ΛΑΜΠΡΟΥ ΒΕΡΕΡ ν. ΧΑΡΗ ΙΕΡΩΝΥΜΙΔΗ κ.α., Πολιτική Αγωγή Αρ.: 80/2011, 28/3/2017 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDAMM:2017:A18 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: ΜΙΧΑΛΗ Γ. ΛΟΪΖΟΥ, Ε. Δ. Πολιτική Αγωγή Αρ.: 80/2011 Μεταξύ: ΛΑΜΠΡΟΥ ΒΕΡΕΡ Ενάγοντα - και -
- ΧΑΡΗ ΙΕΡΩΝΥΜΙΔΗ
- ΑΝΝΑ ΙΕΡΩΝΥΜΙΔΟΥ
- ΓΛΑΥΚΟΥ Κ. ΙΩΑΝΝΟΥ Εναγομένων ------------------- Ημερομηνία: 28/03/2017 Αίτημα κατά την δίκη, για κατάθεση έκθεσης πραγματογνώμονα, ημερομηνίας 07/03/2017 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τον Ενάγοντα: κα Μαρία Χατζήκωσταντη για την Γ. Φ. Πιττάτζης Δ. Ε. Π. Ε. Για Εναγομένους 1 και 2: κα Κατερίνα Λιασίδου Για τον Εναγόμενο 3: κ. Άρης Κλεάνθους για την Ν. Κ. Κλεάνθους & Σια Δ. Ε. Π. Ε. --------------------- ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ
- Έχει κληθεί από πλευράς Εναγομένου 3 και είναι ενώπιον του Δικαστηρίου, πρόσωπο που παρουσιάζεται ως «πραγματογνώμονας», ο κ. Αντώνης Μάμας, για να μαρτυρήσει αναφορικά με την υπεράσπιση του Εναγομένου
- Ο μάρτυρας, έχει αναφέρει ότι έχει ετοιμάσει έκθεση «σχετική με την παρούσα υπόθεση» και ως εκ τούτου, του ζητήθηκε από την συνήγορο του Εναγομένου 3 να την καταθέσει ως τεκμήριο. Η έκθεσης, έχει, ως διαπιστώνεται από την τοποθέτηση της συνηγόρου του Ενάγοντα, ήδη αποκαλυφθεί στην πλευρά του Ενάγοντα, ώστε να μην τίθεται ένσταση ως προς την παρουσίαση της ως μέρους του μαρτυρικού υλικού (από αυτή την άποψη)•, όμως, έχει εγερθεί από πλευράς Ενάγοντα ένσταση ως προς την σχετικότητα της με τα επίδικα ζητήματα, καθότι, περιέχει αναφορές για γεγονότα τα οποία είναι εκτός δικογράφων.
- Όπως υποστηρίζει η πλευρά του Ενάγοντα, στο προτεινόμενο προς κατάθεση έγγραφο, περιλαμβάνονται ισχυρισμοί περί γεγονότων που αφορούν τους κοινόχρηστους χώρους ολόκληρου του συγκροτήματος που βρίσκονται τα επίδικα διαμερίσματα, - το οποίο μάλιστα περιλαμβάνεται από διάφορα τμήματα («μπλόκς») - για να υποστηριχθεί από τον μάρτυρα η άποψη ότι υφίστανται προβλήματα σε αυτό λόγω αστοχιών όταν αυτό κατασκευαζόταν. Ο μοναδικός ισχυρισμός στην υπεράσπιση του Εναγομένου 3, ως προς την ισχυριζόμενη από πλευράς Ενάγοντα, οχληρίας που προέρχεται από το διαμέρισμα υπ' αρ. 8, καταγράφει ότι ο Εναγόμενος 3 ουδέποτε υπήρξε αμελής στην συντήρηση και επιδιόρθωση του διαμερίσματος αυτού, σε σχέση με το οποίο παράλληλα προβάλλει τον ισχυρισμό ότι δεν έχει οποιαδήποτε ευθύνη.
- Η πλευρά του Εναγομένου 3, σε ένα παραλληλισμό που προέβη σε ότι αφορούσε ένσταση της πλευράς του Ενάγοντα για παρουσίαση έκθεσης πραγματογνώμονα από πλευράς Εναγομένων 1 και 2 αναφορικά με την δική τους υπόθεση, - ερμηνεύοντας, κατά κάποιο τρόπο, την ενδιάμεση, ως προς την εν λόγω ένσταση, απόφαση του Δικαστηρίου, ότι υποστηρίζει το βάσιμο της παρουσίασης έκθεσης πραγματογνώμονα και από πλευράς Εναγομένου 3 -, υποστήριξε ότι, το Δικαστήριο, δεν έχει την ευχέρεια να αποκλείσει «επιστημονική μαρτυρία», ή να βασιστεί σε «επιστημονική μαρτυρία που αποκλείει γεγονότα». Είναι απαραίτητο το Δικαστήριο για να έχει μία σφαιρική εικόνα για τα γεγονότα της πραγματικής κατάστασης των επίδικων διαμερισμάτων, να ακούσει και πραγματογνώμονα τον οποίο έχει κλητεύσει ο Εναγόμενος 3, ειδικότερα αφού ο πραγματογνώμονας που παρουσίασε την υπόθεση των Εναγόντων, δεν εξέτασε και το διαμέρισμα υπ' αρ. 8 προς διαμόρφωση της άποψης που παρουσίασε στο Δικαστήριο. Σε κάθε περίπτωση, υποστήριξε περαιτέρω η πλευρά του Εναγομένου 3, το Δικαστήριο πρέπει να ακούσει την μαρτυρία και ακολούθως να αξιολογήσει εάν αυτή δύναται να αποκλεισθεί.
- Σκόπιμο είναι να καταγραφεί το τι είναι επίδικο μεταξύ Ενάγοντα και Εναγομένου 2, βάσει της δικογραφίας.
- Ο Ενάγοντας, με τις παραγράφους 9, 11 και 12 της έκθεσης απαίτησης του, ισχυριζόταν, ότι, «οι εναγόμενοι 1, 2 και 3 ή και εκάτερος τούτων από ή περί το 2000 παρέλειπαν να συντηρούν ή και επιδιορθώνουν τα εν λόγω διαμερίσματα τους 7 και 8 ή και τους ανθώνες του ή και επέτρεπαν να διοχετεύονται ή και εισδύουν νερά ή και υγρά ή και υγρασία στα διαμερίσματα της Γεωργίας Καούλλας που βρίσκονται κάτω από τα διαμερίσματα των εναγομένων με αποτέλεσμα να προκαλείται συνεχής οχληρία ή και ζημιά ή και επέμβαση με αποτέλεσμα η κα Γεωργία Καούλλα να εγείρει την αγωγή υπ' αρ. 153/04 του Ε. Δ. Αμμ/στου η οποία διευθετήθηκε εξώδικα», ότι, «ο εναγόμενος 3 από ή περί το 2008 παραλείπει να συντηρεί ή και επιδιορθώνει το εν λόγω διαμέρισμα τους 8 ή και τες βεράντες του ή και επιτρέπει να διοχετεύονται νερά ή και υγρασία στο διαμέρισμα αρ. 2 του ενάγοντα που βρίσκεται κάτω από το διαμέρισμα 8 του εναγομένου με αποτέλεσμα να προκαλείται συνεχής οχληρία ή και ζημιά ή και επέμβαση» και ότι «από την υγρασία ή και υγρά ή και νερά που προέρχονται από τα διαμερίσματα των εναγομένων μουσκεύουν ή και υγραίνονται οι τοίχοι ή και οροφή των διαμερισμάτων του ενάγοντα με αποτέλεσμα να αναπτύσσονται ή και εκτρέφονται ή και δημιουργούνται ή και να υπάρχει κίνδυνος να δημιουργηθούν μύκητες και να πέφτουν ασβέστες ή και άλλα κομμάτια από κουγκρί από το ταβάνι ή και τους τοίχους των διαμερισμάτων του ενάγοντα ή και να διατρέχει κίνδυνο καταστροφής το επενδυμένο ξύλινο ταβάνι στο διαμέρισμα 2 του ενάγοντα».
- Ο Εναγόμενος 3, με την έκθεση υπεράσπιση του, αρνούμενος γενικά τους προαναφερόμενους ισχυρισμούς του Ενάγοντος περί οχληρίας, απαντούσε ότι:
(1)δεν είναι ο ιδιοκτήτης του διαμερίσματος υπ' αρ. 8 και ότι ο ίδιος απλά το χρησιμοποιεί κάποια Σαββατοκύριακα και κάποιες ημέρες κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Τόνιζε μάλιστα, ότι, το εν λόγω διαμέρισμα χρησιμοποιείται και από άλλα ενήλικα μέλη της οικογένειας του για τα οποία ο ίδιος δεν ευθύνεται;
(2)ότι «δεν υπέχει οποιαδήποτε ευθύνη για την ισχυριζόμενη οχληρία και/ή ζημιά και/ή επέμβαση στο διαμέρισμα 2 του ενάγοντα.»; και ότι
(3)«ουδέποτε υπήρξε αμελής αναφορικά με την συντήρηση και/ή επιδιόρθωση του διαμερίσματος 8 για το οποίο εν πάση περιπτώσει δεν υπέχει οιανδήποτε ευθύνη.». 7. Η δικογραφία στην αστική δίκη, αποτελεί σαφή και αναντίλεκτο οδηγό για το εκδίκαζαν Δικαστήριο. Είναι νομολογημένο ότι, τα δικόγραφα των διαδίκων, καθορίζουν την πορεία της υπόθεσης και της μαρτυρίας που είναι επιτρεπτό να δοθεί. Αυτός είναι και ο λόγος, που, όπως έχει κατ' επανάληψη διατυπωθεί από τη νομολογία, χρειάζεται σαφής προσδιορισμός στη δικογραφία των εκατέρωθεν προβαλλόμενων ισχυρισμών, ώστε να καταστεί γνωστό ποια ζητήματα είναι που το Δικαστήριο καλείται να επιλύσει και σε σχέση με τα οποία θα ακούσει μαρτυρία. Ο βέβαιος προσδιορισμός των επιδίκων θεμάτων αποκλείει τον αιφνιδιασμό και παρέχει στους αντιδίκους την πρέπουσα ευκαιρία να θέσουν ενώπιον του δικαστηρίου την υπόθεση τους (βλ. Homeros Th. Kourtis a. o. v Panos K. Iasonides
(1970)1 C.L.R. 180, Christakis Loucaides v CD. Hay and Sons Ltd
(1971)1 C.L.R. 134, Charalambous v Metalco Ltd
(1982)1 A.A.Δ. 636, G.I.P. Constructions v Neophytou a. a.
(1983)1(B) C.L.R. 669, Γεώργιος Παπαγεωργίου ν Λούη Κλάππα (Investments Services) Ltd
(1991)1 Α.Α.Δ. 24, Παπακοκκίνου ν Θεοδοσίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 379, Λυσιώτης ν Αχιλλέως
(1998)1 Α.Α.Δ. 1567, Mindoras Estates Ltd v Αποστόλου Ποταμού κ. α.
(2012)1 Α.Α.Δ. 1729). 8. Όπως αναφέρθηκε από τον έντιμο Δ. Α. Δ., Σ. Ναθαναήλ, στην υπόθεση Παναγιώτης Παρλάτα ν Στέλλας Δημητρίου, ECLI:CY:AD:2014:A339, Πολιτική Έφεση Αρ. 387/2009, 21/05/2014, με αναφορά στις αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις υποθέσεις Παφίτης ν Κακουρή
(1992)1 Α.Α.Δ. 1154 και Μερκής ν Intertobacco (Cyprus) Ltd
(2003)1 Α.Α.Δ. 1091, «Το Δικαστήριο δεν μπορεί να επεκτείνεται και να συζητά ή να επιλύει θέματα άλλα από αυτά που είναι ή παραμένουν επίδικα κατά τη συμπλήρωση των εγγράφων προτάσεων ή που νομότυπα προστίθενται κατά την ημέρα ή τη διάρκεια της δίκης». Προσθέτοντας στην συνέχεια, με αναφορά στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Latifundia Properties Ltd v Ψακή κ. α.
(2003)1 Α.Α.Δ. 670, ότι «Ακόμη και γενική άρνηση θετικού ισχυρισμού δεν εξυπακούει την προβολή θετικών ισχυρισμών.» (βλ. επίσης Γεώργιος Παπαγεωργίου ν Λούη Κλάππα (Investments Services) Ltd
(1991)1 Α.Α.Δ. 24, Μελάς v Κυριάκου
(2003)1 Α.Α.Δ. 826, Αθηνά Βαριάνου ν Δρ. Ανδρέα Π. Βορκά
(2010)1 Α.Α.Δ. 1541). 9. Πρόκειται για την αρχή που θέλει οποιοδήποτε ισχυρισμό που γίνεται σε δικόγραφο οποιουδήποτε διαδίκου να εκλαμβάνεται ως παραδεκτός από τον αντίδικο, εκτός και εάν αυτός τον έχει αντικρούσει ουσιαστικά («traverse») στο δικόγραφο του (βλ. Χρίστου ν Khoreva
(2001)1 Α.Α.Δ. 1874 και Παναγιώτης Παρλάτα ν Στέλλας Δημητρίου, ECLI:CY:AD:2014:A339, Πολιτική Έφεση Αρ. 387/2009, 21/05/2014). Ουσιαστική αντίκρουσης ισχυρισμών, μπορεί να γίνει, είτε με άρνηση, είτε με δήλωση περί μη αποδοχής, και είτε ρητά, είτε συμπερασματικά. Αυτό που αναμένεται, είναι, η άρνησης γεγονότων, να συνοδεύεται από λόγους για την άρνηση τους και εκεί και όπου υπάρχει μία διαφορετική εκδοχή ως προς τα γεγονότα της υπόθεσης, αυτή να παρατίθεται, από την στιγμή που το δικόγραφο της υπεράσπισης εξυπηρετεί, τόσο ως προς το να απαντηθούν οι ισχυρισμοί του ενάγοντος, όσο και ως προς το να δηλωθεί (θετικά / «positively») η υπόθεσης του εναγομένου. Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα Odgers On Civil Court Actions, 24 έκδοση, στις παραγράφους 13.07 και 13.08: «Every allegation of fact made in a statement of claim or counterclaim which the party on whom it is served does not intend to admit must be specifically traversed by him in his defence or defence to counterclaim as the case may be; and a general denial of such allegations, or a general statement of non-admission of them, is not a sufficient traverse of them. The effect of the rules is to prevent a defendant pleading the general issue, as it was called, and to make him "take matter by matter, and traverse each of them separately". ...». 10. Υπό την επιφύλαξη πάντοτε της αρχής, ότι, εκεί και όπου οι ισχυρισμοί στην έκθεση υπεράσπισης, χαρακτηρίζονται από κάποια γενικότητα στη διατύπωση, - με την έννοια ότι δεν εκτίθενται πλήρως οι λεπτομέρειες των λόγων άρνησης θετικών ισχυρισμών της έκθεσης απαίτησης, αλλά, προσδιορίζουν ικανοποιητικά τους λόγους για την άρνηση - και ο ενάγοντας διάδικος δεν αναζήτησε σε σχέση με αυτούς λεπτομέρειες, ως είχε την δικονομική ευχέρεια να πράξει, το Δικαστήριο υποχρεούται να αποδεχθεί την εισαγωγή μαρτυρίας για τα επί μέρους γεγονότα, προς απόδειξη τέτοιων ισχυρισμών (βλ. Κουρσουμά ν Κοσμά
(1991)1 Α.Α.Δ. 973, Παναγή κ. α. ν Κακόψιτου κ.ά.
(2001)1 Α.Α.Δ. 839 και Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου κ. α. ν Rawnswello Trading Co Ltd
(2003)1 Α.Α.Δ. 1570).
- Στην προκείμενη περίπτωση, έχοντας εξετάσει το σύνολο των ενώπιον μου δεδομένων, καταλήγω στο να αποκλείσω την παρουσίαση της προτεινόμενης έκθεσης και μαρτυρίας πραγματογνώμονα από πλευράς Εναγομένου
- Ο λόγος είναι, γιατί, από την έκθεση της υπεράσπισης του Εναγομένου 3, δεν φαίνεται να έχουν αντικρουστεί θετικά οι ισχυρισμοί του Ενάγοντα, ως έχουν προαναφερθεί, περί της ισχυριζόμενης σε βάρος του οχληρίας από το διαμέρισμα υπ' αρ.
- Η προβαλλόμενη στην έκθεση υπεράσπισης θέση του, σε ότι αφορά αυτούς, ότι, «δεν υπέχει οποιαδήποτε ευθύνη για την ισχυριζόμενη οχληρία και/ή ζημιά και/ή επέμβαση στο διαμέρισμα 2 του ενάγοντα.»; και ότι
(3)«ουδέποτε υπήρξε αμελής αναφορικά με την συντήρηση και/ή επιδιόρθωση του διαμερίσματος 8 για το οποίο εν πάση περιπτώσει δεν υπέχει οιανδήποτε ευθύνη.», συνιστούν γενική άρνηση, αφού δεν προσδιορίζουν καθόλου τους λόγους γιατί «δεν υπέχει οποιαδήποτε ευθύνη για την ισχυριζόμενη οχληρία και/ή ζημιά και/ή επέμβαση στο διαμέρισμα 2 του ενάγοντα» ή γιατί «ουδέποτε υπήρξε αμελής αναφορικά με την συντήρηση και/ή επιδιόρθωση του διαμερίσματος 8», που δεν δικαιολογούν την προσαγωγή θετικών ισχυρισμών προς αντίκρουση τους. Εφαρμόζεται συνεπώς εδώ ο δικαστικός λόγος του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις υποθέσεις Latifundia Properties Ltd v Ψακή κ. α.
(2003)1 Α.Α.Δ. 670, Γεώργιος Παπαγεωργίου ν Λούη Κλάππα (Investments Services) Ltd
(1991)1 Α.Α.Δ. 24, Μελάς v Κυριάκου
(2003)1 Α.Α.Δ. 826 και Αθηνά Βαριάνου ν Δρ. Ανδρέα Π. Βορκά
(2010)1 Α.Α.Δ. 1541), χωρίς υπόβαθρο για εφαρμογή του δικαστικού λόγου του Ανωτάτου Δικαστηρίου στις υποθέσεις Κουρσουμά ν Κοσμά
(1991)1 Α.Α.Δ. 973, Παναγή κ. α. ν Κακόψιτου κ.ά.
(2001)1 Α.Α.Δ. 839 και Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου κ. α. ν Rawnswello Trading Co Ltd
(2003)1 Α.Α.Δ. 1570, καθότι το ζήτημα εδώ, δεν αφορά, μη ικανοποιητικό προσδιορισμό των λόγων άρνησης των ισχυρισμών του Ενάγοντα από πλευράς Εναγομένου 3, οπόταν σε σχέση με αυτούς θα έπρεπε να είχαν αναζητηθεί λεπτομέρειες από πλευράς Ενάγοντος, αλλά για μη προσδιορισμό των λόγων άρνησης των ισχυρισμών του Ενάγοντα από πλευράς Εναγομένου
- Ως αναφέρεται από τα διάφορα συγγράμματα στα οποία αναλύεται το ζήτημα της δικογραφίας, ένας εύκολος τρόπος διαπίστωσης του πότε ένας ισχυρισμός αντιβαίνει του κανόνα της «ειδικότητας στην άρνηση» («denials must be specific»), είναι όταν άρνηση για έναν ισχυρισμό, μπορεί να δικαιολογηθεί από πολλούς διαφορετικούς λόγους, χωρίς να ξεκαθαρίζει για ποιο από όλους αυτούς τους λόγους είναι που προβάλλεται. Αυτό παρατηρείται και στην προκείμενη περίπτωση.
- Στην υπόθεση Αθηνά Βαριάνου ν Δρ. Ανδρέα Π. Βορκά
(2010)1 Α.Α.Δ. 1541 που αφορούσε ιατρική αμέλεια, η υπεράσπιση αποτελείτο από γενική άρνηση των ισχυρισμών της ενάγουσας, χωρίς κανένα ισχυρισμό ή καμία θέση, και χωρίς καμία αναφορά σε ουσιώδη γεγονότα. Εκρίθη από το Ανώτατο Δικαστήριο ότι, εσφαλμένα επετράπη από το πρωτόδικό δικαστήριο η εισαγωγή μαρτυρίας από πλευράς εναγομένου για επιστημονικές θέσεις, που ενώ τις είχε, δεν τις δικογράφησε.
- Συνεπώς, ναι μεν, ως έχω ήδη αναφέρει σε άλλη ενδιάμεση απόφαση μου σε αυτή την υπόθεση, «εφόσον μάρτυρας παρουσιάζεται ως πραγματογνώμονας, αυτός μπορεί να παρουσιάσει μαρτυρία σε ότι αφορά το ζήτημα της πραγματογνωμοσύνης για το οποίο έχει κληθεί στο Δικαστήριο, και το εάν η μαρτυρία του ή η γνώμη του θα γίνει αποδεκτή από το Δικαστήριο, αυτό θα εξαρτηθεί, μεταξύ άλλων, και από το κατά πόσο τα γεγονότα επί των οποίων βασίζει την πραγματογνωμοσύνη του, θα έχουν αποδειχθεί από πλευράς Εναγομένων . με αποδεκτή μαρτυρία, κατά το κατάλληλο στάδιο, που είναι το στάδιο κατά το οποίο το Δικαστήριο θα εκτιμήσει την μαρτυρία που τελικώς θα έχει προσαχθεί από τους διαδίκους για την υπόθεση τους», νοουμένου όμως πάντοτε ότι «η μαρτυρία του κινείται εντός της εμβέλειας του τι είναι επίδικου μεταξύ της Ενάγουσας και των Εναγομένων .». Δεν θα επεκταθώ σε ζητήματα που αφορούν την υπόθεση του Ενάγοντα και των Εναγομένων 1 και 2, όπως επιχείρησε να εισάγει στην συζήτηση του υπό κρίση Αιτήματος ο συνήγορος του Εναγομένου 3, καθότι, ούτε αντιστοιχία θέσεων υπεράσπισης υπάρχει, ούτε και μπορεί η απόφαση μου αυτή να συναρτηθεί από μία άλλη προγενέστερα εκδοθείσα απόφαση μου που εκρίθη επί διαφορετικής βάσης.
- Συνεπώς, σε αυτό το στάδιο, αποκλείω την παρουσίαση της έκθεσης και μαρτυρίας του μάρτυρα που έχει παρουσιαστεί ως πραγματογνώμονας, κ. Αντώνη Μάμα.
- Τα έξοδα της 07ης/03/2017 θα είναι έξοδα δίκης. (Υπ.) _________________________ ΜΙΧΑΛΗΣ Γ. ΛΟΪΖΟΥ, Ε. Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο