στον βιομηχανικό τομέα. Ειδικότερα η Εναγόμενη 1 ασχολείται με το εμπόριο, την κατασκευή, τη συναρμολόγηση και την έκθεση και πώληση επίπλων. Ο Εναγόμενος 3 είναι διευθυντής αμφοτέρων των Εναγομένων 1 και
- Δυνάμει σύμβασης ημερομηνίας 6.11.2008 η Εναγόμενη 1 ως εργοδότης, ανέθεσε στην Ενάγουσα η οποία ήταν ο εργολάβος, την ανέγερση βιομηχανικού κτιρίου στην περιοχή Αγίας Βαρβάρας Πάφου υπό την επίβλεψη του αρχιτέκτονα Κώστα Χριστοδούλου, ο οποίος ετοίμασε και τα αρχιτεκτονικά σχέδια. Το τίμημα και/ήτο ποσό το οποίο η Εναγόμενη 1 θα κατέβαλλε στην Ενάγουσα ανερχόταν στο ποσό των €2.860.000, πλέον Φ.Π.Α.. Για την πιστή εκτέλεση των όρων της συμφωνίας η Ενάγουσα παρεχώρησε προς όφελος της Εναγόμενης 1 εγγυητική επιστολή ύψους €164.450,00 (ημερ. 13.11.08) με ημερομηνία λήξης την 20η Νοεμβρίου
- Λόγω διαφωνιών που προέκυψαν κατά τη διάρκεια εκτέλεσης του έργου, οι εργασίες διακόπηκαν και η Ενάγουσα διεκδικεί με την παρούσα αγωγή την καταβολή διαφόρων ποσών ως ακολούθως: Α. Διάταγμα του Δικαστηρίου που να ακυρώνει, αναστέλλει, παγοποιεί την εγγυητική επιστολή πιστής εκτέλεσης ημερομηνίας 13/11/2008 για το ποσό των €164.450.- (Εκατό Εξήντα Τέσσερις Χιλιάδες Τετρακόσια Πενήντα Ευρώ) ως την παράγραφο 7 αναφέρεται. Β. €814.750,80 από τους Εναγόμενους 1 και 3 ως υπόλοιπο εκτελεσθείσας εργασίας. Γ. Τόκους 9% επί των ανωτέρω ποσών. Δ. Ποσό €200.000 δυνάμει επιταγής (από τους Εναγόμενους 2 και 3). Διεκδικούνται επίσης μικρότερα ποσά για εργασίες που εκτελέσθηκαν, διαφυγόντα κέρδη ύψους €200.000 και αποζημιώσεις. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς της Έκθεσης Απαίτησης, στις 21.11.2008 η Εναγόμενη 1 κατέβαλε προς την Ενάγουσα έναντι εκτελεσθείσας εργασίας, το ποσό των €164.000, εξοφλώντας σχετικό τιμολόγιο που εξέδωσε η Ενάγουσα. Ακολούθησε σε μεταγενέστερες ημερομηνίες (11.12.2008, 15.1.2009, 6.3.2009) η πληρωμή από την Εναγόμενη 1 προς την Ενάγουσα ποσού €900.000, μετά από έκδοση σχετικών διατακτικών από τον αρχιτέκτονα του έργου (η πληρωμή των ανωτέρω ποσών έγινε με επιταγές της Εναγόμενης 2). Στα ανωτέρω ποσά (€16.400 και €900.000) συμπεριλαμβανόταν Φόρος Προστιθέμενης Αξίας. Όλα τα ανωτέρω είναι παραδεκτά από τους Εναγόμενους. Στις 9.3.2009, εξεδόθη τέταρτο πιστοποιητικό πληρωμής για ποσό €566.392, πλέον ποσό Φ.Π.Α. €84.958,80, ήτοι σύνολο €651.350,80). Ακολούθησε στις 14.5.2009 η έκδοση του πέμπτου πιστοποιητικού πληρωμής συνολικού ποσού €363.400 (€316.000 και Φ.Π.Α. €47.400). Η Εναγόμενη 1 όφειλε να πληρώσει τα διατακτικά εντός περιόδου 14 ημερών από την έκδοση τους. Στις 18.5.2009 σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στο γραφείου του αρχιτέκτονα, μεταξύ των διευθυντών της Ενάγουσας, του Εναγόμενου 3 Γ. Σιακόλα και του αρχιτέκτονα Κ. Χριστοδούλου, συμφωνήθηκε όπως ο Εναγόμενος 3 καταβάλει το ποσό των €200.000 και προς τούτο εξέδωσε και υπέγραψε επιταγή της Εναγόμενης 2 πληρωτέα αυθημερόν επ΄ ονόματι της Ενάγουσας. Συμφώνησε περαιτέρω, όπως μέχρι τέλος Μαϊου, καταβάλει όλο το εναπομείναν υπόλοιπο. Μέχρι τότε οι εργασίες θα σταματούσαν και θα επανάρχιζαν με την εξόφληση του ποσού,. Αντί τούτου, ο Εναγόμενος 3 έδωσε οδηγίες στη ΣΠΕ Χλώρακας (επί της οποίας εξεδόθη η επιταγή) να μην πληρώσει την επιταγή. Σε συνάντηση που έλαβε χώραν τέλος Μαϊου στην Πάφο, μεταξύ διευθυντών Ενάγουσας και Εναγόμενου 3, ο τελευταίος πληροφόρησε τον Πρώτον, πως δεν μπορεί να τους πληρώσει τα χρήματα της επιταγής γιατί τη συμφωνία υπέγραψε η Εναγόμενη 1, ενώ η Εναγόμενη 2 δεν είχε καμία σχέση και την πληροφόρησε ότι θα πληρωθούν από τον ίδιο, όταν τελειώσουν όλες οι εργασίες στο εργοτάξιο. Την 1.6.2009 η Ενάγουσα παρέδωσε επιστολή στον αρχιτέκτονα του έργου με την οποία μεταξύ άλλων ζητούσε πληρωμή των οφειλομένων ποσών. Στις 2.6.2009 ο Εναγόμενος 3 σε συνάντηση με ένα εκ των διευθυντών της Ενάγουσας, τον πληροφόρησε ότι δεν ήταν πρόθυμος να πληρώσει τα αξιούμενα ποσά, τον κάλεσε να σταματήσει να τα ζητά, άλλως πως θα εξαργύρωνε την εγγυητική την οποίαν η Ενάγουσα του παρέδωσε και έτσι πλέον εξέφρασεν απειλές κατά της ζωής του, γεγονός το οποίο καταγγέλθηκε στην Αστυνομία. Αποτελεί ισχυρισμό της Ενάγουσας ότι έχουν τοποθετήσει ξυλότυπα (καλούπια) στην πλάκα του ορόφου σε ποσοστό 60% με κόστος €45.
- Έχει τοποθετήσει υλικά αξίας €200.000 τα οποία βρίσκονται καθηλωμένα στο εργοτάξιο. Προσωπικό 25 ατόμων που εργάζονταν στο εργοτάξιο δεν έχει εργασία και του καταβάλλει μισθούς με αποτέλεσμα να ζημιώσει με ποσό €32.
- Αν αναγκασθεί δε να αποσύρει μηχανήματα, τούτο θα απαιτήσει κόστος ύψους €40.
- Όλα τα ανωτέρω ποσά επίσης διεκδικούνται. Οι Εναγόμενοι αφιερώνουν μεγάλο μέρος του δικογράφου της Έκθεσης Υπεράσπισης τους για να περιγράψουν τις συναντήσεις, επαφές και συμφωνία που είχαν με τον αρχιτέκτονα του έργου Κ. Χριστοδούλου, καθώς και την αμοιβή του. Τονίζουν ότι ο αρχιτέκτονας είχε αναλάβει όλες τις ενέργειες και επαφές με τα αρμόδια κυβερνητικά τμήματα για εξασφάλιση των αναγκαίων αδειών μεταξύ των οποίων και την άδεια οικοδομής. Οι συναντήσεις μαζί του άρχισαν στις 6.3.2008 και ολοκληρώθηκαν τα αρχιτεκτονικά σχέδια, μελέτη και προσφορές το Νοέμβριο του ιδίου έτους. Ο αρχιτέκτονας τους σύστησε και τους παρότρυνε να αποδεχθούν την ανάθεση των εργασιών στην Ενάγουσα, την οποία όπως τους ανέφερε, γνώριζε και ήταν καλή στον τομέα των εργασιών της και θα τους έπειθε να μειώσουν την προσφορά τους κατά 7%. Η πρώτη συνάντηση μεταξύ Ενάγουσας και Εναγόμενου 3 ο οποίος εκπροσωπούσε την Εναγόμενη 1, πραγματοποιήθηκε στις 3.11.2008 όπου εκεί πληροφορήθηκε ότι ο κ. Χ"Μιτσής ήταν πολιτικός μηχανικός και αυτό το θεώρησε πολύ σοβαρό στοιχείο για την εκτέλεση του έργου. Επιβεβαιώθηκε εκεί η πρόθεση για υπογραφή της συμφωνίας και η παραχώρηση έκπτωσης ποσοστού 7%. Υπογραφή της συμφωνίας και όλων των εγγράφων έγινε στις 6.11.
- Σ΄ εκείνη τη συνάντηση, ο Εναγόμενος 3 ρώτησε για την άδεια οικοδομής, ο αρχιτέκτονας ανέφερε ότι επρόκειτο να εκδοθεί σε λίγες μέρες διότι είχε υποβάλει όλα τα απαραίτητα έγγραφα στο Υπουργείο Εμπορείου και ότι αυτό δεν ήταν πρόβλημα για να ξεκινήσουν οι εργασίες, έτσι ώστε το έργο να τελειώσει το συντομότερο. Ο κ. X"Μιτσής επιβεβαίωσε τα όσα ο αρχιτέκτονας ανέφερε στον Εναγόμενο 3 αναφέροντας ότι το θέμα ήταν τυπικό. Ο Εναγόμενος 3 αποδέχθηκε να ξεκινήσουν οι εργασίες χωρίς την ύπαρξη άδειας οικοδομής δίδοντας πίστη στον αρχιτέκτονα και στον κ. Χ"Μιτσή. Αποτελεί ισχυρισμό των Εναγομένων ότι ο λόγος για τον οποίον η Ενάγουσα και ο αρχιτέκτονας εβιάζοντο να αρχίσουν τις εργασίες, ήταν διότι ήθελαν να αρχίσουν να εισπράττουν άμεσα τις πληρωμές με βάση το συμβόλαιο, γεγονός το οποίο δεν είχε αντιληφθεί τότε ο Εναγόμενος
- Αφού οι Εναγόμενου καταγράφουν τους όρους του συμβολαίου, αναφέρουν ότι το εργοτάξιο παραδόθηκε στην Ενάγουσα στις 10.112008 και οι κατασκευαστικές εργασίες συμφωνήθηκε να ολοκληρωθούν μέχρι τις 20.11.
- Ακολουθεί στην Έκθεση Υπεράσπισης αναφορά σε γεγονότα τα οποία κατ΄ ισχυρισμό τους «παρουσιάζουν τα προβλήματα που παρουσιάζοντο σταδιακά και που στο τέλος αποκάλυψαν την συμφωνία και την δόλια προσπάθεια μεταξύ αρχιτέκτονα και της Ενάγουσας και των διευθυντών της για να εξαπατήσουν την Εναγόμενη 1 και τον Εναγόμενο 3 προσωπικά.» - Στις 21.11.2008 η Εναγόμενη 1 πλήρωσε ως προκαταβολή στην Ενάγουσα ποσό €142.608, πλέον Φ.Π.Α. έτσι ώστε να αρχίσει η εκτέλεση των εργασιών. - Η Ενάγουσα δεν τοποθέτησε πινακίδα και περίφραξη γι΄ αυτό η Εναγόμενη 1, στις 24.11.2008 απέστειλε επιστολή στον αρχιτέκτονα με την οποία του επεσήμανε το γεγονός αυτό. - Στις 8.12.2008, πριν την παρέλευση ενός μηνός από την πρώτη πληρωμή, ο αρχιτέκτονας εξέδωσε το πρώτο διατακτικό πληρωμής για ποσό €288.800,00, πλέον Φ.Π.Α., για το οποίο η Εναγόμενη 1 πλήρωσε ποσό €300.
- - Στις 12.1.2009 ο αρχιτέκτονας εξέδωσε το δεύτερο διατακτικό πληρωμής για ποσό €200.000, πλέον Φ.Π.Α., για το οποίο πληρώθηκε ποσό €200.
- - Στις 10.2.2009 εξεδόθη το τρίτο διατακτικό πληρωμής για ποσό 545.350 για το οποίο η Εναγόμενη 1 κατέβαλε ποσό €400.
- Ο λόγος για τον οποίον πλήρωσε μικρότερα ποσά, από εκείνα τα οποία τα διατακτικά διελάμβαναν, είναι πως τα θεωρούσαν παραφουσκωμένα, και μετά από αντιδράσεις του Εναγόμενου 3, αρχιτέκτονας και Χ"Μιτσής (διευθυντής Ενάγουσας) αποδέχονταν ότι τα ποσά που έπρεπε να πληρωθούν ήταν μικρότερα. - Στις 9.3.2009 ο αρχιτέκτονας εξέδωσε τέταρτο διατακτικό για ποσό €651.350,80 περιλαμβανομένου Φ.Π.Α.. Ο Εναγόμενος 3 διαμαρτυρήθηκε έντονα γιατί αυτή η έκδοση έγινε 3 ημέρες μετά την έκδοση του προηγούμενου πιστοποιητικού και δεν ήταν δυνατόν ο εργολάβος/Ενάγουσα να εκτελέσει εργασίες αυτού του ύψους σε αυτό το χρονικό διάστημα. Ανέφερε δε ευθέως στον αρχιτέκτονα πως θεωρεί ότι εκδίδει πιστοποιητικά πληρωμής κατόπιν συμπαιγνίας με την Ενάγουσα. Αποτέλεσμα της διαφωνίας αυτής ήταν ο αρχιτέκτονας να τροποποιήσει την ημερομηνία του διατακτικού και να την αλλάξει έτσι ώστε να εμφανίζεται ως ημερομηνία έκδοσης του η 9.4.2009 Μετά ταύτα οι Εναγόμενοι ανέφεραν στον αρχιτέκτονα μηχανικό ότι δεν επρόκειτο να πληρώσουν διατακτικό εάν προηγουμένως δεν εγίνετο καταμέτρηση της εκτελεσθείσας εργασίας και έλεγχος της ποιότητας αυτής. - Περί τις 18.3.2009, μετά από πληροφορίες που έλαβε ο Εναγόμενος 3 αλλά και μετά από προσωπικές του επισκέψεις στο εργοτάξιο, διαπίστωσε ότι υπήρχε πρόβλημα με την σκυρόδεση του ανελκυστήρα. Ακολούθησε επιστολή ιδίας ημερομηνίας του αρχιτέκτονα προς την Ενάγουσα, η οποία και κατεδάφισε την κατασκευή και ανήγειρε νέα. Ο Εναγόμενος 3 απέστειλε επιστολή ημερ. 2.4.2009 προς τον αρχιτέκτονα με την ποία τον καλούσε να μην εκδίδει διατακτικά πληρωμής χωρίς τη συγκατάθεση του προτού επιθεωρήσει και ο ίδιος τις εργασίες και τον κάλεσε να προβεί σε εργαστηριακό έλεγχο αντοχής του οπλισμένου σκυροδέματος. Παρά την ανωτέρω σύσταση αλλά και παρά την αποστολή και άλλης επιστολής ημερ. 11.6.2009, ο αρχιτέκτονας εξέδωσε στις 14.5.2009, πέμπτο διατακτικό πληρωμής για ποσό €363.400,00, περιλαμβανομένου του Φ.Π.Α., ποσό το οποίο η Εναγόμενη 1 αρνήθηκε να πληρώσει. Οι Εναγόμενοι αποδέχονται το γεγονός της συνάντησης που έλαβε χώρα στις 18.5.2009 στο γραφείο του αρχιτέκτονα. Είναι η θέση τους πως δεν ήταν διατεθειμένοι να πληρώσουν και το έθεσε ξεκάθαρα ο Εναγόμενος 3 στον αρχιτέκτονα, εάν προηγουμένως δεν εγίνετο έλεγχος των εργασιών. Τόσον ο αρχιτέκτονας όσο και ο κ. X"Μιτσής αντέδρασαν με πολύ έντονο τρόπο, ενώ ο τελευταίος απειλούσε ότι θα σταματήσει τις εργασίες και θα εμποδίσει και τους υπεργολάβους να προχωρήσουν με τις εργασιες εάν δεν επληρώνοντο τα διατακτικά. Λόγω της πίεσης και των απειλών ως ανωτέρω, ο Εναγόμενος 3 εξέδωσε επιταγή της Εναγόμενης 2 για ποσό €200.000 έναντι του συμβολαίου και των διατακτικών, υπό τον όρο, τον οποίον αποδέχθηκαν οι ανωτέρω, ότι την επόμενη ημέρα η ώρα 8:00π.μ., θα μετέβαιναν και οι τρεις στο εργοτάξιο για έλεγχο, επιθεώρηση και καταμέτρηση της εργασίας. Οι Εναγόμενοι, έθεσαν επίσης ξεκάθαρο τον όρο ότι εάν δεν προσέρχοντο την επόμενη ημέρα για έλεγχο, θα σταματούσε την πληρωμή της επιταγής. Την επόμενη ημέρα το πρωί, ο Εναγόμενος 3 επειδή είχε υποψιαστεί ότι ο αρχιτέκτονας και ο X"Μιτσής δεν θα έρχοντο στο εργοτάξιο για καταμέτρηση των εργασιών, τους τηλεφωνούσε αλλά δεν απαντούσαν. Ένεκα τούτου, πείσθηκε ότι τους είχαν ξεγελάσει και παραπλανήσει για να λάβουν την επιταγή των €200.000 και έτσι ο Εναγόμενος 3 προχώρησε στο σταμάτημα της επιταγής για να προλάβει την εξαργύρωση της. Ακολούθως, απέστειλε επιστολή ημερ. 19.5.2009 προς τον αρχιτέκτονα και την Ενάγουσα με την οποία τους πληροφορούσε για την ενέργεια του αυτή και τους λόγους για τους οποίους σταμάτησε την επιταγή. Μετά την πιο πάνω εξέλιξη η Εναγόμενη 1 αποφάσισε τη διενέργεια ελέγχων της εκτελεσθείσας εργασίας και της ποιότητας της, με ανεξάρτητους ειδικούς οι οποίοι προχώρησαν στους αναγκαίους εργαστηριακούς ελέγχους (παρά τις αντιδράσεις του αρχιτέκτονα και του X"Μιτσή). Από τις εργαστηριακές εκθέσεις που έγιναν διαπιστώθηκε: - Η ακαταλληλότητα των επιχωματώσεων κάτω από το πάτωμα της οικοδομής. - Το κτίριο, στο βαθμό που έχει ανεγερθεί, είναι ακατάλληλο προς χρήση, επικίνδυνο, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί και πρέπει, υποχρεωτικά, να κατεδαφιστεί. - Ο Αρχιτέκτονας με επιστολή του ημερ. 24.7.2009, παραδέχεται ότι το κτίριο κατασκευάζετο με συντελεστή δόμησης 60% αντί 50% όπως προνοούσε η πολοεοδομική ζώνη στην οποία εμπίπτει. Στο ίδιο δικόγραφο περιλαμβάνονται λεπτομέρειες παραλείψεων και μη επίδειξης επιμέλειας εκ μέρους του αρχιτέκτονα, όσον αφορά τον σχεδιασμό, την έναρξη κατασκευαστικών εργασιών χωρίς την ύπαρξη εγκεκριμένων σχεδίων και άδεια οικοδομής και ελλιπή επίβλεψη. Προβάλλεται επίσης ότι: - Ενώ τα πέδιλα της θεμελίωσης της οικοδομής σύμφωνα με τους όρους της επίδικης συμφωνίας ή και σύμφωνα με τα σχέδια έπρεπε να κατασκευαστούν ή και να έχουν πλάτος 70cm στο άνω μέρος, 150cm στο κάτω μέρος, να έχουν ύψος 60cm και η προεξοχή να είναι 40cm, κατασκευάστηκαν από την παραπονούμενη με πλάτος άνω 66cm, πλάτος κάτω 140cm, ύψος 50cm και η προεξοχή 37cm. - Η πλάκα-οδόστρωμα υπογείου, ενώ θα έπρεπε σύμφωνα με τη συμφωνία και τα σχέδια να έχει πάχος 15cm κατασκευάστηκε με πάχος 11cm. - O οπλισμός εντός της πλάκας (οδόστρωμα υπογείου) ενώ με βάση τη συμφωνία και τα σχέδια έπρεπε να είναι με προδιαγραφές Υ10/20 δηλαδή σε κάθε 20cm να μπαίνει σίδερο διαμέτρου 10 cm με μια στρώση οπλισμού, ο οπλισμός έγινε με προδιαγραφή Υ10/
- - Δεν υπάρχει προστασία του σκυροδέματος των θεμελίων. - Δεν χρησιμοποιήθηκε καλής ποιότητας χαβάρα για τις επιχωματώσεις κάτω από το πάτωμα της οικοδομής. - Η πλάκα υπογείου - πάτωμα ισογείου αλλά και η πλάκα του ισογείου έπρεπε να είναι 25cm, κατασκευάστηκε από την παραπονούμενη με πάχος 17cm -20cm. Οι Εναγόμενοι αποδίδουν στον αρχιτέκτονα και Ενάγουσα προσπάθεια εξαπάτησης τους και δόλια συμπεριφορά, συνεπεία των οποίων, η Εναγόμενη 1 υποχρεώθηκε με γραπτή ειδοποίηση της προς τον αρχιτέκτονα ημερ. 29.7.2009, να τερματίσει την επίδικη συμφωνία. Ακολούθως, καταχώρησαν την αγωγή 3135/09 εναντίον της Ενάγουσας, του αρχιτέκτονα και άλλων τους οποίους θεωρούν υπαίτιους για τη ζημιά που προκάλεσαν στην Εναγόμενη
- Οι Εναγόμενοι καταλήγουν με την Έκθεση Υπεράσπισης τους ως ακολούθως: «21.1 Η εναγόμενη 1 δικαιωματικά και δικαιολογημένα διεκδίκησε και εισέπραξε το ποσό της επίδικης εγγυητικής της ενάγουσας και κατά συνέπεια η ενάγουσα δεν δικαιούται οποιανδήποτε θεραπεία σχετικά με την πληρωμή της εν λόγω εγγυητικής. 21.2 Η εναγόμενη 2 νομότυπα και δικαιολογημένα προέβηκε στο σταμάτημα της πληρωμής της επίδικης επιταγής των €200.000 η οποία είχε παράνομα εξασφαλισθεί από την ενάγουσα κατόπιν δόλου ή και ψευδών παραστάσεων ως αναφέρεται ανωτέρω ή και διότι ουδέν ποσό όφειλαν οι εναγόμενες 1 & 2 στην ενάγουσα. 21.3 Η ενάγουσα δεν δικαιούται εν πάση περιπτώσει οποιανδήποτε θεραπεία διότι εν γνώσει της όλες οι εκτελεσθείσες εργασίες ήσαν παράνομες διότι δεν εκαλύπτοντο ούτε από πολεοδομική άδεια ούτε και από άδεια οικοδομής.» Με την Απάντηση στην Έκθεση Υπεράσπισης η Ενάγουσα αρνείται τους ισχυρισμούς των Εναγομένων περί υποχρέωσης και/η υπόσχεσης τους για έκδοση άδειας οικοδομής. Ισχυρίζεται ότι αυτή ήταν υποχρέωση της Εναγόμενης
- Αναφορικά με τα διατακτικά πληρωμής, προβάλλει πως αυτά εκδίδοντο από τον αρχιτέκτονα, αφού προηγουμένως η Ενάγουσα του απέστελλε επιστολή εκθέτοντας του τις εκτελεσθείσες εργασίες. Ο αρχιτέκτονας τις επιθεωρούσε και εξέδιδε τα διατακτικά, τα οποία ουδόλως ήσαν «παραφουσκωμένα». Αρνείται ότι υπήρχαν κακοτεχνίες και ισχυρίζεται πως όλες οι εργασίες εκτελέσθηκαν σύμφωνα με τα σχέδια και τους όρους και προδιαγραφές. Δυνάμει των εγγράφων προτάσεων αναδεικνύονται ως επίδικα θέματα: Εκτέλεση εργασιών από την Ενάγουσα, κόστος/αξία αυτής, Υπόλοιπο αξίας. Ύπαρξη κακοτεχνιών/πλημμελής εκτέλεση εργασίας ή εκτέλεση της κατά παράβαση των όρων και προδιαγραφών. Συνέπειες της κακοτεχνίας, εάν αποδειχθεί ότι υπάρχει. Συνεργία ή συμπαιγνία Ενάγουσας και αρχιτέκτονα για καταδολίευση της Εναγόμενης
- Παρεμφερές με τα ανωτέρω θέματα και επίσης επίδικο, είναι και η έκδοση της επιταγής για ποσό €200.000 ημερ. 18.5.
- Πρέπει να υπομνησθεί πως οι αποδιδόμενες στον αρχιτέκτονα Κώστα Χριστοδούλου ενέργειες και πράξεις κατά παράβαση των εντολών και/ή οδηγιών του Εναγόμενου 3, όπως οι Εναγόμενοι καταγράφουν στις παραγράφους 6, 7 και 8 αλλά και στην παράγραφο 15 όπου παρατίθενται λεπτομέρειες της πλημμελούς εκτέλεσης εκ μέρους του αρχιτέκτονα των σχεδίων, όρων, επίβλεψης και παράνομης συμπεριφοράς του, αφορούν τρίτο προς τους διαδίκους πρόσωπο και δεν μπορούν να εξετασθούν. Εξάλλου, όπως οι Εναγόμενοι διατείνονται, αποτελεί διάδικο μέρος και επίδικο θέμα της αγωγής 3135/09 του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου, την οποίαν οι Εναγόμενοι κατεχώρησαν. Υπόθεση Ενάγουσας Εκ μέρους της Ενάγουσας τα ουσιώδη γεγονότα πρόσφερε με τη μαρτυρία του ο Χ. X"Μιτσής, πολιτικός μηχανικός και διευθυντής αυτής από της ιδρύσεως της το
- Είναι γνώστης των γεγονότων αφού ασχολήθηκε προσωπικά ο ίδιος τόσο με τη συνομολόγηση της συμφωνίας όσο και την εκτέλεση του έργου. Κατέθεσε ως τεκμήρια αντίγραφο της συμφωνίας (Τεκμήριο 1) και αντίγραφο της εγγυητικής επιστολής (Τεκμήριο 9) την οποίαν η Ενάγουσα παρεχώρησε προς την Εναγόμενη
- Οι εργασίες στο χώρο ξεκίνησαν σχεδόν αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας, δηλαδή στις 10.11.
- Καταβλήθηκε αρχικά ποσό €164,000 ως προκαταβολή και έναντι εκτελεσθείσας εργασίας με επιταγή της ΣΠΕ Χλώρακας. Ακολούθως, με την πρόοδο των εργασιών και ανάλογα με αυτήν ο αρχιτέκτονας εξέδωσε τα διατακτικά πληρωμής ημερ. 11.12.2008 (Τεκμήριο 2(β)), 15.1.2009 (Τεκμήριο 2(γ)) και 10.2.2009 (Τεκμήριο 2(δ)). Για τα διατακτικά αυτά η Εναγόμενη 1 πλήρωσε ποσό €925.217,39, πλέον Φ.Π.Α. (ήτοι σύνολο €1.064.000). Ο τρόπος με τον οποίον εκδίδοντο τα διατακτικά ήταν ο ακόλουθος: Πριν την έκδοση κάθε διατακτικού η Ενάγουσα απέστελλε στον αρχιτέκτονα του έργου σημείωμα και/ή επιστολή με τις εργασίες που διεκπεραίωσε και εφόσον επιθεωρούντο οι εργασίες από τον αρχιτέκτονα εκδίδετο το διατακτικό πληρωμής (Τεκμήρια 8(β), 8(γ) και 8(δ)). Η Ενάγουσα εξακολούθησε την εκτέλεση των εργασιών για ανέγερση του κτιρίου και με τον ίδιο τρόπο ο αρχιτέκτονας εξέδωσε άλλα δύο διατακτικά ημερ. 9.3.2009 (Τεκμήριο 2(ε)) και ημερ. 14.5.2009 (Τεκμήριο 2(στ)) για ποσά €566.392, πλέον Φ.Π.Α. (ήτοι σύνολο €651.350,80) και €316.000, πλέον Φ.Π.Α. (ήτοι σύνολο 363.400). Της έκδοσης των ανωτέρω διατακτικών προηγήθηκε η έκδοση σημειωμάτων πληρωμής (Τεκμήρια 8(δ) και 8(ε)). Ήταν η έντονη θέση του μάρτυρα πως ο αρχιτέκτονας επιθεωρούσε τις εκτελεσθείσες εργασίες προτού εκδώσει ένα έκαστο των διατακτικών και κανένα από αυτά δεν ήταν παραφουσκωμένο, ως ο ισχυρισμός των Εναγομένων. Γι΄ αυτό και ουδέποτε συναίνεσε σε διεκδίκηση χαμηλότερου ποσού από την αξία της εργασίας. Αναφορικά με το τέταρτο πιστοποιητικό το οποίο φέρει ημερ. 9.3.2009 για το οποίο οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται πως αποτελεί απόδειξη της συμπαιγνίας αρχιτέκτονα και Ενάγουσας, επειδή φέρεται να εκδόθηκε 3 ημέρες μετά το αμέσως προηγούμενο, εξήγησε: Η Ενάγουσα εκτέλεσε τις εργασίες του πιστοποιητικού, το οποίο έχει ημερ. 9/03/2009, αντί 9/04/2009 που ήταν η ορθή ημερομηνία. Το ότι είναι λάθος η ημερομηνία του πιστοποιητικού φαίνεται από την επιστολή ημερ. 6/04/2009 που στηρίχτηκε το διατακτικό. Όσον αφορά τους ισχυρισμούς των Εναγομένων περί συμπαιγνίας μας με τον αρχιτέκτονα αναφέρω ότι αυτά είναι σκέψεις εκ δευτέρου, για να μην μας πληρώσουν.» Τα δύο τελευταία πιστοποιητικά, η Εναγόμενη 1 αρνήθηκε να τα πληρώσει. Σε σχέση με τα γεγονότα γύρω από την έκδοση της επιταγής των €200.000 στις 18.5.2009, ανέφερε πως πριν την έκδοση της, επιθεωρήθηκε το έργο από τον Εναγόμενο 3 (παρουσία του κ. Μ. Μιχαήλ, κατασκευαστή της μεταλλικής οροφής) και το βρήκε της αρεσκείας του. Ακολούθησε η συνάντηση στο γραφείο του αρχιτέκτονα όπου εκεί εξεδόθη η επιταγή της Εναγόμενης 2 από τον Εναγόμενο 3 για το ποσό των €200.
- Ενόψει τούτου συμφωνήθηκε να διακοπούν οι εργασίες της οικοδομής για 15 ημέρες μέχρι να πληρωθεί η Ενάγουσα και να μην ληφθούν δικαστικά μέτρα εναντίον των Εναγομένων. Ο μάρτυρας επέμενε πως ουδέποτε η Ενάγουσα απαγόρευσε σε οιονδήποτε πρόσωπο να επισκεφθεί το εργοτάξιο και να προβεί σε έρευνα εκ μέρους των Εναγομένων. Όμως, ως κατά νόμον υπεύθυνος εργολάβος είχε απαίτηση να είναι παρούσα στο εργοτάξιο όταν θα εγίνοντο οι έλεγχοι διότι εάν συνέβαινε οιονδήποτε ατύχημα χωρίς την παρουσία της θα ήταν υπεύθυνη για την καταβολή αποζημιώσεων και ποινικά υπεύθυνη. Ήταν η θέση του πως η Ενάγουσα ανήγειρε την οικοδομή σύμφωνα με τα σχέδια που της δόθηκαν και τηρώντας το συντελεστή δόμησης των σχεδίων. Αντικρούοντας τις θέσεις των Εναγομένων ότι το κτίριο παρουσιάζει κακοτεχνίες ή ότι δεν ανηγέρθηκαν ορθά επισήμανε ότι η ποιότητα της εκτελεσθείσας εργασίας ήταν σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές, τις συμφωνίες, τα σχέδια και τις οδηγίες του αρχιτέκτονα και του πολιτικού μηχανικού. Προσθέτει περαιτέρω πως: «
- Σε σχέση με τις εργασίες στις οποίες υπάρχει ισχυρισμός από τους Εναγόμενου ότι δεν ανεγέρθηκαν ορθά λέω τα ακόλουθα: (α) Οι θεμελιοδοκοί της θεμελίωσης της οικοδομής έπρεπε να έχουν πλάτος 70cm και κατασκευάστηκαν με πλάτος 70cm από την Ενάγουσα. (β) Στο κάτω μέρος θα έπρεπε να κατασκευαστούν με πλάτος 150cm και κατασκευάστηκαν με πλάτος 150cm. (γ) Το ύψος σύμφωνα με την υποχρέωση της Ενάγουσας θα έπρεπε να είναι 55cm και όχι 60cm ως ισχυρίζονται οι Εναγόμενοι. Η Ενάγουσα κατασκεύασε το ύψος σύμφωνα με την υποχρέωση τους 55cm. (δ) Την προεξοχή την κατασκεύασε στα 40cm και όχι στα 37cm ως ο ισχυρισμός των Εναγομένων. Εν πάση περιπτώσει κατασκευαστικά χρησιμοποιήθηκε περισσότερο μπετόν από ότι απαιτείτο. (ε) Η πλάκα οδόστρωμα υπογείου έχει πάχος 15cm μέχρι 17cm και όχι 11cm. (στ) Ο οπλισμός ο οποίος χρησιμοποιήθηκε έγινε σύμφωνα με τα σχέδια και τις προδιαγραφές που εδόθησαν στην Ενάγουσα και έγινε με προδιαγραφές Υ10/
- (ζ) Δεν υπήρχε στις προδιαγραφές πρόνοια για προστασία του σκυροδέματος των θεμελίων. (η) Τα ίδια ισχύουν και για την πλάκα του ισογείου. (θ) Όσον αφορά τις ασφάλειες αυτές υπήρχαν.» Ο δικογραφημένος ισχυρισμός περί ακαταλληλότητας του υλικού που χρησιμοποιήθηκε για τα επιχώματα και ότι οι εκσκαφές έγιναν από την Ενάγουσα, απορρίφθηκε από το μάρτυρα με την επεξήγηση: «Σε σχέση με τις εκσκαφές του υπογείου αυτές τις έκανε η εταιρεία KOUROUSHIS BROS LTD. Ta χώματα των εκσκαφών τα οποία ήταν χαβάρα τοποθετήθηκαν στο διπλανό οικόπεδο για να χρησιμοποιηθούν από την Ενάγουσα, βάσει οδηγιών του αρχιτέκτονα και του Εναγόμενου. Ως εκ τούτου ο ισχυρισμός του Εναγόμενου ότι έγιναν εκσκαφές από την Ενάγουσα δεν ευσταθεί. Περαιτέρω αναφέρω ότι οι επιχωματώσεις που έγιναν έτυχαν της έγκρισης του επιβλέποντα μηχανικού. Επίσης προχωρήσαμε σε συμπίεση των χωμάτων με κυλίνδρισμα του χώρου μέσω υπεργολάβου της εταιρείας Σ.Μ. ΧΩΜΑΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΛΤΔ και ότι όλες οι εργασίες οι οποίες έγιναν από την Ενάγουσα ήταν σύμφωνες με τις προδιαγραφές, ελέχθησαν από τον επιβλέποντα μηχανικό και εγκρίθηκαν από αυτόν. Εδώ επιθυμώ να αναφέρω ότι ήταν ο Εναγόμενος Νο3 ο οποίος έδωσε οδηγίες για χρησιμοποίηση του συγκεκριμένου υλικού. Επίσης θέτω υπόψη του δικαστηρίου ότι βάσει του όρου 9.7 της συμφωνίας για τα υλικά τα οποία προμηθεύει ο εργοδότης, δεν ισχύουν οποιοιδήποτε όροι εν σχέσει με την ποιότητα των υλικών.» Υπόθεση εναγομένης Για τα γεγονότα που περιβάλλουν την υπόθεση και τους ουσιώδεις ισχυρισμούς γύρω από την έκδοση της επίδικης επιταγής, τους λόγους της έκδοσης της, την πληρωμή των διατακτικών κ.α., μαρτυρία προσφέρει ο κ. Χρ. Σιακόλας. Είναι ο υιός του Εναγόμενου 3 και γραμματέας της Εναγομένης
- Δεν είναι ο άμεσα εμπλεκόμενος στις διαπραγματεύσεις ή συζητήσεις και εξ όσων προκύπτει τόσο από την κυρίως εξέταση του (η οποία δόθηκε με γραπτή δήλωση, Ένδειξη Β), όσο και κυρίως από την αντεξέταση του, όσα αναφέρει είναι εκείνα τα οποία ο πατέρας του Εναγόμενος 3 τον πληροφόρησε. Ο τελευταίος, εξ όσων αναφέρει ο συνήγορος του, αδυνατούσε να προσέλθει στο Δικαστήριο, λόγω σοβαρών ιατρικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει. Παρά το γεγονός ότι μετά την γενόμενη τροποποίηση του περί Αποδείξεως Νόμου, δεν απαγορεύεται η εξ ακοής μαρτυρία και είναι αποδεκτή από το Δικαστήριο, εντούτοις η βαρύτητα την οποία θα της προσδώσει το Δικαστήριο επαφίεται στη διακριτική του ευχέρεια. Στην παρούσα περίπτωση κάποια γεγονότα και εκτιμήσεις παραπέμπουν σε εκθέσεις άλλων προσώπων, τα οποία όσο κατέθεσαν εκτίθενται κατωτέρω. Όσα όμως γεγονότα εμπίπτουν στην προσωπική γνώση και εμπλοκή του Εναγόμενου 3, όπως διαβεβαιώσεις, συζητήσεις, όροι για την άδεια οικοδομής ή την έκδοση επιταγής, ουσιαστικά δεν μπορούν να τύχουν αξιολόγησης και βεβαίως αποδοχής, ενόσω ο άμεσα εμπλεκόμενος, δεν βρίσκεται ενώπιον του Δικαστηρίου. Ο Μ.Υ.7, μετέφερε με τη δήλωση του τα γεγονότα όπως ακριβώς εκτίθενται στο δικόγραφο της έκθεσης υπεράσπισης, χρησιμοποιώντας ενίοτε πληθυντικό αριθμό ή δηλώνοντας πως τον έχει πληροφορήσει ο πατέρας του. Για τα ειδικά και ιδιαίτερα θέματα αναφορά γίνεται πιο κάτω. Ενδεικτικά αναφέρεται πως δεν γνώριζε αρκετά θέματα ουσιώδη και ουσιαστικά για την εταιρεία του. Όπως π.χ. την ημερομηνία υπογραφής σύμβασης μίσθωσης του ακινήτου με το Υπουργείο Εμπορίου ή την άδεια οικοδομής ή τα αποτελέσματα ποινικής υπόθεσης που καταχώρησε η Εναγόμενη 1 εναντίον της Ενάγουσας. Δεν γνώριζε επίσης ποιος και πότε προέβη στην εκσκαφή του οικοπέδου. Ούτε βεβαίως μπορούσε να γνωρίζει για την ισχυριζόμενη στην έκθεση υπεράσπισης συμφωνία ή όρο του Εναγομένου 3 με τον αρχιτέκτονα και Ενάγουσα για πληρωμή μικρότερου ποσού από όσα αναγράφοντο στα διατακτικά. Συνεπώς οι σχετικές περί των θεμάτων τούτων υποβολές, παρέμειναν ατεκμηρίωτες. Οι Εναγόμενοι προσέφεραν ως εμπειρογνώμονες μάρτυρες τους Μ.Υ.2 και Μ.Υ.6, Α. Γεωργίου και Μπότσαρη, για να καταδείξουν την ύπαρξη κακοτεχνιών και την ισχυριζόμενη ακαταλληλότητα του κτιρίου, θέματα τα οποία εκτίθενται πιο κάτω. Είναι νομολογημένο ότι οι εμπειρογνώμονες μάρτυρες υπέχουν υποχρέωση να εφοδιάσουν το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια ώστε να καθίσταται δυνατός ο έλεγχος της ακρίβειας των συμπερασμάτων τους. Με αυτό τον τρόπο μπορεί το Δικαστήριο να σχηματίσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή των κριτηρίων στα γεγονότα που αποδεικνύονται με μαρτυρία (Anastassiades v. Republic
(1977)2 CLR 97, Philippou v. Odysseos
(1989)1 CLR 1, Σπύρου ν. Χ΄΄ Χαραλάμπους
(1989)1 Ε ΑΑΔ
- Πάγια επίσης αρχή αποτελεί πως οι εμπειρογνώμονες, αξιολογούνται όπως όλοι οι υπόλοιποι μάρτυρες. Προτού ασχοληθώ με τα ιδιαίτερα επίδικα θέματα, προχωρώ με την αξιολόγηση του κύριου μάρτυρα της Ενάγουσας Μ.Ε.1 Χ΄΄ Μιτσή. Για τους υπόλοιπους μάρτυρες της υπεράσπισης (Μ.Υ.1 - Μ.Υ.6) γίνεται αξιολόγηση εκεί όπου καταγράφεται η μαρτυρία τους. Οι τοποθετήσεις, θέσεις και ισχυρισμοί του Μ.Ε.1 κρίνονται πειστικοί, λογικοί και αξιόπιστοι. Ήταν σαφής, απαντούσε άμεσα και χωρίς υπεκφυγές και εν πολλοίς αρκετά θέματα είτε γίνονταν αποδεκτά (σύναψη συμφωνίας, έκδοση 3 πρώτων διατακτικών) είτε επιβεβαιώνονται από Τεκμήρια και καταθέσεις. όπως π.χ. αναφορικά με την ανάκληση της επιταγής. Θεωρώ απόλυτα λογική τη θέση ότι δεν θα μπορούσε να δοθούν και δεν έδωσε διαβεβαιώσεις για την άδεια οικοδομής αφού ήταν ο διευθυντής της Ενάγουσας εργολάβος, του οποίου το έργο και ο ρόλος ήταν άλλος από του αρχιτέκτονα και του ιδιοκτήτη. Δεν δίστασε ο μάρτυρας να αποδεχθεί το πρόβλημα που προέκυψε με τη σκυροδέτηση του ασανσέρ, αποδεχόμενος την εισήγηση του αρχιτέκτονα και κατεδαφίζοντας το. (Το πιο κάτω απόσπασμα επιβεβαιώνει ότι ο Εναγόμενος 3 επιθεωρούσε το εργοτάξιο και παρακολουθούσε τις εργασίες συνεννοούμενος με τον αρχιτέκτονα). Αναφέρονται σχετικά οι ερωτήσεις και απαντήσεις επί τούτου κατά την αντεξέταση: «E. Επίσης σου υποβάλλω ότι περί τις 18/03/09 ο Εναγόμενος 3 διαπίστωσε ότι υπήρχε πρόβλημα με τη σκυροδέτηση με μπετόν που δεν τηρούσε τις προδιαγραφές και αναφέρομαι στη σκυροδέτηση του ασανσέρ. Το γεγονός αυτό ο Εναγόμενος 3 σου το ανέφερε εσένα όσο και στον αρχιτέκτονα μηχανικό, συμφωνείτε; A. Μάλιστα μου ανέφερε για πρόβλημα στη σκυροδέτηση του ασανσέρ». Συνέχισε δε περαιτέρω απαντώντας σε σχετική ερώτηση ότι: «Α. Γνωρίζω ότι εμείς είμαστε αμέσως διατεθειμένοι να επιδιορθώσουμε οτιδήποτε πρόβλημα υπήρχε στη σκυροδέτηση του ασανσέρ. Και γι' αυτό τον λόγο είπαμε του αρχιτέκτονα για το θέμα των καρότσων, του εισηγηθήκαμε 3 εργασίες για να κάνει έλεγχο και ο αρχιτέκτονας μας υπέδειξε το σημείο που ήταν προβληματικό και το κατεδαφίσαμε. Ήμουν παρών εγώ, ο συνέταιρος πολιτικός μηχανικός και ο αρχιτέκτονας που δικαιούται να εκδίδει οδηγίες για να του λέει τι να κάνει για αλλαγές, για κατεδάφιση και για οτιδήποτε αφορά την οικοδομή. Ο αρχιτέκτονας είναι ο κύριος της οικοδομής και οι υπόλοιποι ακολουθούν. Γι' αυτό τον λόγο εμείς αμέσως πήγαμε και κάναμε ό,τι μας είχε πει ο αρχιτέκτονας από εκεί και πέρα δεν σημαίνει ότι όταν ένα πράγμα είναι προβληματικό και εκδοθεί οδηγία για κατεδάφιση σημαίνει ότι είναι προβληματική και όλη η οικοδομή, κατεδαφίζεται για να βελτιωθεί αυτό και να μην υπάρχει πρόβλημα στην οικοδομή. Και τώρα μιλούμε για 2 τετραγωνικά μέτρα τα συγκεκριμένα τα οποία από λάθος της σκυροδέτησης του προμηθευτή σκυροδέματος και ο άνθρωπος αναγνώρισε το λάθος του και μάλιστα προσφέρθηκε να προσφέρει τα έξοδα κατεδάφισης εκεί που ήταν το πρόβλημα. » Για τα θέματα των ισχυριζομένων κακοτεχνιών, ο μάρτυρας έδωσε τις δικές του εκτιμήσεις, αναφορά στις οποίες γίνεται κατωτέρω. Θεωρήθηκε ως στοιχείο που υποδείκνυε δόλο και συμπαιγνία μεταξύ αρχιτέκτονα και εργολάβου η έκδοση του διατακτικού ημερ. 9.3.09, το οποίο αργότερα διορθώθηκε σε 9.4.
- Αποδέχομαι την επί τούτου μαρτυρία του Μ.Ε.1 ότι επρόκειτο όντως για τυπογραφικό λάθος αφού: η επιστολή/σημείωμα της Ενάγουσας που περιγράφει τις εκτελεσθείσες εργασίες για τις οποίες το σχετικό διατακτικό φέρει ημερ. 9.3.09, είναι 6.4.09 (Τεκμήριο 8 δ). Το σχετικό Τεκμήριο δεν αμφισβητήθηκε. Επομένως το διατακτικό ακολούθησε της έκδοσης του σημειώματος της Ενάγουσας και δεν θα μπορούσε να ήταν προγενέστερης ημερομηνίας. Να σημειωθεί δε, πως το προηγούμενο διατακτικό, δηλαδή το τρίτο ήταν ημερομηνίας 10.2.08 (Τεκμήριο 2 δ) και όχι 6.3.08 όπως διατείνονται οι Εναγόμενοι. Η πληρωμή φέρεται να έγινε 6.3.
- Έχοντας αξιολογήσει ως αξιόπιστο τον Μ.Ε.1, εύρημα αποτελούν τα όσα στην αρχή της απόφασης καταγράφονται ως υπόθεση της Ενάγουσας, πλην του θέματος των ισχυριζομένων κακοτεχνιών, για το οποίο σχολιασμός γίνεται κατωτέρω. Μαρτυρία Εμπειρογνωμόνων Ποιοτικό έλεγχο δομικών υλικών στις εργασίες διενήργησε το εργαστήριο της εταιρείας LabCon Ltd (Construction Laboratories) κατόπιν οδηγιών του κ. Γ. Σιακόλα. Διευθυντής αυτής ο Αντώνης Μπότσαρης, πολιτικός μηχανικός στο επάγγελμα (Μ.Υ.6), ο οποίος ετοίμασε τέσσερις εκθέσεις (Τεκμήρια 63-66). Η πρώτη ημερ. 1/7/09 (Τεκμήριο 65), ημερ. 4/9/09 (Τεκμήριο 64), ημερ. 23/11/09 (Τεκμήριο 63) και ημερ. 4/12/09 (Τεκμήριο 66). Η έκθεση ημερ. 23.11.2009 (Τεκμήριο 63) αφορά τη δειγματοληψία 37 κυλινδρικών δοκιμίων από την πλάκα, το πάτωμα υπογείου, τους πεδιλοδοκούς του κτιρίου. Εξήγησε ο μάρτυρας τις μετρήσει στις οποίες προέβη και στις καταγραφές του στην έκθεση (Τεκμήριο 63) όπου η πρώτη στήλη περιγράφει τη θέση δειγματοληψίας, η δεύτερη την αντοχή του σκυροδέματος και η τρίτη στήλη το πάχος της πλάκας που έγινε η δειγματοληψία. Στην ίδια έκθεση περιγράφεται η ενανθράκωση του σκυροδέματος και η θλιπτική αντοχή του σκυροδέματος. Περιέλαβε επίσης στην έκθεση του το πάχος του πατώματος και το πάχος των πεδιλοδοκών. Επισυνάπτονται σχετικές φωτογραφίες. Αναφορικά με την επιχωμάτωση σημείωσε πως κάτω από το πάτωμα υπάρχουν κενά και αυτό δείχνει ότι δεν έγινε καλή συμπίεση και η κοκκομετρία δεν ήταν σωστή διότι εντόπισε μέσα πέτρες. Η έκθεση ημερ. 4.9.2009 (Τεκμήριο 64), αναφέρεται και αυτή σε αφαίρεση κυλινδρικών δοκιμίων από την πλάκα του ισογείου και του ορόφου και το τοιχίο του κλιμακοστασίου. Ανάλογου περιεχομένου είναι και οι εκθέσεις Τεκμήρια 65 και
- Στην τελευταία, Τεκμήριο 66, αναφέρεται ότι εντόπισαν σπασμένο σκυρόδεμα μέσα στην επιχωμάτωση. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας αναφορικά με τις εκθέσεις Τεκμήρια 63, 64 και 65, εξήγησε ότι οι καταγραφές και υπολογισμοί του, υπό τη στήλη estimate in-sita CUBE strength, η ονομαζόμενη θλιπτική αντοχή, είναι εκείνες που υπολόγισε ο ίδιος, αλλά δεν ήξερε πόσα έπρεπε να είναι. Στην υποβολή ότι οι αντοχές είναι πολύ καλές και δεν έχουν κανένα πρόβλημα απάντησε: «Δεν μπορώ να το συζητήσω διότι δεν γνωρίζω τους όρους πόσα έπρεπε να είναι η αρχική αντοχή και πόσα το βρήκα εγώ.» Αναφορικά με την επιχωμάτωση ο μάρτυρας εξήγησε πως η δειγματοληψία για τις επιχωματώσεις έγινε τυχαία. Όταν κόπηκε το τσιμέντο του δαπέδου δεν ήταν παρών. Παρών ήταν όταν γινόταν η αφαίρεση του χώματος της επιχωμάτωσης όταν ήλθε ο εκσκαφέας. Ο ίδιος δεν μπορούσε να γνωρίζει ποιος προμήθευσε τα υλικά, απλά κλήθηκε να ελέγξει το έδαφος. Απάντησε σε σχετική ερώτηση: «Γράφω ότι βρήκα πέτρες ένα μέτρο, πλην όμως δεν γράφω αν έπρεπε αυτές να ήταν 20cm ή 40cm.» Ερωτηθείς εάν υπάρχουν πρότυπα για τα θέματα των επιχωματώσεων απάντησε ότι χρησιμοποιούν τους όρους των δημοσίων έργων. Υπάρχει ένα έντυπο το οποίο περιέχει κάποιες περιγραφές και απαιτήσεις. Υπάρχει έντυπο, Τόμος Γ, του 2003, του 2009 και του
- Είναι το πρότυπο CYS. Θεωρώ ότι οι διαπιστώσεις και μετρήσεις στις οποίες προέβηκε ο Μ.Υ.6 δεν μπορούν να τύχουν αμφισβήτησης. Ο μάρτυρας έθεσε με αντικειμενικό τρόπο τις ενέργειες στις οποίες προέβη και στα αποτελέσματα στα οποία κατέληξε, χωρίς να προσπαθήσει να αποδώσει ευθύνες ή να επιρρίψει λάθη. Δέχθηκε ότι όσα αναφέρει ως πάχος πλακών δαπέδων κ.λ.π. είναι εκείνα τα οποία καταμέτρησε χωρίς να γνωρίζει εκείνα που έπρεπε να ήταν. Για το θέμα τούτο παρέπεμψε - και ορθά - στον πολιτικό μηχανικό. Το ίδιο ισχύει και για τα υλικά των επιχωματώσεων, τα οποία αποδέχομαι όσα ο μάρτυρας κατέγραψε και περιέγραψε. Δεν παρουσίασε όμως το πρότυπο CYS στο οποίο αναφέρθηκε, ώστε να γνωρίζουμε τι ακριβώς αυτό περιλαμβάνει. Ο Μ.Υ.2 Γεωργίου, είναι πολιτικός μηχανικός και διορίσθηκε από το ΕΤΕΚ, μετά από έτοιμα του κ. Σιακόλα για να προβεί σε εκτίμηση της κατάστασης και να ετοιμάσει έκθεση, την οποία και ετοίμασε και παρουσίασε στο Δικαστήριο ως Τεκμήριο
- Κατέθεσε επίσης σωρεία εγγράφων ως τεκμήρια τα οποία χρησιμοποίησε και έλαβεν υπόψη του κατά την διεκπεραίωση της εργασίας του. Παρατηρείται πως ο μάρτυρας αυτός κατά την ετοιμασία της έκθεσης του έλαβε υπόψη αναφορές των εμπλεκομένων μερών στην αγωγή 3135/09 και σχετικές ένορκες δηλώσεις που ετοιμάσθηκαν και προφανώς χρησιμοποιήθηκαν σε ενδιάμεσες διαδικασίες στην αγωγή εκείνη. Και καταλήγει σε συμπεράσματα βάσει εκείνων των αναφορών και συλλογισμών δικών του. Όπως π.χ. ότι δεν θα μπορούσε να υπάρχει τοποθετημένη πινακίδα από τον εργολάβο, διότι δεν υπήρχε άδεια οικοδομής. Λαμβάνει ως δεδομένο ένα γεγονός που αμφισβητείτο για να καταλήξει σε συμπέρασμα, χωρίς να ελέγξει τα γεγονότα. Ο συγκεκριμένος μάρτυρας σε πολλές ερωτήσεις δεν απαντούσε επί του συγκεκριμένου θέματος. Ήταν μακρύς ο λόγος του, επαναλαμβανόμενος και εμπλουτισμένος με πολλές λεπτομέρειες. Ο κ. Καλλής τον χαρακτήρισε προκατειλημμένο και αναξιόπιστο και πως το Δικαστήριο δεν μπορεί να βασισθεί επί των εκθέσεων. Υπέδειξε ότι δεν έκανε μετρήσεις ούτε για το πάχος των πλακών ούτε για τις διαστάσεις του κτιρίου ώστε να διαφανεί εάν ξεπερνά ή όχι τον συντελεστή δόμησης. Η δεύτερη παρατήρηση είναι ορθή. Ο Μ.Υ.2 αρκέστηκε να προβεί σε μετρήσεις επί των σχεδίων χωρίς όμως να μετρήσει την επιτόπου κατάσταση ώστε να αποδειχθούν οι ακριβείς διαστάσεις και εάν αυτές ξεπερνούν ή όχι τον συντελεστή όπως καθορίζεται στην περιοχή. Για το πρώτο θέμα, τη μέτρηση για το πάχος των πλακών, ο μάρτυρας προέβη σε μετρήσεις. Δεν χρησιμοποίησε μέτρο αλλά ένα άλλο όργανο το «κουτσάτζι» με το οποίο και έλεγξε τα κενά από τα δοκίμια τα οποία διάνοιξε και χρησιμοποίησε για τις μετρήσεις του το εργαστήριο του κ. Μπότσαρη. Τις οποίες καταγραφές είχε εφοδιασθεί από εκείνον και συμφώνησε με τις μετρήσεις του. Βέβαια δεν παρουσίασε στο Δικαστήριο τις δικές του μετρήσεις. Έχουν όμως παρουσιασθεί αυτές στις οποίες προέβη ο Μ.Υ.
- Βέβαια δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη οι αναφορές του στα αποτελέσματα εξετάσεων και εκθέσεων των κ. Χρόνη και Πολυκάρπου, οι οποίοι δεν προσήλθαν να καταθέσουν. Ούτε να ληφθούν υπ΄ όψη τα συμπεράσματα εκείνου για τη στατικότητα και την ασφάλεια του κτιρίου. Εισηγήθηκε επίσης ο κ. Καλλής πως δεν πρέπει να ληφθούν υπ΄ όψη οι εκθέσεις των εμπειρογνωμόνων γιατί δεν τέθηκαν υπόψη του Μ.Ε.
- Αυτό δεν ευσταθεί. Μπορεί να μην του παρουσιάσθηκαν στην αίθουσα του Δικαστηρίου οι εκθέσεις, πλην όμως του τέθηκε το περιεχόμενο κυρίως των διαπιστώσεων του Μ.Υ.
- Ο κ. Μαθηκολώνης τον αντεξέτασε για κάθε ένα από τα θέματα και απαντούσε. Ήδη, τα είχε σχολιάσει και στην κυρίως εξέταση του. Προέκυψε από όλη αυτή την αντεξέταση πως αρκετές από τις ισχυριζόμενες ως απαιτούμενες να κατασκευασθούν εργασίες, δεν υπήρχαν στους όρους των προδιαγραφών, ούτε ήταν ευθύνη της Ενάγουσας όπως: Δεν υπήρχε στις προδιαγραφές πρόνοια προστασίας των θεμελιοδοκών (σημείο 25, Τεκμήριο 9). Το υπόγειο καλυπτόταν από την πλάκα δαπέδου και δεν υπήρχε περίπτωση εισροής υγρασίας από κάτω γιατί ήταν καλυμμένη κάτω από τέσσερις άλλες πλάκες. Οι εκσκαφές είχαν γίνει (Τεκμήριο 9). Εκείνο που προκύπτει από τη μαρτυρία των Μ.Υ.2 και Μ.Υ.6 και αποδέχομαι είναι πως: (καταγράφονται κατωτέρω ενδεικτικά, ενώ είναι αποδεκτές οι μετρήσεις του Μ.Υ.6). (α) Το πάχος των πλακών έπρεπε να ήταν 25cm. Αυτό αποδέχθηκε και δήλωση ο κ. Χ"Μιτσής, Μ.Ε.
- (β) Διαπιστώθηκε ότι αντί τούτου, από τις δοκιμές που έγιναν και από τα σημεία που αφαιρέθηκαν το πάχος της πλάκας στο κέντρο ήταν 20cm ενώ κοντά στις δοκούς στις στηρίξεις ήταν 22-23cm. (γ) Παρά το ότι διαφαίνεται αυτή η διαφορά στο πάχος των πλακών, και όπου αλλού διαπιστώθηκε διαφορά, η ποιότητα του σκυροδέματος, η θλιπτική του αντοχή ήταν καλή (Μ.Υ.6). Όπως δέχθηκε και ο Μ.Υ.2 η ποιότητα του σκυροδέματος ήταν πολύ καλή. (δ) Αναφορικά με την επιχωμάτωση εύρημα αποτελεί ότι ανευρέθησαν σε αυτήν υλικά και πέτρες μεγαλύτερες των 20cm. Τουλάχιστον μια περιγράφεται να έχει μήκος 1m. Όμως: Δεν δόθηκαν τα πρότυπα CYS που ανέφερε ο Μ.Υ.6 ώστε να γνωρίζουμε το ακριβές υλικό που πρέπει να χρησιμοποιείται. Τα υλικά αυτά τα προμήθευσε ο ιδιοκτήτης. Δυνάμει του όρου 9.7 του συμβολαίου (Τεκμήριο 1): «Για υλικά τα οποία τυχόν θα προμηθεύση ο Εργοδότης βάσει οδηγιών του Αρχιτέκτονος, οι διατάξεις της παρ. 9.6 που αφορούν την ποιότητα των υλικών, δεν θα ισχύουν». Συνεπώς θα υποχρεούτο σε δοκιμές των υλικών αυτών. Δεν διαφεύγει βέβαια της προσοχής του Δικαστηρίου ότι το τσιμέντο αφαιρέθηκε στην απουσία του Μ.Υ.6 και δεν θα μπορούσε να γνωρίζει εάν κομμάτια από το αφαιρεθέν υλικό παρέμειναν εκεί. Θα αναμενόταν βέβαια από τον εργολάβο, εάν τα προμηθευθέντα υλικά ήταν άχρηστα να το διαπιστώσει ή να το συζητήσει με τον αρχιτέκτονα ή τον επιβλέποντα μηχανικό και να τα απορρίψει. Φαίνεται όμως ότι δεν του παρείχετο τέτοια επιλογή, αφού όπως είπε ο Μ.Ε.1, ο αρχιτέκτονας τα επιθεώρησε και του έδωσε οδηγίες να τα χρησιμοποιήσει. Αναφορικά με τη σημασία των ανωτέρω ευρημάτων και γεγονότων αναφορά γίνεται κατωτέρω. Άδεια οικοδομής Αναλώθηκε μεγάλο μέρος της ακροαματικής διαδικασίας για το θέμα τούτο. Έχει ανωτέρω καταγραφεί η μαρτυρία του Μ.Ε.1 κ. X"Μιτσή την οποίαν αποδέχτηκα ως αξιόπιστη. Οι σχετικές επί του θέματος τούτου μαρτυρίες των Μ.Υ.1, Μ.Υ.4 και Μ.Υ.5 καταδεικνύουν ότι όντως δεν υπήρξε, δεν έχει εκδοθεί άδεια οικοδομής από τον Έπαρχο Πάφου. Το ερώτημα που χρήζει απάντησης είναι τις επιπτώσεις που το στοιχείο τούτο ενέχει στη συμφωνία των μερών και στην αξίωση της Ενάγουσας εναντίον των Εναγομένων. Αποτέλεσε κύριο μέρος της επιχειρηματολογίας και των θέσεων του ευπαίδευτου συνηγόρου των Εναγομένων πως η Ενάγουσα δεν δικαιούνται σε οποιαδήποτε θεραπεία δεδομένου ότι οι εκτελεσθείσες εργασίες εκτελέσθηκαν εν πάση περιπτώσει παράνομα ή/και είναι παράνομες δεδομένου ότι εκτελέστηκαν χωρίς την ύπαρξη άδειας οικοδομής ή ακόμα και πολεοδομικής άδειας. Σημειώνει επίσης πως το κτίριο ανεγέρθηκε με συντελεστές δομήσεως και καλύψεως μεγαλύτερους από τους επιτρεπόμενους και κατά τέτοιο τρόπο που να μην είναι δυνατή η εξασφάλιση άδειας οικοδομής και εν τέλει πιστοποιητικού τελικής εγκρίσεως. Άρα είναι κατεδαφιστέο. Παρέπεμψε προς επίρρωση της θέσης του σε νομολογία και επικαλέστηκε τον περί Συμβάσεων Νόμο, άρθρο 23 όπου καθορίζει το παράνομο και άκυρο μιας σύμβασης. Σε εκτενή αναφορά και καταγραφή προέβη των διατάξεων του περί Οδών και Οικοδομών Νόμου, Κεφ. 96, για να καταδείξει την αναγκαιότητα έκδοσης άδειας οικοδομής και τις συνέπειες κυρίως ποινικής ευθύνης, που η μη έκδοση της επιφέρει. Από την αντίπερα όχθη είναι η θέση του ευπαίδευτου συνηγόρου της Ενάγουσας πως: (α) Δεν απαιτείται η έκδοση άδειας οικοδομής για το συγκεκριμένο κτίριο γιατί αυτή έχει εκδοθεί σύμφωνα με την Κ.Δ.Π. 164/
- (β) Ότι η Ενάγουσα εταιρεία έχει αθωωθεί από κατηγορίες που αφορούν την ανέγερση οικοδομής χωρίς άδεια, στην ποινική υπόθεση 14850/09 και αποτελεί πάγια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου ότι κάποιος που αθωώνεται από ορισμένες κατηγορίες έχει ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση των γεγονότων πάνω στα οποία αυτές στηρίζεται. (Παρέπεμψε σε σχετική νομολογία. Το κατηγορητήριο στην ανωτέρω ποινική υπόθεση είναι το Τεκμήριο 82 και όχι 62 όπως προφανώς εκ λάθους καταγράφεται στην αγόρευση του.) Προτού απαντηθούν τα εν λόγω θέματα παρεμβάλλεται στο σημείο τούτο η σχετική μαρτυρία του Μ.Υ.1 Γ. Μιχαήλ, Μ.Υ.4 Σόνιας Βιολάρη και Μ.Υ.5 Π. Παναγιώτου (σφαιρικά ιδωμένη). Η Εναγόμενη 1 υπέβαλε αίτηση στο Υπουργείο Εμπορίου Βιομηχανίας και Τουρισμού στις 26.9.2007 προς το σκοπό εκμίσθωσης βιομηχανικού οικοπέδου στη βιομηχανική περιοχή της Αγίας Βαρβάρας Πάφου, για την ανέγερση εργοστασίου συναρμολόγησης επίπλων. Η αίτηση εξετάσθηκε και εγκρίθηκε από τον Υπουργό και προσφέρθηκε στην εταιρεία συγκεκριμένος χώρος για την ανέγερση του εργοστασιακού κτιρίου. Σύμφωνα με τους Κανονισμούς που διέπουν τη λειτουργία βιομηχανικών περιοχών, ο Αιτητής υποχρεούται εντός έξι
(6)μηνών από την ημέρα που του προσφέρθηκε το οικόπεδο να προσκομίσει στο Υπουργείο αρχιτεκτονικά σχέδια για να προωθηθούν στις αρμόδιες αρχές. Στις κυβερνητικές βιομηχανικές περιοχές, εξαιρούνται τα κτίρια πολεοδομικής άδειας και απαιτείται μόνον άδεια οικοδομής. Η Εναγόμενη 1-Αιτήτρια υπέβαλε αρχιτεκτονικά σχέδια σε προσχέδια σε τέσσερις σειρές στις 27.3.2008 και αφού έγινε έλεγχος και διαπιστώθηκε ότι πληρούσε τις απαιτήσεις του περί Εργοστασίων Νόμου, απεστάληκαν στο Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως στην Πάφο για έκφραση απόψεων. Άλλη σειρά σχεδίων στάληκε στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας το οποίο και έδωσε τις απόψεις του με επιστολή ημερ. 9.6.2008 (Τεκμήριο 16) μαζί με παράρτημα με διάφορους όρους που εισηγείται το τμήμα εκείνο. Οι άλλες δύο σειρές σχεδίων παρέμειναν στο Υπουργείο. Το Υπουργείο για να μπορέσει να διαβιβάσει τα σχέδια στην αρμόδια αρχή για έκδοση άδειας οικοδομής ανέμενε τις απόψεις του επαρχιακού λειτουργού του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως Πάφου, οι οποίες, παρά τις επανειλημμένες υπενθυμίσεις του Υπουργείου, απάντησαν με επιστολή ημερ 18 Απριλίου 2011 (Τεκμήριο 17). Στο τεκμήριο αυτό υπάρχει επισυνημμένη επιστολή ημερ. 14.7.2009, η οποία όπως αναφέρουν στην επιστολή ημερ. 16.4.2011, δόθηκε δια χειρός στον Αιτητή μετά από δική του επιθυμία. (Το Δικαστήριο δεν μπορεί να αντιληφθεί την ενέργεια αυτή δεδομένου ότι η επιστολή ημερ. 14.7.2009 απευθύνεται στο Υπουργείο Εμπορίου.) Δεδομένου ότι δεν λήφθηκαν μέχρι τότε οι απόψεις του Τμήματος Πολεοδομίας δεν απέστειλαν τα έγγραφα για έκδοση άδειας οικοδομής. Ο συντελεστής δόμησης και κάλυψης είναι 90% και 50% αντίστοιχα. Δέχθηκε ο μάρτυρας (Μ.Υ.1) πως προαπαιτούμενο για να υπογραφεί η συμφωνία μίσθωσης είναι να αρχίσουν οι εργασίες προηγουμένως από τον Αιτητή. Γι΄ αυτό βεβαιώθηκαν με επιτόπου επίσκεψη άλλου λειτουργού (σημείωμα 29.9.2008) ότι έγινε η εκσκαφή και τότε δόθηκαν οδηγίες για συνομολόγηση της σύμβασης μίσθωσης ώστε να καταβληθεί και το τίμημα. Δέχθηκε επίσης ο μάρτυρας πως παρά το ότι οι Κανονισμοί δεν προνοούν να αποστέλλονται τα σχέδια σε άλλες υπηρεσίες, αυτά τα αποστέλλουν σε εκείνους που είναι ειδικοί. Στο Υπουργείο δεν υπάρχουν ειδικοί για τα σχέδια. Στην υποβολή ότι δεν απαιτείται άδεια οικοδομής διότι από τη στιγμή που ο Υπουργός υπογράφει μίσθωση αφού ήδη έχουν ξεκινήσει τα έργα, τότε θα θεωρείτο συναυτουργός σε αδίκημα, γι΄ αυτό τεκμαίρεται ότι από τη στιγμή που το Υπουργείο έλεγξε και ενέκρινε τα σχέδια, έχουν εκδοθεί οι άδειες, απάντησε: «Είθισται, αλλά, σχεδόν όλοι θεωρούν δεδομένο ότι η άδεια οικοδομής θα εξασφαλιστεί γι΄ αυτό ξεκινούν την ανέγερση πριν να εξασφαλίσουν την άδεια, εξου και ο Υπουργός υπογράφει τη σύμβαση, εφόσον επενέβη πάνω στη γη.» Να σημειωθεί πως με τα σχέδια έχουν συμφωνήσει και το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως (Τεκμήριο 17, Μ.Υ.3, 4 και 5). Η ανωτέρω μαρτυρία είναι αποδεκτή και συμβατή με όσα η Κ.Δ.Π. 160/90 διαλαμβάνει. Η εισήγηση του κ. Καλλή είναι ότι έχει αποδειχθεί πως: - Η Εναγόμενη 1 Favero εκμίσθωσε από το Υπουργείο Εμπορίου έκταση γης στην περιοχή Αγίας Βαρβάρας (Δεύτερη Βιομηχανική Περιοχή) Πάφου. - Υποβλήθηκαν από την Favero προς το Υπουργείο τέσσερις σειρές αρχιτεκτονικών σχεδίων του προτεινόμενου να ανεγερθεί εργοστασιακού κτιρίου. - Τον Μάϊο του 2008 άρχισαν οικοδομικές εργασίες με την εκσκαφή του ακινήτου από την εταιρεία Κουρούσιης Λτδ. - Στις 17.10.2008 υπεγράφη σύμβαση μίσθωσης γης μεταξύ του Υπουργείου Εμπορίου και της Favero. - Στις 6.11.2008 υπογράφηκε η επίδικη σύμβαση μεταξύ Ενάγουσας (Medousa) και Εναγόμενης 1 (Favero). Θεωρώ πως πρώτο θέμα που πρέπει να απαντηθεί είναι το δικαίωμα της Ενάγουσας να αξιώνει πληρωμή για εκτελεσθείσες εργασίες δυνάμει της συμφωνίας 6.11.2008 ή όχι διότι είναι παράνομη; Οι περί Οδών και Οικοδομών Κανονισμοί άρθρο 5
(1)επιβάλλουν την υποχρέωση για την έκδοση τέτοιας άδειας στον ιδιοκτήτη. Προνοείται: «5.1 Πάσα αίτησις δι΄ άδειαν προς ανέγερσιν, κατεδάφισιν ή επανοικοδομήν, οιασδήποτε οικοδομής . (εν τοις εφεξής αναφερόμενης ως άδεια οικοδομής) υποβάλλεται εις την αρμόδια αρχήν εις διπλούν, αυτή υπογράφεται από τον ιδιοκτήτην ή υπό δεόντως εξουσιοδοτημένον αντιπρόσωπων αυτού και υποβάλλεται εν τοιούτω τύπω ως ήθελε καθορισθη κατά καιρούς υπό της αρμοδίας αρχής.» Θα πρέπει να σημειωθεί πως ενώ στην Έκθεση Υπεράσπισης τους οι Εναγόμενοι επιρρίπτουν ευθύνες και στον αρχιτέκτονα αλλά και στην Ενάγουσα για το γεγονός της μη έκδοσης άδειας οικοδομής αποδίδοντας γνώση και ανοχή στην Ενάγουσα για τούτο, εντούτοις οι πιο κάτω θέσεις όπως υποβλήθηκαν στον Χ. Χ"Μιτσή, Μ.Ε.1, κατά την αντεξέταση του, διαφοροποιούν τον ισχυρισμό τούτο. Συγκεκριμένα: «Ε. Σου υποβάλλω ότι ήταν εις γνώση σου, σε πλήρη γνώση σου ότι ήταν ο αρχιτέκτονας ο Κώστας Χριστοδούλου που ασχολείτο με τη διαδικασία για να επιτύχει την έκδοση άδειας οικοδομής.... Εσύ όμως δεν γνώριζες ούτε και θα μπορούσες να γνωρίζεις αν υπήρχε ή δεν υπήρχε άδεια οικοδομής, διότι δεν είχες λάβει μέρος στη διαδικασία έκδοσης αυτών των αδειών. Έτσι είναι τα πράγματα;» Στο άρθρο 23 του περί Συμβάσεων Νόμου απαριθμούνται οι περιπτώσεις στις οποίες η αντιπαροχή ή ο σκοπός είναι παράνομος. Το άρθρο 24 του ιδίου Νόμου προβλέπει ως: «αν οποιοδήποτε μέρος μιας και μόνης αντιπαροχής για ένα ή περισσότερους σκοπούς ή μια οποιαδήποτε αντιπαροχή ή οποιοδήποτε μέρος μιας από περισσότερες αντιπαροχές για ένα και μόνο σκοπό είναι παράνομος η συμφωνία είναι άκυρη.» Στην κρινόμενη υπόθεση η επίδικη συμφωνία έχει ως αντικείμενο την εκτέλεση οικοδομικών εργασιών εκ μέρους της Ενάγουσας σε οικόπεδο που μακροχρόνια εκμίσθωσε η Εναγόμενη 1 από την Κυπριακή Δημοκρατία. Δεν υπάρχει οτιδήποτε το παράνομο στο σκοπό αυτό. Παρανομία θα υπήρχε εάν ο εργολάβος/η Ενάγουσα δεν ήταν εγγεγραμμένη ή δεν είχε την κατάλληλη άδεια για ανάληψη τέτοιου έργου. Το θέμα έχει πιστεύω επιλυθεί με την απόφαση στη Γ. Σιακόλας v. Medousa Constructions Ltd, Ποινική Έφεση 161/12, ημερ. 20.5.2014, η οποία αφορούσε την επίδικη επιταγή και στην οποία ηγέρθηκε και συζητήθηκε το θέμα των εργασιών χωρίς εξασφάλιση άδειας οικοδομής. Καταληκτικά το Εφετείο ανέφερε πως: «Δεν προτιθέμεθα να ασχοληθούμε με άλλα θέματα, εφόσον ό,τι άλλο εγείρεται από τον Εφεσείοντα ως προς την ουσία της υπόθεσης, δεν καλύπτεται από λόγους έφεσης. Περιοριζόμαστε όμως να αναφέρουμε ότι τα νομολογηθέντα στην υπόθεση Conqueror Developments Ltd v. Dreamland Developments Ltd
(2005)1 ΑΑΔ 170, την οποία επικαλείται και το πρωτόδικο δικαστήριο, απαντούν πλήρως στα όσα εκτός του Εφετηρίου προσπάθησε να θέσει ενώπιον μας ο δικηγόρος του Εφεσείοντος. Όπως αναφέρθηκε στις σελίδες 176-177 στην πιο πάνω υπόθεση:- «Το γεγονός ότι η ανέγερση των ημιτελών οικοδομών έγινε χωρίς να προηγηθεί η έκδοση της άδειας οικοδομής δεν καθιστά, από μόνο του την αντιπαροχή και/ή το σκοπό της συμφωνίας παράνομο και τη συμφωνία άκυρη». Η υπόθεση Conqueror (ανωτέρω) στην οποία το Εφετείο παρέπεμψε και όπου οι Εναγόμενοι προωθούσαν θέμα παρανομίας επειδή άρχισαν οικοδομικές εργασίες χωρίς έκδοση άδειας οικοδομής, υπέδειξε: «Η επίδικη συμφωνία είχε ως αντικείμενο την πώληση ημιτελών οικοδομών κλπ. που ανήγειραν οι εφεσίβλητοι στο τεμάχιο 158 για το ποσό των £35.000. Πρόκειται για μια καθόλα νόμιμη συμφωνία εφόσον δεν εμπίπτει στις περιπτώσεις που απαγορεύονται από το νόμο. Η φύση της συμφωνίας δεν είναι τέτοια ώστε αν επιτρεπόταν θα καταστρατηγούσε τις διατάξεις οποιουδήποτε νόμου, δεν συνιστά απάτη, δεν επιφέρει βλάβη στο πρόσωπο ή την περιουσία άλλου ούτε αντίκειται στα χρηστά ήθη ή την δημόσια τάξη. Το γεγονός ότι η ανέγερση των ημιτελών οικοδομών έγινε χωρίς να προηγηθεί η έκδοση της άδειας οικοδομής δεν καθιστά, από μόνο του την αντιπαροχή και/ή το σκοπό της συμφωνίας παράνομο και τη συμφωνία άκυρη. Ακολουθεί πως οι εφεσίβλητοι δεν εμποδίζονταν να διεκδικήσουν το λαβείν τους από τους εφεσείοντες. Βλ. Αγαθοκλέους κ.ά. ν. Λάππα
(1998)1 (Δ) Α.Α.Δ., σελ. 2002». Κρίνεται συνεπώς πως η συμφωνία είναι έγκυρη και η Ενάγουσα δεν εμποδίζεται να αξιώνει την αξία της εκτελεσθείσας εργασίας. Παρά το γεγονός ότι η Ενάγουσα με το δικόγραφο της Απάντησης της προωθούσε τη θέση πως η ευθύνη για την έκδοση της άδειας οικοδομής βάρυνε την Εναγόμενη 1, δεχόμενη εμμέσως ότι απαιτείται η άδεια, εντούτοις κατά την αντεξέταση του Μ.Υ.1 αλλά και την αγόρευση της προωθεί και τη θέση ότι τέτοια άδεια δεν απαιτείται. Βασιζόμενη στο Νόμο περί Οδών και Οικοδομών και τους σχετικούς Κανονισμούς περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας της Δημοκρατίας (Μίσθωση Ιδιοκτησίας μέσα σε κυβερνητικές βιομηχανικές περιοχές), εκτιμώ ότι το θέμα τούτο εγείρεται εκ του Νόμου και όχι ως γεγονός που έπρεπε να δικογραφηθεί και εξετάζεται. Επιπρόσθετα και παρά το ανωτέρω εύρημα περί έγκυρης συμφωνίας και δικαιώματος της Ενάγουσας να αξιώνει εναντίον της Εναγομένης
- Εισηγείται ο συνήγορος της Ενάγουσας πως δεν απαιτείται άδεια οικοδομής βάσει του Κεφ. 96 διότι αυτή έχει εκδοθεί σύμφωνα με την Κ.Δ.Π. 164/
- Έχοντας υπόψη τα γεγονότα που καταγράφησαν πιο πάνω, εκφράζει την άποψη πως το Κεφ. 96 δεν εφαρμόζεται για βιομηχανικά ακίνητα γιατί ο συγκεκριμένος Νόμος δεν εφαρμόζεται στην κυβέρνηση της Δημοκρατίας ή σε οποιοδήποτε τμήμα στην κυβέρνηση της Δημοκρατίας, όπως προνοεί το άρθρο 25 αυτού. Δεδομένου, συνεχίζει η εισήγηση, πως άρχισαν οι εργασίες, πριν την υπογραφή της σύμβασης, τότε θεωρείται ότι εκδόθηκε και άδεια οικοδομής με την υπογραφή της σύμβασης. Δεδομένου πως, όταν τον Μάιο του 2008 εγίνοντο οι εργασίες, τότε το ακίνητο ανήκε στη Δημοκρατία, αφού η σύμβαση μίσθωσης υπεγράφη στις 17.10.
- και επομένως, καταλήγει ο συνήγορος, δεν απαιτείτο η έκδοση άδειας οικοδομής. Προχωρώντας το συλλογισμό και το σκεπτικό του ο συνήγορος σημειώνει και τα εξής: «Η Κ.Δ.Π. 164/10 ρυθμίζει θέματα εκμίσθωσης κρατικής γης σε βιομηχανικές περιοχές και για βιομηχανικούς σκοπούς. Δεν ρυθμίζει θέματα παραχώρησης κρατικής γης για άλλους σκοπούς π.χ. γεωργικούς. Επομένως η Κ.Δ.Π.164/90 αποτελεί τον ειδικό Νόμο ο οποίος ρυθμίζει θέματα χορήγησης άδειας σε βιομηχανικές περιοχές. Ως ειδικός Νόμος υπερέχει του γενικού Νόμου ήτοι του Κεφ. 96 γιατί τυγχάνει εφαρμογής της αρχής "Generalia specialibus non derogant" η οποία έχει ως εξής: "Οσάκις ο Νομοθέτης έχει επικεντρώσει την προσοχή του σε ένα ξεχωριστό θέμα και έχει θεσπίσει σχετική πρόνοια τεκμαίρεται ότι μια προγενέστερη γενική πρόνοια δεν προτίθεται να επέμβει στην ειδική διάταξη εκτός εάν εκδηλώνεται τέτοια πρόθεση πολύ σαφώς. Κάθε νομοθετική πρόνοια πρέπει να ερμηνεύεται επί του προκείμενου σύμφωνα με τη δική της θεματική και τις δικές τις πρόνοιες» (βλ. Hinis v. The Police
(1963)1 C.L.R. 14, 17, βλ. επίσης ΑΤΕΛΙΕ ΕΠΙΠΛΩΝ «LA QUALITE" ΚΩΣΤΑΣ ΑΣΠΡΟΣ ΛΤΔ
(1997)1 ΑΑΔ 363 στην οποία λέχθηκε ότι «ένας προγενέστερος ειδικός νόμος δεν καταργείται από ένα μεταγενέστερο γενικό νόμο εκτός εάν η κατάργηση γίνεται με ρητή αναφορά ή εξ αναγκαίου συμπεράσματος». Εδώ η πρώτη επιφύλαξη του αρ. 25 του Κεφ. 96 είναι μεταγενέστερη της Κ.Δ.Π. 164/90 και πραγματεύεται το θέμα της εκμίσθωσης κρατικής γης γενικώς. Η Κ.Δ.Π., ρυθμίζει το ειδικό θέμα των βιομηχανικών περιοχών. Ισχύει επομένως απόλυτα η πιο πάνω αρχή.» Έχω μελετήσει με προσοχή τις ανωτέρω εισηγήσεις. Εν πρώτοις να σημειωθεί πως οι ημερομηνίες που αναφέρθησαν από το συνήγορο ως ημερομηνίες έναρξης των εργασιών (Μάιο 2008) υπογραφής συμφωνίας εκμίσθωσης (Οκτώβριο 2008), δεν τέθηκαν με μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου. Εκείνο που ανέφερε ο Μ.Υ.1 είναι πως σε επιτόπια επίσκεψη (Σεπτέμβριο 2008) διαπίστωσε εργασία εκσκαφής και ακολούθως συνομολογήθηκε η σύμβαση. Ο δε Μ.Υ.7 Χρ. Σιακόλας, ερωτηθείς για το θέμα δεν εγνώριζε και όταν του υπεβλήθη ότι η σύμβαση υπογράφηκε στις 17/0/08, εξέφρασε και πάλι την άγνοια του. Το άρθρο 25 του περί Οδών και Οικοδομών Νόμου Προνοεί: «
- Καμιά διάταξη στο Νόμο αυτό δεν εφαρμόζεται στην Κυβέρνηση της Δημοκρατίας ή σε οποιοδήποτε Τμήμα της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας. Το άρθρο 8 της Κ.Δ.Π. 164/90 προνοεί πως μέσα σε έξι μήνες από την ημερομηνία καθορισμού του συγκεκριμένου χώρου προς εκμίσθωση, ο αιτητής υποβάλλει στο Υπουργείο Εμπορίου και Βιομηχανίας τέσσερις συμπληρωμένες σειρές αρχιτεκτονικών σχεδίων για την εξασφάλιση άδειας οικοδομής για την ανέγερση του σκοπούμενου εργοστασιακού κτιρίου. Σίγουρα δεν διευκρινίζει από ποιον θα εξασφαλισθεί η άδεια οικοδομής. Εκείνο όμως που καθορίζει είναι την ανάγκη εξασφάλισης τέτοιας άδειας. Ο λόγος κατάθεσης και υποβολής αρχιτεκτονικών σχεδίων στο Υπουργείο Εμπορίου, είναι διότι η κυβέρνηση είναι ο εκμισθωτής και ενόσω πρόκειται για βιομηχανικούς σκοπούς επιβάλλεται να έχει τον έλεγχο. Το γεγονός πως στην κρινόμενη περίπτωση έγινε έναρξη κάποιων εργασιών και μετά υπογράφηκε η σύμβαση μίσθωσης δεν σημαίνει ότι είναι η ορθή και ακολουθητέα διαδικασία. Το επόμενο άρθρο 9 με τον πλαγιότιτλο «υπογραφή σύμβασης μίσθωσης», διαλαμβάνει πως: η σύμβαση μίσθωσης υπογράφεται από τον Υπουργό εκ μέρους της Δημοκρατίας και από τον αιτητή κατά το χρόνο έναρξης της ανέγερσης του εργοστασιακού κτιρίου.» Συνεπώς ο χρόνος που η μίσθωση και τα δικαιώματα και προνόμια από αυτήν μετέρχονται στον Αιτητή είναι η υπογραφή κατά τον χρόνον έναρξης των εργασιών. Δεν προβλέπεται προγενέστερος χρόνος. Ούτε και επιβάλλεται. Και επομένως δεν είναι η Δημοκρατία και η κυβέρνηση που εκτελεί έργα αλλά ο μισθωτής. Η επιφύλαξη του άρθρου 25 του Κεφ. 96 είναι πιστεύω σαφής για την υποχρέωση τούτη του Αιτητή. Αναφέρει σχετικά: Νοείται ότι οσάκις οποιαδήποτε ακίνητη ιδιοκτησία ανήκουσα στη Δημοκρατία εκμισθώνεται ή παραχωρείται η χρήση της σε οποιοδήποτε πρόσωπο, φυσικό ή νομικό, υποχρεούται το πρόσωπο αυτό, προκειμένου να ανεγείρει οποιαδήποτε οικοδομή επί της ιδιοκτησίας αυτής, να εξασφαλίσει προηγουμένως κάθε δυνάμει του παρόντος Νόμου απαιτούμενη άδεια, ως εάν η εν λόγω ιδιοκτησία να μην ανήκε στη Δημοκρατία, η δε αρμόδια αρχή κέκτηται αρμοδιότητα να επιλαμβάνεται και αποφασίζει επί οποιασδήποτε τέτοιας αίτησης υποβάλλεται σ' αυτήν από το ειρημένο πρόσωπο και ασκεί σε σχέση με αυτό όλες τις δυνάμει του παρόντος Νόμου και των δυνάμει αυτού εκδιδόμενων Κανονισμών εξουσίες και αρμοδιότητες της, ως αν το πρόσωπο αυτό ήταν ιδιοκτήτης της εν λόγω ιδιοκτησίας:» Συνακόλουθα κρίνεται πως απαιτείται η έκδοση άδειας οικοδομής. Έτερος ισχυρισμός είναι πως η ύπαρξη της ποινικής υπόθεσης αρ. 14850/09 στην οποία οι κατηγορούμενοι αθωώθηκαν, εξαφανίζει και ακυρώνει τα γεγονότα στα οποία αυτή βασίζεται και συνεπώς οι Εναγόμενοι δεν δικαιούνται να τα επικαλούνται. Το κατηγορητήριο Τεκμήριο 82 κατατέθηκε κατά την αντεξέταση του Μ.Υ.7 Χρ. Σιακόλα. Κατηγορούμενοι είναι η Ενάγουσα και άλλα φυσικά πρόσωπα και εμφανίζεται ως παραπονούμενη η Εναγόμενη
- Το γεγονός ότι αθωώθηκαν από τις κατηγορίες εκείνες, το κατέθεσε στο Δικαστήριο ο Μ.Ε.1, ο οποίος και παρέπεμψε και σε απόφαση του Εφετείου. Η ρηθείσα απόφαση είναι η Γ. Σιακόλας (ανωτέρω) στην οποία σχολιάσθηκε η ποινική υπόθεση και το αποτέλεσμα της και κρίθηκε ότι ουδεμία παρανομία υπήρχε στην σύμβαση εργολαβίας και στην εκτέλεση των εργασιών εκ μέρους της Ενάγουσας. Συνεπώς οι Εναγόμενοι, τότε παραπονούμενοι και κατήγοροι, δεν μπορούν να επικαλούνται παρανομία της σύμβασης, επικαλούμενοι μια δική τους νομική υποχρέωση και μεταθέτοντας το βάρος της ευθύνης τους σε άλλον. Τούτο το γεγονός φαντάζει παράδοξο και παράλογο να καταχωρούν ποινική υπόθεση για ανέγερση του δικού τους κτιρίου χωρίς άδεια οικοδομής, διακινδυνεύοντας την έκδοση διατάγματος κατεδάφισης του. Επιταγή ποσού €200.000 Η επίδικη επιταγή είναι το Τεκμήριο 4 (αρ. επιταγής 15517958), ημερ. 18.5.2009, εκδοθείσα από την ΣΠΕ Χλώρακας. Έχουν ανωτέρω καταγραφεί οι δικογραφημένες θέσεις των μερών. Την εκδοχή του για τα γεγονότα πρόσφερε εκ μέρους της Ενάγουσας ο κ. X"Μιτσής (Μ.Ε.1), τη θέση του οποίου έχω αποδεχθεί. Ο άμεσα εμπλεκόμενος στην έκδοση της, Εναγόμενος 3 Γ. Σιακόλας, δεν πρόσφερε μαρτυρία και έτσι το Δικαστήριο δεν έχει την άμεση πρωτογενή μαρτυρία. Ακόμη όμως και με τη μαρτυρία που δόθηκε μέσω του Χρ. Σιακόλα (Μ.Υ.7), τα τεκμήρια που κατατέθηκαν και την αντεξέταση που υπέστη ο Μ.Ε.1, προκύπτει το ανεδαφικό, αναξιόπιστο και αναληθές των θέσεων των Εναγομένων. Συγκεκριμένα: Ανέφερε ο Μ.Ε.1 πως πριν την έκδοση της επιταγής, έγινε επιτόπου επιθεώρηση των εργασιών που εκτέλεσε η Ενάγουσα από τον Εναγόμενο 3 και τον αρχιτέκτονα. Δεν αμφισβητήθηκε επί τούτου. Δικογραφημένη θέση της υπεράσπισης ότι συμφωνήθηκε η επιτόπου εξέταση των εργασιών την επαύριον της έκδοσης της επιταγής, δηλαδή στις 19.5.2008 η ώρα 8:00π.μ.. Επειδή όμως ο Εναγόμενος 3 είχε υποψίες και αμφιβολίες για τις προθέσεις της Ενάγουσας και του αρχιτέκτονα, τους τηλεφωνούσε την επόμενη το πρωί. Πλην όμως, δεν του απαντούσαν. Γι΄ αυτό προχώρησε και σταμάτησε την πληρωμή της επιταγής. Αναφέρει σχετικά η παραγρ. 13.12 της έκθεσης υπεράσπισης: «Την επόμενη μέρα το πρωί, ένεκα της συμπεριφοράς του κ. Χατζημιτσή κατά τη συνάντηση τους στις 18/5/09 αλλά και κυρίως ένεκα της συμπεριφοράς του Αρχιτέκτονα, οι εναγόμενοι είχαν υποψία ότι πιθανόν ο Αρχιτέκτονας και ο κ. Χατζημιτσής να μην προσήρχοντο το πρωί για να γίνει η καταμέτρηση της εργασίας όπως είχαν συμφωνήσει και ότι η ενάγουσα θα προχωρούσε με την εξαργύρωση της επιταγής που η εναγομένη 1 τους είχε εκδώσει. Με αυτές τις υποψίες στο μυαλό του ο εναγόμενος 3 προσπαθούσε να επικοινωνήσει στο τηλέφωνο τόσο με τον κ. Χατζημιτσή όσο και με τον Αρχιτέκτονα, οι οποίοι όμως δεν απαντούσαν στο τηλέφωνο. Τότε οι εναγόμενοι ήταν πλέον σίγουροι ότι τους είχαν ξεγελάσει και ότι εξ αρχής δεν είχαν πρόθεση να έλθουν στην συνάντηση που είχαν συμφωνήσει και ότι απλώς για να παραπλανήσουν και να καταφέρουν να εξασφαλίσουν την είσπραξη των €200.000 από την εναγομένη 1, ποσό για το οποίο εκδόθηκε η επιταγή της εναγομένης 2, διαβεβαίωσαν τον εναγόμενο 3 ψευδώς ότι θα έρχοντο όπως είχαν συμφωνήσει. Με αυτή την βεβαιότητα εντελώς καλόπιστα και για να προστατεύσει τα συμφέροντα των εναγομένων 1 & 2, ο εναγόμενος 3 προχώρησε στο σταμάτημα της επιταγής για να προλάβει την πιθανή εξαργύρωση της» Όμως: Στο Τεκμήριο 13, επιστολή ημερ. 19.5.2009 προς τον Κ. Χριστοδούλου, προβάλλεται ο ισχυρισμός πως έγινε ανάκληση της επιταγής διότι δεν προσήλθε στο ραντεβού η ώρα 8:00π.μ. «όπως και συμφωνήσαμε γι΄ αυτό και εγώ σταμάτησα με εντολή μου την εν λόγω επιταγή.». Προκύπτουν δύο τινά από τούτο: - Ότι ο Εναγόμενος 3 ισχυρίζεται ότι πήγε στο ραντεβού η ώρα 8.00 π.μ. - Ότι η ανάκληση της επιταγής ακολούθησε της επίσκεψης του στο εργοτάξιο, γεγονός αναληθές και το οποίο διαψεύδεται από το Τεκμήριο 14, την εντολή για μη πληρωμή η οποία απεστάλη στις 7:35:44 π.μ.. Πως μπορούσε να προηγηθεί η ανάκληση αφού το ραντεβού όπως ισχυρίζεται ήταν η ώρα 8:00π.μ.; Και δεν προωθείται ο δικογραφημένος ισχυρισμός του, όπου εμμέσως πλην σαφώς προκύπτει ότι δεν πήγε ούτε ο ίδιος στο ραντεβού διότι είχε υποψίες ότι δεν θα πήγαιναν οι άλλοι. Προσπάθεια εναρμόνισης των θέσεων των Εναγομένων με τα Τεκμήρια έγινε από τον Μ.Υ.7, κατά την αντεξέταση του, (η οποία ας σημειωθεί έγινε σε άλλη ημερομηνία από την κυρίως εξέταση του) με την οποία προβάλλεται μια διαφορετική θέση. Ότι πήγε μαζί με τον πατέρα του στο εργοτάξιο από τις 7:00 το πρωί, τηλεφωνούσαν στον κ. Χ΄΄ Μιτσή και αρχιτέκτονα αλλά δεν απαντούσαν και όταν η ώρα 7:30 που κανονικά θα έπρεπε να αρχίσουν οι εργασίες στο χώρο δεν προσήλθε κανένας, τότε ο πατέρας του μετέβη από την Αγία Βαρβάρα στη Χλώρακα, στη Συνεργατική και προέβη σε ανάκληση της επιταγής. Μια θεωρία τελείως διαφορετική και από την ίδια του την κυρίως εξέταση, τους δικογραφημένους ισχυρισμούς και μια θέση που δεν τέθηκε στον Μ.Ε.1, ώστε να την σχολιάσει. Κρίνεται πως η επίδικη επιταγή εξεδόθη για τους λόγους που ανέφερε ο Μ.Ε.1, δηλαδή για πληρωμή έναντι των οφειλόμενων και ως αντάλλαγμα της μη λήψης δικαστικών μέτρων εναντίον της Εναγόμενης 1, το οποίο συνιστά καλή και νόμιμη αντιπαροχή (Oliver v. Davies and another
(1949)2 KB 727, Moutzou v. Χείμαρου
(2001)1 Α.Α.Δ. 1794). Η σπουδή με την οποίαν ο Εναγόμενος 3 προχώρησε στην ανάκληση της πληρωμής της καταδεικνύει την απροθυμία του να πληρώσει και την έλλειψη καλής πίστης, όπως προκύπτει από τις ανωτέρω ενέργειες του. Ο ισχυρισμός στην Έκθεση Υπεράσπισης πως φοβόταν ότι ο X"Μιτσής θα έσπευδε αμέσως την επομένη να εξαργυρώσει την επιταγή για να τον προλάβει να μην προβεί σε ελέγχους, αναδεικνύεται αβάσιμος, διότι εκείνος ήταν που έσπευσε να ανακαλέσει την επιταγή προλαβαίνοντας τα γεγονός, ενώ η Ενάγουσα κατέθεσε την επιταγή πολύ αργότερα. Αξίωση ποσού €814.750,80 Τούτη η αξίωση πηγάζει ως υπόλοιπο αξίας εκτελεσθείσας εργασίας. Προς απόδειξη της γίνεται επίκληση των διατακτικών τα οποία εξέδωσε και υπέγραψε ο αρχιτέκτονας. Ο τελευταίος διορίσθηκε από την Εναγόμενη 1 και ενεργούσε ουσιαστικά ως αντιπρόσωπος αυτής. Το ποσό των €814.750,80 προκύπτει από τα διατακτικά 2(ε) και 2(στ) το 4ο και 5ο. Το 4ο διατακτικό αναφέρεται σε ποσό €366.392,00 πλέον €84.958,80, Φ.Π.Α., ήτοι σύνολο €651.350,
- Το 5ο διατακτικό πληρωμής αναφέρεται σε ποσό €316.000,00 πλέον ποσό €47.400,00 ήτοι συνολικό ποσό €363.400,
- Δηλαδή το συνολικό ποσό για τα δύο αυτά διατακτικά πληρωμής είναι €1.014.750,80 (€882.392 + €132.358,80 ΦΠΑ). Αφαιρουμένου του ποσού των €200.00 της επιταγής Τεκμήριο 4 παραμένει προς πληρωμή το ανωτέρω αξιούμενο. Της έκδοσης του διατακτικού πληρωμής από τον αρχιτέκτονα, προηγείτο επιστολή της Ενάγουσας στην οποία περιγράφετο η εκτελεσθείσα εργασία και η αξία αυτής (δέστε σχετικά Τεκμήρια 8 α - 8 στ). Η νομική πτυχή του θέματος αναλύεται τόσο στο Halsburys Lows of England όσο και στο σύγγραμμα Hudson's Building and Engineering Contracts, 8th ed. p. 360 κ.επ. Αναφέρεται σχετικά πως στα περισσότερα συμβόλαια για οικοδομικές εργασίες ο πιστοποιών κατονομάζεται στο συμβόλαιο. Εάν ο εργοδότης έχει ή δεν έχει εξουσία να τον απολύσει ή να διορίσει άλλον, εξαρτάται από τους όρους του συμβολαίου. Εάν δεν έχει τέτοια εξουσία, δεσμεύεται από τα εκδοθέντα πιστοποιητικά του εκτιμητή του, ακόμη και μετά την απόλυση του. Σε σχέση με τα ενδιάμεσα διατακτικά πληρωμής, διαβάζουμε στο ίδιο σύγγραμμα στη σελ. 367: «Provisions for interim or progress certificates are often inserted in building contracts for the benefit of the builder, to enable him to obtain payments on account during the progress of the work. As a rule, the payments contemplated by such provisions only represent the approximate value (or a proportion of it) of the work done or materials delivered at the date of payment, and, in the absence of express provision they are not conclusive or binding on either party, whether as an expression of satisfaction with the quality of the work or materials, or as a determination of its quantity or price. Such certificates, therefore, are subject to readjustment upon final certificate though they may be given binding effect as to the value of the work until the time for issue of the final certificate has arrived». Συνεχίζει στη σελ. 368:- «In the absence of an overriding arbitration clause, interim certificates will, generally, therefore, be a condition precedent to the builder's right to sue for payment during the currency of the work while, as already indicated, in no way evidencing satisfaction or approval of the work. But in modern contracts provision is frequently made for disputes arising on such certificates to be referred to arbitration». Σελ. 369:- «Once granted, an interim certificate creates a debt due and the contractor is entitled to immediate payment, subject to any right of the employer to set off or counterclaim, for example, for liquidated damages». Στο σύγγραμμα Halsburys Laws of England, 4th ed., Vol. 4, p. 615 para 1207 κάτω από τον τίτλο "payment of interim certificates", αναγράφεται:- «The terms of the contract will determine the time when the employer shall make payment on an interim certificate. In most cases an unliquidated crossclaim for defective work or delay arising out of the performance of a contact will provide an employer with a defence by way of equitable set off to a claim by a contractor. But as a matter of construction, the possibility of a defence by way of equitable set off may be exclude when the contractor is entitled to be paid on certificates. In such a case the employer has no defence and can only deduct sums permitted by the contract. It is now established, however, that the employer can raise mliquidated damages for delay or defective work as a defence to an Action brought on an interim certificate issued under the standard form of building contract". Τα διατακτικά δεν αποτελούν άμεσα και άνευ άλλου τινός αδιαμφισβήτητη απόδειξη είτε της εκτελεσθείσας εργασίας είτε της ποιότητας αυτής. Οι σχετικοί στην παρούσα υπόθεση όροι του Τεκμηρίου 1 διαλαμβάνουν τα κάτωθι: «30.1 Οι πληρωμές του Εργολάβου θα γίνονται κατά περιόδους και σε χρονικά όρια που ορίζονται στο Παράρτημα του Συμφωνητικού Εγγράφου. Ο Εργολάβος μέσα στα πιο πάνω χρονικά διαστήματα, θα υποβάλλει στον Αρχιτέκτονα λεπτομερή κατάσταση της απαίτησης του για έκδοση Πιστοποιητικού Πληρωμής και ο Αρχιτέκτων θα εκδίδη πιστοποιητικό που προσδιορίζει το ποσό που οφείλεται στον Εργολάβο μέσα στο χρονικό περιθώριο που ορίζεται στο Παράρτημα του Συμφωνητικού Εγγράφου. Ο Αρχιτέκτων εκδίδοντας το Πιστοποιητικό (ενδιάμεσο ή άλλο), θα αποτιμά την αξία της εκτελεσθείσης εργασίας και θα περιλαμβάνει οποιαδήποτε ποσά εξακριβωθέντα ή συμφωνηθέντα βάσει των όρων του Συμβολαίου και την αξία των υλικών ή εμπορευμάτων που δικαιολογημένα βρίσκονται προστατευμένα στο εργοτάξιο για τους σκοπούς των Εργασιών». Στην κρινόμενη περίπτωση, υπάρχει η σαφής μαρτυρία του Μ.Ε.1 ότι εκτέλεσε τις εργασίες και ότι προ της έκδοσης των διατακτικών πληρωμής από τον αρχιτέκτονα, ο τελευταίος προέβηκε σε επιθεώρηση και έλεγχο. Στα σημειώματα που απέστειλε η Ενάγουσα (Τεκμήρια 8 α - 8 στ), υπάρχει αναλυτική κατάσταση της εκτελεσθείσας εργασίας και της αξίας αυτής καθώς και των υλικών που χρησιμοποιήθηκαν. Με την έκθεση υπεράσπισης δεν αμφισβητείται ουσιαστικά η εκτέλεση της εργασίας αλλά το κόστος αυτής. Θεωρούντο ότι ήταν «παραφουσκωμένα τα διατακτικά» και ύπαρξη κακοτεχνιών. Δεν προσήχθη σχετική μαρτυρία η οποία να ανατρέπει τα όσα ο Μ.Ε.1 και τα σημειώματα αλλά και τα πιστοποιητικά διελάμβαναν. Ο Μ.Υ.7 δεν ήταν σε θέση αντεξεταζόμενος να υποδείξει ποιο μέρος από την περιγραφείσα, ως εκτελεσθείσα εργασία, δεν εκτελέσθηκε. Αντίθετα αντεξεταζόμενος δέχθηκε ότι για κάθε διατακτικό η Medousa έστελλε και τις εργασίες που έκαμνε και ότι βλέπει να υπάρχουν επεξηγήσεις από πλευράς της Ενάγουσας. Συνεπώς κρίνεται πως η περιγραφείσα ως εκτελεσθείσα εργασία και το κόστος αυτής έχουν αποδειχθεί. Το Δικαστήριο έχει καταλήξει ως εύρημα στις διαπιστώσεις του για το πάχος των πλακών στο κτίριο. Ο ίδιος ο Μ.Υ.2 Γεωργίου όμως, είπε πως δεν μπορεί να αναφέρει εάν αυτά αποτελούν ή όχι κακοτεχνίες ούτε να τα αξιολογήσει στον οικονομικό τομέα. Είπε συγκεκριμένα: «Δυστυχώς δεν υπήρξε ανταπόκριση από τους διάφορους εμπλεκόμενους, με αποτέλεσμα να μην μπορώ να καταγράψω κάτι για το θέμα των οικονομικών, ούτε εάν έγιναν κακοτεχνίες τι συνεπάγονται, ούτε εάν έπρεπε να πληρώσει και άλλα λεφτά ο εργοδότης με βάση την πιστοποίηση προς τον εργολάβο». Ο συνήγορος της Ενάγουσας έχει παραπέμψει για το θέμα τούτο σε νομολογία, υποδεικνύοντας ότι δεν αποδείχθηκαν κακοτεχνίες. Στην απόφαση Χαράλαμπος Χαραλάμπους ν. Decostone Limited, Πολ. Έφ. Αρ. 305/2007, 01.06.2010, δόθηκε η ερμηνεία της λέξεως κακοτεχνίες και πως αυτές αποδεικνύονται: «Κατ΄ αρχάς η άρνηση εκ μέρους ενός διαδίκου ότι αυτός προκάλεσε κακοτεχνίες κατά την εκτέλεση ενός έργου που του είχε ανατεθεί, δεν σημαίνει και άρνηση ύπαρξης κάποιων προβλημάτων που αντικειμενικά μπορούν να διαπιστωθούν στις εκτελεσθείσες εργασίες. Ο όρος «κακοτεχνίες», δεν σημαίνει τίποτε άλλο παρά, όπως η γραμματική ερμηνεία της λέξης υποδηλώνει, την κακή κατασκευή εκείνου που ανέλαβε να εκτελέσει ο διάδικος. Δικαιούται επομένως ο διάδικος ο οποίος αρνείται ότι ευθύνεται για κακοτεχνίες, να προβάλει τη θέση ότι οποιαδήποτε προβλήματα παρουσιάστηκαν στο έργο οφείλονται σε αιτίες άλλες που δεν τον αφορούν και ασφαλώς το Δικαστήριο επίσης μπορεί να καταλήξει ότι δεν αποδείχθηκε ότι ο διάδικος ευθύνεται για κακοτεχνίες και ότι τα όποια προβλήματα παρουσιάστηκαν καταλογίζονται αλλού ή σε άλλους. Όπως καθίσταται φανερό, αυτός ο Λόγος Έφεσης και η αιτιολογία του καλύπτονται από τον προηγούμενο. Εκ του περισσού δε, επαναλαμβάνουμε ότι η διακρίβωση ύπαρξης προβλημάτων, ελλειμμάτων ή αδυναμιών σε ένα έργο που ανέλαβε να κατασκευάσει ένας διάδικος δεν δημιουργεί, χωρίς άλλο, θέμα κακοτεχνιών και δεν εξουδετερώνει ή μειώνει την υποχρέωση εκείνου που εγείρει θέμα ευθύνης να στοιχειοθετήσει την αμέλεια που καταλογίζει στο διάδικο ή την ύπαρξη και παράβαση συμβατικού όρου στο πλαίσιο εκτέλεσης της σύμβασης». Απόκλιση από τα σχέδια ή ακόμη και εργασίες που δεν εκτελέσθηκαν ως έπρεπε, ενδεχομένως να έχουν ένα οικονομικό κόστος για επιδιόρθωση ή επαναφορά τους. Στην κρινόμενη περίπτωση δεν υπάρχει τέτοια αποτίμηση σε κόστος ή σε χρηματική αξία των αποκλίσεων στις κατασκευές τις οποίες το Δικαστήριο βρήκε ότι υπάρχουν. Εάν υπήρχε και αποδεικνύονταν, ο εργοδότης, εδώ η Εναγομένη 1, θα είχε δικαίωμα είτε να το αποκόψει από το ποσό που οφείλει να καταβάλει στον εργολάβο/Ενάγουσα είτε να το διεκδικήσει υπό μορφή ανταπαιτήσεως. Δεν γίνεται εδώ, ούτε το ένα ούτε το άλλο. Συνακόλουθα κρίνεται πως η Ενάγουσα δικαιούται στην πληρωμή των αξιώσεων που αφορούν την εκτελεσθείσα εργασία. Δικαιούται όμως να την αξιώνει μόνο από την Εναγομένη 1, η οποία είναι η αντισυμβαλλόμενη της. Το γεγονός ότι, όπως αναφέρθηκε, οι πληρωμές εγίνοντο με επιταγές της Εναγομένης 2 εταιρείας, αυτό δεν την καθιστά υπεύθυνη. Ο αξιούμενος τόκος 9% δεν μπορεί να επιδικασθεί. Το συμβόλαιο προνοεί για νόμιμο τόκο. Δεν έχει αποδειχθεί ποιο ποσοστό ήταν τότε αλλά εν πάση περιπτώσει ο τόκος, ως ειδική ζημιά πρέπει να αποδεικνύεται αυστηρά. Εγγυητική επιστολή Με την έκθεση απαίτησης, παρ. 18 Α, αξιώνεται διάταγμα που να ακυρώνει, αναστέλλει, παγοποιεί την εγγυητική επιστολή πιστής εκτέλεσης ημερ. 13.11.08 για το ποσό των €164.450 Όπως ανωτέρω λέχθηκε, την εγγυητική αυτή παρείχε η Ενάγουσα προς την Εναγομένη 1 δυνάμει του συμβολαίου Τεκμήριο
- Σύμφωνα με τον Μ.Ε.1, ήδη οι Εναγόμενοι εισέπραξαν το ποσό της εγγυητικής. Σχολιάζοντας το θέμα της εγγυητικής ο συνήγορος των Εναγομένων, υπέδειξε πως το θέμα τούτο έχει επιλυθεί με ενδιάμεση απόφαση του Δικαστηρίου. Η εγγυητική επιστολή (Τεκμήριο 3) αναφέρει: «Κατά παράκληση των αιτητών κρατούμε στη διάθεσή σας το πιο πάνω ποσό ως εγγύηση, για την πιστή εκπλήρωση από τους αιτητές των υποχρεώσεων τους δυνάμει της μεταξύ σας συμφωνίας για την ανέγερση βιομηχανικού κτιρίου στην Αγία Βαρβάρα στην Πάφο και αναλαμβάνουμε να σας πληρώσουμε το πιο πάνω ποσό χωρίς αναφορά στους αιτητές και ανεξάρτητα από οποιαδήποτε ένσταση από μέρους τους, αμέσως με τη λήψη της γραπτής απαιτήσεως σας στην οποία πρέπει να αναφέρετε ότι οι αιτητές δεν έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις τους δυνάμει της πιο πάνω συμφωνίας και ότι ζητάτε πληρωμή σύμφωνα με την εγγύηση αυτή Εννοείται πάντοτε ότι η συνολική υποχρέωση της Τράπεζας σύμφωνα με την εγγύηση αυτή περιορίζεται στο πιο πάνω ποσό. Η εγγύηση μας αυτή ισχύει μέχρι της πιο πάνω ημερομηνίας λήξεως. Οποιαδήποτε απαίτηση σύμφωνα με την εγγύηση αυτή πρέπει να υποβληθεί σε μας γραπτώς και έγκαιρα ώστε να βρίσκεται στα χέρια της Τράπεζας μέχρι την πιο πάνω ημερομηνία. Μετά την ημερομηνία αυτή οποιαδήποτε υποχρέωση μας τερματίζεται και η εγγύηση μας θα θεωρείται άκυρη και χωρίς ισχύ είτε η παρούσα μας επιστραφεί για ακύρωση είτε όχι». Με την καταχώρηση της παρούσας αγωγής, είχε αξιωθεί από την Ενάγουσα έκδοση διατάγματος το οποίο να εμποδίζει την Εναγόμενη 1 από το να εισπράξει το ποσό της εγγυητικής, διάταγμα το οποίο εξεδόθη μονομερώς στις 5.6.
- Μετά από ακροαματική διαδικασία, το ρηθέν διάταγμα ακυρώθηκε. Η Εναγόμενη 1 έχει εισπράξει το ποσό της εγγυητικής επιστολής και συνεπώς η σχετική αξίωση της έκθεσης απαίτησης κατέστη άνευ αντικειμένου. Αξίωση για ξυλότυπο Η θέση και μαρτυρία του κ. Χ΄΄ Μιτσή επί της συγκεκριμένης αξίωσης είναι η πιο κάτω: «Έχουν εκτελεσθεί από την Ενάγουσα διάφορες εργασίες όπως η τοποθέτηση ξυλότυπου (καλουπιών) στην πλάκα του ορόφου κατά 60% και η εργασία αυτή κοστολογείται στο ποσό των €45.000.- το οποίο παραμένει απλήρωτη μέχρι και σήμερα. Σε σχέση με το ποσό των €45.000 αναφέρω τα ακόλουθα. Σε επιστολή του Αρχιτέκτονα ημ. 1/06/2009 αναφέρεται ότι η εργασία σε σχέση με το ξυλότυπο της πλάκας ορόφου επερατώθη κατά 60%. Σύμφωνα με το αναλυτικό δελτίο προσφοράς το ξυλότυπο είχε συμφωνηθεί να γίνει για το ποσό των €80.078 (Ο μισός κατασκευαστικός αρμός)». (Τεκμήριο 7 και Τεκμήριο 6). Αυτή επιβεβαιώνεται από την πιστοποίηση του αρχιτέκτονα και σημαντικό είναι πως δεν έχει αμφισβητηθεί ούτε αντικρουστεί. Συνεπώς δικαιούται σε έκδοση ποσού €45.000.- Αξίωση για μισθούς/απώλεια κέρδους κλπ / Αποζημιώσεις Τα εν λόγω ποσά διεκδικούνται και μπορούν να αποδοθούν μόνο στη βάση αποζημιώσεων. Συγκεκριμένα: Με την παρ. 18 (Ζ) επιζητείται ποσό €32.000.- ως απώλεια μισθών τους οποίους αναγκάζεται να καταβάλλει σε προσωπικό το οποίο μετά την παύση των εργασιών δεν εργάζεται στην οικοδομή. Με την παρ. 18 (Η) επιζητείται ποσό €200.000.- για διαφυγόντα κέρδη ενώ με την παρ. 18 (Θ) αξιώνονται αποζημιώσεις λόγω αντισυμβατικής συμπεριφοράς. Το τελευταίο ποσό δεν καθορίζεται πλην όμως με τη μαρτυρία του Μ.Ε.1 και την αγόρευση του συνηγόρου της Ενάγουσας εξειδικεύεται σε αυτό των €164.450.-, εκείνο το οποίο εισέπραξε η Εναγόμενη 1 από την εγγυητική επιστολή. Αποτελεί γνωστή νομολογιακή αρχή ότι αποζημιώσεις είναι πληρωτέες μόνο μετά από τερματισμό της σύβασης (Bulk oil A. G. v. AHK κ.α., Πολιτική Έφεση 10324/14.9.2001). Με το δικόγραφο της έκθεσης απαίτησης της Ενάγουσας δεν υπάρχει ισχυρισμός περί τερματισμού της σύμβασης. Οι διεκδικήσεις της κινήθηκαν και περιστράφηκαν γύρω από ένα άξονα. Την εκτέλεση των εργασιών σύμφωνα με τη σύμβαση και την αξία της εκτελεσθείσας εργασίας. Ακόμη και η αξίωση για αποζημίωση λόγω αντισυμβατικής συμπεριφοράς και οι άλλες, περιπλέκονται με τις λοιπές αξιώσεις και γεγονότα που συνθέτουν τη βάση για απόδοση αμοιβής και αξίας εκτελεσθείσας εργασίας. Γι΄ αυτό και δεν καθορίζεται το μέτρο των αποζημιώσεων. Είναι προφανές ότι η αγωγή καταχωρήθηκε πολύ σύντομα μετά την ανάκληση της επιταγής των €200.000.-. (προτού επέλθει οποιοσδήποτε τερματισμός) για να προλάβουν την Εναγομένη 1 και την εμποδίσουν να εισπράξει την εγγυητική επιστολή. Επιστολή τερματισμού απεστάληκε από τον συνήγορο της Εναγομένης 1 στις 29.7.09 (Τεκμήριο 10 Β και Τεκμήριο 79). Συνεπώς κρίνεται πως η Ενάγουσα δεν δικαιούται στην επιδίκαση των αξιούμενων αποζημιώσεων. Τα οποιαδήποτε ποσά έχουν κριθεί ότι δικαιούται η Ενάγουσα, δεν δικαιούται να τα διεκδικεί εναντίον του Εναγομένου 3, ο οποίος ενεργούσε πάντοτε υπό την ιδιότητα του διευθυντή της Εναγομένης 1 και Εναγομένης 2 και δεν έχει στοιχειοθετηθεί οποιαδήποτε προσωπική του ευθύνη. Η σύμβαση υπογράφηκε και συνομολογήθηκε με την Εναγόμενη
- Δεν υπογράφει ο Εναγόμενος 3 ως εγγυητής. Ούτε υπάρχει ξεχωριστή ευθύνη δική του ως εγγυητή ή άλλως πως. Ο Γ. Σιακόλας υπέγραψε το Τεκμήριο 1 εκ μέρους του εργοδότη υπό την ιδιότητα του διευθυντή, όπως και ο Χ΄΄ Μιτσής υπέγραψε εκ μέρους του εργολάβου υπό την ιδιότητα του διευθυντή. Η αναφορά στην παράγραφο 9 της έκθεσης απαίτησης ότι ο Εναγόμενος 3 όταν υπέγραφε την επιταγή της Εναγομένης 2 υποσχέθηκε και ανέλαβε προσωπικά την εξόφληση των οφειλόμενων ποσών, δεν είναι αρκετή για να τον καταστήσει υπεύθυνο. Άλλο η ποινική και άλλο η αστική ευθύνη του διαδίκου. Συνακόλουθα: Εκδίδεται απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγομένης 1 για: (α) Ποσό €814.750,80.- (β) Ποσό €45.000.- Εναντίον της Εναγομένης 2 για ποσό €200.000.- Επιδικάζονται έξοδα υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγομένης 1 και 2 αλληλεγγύως και κεχωρισμένως, όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Η αγωγή εναντίον του Εναγομένου 3 απορρίπτεται χωρίς έξοδα, αφού εκπροσωπήθηκαν όλοι οι Εναγόμενοι από τον ίδιο δικηγόρο έχοντας κοινή υπεράσπιση. (Υπ.) ............... Δ. Σωκράτους, Π.Ε.Δ. Πιστόν αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΑΜ Subject: Civil /Final Αναφορά: (Σύμβαση εργολαβίας - άδεια οικοδομής - διατακτικά αρχιτέκτονα) cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο