MARGARET WENDY McGOWAN ν. ΔΗΜΟΥ ΣΩΤΗΡΑΣ, Αγωγή υπ' αρ.: 420/2012, 25/7/2017

(2000)1 Α.Α.∆. 551) και εάν το Δικαστήριο καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το εν λόγω δικαίωμα του ενάγοντος έχει παραγραφεί, δεδομένου ότι, ως έχει προαναφερθεί, η ουσία της υπόθεσης δεν έχει ακουστεί, προχωρεί στην έκδοση διαταγής αναστολής της διαδικασίας της Αγωγής αντί απόρριψης της (βλ. Δημήτρης Φεσσα κ. α. ν Ευανθίας Α. Κασάπη

(1994)1 ΑΑΔ 337). Το ζήτημα της παραγραφής, σημειώνεται, ως δικαιοδοτικό, υπάρχει η άποψης ότι μπορεί, σε κάθε περίπτωση, ακόμη και εάν δεν έχει δικογραφηθεί από πλευράς εναγομένου ως ζήτημα προς εξέταση, να εξεταστεί από το Δικαστήριο και αυτεπάγγελτα (βλ. Κείμενο Διάλεξης ημερομηνίας 23/10/2012, από τον έντιμο, Δ. Α. Δ., Σ. Ναθαναήλ, με θέμα «Ο Νέος Περί Παραγραφής Νόμος, Βήμα Προς Τα Εμπρός Ή Προς Τα Πίσω» σελίδες 22 και 23). Υπάρχει φυσικά και η αντίθετη άποψης που εκφράζεται μέσα από τον [υφιστάμενο] Περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμο του 2012, Νόμος 66(I)/2012, και αποτελεί αρχή δικαίου και στο Ηνωμένο Βασίλειο, ότι ο εναγόμενος πρέπει να δικογραφήσει την υπεράσπιση της παραγραφής ώστε να μπορεί αυτή να εξεταστεί από το Δικαστήριο, το οποίο δεν μπορεί να επιληφθεί του ζητήματος αυτεπάγγελτα (βλ. στο σύγγραμμα Winfield & Jolowicz, Tort, 19έκδοση, στην παράγραφο 26-090). 2. Έχει επίσης νομολογηθεί, ότι, η καθιέρωση χρονικών πλαισίων για την άσκηση δικαιώματος επί ποινή παραγραφής, δεν προσκρούει στις διατάξεις του Άρθρου 30 του Συντάγματος. Αναγνωρίζεται, πλέον, ως θέμα δικαίου, η καθιέρωση, νομοθετικά, προθεσμιών για την άσκηση δικαιώματος, νοουμένου, ότι, ο χρόνος που τάσσεται δεν είναι ασφυκτικός σε βαθμό που να πλήττει τη δραστικότητα του δικαιώματος (βλ. Φοινικαρίδου ν Οδυσσέως

(2001)1 Α.Α.Δ. 1744, Μάριος Μυλωνάς ν Κατερινας Μυλωνά (Αρ. 2)

(2003)1Β Α.Α.Δ 688, Γιωργαλλάς ν Χ"Χριστοδούλου

(2000)1 Α.Α.Δ. 2060). Το Ε. Δ. Α. Δ. σε ότι αφορά τις -σε μεγάλο βαθμό ανάλογες- πρόνοιες της αγγλικής νομοθετικής πράξης, Limitation Act 1980, απεφάνθη ότι, το ζήτημα της παραγραφής, ως επεξηγείται στην συνέχεια, δεν αντίκεινται στις διατάξεις τις Ε. Σ. Δ. Α. (βλ. Stubbings v U.K.

(1997)1 F.L.R. 105). Πρόκειται -ως χαρακτηρίζεται στα διάφορα συγγράμματα-, για «υπεράσπιση δημόσιας πολιτικής» («public policy defence»), εφόσον η εφαρμογή της είναι ασύνδετη της διαγωγής του εναγομένου κατά τον χρόνο της ισχυριζόμενης διάπραξης του αστικού αδικήματος σε σχέση με το οποίο εγείρεται, που συνδέεται κυρίως με τις αποδεικτικές δυσκολίες που μπορούν να επέλθουν με την πάροδο του χρόνου (βλ. στο σύγγραμμα Winfield & Jolowicz, Tort, 19έκδοση, στις παραγράφους 26-087 και 26-088). Αν και η γενική αρχή θέλει τον εναγόμενο διάδικο να αποδεικνύει την υπεράσπιση του, η προαναφερόμενη υπεράσπιση της παραγραφής αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα αυτό, καθότι, άπαξ και δικογραφηθεί από πλευράς εναγομένου, ο ενάγοντας φέρει το βάρος απόδειξης ότι το δικαίωμα του έχει εγερθεί προτού αυτό παραγραφεί.

1. Στην προκείμενη περίπτωση, ο Εναγόμενος, με το δικόγραφο της έκθεσης υπεράσπισης του (βλ. παράγραφο 4Α της τροποποιημένης έκθεσης υπεράσπισης), «. ισχυρίζεται ότι η παρούσα Αγωγή πρέπει να απορριφθεί και/ή ανασταλεί λόγω παραγραφής του αγώγιμου δικαιώματος της Ενάγουσας που αφορά πράξη ή παράλειψη ή αμέλεια.». Την 20/11/2016, η προαναφερόμενη ένστασης του Εναγομένου, με την σύμφωνη γνώμη και της πλευράς της Ενάγουσας, αποφασίστηκε, κατόπιν αιτήματος του Εναγομένου, όπως προδικαστεί. Οτιδήποτε άλλο, παρά την σύμφωνο γνώμη των διαδίκων, δεν θα μπορούσε να εκδικαστεί, προτού το Δικαστήριο αποφασίσει το προαναφερόμενο, ως έχει προαναφερθεί, δικαιοδοτικό ζήτημα.
2. Με την Αγωγή της αυτή, η Ενάγουσα, αξιώνει από τον Εναγόμενο, αποζημιώσεις για ισχυριζόμενη αμέλεια και/ή παράβαση καθήκοντος που του εναποθέτει ο νόμος. Συγκεκριμένα, η Ενάγουσα, με την γενική οπισθογράφηση της, αξίωσε εναντίον του Εναγομένου: «Α. Αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες και/ή τραυματισμούς που υπέστη η Ενάγουσα κατά ή περί τις 23/04/2009 ενώ περπατούσε επί του πεζοδρομίου στη συμβολή της οδού . συνεπεία της αμέλειας και/ή παράβασης των εκ του Νόμου και/ή Κανονισμών απρρεόντων καθηκόντων και/ή συνεπεία παράβασης του καθήκοντος επιμέλειας του Εναγομένου και/ή των υπηρετών και/ή των υπαλλήλων του. Β. Ειδικές αποζημιώσεις εκ ποσού .ως ιατρικά έξοδα που υπέστη και/ή πλήρωσε συνεπεία των σωματικών βλαβών και/ή τραυματισμών που υπέστη η Ενάγουσα ως ανωτέρω αναφέρεται. Γ. Νόμιμο Τόκο. Δ. Έξοδα και Φ. Π. Α. . επί των εξόδων. Ε. Έξοδα επίδοσης.».
3. Ξεκινώ με την εξής παρατήρηση, αναγκαία για να χτίσω επί του σκεπτικού μου που ακολουθεί για να αποφασίσω το υπό εξέταση ζήτημα. Η απαίτησης της Ενάγουσας, ως προκύπτει από το γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα αυτής της Αγωγής, βασίστηκε, κατ' ουσία, στα αστικά αδικήματα της αμέλειας (βλ. Άρθρο 51 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148) και της παράβασης θέσμιου καθήκοντος (βλ. Μιχαήλ Ιωάννου Κουππαρής ν Οργανισμού Γεωργικής Ασφάλισης

(1997)1 Α.Α.Δ. 1780, Δήμος Πάφου ν C & N Kyriakou Ltd, ECLI:CY:AD:2017:A100, Πολιτική Έφεση Αρ. 228/2009, 23/03/2017, Peristeronopighi Transport Co. Ltd v Toumazos Th. Toumazou

(1970)1 C.L.R. 196), η οποία, όμως, επεκτάθηκε ανεπίτρεπτα με νέα βάση αγωγής, με την καταχώρηση της έκθεσης απαίτησης της, σε ότι αφορά το αστικό αδίκημα της «οχληρίας» (βλ. παράγραφο 9 της έκθεσης απαίτησης της Ενάγουσας και Άρθρα 45 έως 49 του Κεφ. 148) (βλ., ως προς το ανεπίτρεπτο της επέκτασης της βάσης αγωγής με αυτό τον τρόπο, την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Vasiliko Cement Works Ltd v World Tide Shipping Corporation

(1996)1 Α.Α.Δ. 389). Περιορίζω, ως εκ τούτου, την εξέταση μου για να αποφασίσω το εγειρόμενο ζήτημα περί παραγραφής του δικαιώματος της Ενάγουσας σε θεραπεία, στις προαναφερόμενες αποδεκτές, βάση της γενικής οπισθογράφησης της Ενάγουσας, βάσεις αγωγής, της αμέλειας και της παράβασης θέσμιου καθήκοντος. Αν και θα μπορούσε εδώ να λεχθεί, έστω και εκ του περισσού, ότι, σε κάθε περίπτωση, η απόφασης του Δικαστηρίου ως προς το κατά πόσο το δικαίωμα της Ενάγουσας σε θεραπεία στην βάση του αστικού αδικήματος της οχληρίας (είτε ιδιωτικής, είτε δημόσιας), δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετική από την απόφαση του [ως στην συνέχεια αναλύεται το σκεπτικό] επί του ιδίου ζητήματος, σε ότι αφορά το αστικό αδίκημα [τουλάχιστον] της αμέλειας, δεδομένου, ότι, πρόκειται για αστικά αδικήματα που κωδικοποιούνται στα Άρθρα 51 και 45 έως 49 του Κεφ. 148, για τα οποία [για τους λόγους που αναφέρονται στην συνέχεια] ισχύει η ίδια περίοδος παραγραφής, βάση του Άρθρου 68 του Κεφ.

2. Στο σημείο αυτό, πρέπει να γίνει μία παρένθεσης, ώστε να εξεταστεί η θέσης της Ενάγουσας, ότι, σε ότι αφορά το αστικό αδίκημα της παράβασης θέσμιου καθήκοντος, δεν τυγχάνουν εφαρμογής οι πρόνοιες του Άρθρου 68 του Κεφ. 148 περί παραγραφής, αλλά οι πρόνοιες του Περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμου του 2012, Νόμος 66(Ι)/2012 ή, σε κάθε περίπτωση, οι πρόνοιες του Περί Παραγραφής Νόµου, Κεφ.
3. Θεωρώ ότι αξίζει να παρατεθεί αυτούσιος ο προσεχτικός τρόπος παρουσίασης της θέσης αυτής της Ενάγουσας από την συνήγορο της [μέσα από την γραπτή αγόρευση της] προτού προχωρήσω να αποφασίσω το ζήτημα: «
4. Με βάση το σημερινό ισχύον δίκαιο, όταν η αξίωση αφορά αποζημιώσεις για αµέλεια, η αγωγή πρέπει να εγείρεται εντός τριών ετών από την ηµέρα κατά την οποία συµπληρώθηκε η βάση της αγωγής, εκτός εάν το πρόσωπο που υπέστη τη σωµατική βλάβη έλαβε γνώση της βλάβης µεταγενέστερα, οπότε ο χρόνος παραγραφής αρχίζει από την ηµέρα που έλαβε γνώση, µε το Δικαστήριο να διατηρεί διακριτική ευχέρεια σε αγωγές για αποζηµιώσεις για πρόκληση σωµατικής βλάβης ή και θανάτου ένεκα αστικού αδικήµατος να αποφασίσει τη µη εφαρµογή των διατάξεων περί παρανραφής νοουµένου ότι, το δικονοµικό διάβηµα προωθείται εντός της προθεσµίας των 5 ετών από την ηµέρα που συµπληρώθηκε η βάση της αγωγής.
5. Όµως, σε ότι αφορά την παράβαση θέσµιου καθήκοντος, δεν ίσχυε οποιαδήποτε περίοδος παραγραφής και το θέµα ρυθµίστηκε για πρώτη φορά µε το Ν. 66/2012, ο οποίος µετά και την πρόσφατη τροποποίηση, οµιλεί για έναρξη του χρόνου παραγραφής από 1/1/
6. Ακόµα και αν, ήθελε θεωρηθεί ότι, για την εν λόγω αγωγή ίσχυε η βασική νοµοθεσία επί της παραγραφής δηλαδή το Limitation Act of Laws, κεφάλαιο 15, το οποίο τέθηκε σε ισχύ στις 27/09/1945 και εφαρµόζεται σε αστικές υποθέσεις και διαδικασίες, τότε θα εφαρµόζονταν τα άρθρα 3 και 4 του ΚεΦ.15, δηλαδή έξι χρόνια από την ηµέρα δηµιουργίας του αγώγιµου δικαιώµατος.
7. Η Ενάγουσα προωθεί την παρούσα αγωγή διαζευκτικά στη βάση δύο αδικηµάτων, αυτού της αµέλειας και αυτού της παράβασης εκ του νόµου απορρεόντων καθηκόντων του Εναγόµενου.
8. Ευσεβάστως εισηγούµαστε ότι, σε ότι αφορά το αστικό αδίκηµα της αµέλειας, κατά τον ουσιώδη χρόνο µε την παρούσα αγωγή, το εφαρµοστέο δίκαιο διέπετο από το άρθρο 68 του περί Αστικών Αδικηµάτων Νόµου, ΚΕΦ. 148, το οποίο µετά την κατάργηση της αναστολής µε το Νόµου 110

(1)/2002, επενερνούσε κανονικά και η τριετής παραγραφή αφορούσε κάθε αδίκηµα αµέλειας που επεσυνέβη µετά την 01/06/2005 µέχρι και την 30/06/

2. Σε ότι αφορά το αστικό αδίκηµα της παράβασης θέσµιου καθήκοντος, δεν ίσχυε οποιαδήποτε περίοδος παρανραφής και το θέµα ρυθµίστηκε για πρώτη φορά µε τον περί Παραγραφής Αγώγιµων Δικαιωµάτων Νόµο του 2012, Ν. 66

(1)/2012, ο οποίος οµιλεί για έναρξη του χρόνου παραγραφής από 01/01/

1. Ακόµη και αν ήθελε θεωρηθεί ότι, για το εν λόγω αδίκηµα ίσχυε ο περί Παραγραφής Νόµος ΚΕΦ. 15, τότε εφαρµογής τυγχάνουν τα άρθρα 3 και 4 αυτού, και η περίοδος παρανραφής είναι 6 έτη από την ηµέρα δηµιουργίας του αγώγιµου δικαιώµατος.
2. Εν πάση περιπτώσει ο χρόνος παραγραφής που προνοείται από τον Περί Αστικών Αδικηµάτων Νόµο, εφαρµόζεται κατ' αποκλειστικότητα σε αστικά αδικήµατα που απαριθµούνται µε το περιεχόµενο του αναφερόµενου νόµου και όχι σε οποιοδήποτε άλλο αδίκηµα αστικής φύσης που δεν περιλαµβάνεται στον αναφερόµενο νόµο και/ή που προέρχεται από άλλη πηγή δικαίου. Σχετικό είναι το άρθρο 3 του πιο πάνω νόµου, το οποίο ρητώς υπαγορεύει ότι οι πρόνοιες του ρυθµίζουν αστικά αδικήµατα, τα οποία προσδιορίζει ως να είναι τα αδικήµατα που "απαριθμούνται πιο κάτω στο Νόµο αυτό". Συνεπώς, υπάρχει ξεκάθαρη πρόθεση όπως το ΚεΦ. 148 ρυθµίσει µόνο τα αστικά αδικήµατα που απαριθµεί, όχι επιπρόσθετα αδικήµατα που ούτε καν αναφέρει.
3. Το αστικό αδίκηµα της παραβίασης θέσµιου καθήκοντος δεν είναι ενσωµατωµένο στον περί Αστικών Αδικηµάτων Νόµο και ως εκ τούτου, η παρανραφή που προνοεί το άρθρο 68 του ΚεΦ. 148 δεν εφαρµόζεται σε σχέση µε αυτό το αδίκηµα. Ο περί Αστικών Αδικηµάτων Νόµος δεν προέβλεψε για το σύνολο των αστικών αδικηµάτων για τα οποία µπορεί να εγερθεί αγωγή στην Κύπρο και το εν λόγω αδίκηµα εισήχθη στο κυπριακό νοµικό σύστηµα µε το άρθρο 29

(1)(γ) του περί Δικαστηρίων Νόµου, Ν. 14/60, ως αδίκηµα απορρέον από το Κοινοδίκαιο και τυχόν στοιχειοθέτηση του αδικήµατος της παράβασης εκ του νόµου απορρέοντος καθήκοντος διακρίνεται από το αστικό αδίκηµα της αµέλειας. 20. Στην Κουππαρής v. Οργανισµού Γεωργικής Ασφάλισης

(1997)1Γ ΑΑΔ 1780, σελ. 1784 αποφασίστηκε ότι, το αδίκηµα της παράβασης εκ του νόµου απορρέοντος καθήκοντος είναι "αδίκηµα γνωστό στο κοινοδίκαιο, το οποίο αποτελεί µέρος του Κυπριακού Δικαίου βάσει του άρθρου 29(l)(γ) του περί Δικαστηρίων Νόµου, η µη ενσωμάτωση του οποίου στον Κώδικα Αστικών Αδικημάτων δεν αποκλείει την εφαρµογή του".

1. Χαρακτηριστικά ο Δικαστής Crean στην Vαssiliou v. Vαssiliou Vol. 16 CLR70, σελ. 73 ανέφερε ότι, ο Αστικών Αδικηµάτων Νόµος (αναφερόταν στο (Ciνίl Wrongs Law 1932) δεν είναι εξαντλητικός και δεν παρέχει θεραπεία για όλες τις βλάβες που προκύπτουν από αστικά αδικήµατα, παρά µόνο κωδικοποιεί αστικά αδικήµατα για τα οποία, δυνάµει του εν λόγω νόµου, θα µπορούσε να προωθηθεί δικονοµικό διάβηµα.
2. Είναι η θέση µας ότι, από τη στιγµή που το αδίκηµα της παράβασης θέσµιου καθήκοντος δεν περιλαµβάνεται στο ΚΕΦ. 148, το άρθρο 68 του εν λόγω Νόµου δεν είναι δυνατό να εφαρµόζεται απλά και µόνο επειδή το εν λόγω αδίκηµα της παράβασης θέσµιου καθήκοντος είναι αστικής φύσεως. .
3. Η αξίωση της Ενάγουσας δυνάµει παραβίασης των νόµιµων καθηκόντων του Εναγόµενου δεν βασίζεται στο ΚΕΦ. 148, αλλά στο κοινοδίκαιο, και η επίκληση άρθρων του περί Αστικών Αδικηµάτων Νόµου για να εξευρεθεί θεραπεία και δη να ασκηθεί περιορισµός του δικαιώµατος της Ενάγουσας να προωθήσει στο Δικαστήριο την αξίωσή της θα ήταν κατάφωρα άδικο και νοµικά εσφαλµένο,
4. Το άρθρο 3

(1)του ΚΕΦ. 148 είναι πολύ ξεκάθαρο ως προς τα αδικήµατα τα οποία εµπίπτουν εντός του εν λόγω Νόµου και η χρήση επιλεκτικά ορισµένων προνοιών σε αδικήµατα τα οποία δεν προβλέπονται από το Νόµο θα καταστρατηγούσε την ύπαρξη των ίδιων των νόµων.

1. Από τη στιγµή που το αγώγιµο δικαίωµα που πηγάζει από παράβαση θέσµιου καθήκοντος δεν προσδιορίζεται ρητώς από κάποιο ειδικό Νόµο, αλλά εισάγεται µε γενική ρήτρα εφαρµογής του Κοινοδικαίου, και εφόσον δεν υπάρχει ειδική πρόνοια και/ή νοµοθέτηµα που να ρυθµίζει ζήτηµα παραγραφής αδικηµάτων που η πηγή τους είναι κατ' εξοχή το Κοινοδίκαιο, τότε το αναπόφευκτο συµπέρασµα είναι ότι, δεν υφίσταται παραγραφή ως προς την παράβαση του θέσµιου καθήκοντος.
2. Περαιτέρω, αναφέρουµε ότι, το ΚΕΦ. 15 προνοεί στο άρθρο 5 ότι, αδικήµατα τα οποία δεν αναφέρονται ρητά στον εν λόγω Νόµο παραγράφονται µε την πάροδο 6 ετών από την ηµέρα γενεσιουργίας τους.
3. Κατ' αντιστοιχία, ακόµη κι αν το πιο πάνω ΚΕΦ. 15 δεν εφαρµοζόταν την περίοδο που γεννήθηκε το αγώγιµο δικαίωµα, η παρούσα αγωγή στη βάση της παράβασης νόµιµου καθήκοντος του Εναγόµενου επ' ουδενί λόγο έχει παραγραφεί.».
4. Η νομολογία μας, έχει αναγνωρίσει, ότι, το αστικό αδίκημα της παράβασης θέσμιου καθήκοντος, δημιούργημα του κοινού δικαίου, αποτελεί μέρος του Κυπριακού δικαίου βάση του Άρθρου 29

(1)(γ) του περί Δικαστηρίων Νόμου του 1960, Νόμος 14/1960 και ως εκ τούτου, αγώγιμο για σκοπούς διεκδίκησης θεραπείας, παρά το γεγονός ότι δεν έχει ενσωματωθεί στο Κεφ. 148. Μέχρις αυτού του σημείου, συμφωνώ με την τοποθέτηση της συνηγόρου της Ενάγουσας. Δεν συμφωνώ όμως με την συνέχεια της εισήγησης της, ότι, ένεκα της εφαρμογής των προνοιών του Άρθρου 29

(1)(γ) του Νόμου 14/1960 ως έχει προαναφερθεί, αγωγή που εγείρεται για το αστικό αδίκημα της παράβασης θέσμιου καθήκοντος, δεν παραγράφεται βάση των προνοιών του Άρθρου 68 του Κεφ.

1. Κατ' αρχήν, πρέπει να σημειωθεί, ότι, το Άρθρο 68 του Κεφ. 148, αποτελούσε μέρος του Κεφ. 148 από της θέσπισης του, ότι προχρονολογείται του Συντάγματος που ετέθη σε ισχύ την 16/08/1960, ότι τούτο εξακολουθεί να ισχύει βάση του Άρθρου 188 του Συντάγματος και τέλος, ότι ο Νόμος 14/1960 -ετέθη σε ισχύ την 17/12/1960- είναι νομοθέτημα που θεσπίστηκε μεταγενέστερα του Κεφ. 148 (το δε Κεφ. 15 θεσπίστηκε μεταγενέστερα του Κεφ. 148, αφήνοντας ανεπηρέαστες τις πρόνοιες του Άρθρου 68 του Κεφ.
2. Βλ., σε ότι αφορά τον σκοπό του Κεφ. 15, την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Anthoulla Papadopoulou v Xenophon Polykarpou

(1968)1 C.L.R. 352) και ως εκ τούτου, ο νομοθέτης, πρέπει να θεωρηθεί ότι είχε, και τεκμαίρεται ότι είχε, κατά νου, τις πρόνοιες του Κεφ. 148, -και δη αυτές του Άρθρου 68 του Κεφ. 148 που αφορούσαν την παραγραφή αγωγών για αστικό αδίκημα-, όταν νομοθετούσε με τον Νόμο 14/1960 και έθετε την προαναφερόμενη πρόνοια του Άρθρου 29

(1)(γ), δια της οποίας, αστικά αδικήματα του κοινού δικαίου, στην απουσία πρόβλεψης τους στο Κεφ. 148, θα ήταν επίσης αγώγιμα για ανάκτηση θεραπείας. Ότι δηλαδή, θα είχαν την ίδια περίοδο παραγραφής με αυτά του Κεφ. 148. Σε κάθε περίπτωση, ως αποφασίστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Yiannis Fekkas v The Electricity Authority of Cyprus

(1968)1 C.L.R. 173, στην απουσία νομοθετικής διάταξης που να ρυθμίζει το ζήτημα της παραγραφής αγώγιμου δικαιώματος σε θεραπεία από αστικό αδίκημα, το ζήτημα ρυθμίζεται από το γενικό δίκαιο της συγκεκριμένης δικαιοπραξίας, που είναι, σε ότι αφορά τα αστικά αδικήματα, το Κεφ. 148, και άρα η ισχύουσα περίοδος παραγραφής είναι αυτή που προνοείται από το Άρθρο 68 του Κεφ. 148. Σε εκείνη την υπόθεση, πρέπει να αναφερθεί, εκρίθη αντισυνταγματική (αντίθετη του Άρθρου 28 του Συντάγματος) η πρόνοια του Άρθρου 11

(2)του περί Αναπτύξεως Ηλεκτρισμού Νόμου, Κεφ. 171 (συνδυασμένο με το Άρθρο 2 του Public Officers Protection Law, Cap. 313), δια της οποίας τίθεται περίοδος παραγραφής αγώγιμου δικαιώματος για αστικό αδίκημα σε ότι αφορά μέλη, λειτουργούς και υπαλλήλους της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου (εναντίον της Αρχής), τριών μηνών, σε αντίθεση με αυτή των δύο ετών που προνοούσε τότε το Άρθρο 68 του Κεφ. 148 (για το ίδιο αστικό αδίκημα), και το κενό αυτό, που, ως αποφασίστηκε, δεν μπορούσε να συμπληρωθεί από το Ανώτατο Δικαστήριο αλλά θα έπρεπε να απασχολήσει το νομοθετικό σώμα, αφέθηκε στην ρύθμιση του γενικού δικαίου των αστικών αδικημάτων, ήτοι, από το Κεφ. 148, και στην ρύθμιση που γίνεται σε ότι αφορά το ζήτημα της παραγραφής από το Άρθρο 68 του Κεφ.

1. Αυτή, πιστεύω, είναι μία κατάληξης που συνάδει απόλυτα με την φιλοσοφία του δικαίου περί παραγραφής (βλ. Κείμενο Διάλεξης ημερομηνίας 31/03/2006, από τον έντιμο, Δ. Α. Δ., Σ. Ναθαναήλ, με θέμα «Παραγραφή» σελίδες 1 έως 4 και στο σύγγραμμα Winfield & Jolowicz, Tort, 19έκδοση, στην παράγραφο 26-088) και υποστηρίζεται και από το γεγονός, ότι, με τον Περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμο του 2012, Νόμος 66(I)/2012, με το Άρθρο 6 αυτού, τίθεται η ίδια περίοδος παραγραφής για τα δύο προαναφερόμενα αστικά αδικήματα. Ίδια περίοδο παραγραφής, τα δύο προαναφερόμενα αστικά αδικήματα, έχουν και κατά τα κρατούντα στο Ηνωμένο Βασίλειο, τόσο βάση της υφιστάμενης νομοθετικής πράξης Limitation Act 1980, όσο και με βάση την πρώτη ολοκληρωμένη έκδοση της του
3. Με αυτό το σκεπτικό προχωρώ στην εξέταση της ουσίας της προδικαστικής ένστασης του Εναγομένου.
4. Το υπό κρίση ζήτημα της παραγραφής δικαιώματος σε θεραπεία βάση του Άρθρου 68 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, είναι δικονομικό και όχι ουσιαστικό (βλ. Christakis Varnavides v Christoforos Ioannou

(1982)1 C.L.R. 263, Ανδρέας Δημητρίου ν Αικατερίνη Δημητρίου

(2012)1 Α.Α.Δ. 834). Η διάκρισης μεταξύ νομοθετημάτων που παραγράφουν το δικαίωμα σε θεραπεία από αυτά που διαγράφουν εντελώς το αγώγιμο δικαίωμα από το οποίο το δικαίωμα σε θεραπεία προκύπτει, γίνεται στην υπόθεση UNICEF κ. α. ν Armar Shipping Co. Ltd

(1983)1A C.L.R. 361 (βλ. και Eleni Andrea Avgousti v Niovi Papadamou a. a.

(1968)1 C.L.R. 66 στην οποία γίνεται παραπομπή). 10. Σε σχέση με δικαίωμα που παρέχει το Άρθρο 51 του Κεφ. 148 για θεραπεία, βάση του Άρθρου 3 του Κεφ. 148, για το αστικό αδίκημα της αμέλειας, υπήρχε εξ αρχής, δια της γενικής πρόνοιας του Άρθρου 68 του Κεφ. 148, πρόνοια για την παραγραφή του, μετά τη λήξη συγκεκριμένης χρονικής περιόδου. Σε ότι δε αφορά την διεκδίκηση θεραπείας βάση του αστικού αδικήματος της παράβασης θέσμιου καθήκοντος βάση του Άρθρου 29

(1)(γ) του Νόμου 14/1960 και του Άρθρου 3 του Κεφ. 148, πρόνοια περί παραγραφής υπήρχε από της ισχύος του Νόμου 14/

1. Ως εκ τούτου, ο Περί Παραγραφής Νόµος, Κεφ. 15, δεν είχε εφαρμογή σε περιπτώσεις αγωγών που είχαν ως βάση τους αστικό αδίκημα (και ειδικότερα τις διατάξεις του Κεφ. 148).
2. Οι πρόνοιες του προαναφερόμενου Άρθρου 68 του Κεφ. 148, -ως αποτέλεσμα της έκρυθμης κατάστασης που δημιουργήθηκε κατά το τέλος του 1963- αναστάληκαν (από 30/10/1964), επενεργούντος του Περί Αναστολής της Παραγραφής Νόµου του 1964, Νόμος 57/64, που διαλάμβανε την αναστολή της παραγραφής την οποία προέβλεπαν όλοι οι μέχρι τότε θεσπισθέντες νόμοι (βλ. Μάριος Μυλωνας ν Κατερίνας Μυλωνα (Αρ. 2)

(2003)1Β Α.Α.Δ. 688, Ευανθία Α. Κασάπη ν Δημητριου Φεσσα κ. α.

(1998)1Α Α.Α.Δ 341). Ο εν λόγω Νόμος 57/64, τροποποιήθηκε από τον Περί Αναστολής της Παραγραφής (Τροποποιητικό) Νόμο του 1982, Νόμος 36/82, οι πρόνοιες του οποίου δεν προσθέτουν ουσιαστικά στην εδώ συζήτηση, παρά μόνο σημειώνεται σε σχέση με αυτόν, ότι, δεν επηρέασαν την αναστολή της παραγραφής που προβλεπόταν σε όλα τα μέχρι τότε θεσπισθέντα νομοθετήματα βάση του Νόμου 57/

1. Λόγος πλέον για την παραγραφή, παρουσιαζόταν με τον Νόμο 36/82, η έκρυθμη κατάστασης που δημιουργήθηκε λόγω της Τουρκικής εισβολής το 1974 και της έκτοτε παράνομης κατοχής μεγάλου τμήματος της Δημοκρατίας.
2. Η καθολική αναστολή της παραγραφής που θέτει το Άρθρο 68 του Κεφ. 148, ήταν προσωρινή, καθότι, με τον Περί Παραγραφής (Προσωρινές Διατάξεις) Νόμο του 1990, Νόμος 217/90, ο οποίος ετέθη σε ισχύ την 30/11/1990, εξαιρέθηκαν από τις πρόνοιες των προαναφερόμενων Νόμων 57/64 και 36/82, αγωγές για ή σε σχέση με αποζημιώσεις λόγω αμέλειας, των οποίων η πράξης ή παράλειψης έγινε πριν την 31/10/
3. Σύμφωνα με το Άρθρο 2 του Νόμου 217/90 καμία τέτοια Αγωγή δεν θα μπορούσε να είχε εγερθεί μετά την 31/12/1993, τηρουμένης όμως της επιφύλαξης του Άρθρου 3 του Νόμου 217/90, σύμφωνα με την οποία, καμία τέτοια αξίωση δεν παραγράφεται, εφόσον οποιοδήποτε πρόσωπο αποδείξει στο Δικαστήριο, ότι, λόγω της έκρυθμης κατάστασης, δεν μπορούσε με αγωγή να προωθήσει αποτελεσματικά το αγώγιμο δικαίωμα του μέχρι και την προαναφερόμενη ημερομηνία. Συνεπώς, οι πρόνοιες των προαναφερόμενων Νόμων 57/64 και 36/82, συνέχιζαν να έχουν εφαρμογή σε αγωγές για ή σε σχέση με αποζημιώσεις λόγω αμέλειας, των οποίων η πράξης ή παράλειψης έγινε μετά την 31/10/1984, αναστέλλοντας την περίοδο παραγραφής που προνοεί το Άρθρο 68 του Κεφ.
5. Οι εν λόγω Νόμοι 57/64 και 36/82, καταργήθηκαν από τον περί Αναστολής του Χρόνου Παραγραφής (Προσωρινές Διατάξεις) Νόμο του 2002, Νόμος 110(Ι)/2002 που ετέθη σε ισχύ 01/06/2005, με το Άρθρο 3

(2)και την επιφύλαξη του Άρθρου 4 του οποίου προνοείτο, ότι: «Ο χρόνος παραγραφής οποιουδήποτε άλλου ή του αναφερόμενου στο εδάφιο

(1)αγώγιμου δικαιώματος συνεχίζει παρά την κατάργηση των περί Αναστολής της Παραγραφής Νόμων του 1964 και 1982, να είναι ανεσταλμένος κατά την περίοδο αναστολής, μόνο αν και εφόσον ο δικαιούχος αυτού αποδείξει προς ικανοποίηση του δικαστηρίου ότι λόγω της έκρυθμης κατάστασης δεν μπορούσε με αγωγή να προωθήσει αποτελεσματικά το αγώγιμο δικαίωμά του: .» και «. ότι η κατάργηση των πιο πάνω Νόμων με κανένα τρόπο δεν μπορεί να καταστήσει παραγεγραμμένο οποιοδήποτε αγώγιμο δικαίωμα το οποίο έχει διατηρηθεί σε ισχύ δυνάμει των καταργημένων Νόμων, εκτός αν και μέχρις ότου συμπληρωθεί μετά την έναρξη ισχύος του παρόντος Νόμου, νέος και από την αρχή χρόνος παραγραφής για το εν λόγω αγώγιμο δικαίωμα» (η υπογράμμιση και η έμφαση είναι δική μου). 14. Ως εκ των προαναφερόμενων προνοιών του Νόμου 110(Ι)/2002, αγώγιμα δικαιώματα βάση του Κεφ. 148 και του Άρθρου 29

(1)(γ) του Νόμου 14/1960 σε ότι αφορά αστικά αδικήματα, τα οποία, επενεργούντος των προνοιών των προαναφερόμενων Νόμων 57/64 και 36/82 περί αναστολής των προνοιών του Άρθρου 68 του Κεφ, 148 δεν είχαν παραγραφεί, από 01/06/2005 διατηρήθηκαν σε ισχύ για την περίοδο που το Άρθρο 68 του Κεφ. 148 επιτρέπει, ήτοι, «εκ νέου και από την αρχή». Δηλαδή, σύμφωνα με τον Νόμο 110(Ι)/2002, αγώγιμο δικαίωμα βάση του Κεφ. 148, που, σε σχέση με αυτό, διατηρήθηκε ζωντανό το δικαίωμα σε θεραπεία βάση των προνοιών των προαναφερόμενων Νόμων 57/64 και 36/82, θα παραγραφόταν, παρελθούσης της περιόδου παραγραφής του Άρθρου 68 του Κεφ. 148 με τον χρόνο να προσμετρά από 01/06/2005 (βλ. Astor Manufacturing & Exporting Co κ. α. ν A. & G Leventis & Co (Nigeria) Ltd κ. α.

(1993)1 Α.Α.∆ 726, N.S.K. Leather Plast Ltd κ. α. ν Τράπεζα Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λτδ

(2007)1Α Α.Α.∆ 145, Marfin Popoular Bank Public Co Ltd v Maxdata Holdings Ltd

(2011)1Γ Α.Α.∆. 2215). Τηρουμένης πάντοτε της επιφύλαξης του Άρθρου 3[

(1)και

(2)] του Νόμου 110(Ι)/

2. Σημειώνεται εδώ, ότι, κατά την 01/06/2005, ο «γενικός» χρόνος παραγραφής, βάση του Άρθρου 68 του Κεφ. 148, ήταν δύο έτη. Συνεπώς, το δικαίωμα σε θεραπεία από αστικό αδίκημα βάση του Κεφ. 148, στις περιπτώσεις όπου δεν είχε παραγραφεί, επενεργούντος των προαναφερόμενων Νόμων 57/64 και 36/82, «ανανεώθηκε» για περίοδο δύο ετών από 01/06/2005, ήτοι, μέχρι και την 01/06/
3. Εντούτοις, οι πρόνοιες του εν λόγω Άρθρου 68 του Κεφ. 148, την 29/12/2006, τροποποιήθηκαν από τον Περί Αστικών Αδικημάτων (Τροποποιητικό) (Αρ. 2) Νόμο του 2006, Νόμος 171(Ι)/2006, δια του οποίου, ο «γενικός» χρόνος παραγραφής, βάση του Άρθρου 68 του Κεφ. 148, αυξήθηκε σε τρία έτη. Συνεπώς, το δικαίωμα σε θεραπεία από αστικό αδίκημα βάση του Κεφ. 148 για την περίπτωση που έχει προαναφερθεί, βάση του Νόμου 110(Ι)/2002, επενεργούντος και του Νόμου 171(Ι)/2006, «ανανεώθηκε» και «επεκτάθηκε» για περίοδο τριών ετών από 01/06/2005, ήτοι, μέχρι και την 01/06/
5. Για σκοπούς πληρότητας, και χωρίς να έχουν σημασία στα της υπόθεσης αυτής οι αναφερόμενες στην συνέχεια νομοθετικές πρόνοιες, καθότι αφορούν τις ρυθμίσεις παραγραφής του Κεφ. 15 που εδώ δεν αφορούν, σημειώνεται, ότι, δια του Περί Παραγραφής (Τροποποιητικού) Νόμου του 2008, Νόμος 28(Ι)/2008 (με εφαρμογή από 30/05/2008, βάση του Νόμου 34(Ι)/2008 και του νεοεισαχθέντος στο βασικό νόμο Άρθρου 12), η εφαρμογή των διατάξεων του Κεφ. 15 αναστάληκε μέχρι και την 31/05/
6. Ακολούθησαν στην συνέχεια οι τροποποιητικοί νόμοι: Περί Παραγραφής (Τροποποιητικός) Νόμος του 2009, Νόμος 16(Ι)/2009, Περί Παραγραφής (Τροποποιητικός) Νόμος του 2010, Νόμος 20(Ι)/2010, Περί Παραγραφής (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2010, Νόμος 111(Ι)/2010, Περί Παραγραφής (Τροποποιητικός) Νόμος του 2011, Νόμος 41(Ι)/2011, Περί Παραγραφής (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2011, Νόμος 159(Ι)/2011; δια των οποίων, διαδοχικά -στις 06/03/2009, 19/03/2010, 22/11/2010, 28/03/2011 και 09/12/2011, αντίστοιχα-, αντικαταστάθηκε το Άρθρο 11 του Κεφ. 15, με νέο Άρθρο 11 κάθε φορά, επιτυγχάνοντας την αναστολή εφαρμογής των διατάξεων του Κεφ. 15 μέχρι 31/05/2010, 30/11/2010, 31/03/2011, 31/12/2011 και 30/06/2012 αντίστοιχα. Δηλαδή, για μία συνεχόμενη περίοδο από 30/05/2008 μέχρι και την 30/06/2012, η εφαρμογή των προνοιών του Κεφ. 15 είχε ανασταλεί.
7. Η Αγωγή αυτή της Ενάγουσας, καταχωρήθηκε την 03/05/
8. Τότε σε ισχύ, ήταν ο προαναφερόμενος Νόμος 110(Ι)/2002, ως είχε πριν την κατάργηση του από τον Περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμο του 2012, Νόμος 66(I)/2012, οι πρόνοιες του οποίου, πρέπει να εξεταστεί, -δεδομένου ότι ετέθη σε ισχύ 01/07/2012-, κατά πόσο δύναται αναδρομικά να έχουν ισχύ και να τύχουν εφαρμογής στα της υπόθεσης αυτής.
9. Ως ελέχθη από το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Κώστας Σάντης ν Interfund Investments Ltd

(2012)1 Α.Α.Δ. 1670 [[i]] για το ζήτημα αυτό: «Η γενική αρχή είναι ότι ένας νόμος, εκτός εάν είναι δηλωτικός ή εάν αφορά μόνο σε θέματα διαδικαστικά ή αποδείξεως, δεν έχει αναδρομική ισχύ. Αυτό τεκμαίρεται, γενικά, σε κάθε περίπτωση και εκεί όπου ο νομοθέτης επιθυμεί να δώσει αναδρομική ισχύ σε μια νομοθετική πρόνοια που δεν περιλαμβάνεται στις προαναφερόμενες εξαιρέσεις, θα πρέπει να το πει ρητά .. Υπάρχει δηλαδή γενικό τεκμήριο εναντίον της αναδρομικότητας των νόμων εκτός εάν ο νομοθέτης ανατρέψει το τεκμήριο αυτό με ρητή πρόνοια ...». 19. Περαιτέρω, σύμφωνα με την νομολογία, το ισχύον δίκαιο, προσδιορίζεται κατά το χρόνο προώθησης του δικονομικού διαβήματος, εκτός και αν, μεταγενέστερο νομοθέτημα, που επιδρά επί δικαιώματος διαδίκου στην εν λόγω διαδικασία, -όπως είναι στην προκείμενη περίπτωση, το δικαίωμα του Εναγομένου να προβάλει το ζήτημα της παραγραφής της αξίωσης της Ενάγουσας εναντίον του, βάση του Άρθρου 68 του Κεφ. 148-, ξεκάθαρα -και επί της βάσεως της προαναφερόμενης αρχής, βλ. Κώστας Σάντης ανωτέρω- ήταν ο σκοπός του (του νομοθέτη) να περιοριστεί (βλ. Ανδρέας Δημητρίου ν Αικατερίνη Δημητρίου

(2012)1 Α.Α.Δ. 834 [[ii]], Όμηρος Χριστοδουλίδης ν Global Capital Securities and Financial Services Ltd

(2012)1 Α.Α.Δ. 636 [[iii]], Argus Stockbrokers Ltd v Ανδρέα Χατζηθεοδοσίου

(2009)1 Α.Α.Δ. 1514 και The Ship "Ntama" a. a. v Th. D. Georghiades S.A.

(1980)1 C.L.R. 386). 20. Εντούτοις, όπως σχολιάστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο στην υπόθεση Ευανθία Α. Κασάπη ν Δημητριου Φεσσα κ. α.

(1998)1Α Α.Α.Δ 341, ακόμη και στην περίπτωση που Αγωγή ανασταλεί λόγω παραγραφής του δικαιώματος του ενάγοντος σε θεραπεία επενεργούσας νομοθετικής πρόνοιας, τροποποίησης της νομοθετικής αυτής διάταξης ή άλλη νομοθετική ρύθμισης που λαμβάνει χώρα μετά την αναστολή της δικαστικής διαδικασίας, που επαναφέρει το δικαίωμα του ενάγοντος σε θεραπεία, δικαιολογεί άρση της τεθείσας αναστολής. Με αυτό το σκεπτικό, στην προκείμενη περίπτωση, δεν έχει, πιστεύω, -[στην πράξη και στο αποτέλεσμα]- ιδιαίτερη σημασία, το ισχύον δίκαιο κατά την ημερομηνία καταχώρισης της Αγωγής αυτής, αλλά το κατά πόσο, το ισχύον δίκαιο κατά την ημερομηνία που το Δικαστήριο αποφασίζει το ζήτημα της παραγραφής, εάν τούτο έχει εν τω μεταξύ τροποποιηθεί ή είναι διάφορο από αυτό που ίσχυε κατά την ημερομηνία καταχώρισης της Αγωγής, έχει αναδρομική ισχύ (βλ. Ανδρέας Δημητρίου ανωτέρω). Καθότι, δεν θα υπήρχε λογική, το Δικαστήριο, να πρέπει να εξετάσει το ζήτημα της παραγραφής, με αναφορά στο χρόνο καταχώρησης της Αγωγής (ως ελέχθη στην Όμηρος Χριστοδουλίδης ανωτέρω «με αναφορά στο χρόνο καταχώρησης της αγωγής εξετάζεται κατά πόσο η απαίτηση έχει εκ του νόμου παραγραφεί»), όταν, κατά τον χρόνο που πράγματι αποφασίζει το ζήτημα, με το ισχύον κατ' εκείνη την στιγμή δίκαιο που έχει αναδρομική ισχύ, θα δικαιολογείτο άρση της όποιας αναστολής θα ετίθετο με βάση το δίκαιο που ίσχυε κατά την ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής (βλ. Κείμενο Διάλεξης ημερομηνίας 31/03/2006, από τον έντιμο, Δ. Α. Δ., Σ. Ναθαναήλ, με θέμα «Παραγραφή» σελίδα 18). 21. Εκτενέστερης εξέτασης, ως εκ τούτου, χρήζει [και] ο εν λόγω μεταγενέστερος Νόμος 66(Ι)/2012. 22. Ο Περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων Νόμος του 2012, Νόμος 66(Ι)/2012, που δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας την 31/05/2012, ετέθη σε ισχύ την 01/07/2012. Δυνάμει του Άρθρου 29

(1)του Νόμου 66(Ι)/2012, -[μεταξύ άλλων]- οι πρόνοιες των προαναφερόμενων: Κεφ. 15, Άρθρο 68 του Κεφ. 148 («αλλά μόνο σε σχέση με πράξη ή παράλειψη που επισυνέβη κατά ή μετά την έναρξη ισχύος του Νόμου 66(Ι)/2012») και Νόμος 110(Ι)/2002, καταργήθηκαν.

1. Μεταβατικά, σύμφωνα με τις πρόνοιες του Άρθρου 26 του Νόμου 66(Ι)/2012: «Καμιά αγωγή δεν εγείρεται μετά την εκπνοή ενός έτους από την ημερομηνία ισχύος του παρόντος Νόμου, αν η βάση της αγωγής συμπληρώθηκε οποτεδήποτε πριν από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του παρόντος Νόμου, εκτός αν ο χρόνος μεταξύ της ημέρας κατά την οποία είχε συμπληρωθεί η βάση της αγωγής μέχρι την συμπλήρωση ενός έτους από την έναρξη της ισχύος του παρόντος Νόμου είναι μικρότερος από τον δυνάμει του παρόντος Νόμου χρόνο παραγραφής για το συγκεκριμένο δικαίωμα αγωγής, οπότε ο χρόνος παραγραφής είναι ο καθοριζόμενος από τον παρόντα Νόμο χρόνος.» (η υπογράμμιση και η έμφαση είναι δική μου).
2. Οι πρόνοιες του προαναφερόμενου Άρθρου 26 του Νόμου 66(Ι)/2012, τροποποιήθηκαν την 31/05/2013, με τον Περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων (Τροποποιητικό) Νόμο του 2013, Νόμος 41(Ι)/2013, και διαμορφώθηκαν ως εξής: «Καμιά αγωγή δεν εγείρεται μετά την 31η Δεκεμβρίου 2013, αν η βάση της αγωγής συμπληρώθηκε οποτεδήποτε πριν από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του παρόντος Νόμου, εκτός αν ο χρόνος μεταξύ της ημέρας κατά την οποία είχε συμπληρωθεί η βάση της αγωγής μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2013 είναι μικρότερος από τον δυνάμει του παρόντος Νόμου χρόνο παραγραφής για το συγκεκριμένο δικαίωμα αγωγής, οπότε ο χρόνος παραγραφής είναι ο καθοριζόμενος από τον παρόντα Νόμο χρόνος.».
3. Στο προαναφερόμενο Άρθρου 26 του Νόμου 66(Ι)/2012, υπήρξε περαιτέρω τροποποίησης, την 13/12/2013, με τον Περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων (Τροποποιητικό) (Αρ. 2) Νόμο του 2013, Νόμος159(Ι)/2013, δια του οποίου διαμορφώθηκε ως εξής: «Καμιά αγωγή δεν εγείρεται μετά την 31η Δεκεμβρίου 2014, αν η βάση της αγωγής συμπληρώθηκε οποτεδήποτε πριν από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του παρόντος Νόμου, εκτός αν ο χρόνος μεταξύ της ημέρας κατά την οποία είχε συμπληρωθεί η βάση της αγωγής μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2014 είναι μικρότερος από τον δυνάμει του παρόντος Νόμου χρόνο παραγραφής για το συγκεκριμένο δικαίωμα αγωγής, οπότε ο χρόνος παραγραφής είναι ο καθοριζόμενος από τον παρόντα Νόμο χρόνος.».
4. Το ίδιο Άρθρο 26 του Νόμου 66(Ι)/2012 είχε τροποποίηση και την 16/12/2014, από τον Περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων (Τροποποιητικό) Νόμο του 2014, Νόμος 190(Ι)/2014 δια του οποίου οι πρόνοιες του διαμορφώθηκαν ως εξής: «Καμιά αγωγή δεν εγείρεται μετά την 31η Δεκεμβρίου 2015, αν η βάση της αγωγής συμπληρώθηκε οποτεδήποτε πριν από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του παρόντος Νόμου, εκτός αν ο χρόνος μεταξύ της ημέρας κατά την οποία είχε συμπληρωθεί η βάση της αγωγής μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2015 είναι μικρότερος από τον δυνάμει του παρόντος Νόμου χρόνο παραγραφής για το συγκεκριμένο δικαίωμα αγωγής, οπότε ο χρόνος παραγραφής είναι ο καθοριζόμενος από τον παρόντα Νόμο χρόνος.».
5. Με τον ίδιο Νόμο 190(Ι)/2014, προστέθηκε, δια τροποποίησης του Άρθρου 28 του Νόμου 66(Ι)/2012, που προνοεί ότι, ο Νόμος 66(Ι)/2012 τίθεται σε ισχύ από την 01/07/2012, επιφύλαξης ως προς το ότι, «Η διάταξη αυτή δεν παραγράφει και δεν επηρεάζει οποιαδήποτε δικαιώματα δίδονται με την προβλεπόμενη στο άρθρο 26 αναστολή.».
6. Τελικά, το συγκεκριμένο Άρθρο 26 του Νόμου 66(Ι)/2012, καταργήθηκε δια του Περί Παραγραφής Αγώγιμων Δικαιωμάτων (Τροποποιητικού) Νόμου του 2015, Νόμος 207(Ι)/2015, από 01/01/
7. Με τον ίδιο Νόμο 207(Ι)/2015, προστέθηκε, δια τροποποίησης του Άρθρου 3 του Νόμου 66(Ι)/2012, που προνοεί ότι, ο χρόνος παραγραφής αρχίζει να τρέχει όταν συμπληρωθεί η βάση της αγωγής, επιφύλαξης ως προς το ότι, «Νοείται ότι, χωρίς επηρεασμό των διατάξεων των άρθρων 24 και 29, ο χρόνος παραγραφής αρχίζει να προσμετρείται από την 1η Ιανουαρίου 2016.».
8. Από τα προαναφερόμενα, προκύπτει, ότι, στις 03/05/2012 που καταχωρήθηκε από την Ενάγουσα αυτή η Αγωγή, βρισκόταν σε ισχύ ο προαναφερόμενος Νόμος 110(Ι)/2002, ως είχε πριν την κατάργηση του από τον Νόμο 66(I)/2012, οι πρόνοιες του οποίου, αν και [συγκεκριμένα] δυνάμει του προαναφερόμενου Άρθρου 26 είχαν, «μεταβατικά», αναδρομική ισχύ, από 23/12/2015 που το εν λόγω Άρθρο 26 του Νόμου 66(Ι)/2012 έχει καταργηθεί, και εφόσον δια της τροποποίησης του Άρθρου 3 του Νόμου 66(Ι)/2012 ο χρόνος παραγραφής αρχίζει να προσμετρείται από 01/01/2016, στην προκείμενη περίπτωση, με γνώμονα, είτε την ημερομηνία καταχώρισης της Αγωγής αυτής, είτε την ημερομηνία εκδίκασης της υπό κρίση προδικαστικής ένστασης, δεν θα μπορούσαν να έχουν καμία εφαρμογή. Τονίζω, εν προκειμένω, ότι, σύμφωνα και με το Άρθρο 29

(1)του Νόμου 66(Ι)/2012, το Άρθρο 68 του Κεφ. 148, καταργήθηκε από 01/07/2012, αλλά μόνο σε σχέση με πράξη ή παράλειψη που επισυνέβη κατά ή μετά την έναρξη ισχύος του Νόμου 66(Ι)/2012. Δηλαδή, που επισυνέβη κατά ή μετά την 01/07/2012. Βλ. επίσης και τα Άρθρα 9 και 10[

(2), (β) και (γ)] του Περί Ερμηνείας Νόμου, Κεφ.

1. Σε κάθε περίπτωση, σημειώνεται, ότι, ο χρόνος (α) μεταξύ της 23/04/2009, που κατά την θέση του Εναγομένου θεμελιώθηκε το αγώγιμο δικαίωμα της Ενάγουσας ή (β) μεταξύ της 04/05/2009 ή 07/05/2009 που κατά την θέση της Ενάγουσας θεμελιώθηκε το αγώγιμο της δικαίωμα (βλ. παράγραφο 4(β) της τροποποιημένης έκθεσης απάντησης της Ενάγουσας), μέχρι και τις εκάστοτε ημερομηνίες που ετίθεντο από το προαναφερόμενο Άρθρο 26 του Νόμου 66(Ι)/2012 πριν από την κατάργηση του, ήταν πάντοτε μεγαλύτερος από τον δυνάμει του Άρθρου 6 του Νόμου 66(Ι)/2012 χρόνο παραγραφής για τα αστικά αδικήματα της αμέλειας και της παράβασης θέσμιου καθήκοντος επί των οποίων η Αγωγή αυτή της Ενάγουσας βασίζεται και ότι, ως εκ τούτου, οι πρόνοιες του Νόμου 66(Ι)/2012 δεν είχαν ποτέ εφαρμογή στα της υπόθεσης αυτής.
2. Ο ισχυρισμός της Ενάγουσας σε αυτή την Αγωγή, είναι, ότι, ο Εναγόμενος, υπήρξε αμελής έναντι της, διαπράττοντας το σχετικό αστικό αδίκημα του Άρθρου 51 του Κεφ. 148, ή διαζευκτικά, ότι παραβίασε καθήκον που του εναποθέτει ο νόμος, διαπράττοντας το σχετικό αστικό αδίκημα (βλ. Μιχαήλ Ιωάννου Κουππαρής ν Οργανισμού Γεωργικής Ασφάλισης

(1997)1 Α.Α.Δ. 1780, Δήμος Πάφου ν C & N Kyriakou Ltd, ECLI:CY:AD:2017:A100, Πολιτική Έφεση Αρ. 228/2009, 23/03/2017, Peristeronopighi Transport Co. Ltd v Toumazos Th. Toumazou

(1970)1 C.L.R. 196 και Άρθρου 29

(1)(γ) του Νόμου 14/1960). Ως αναφέρεται στο δικόγραφο της έκθεσης απαίτησης της Ενάγουσας, το συμβάν από το οποίο προέκυψε η βάση για την εν λόγω απαίτηση της, έλαβε χώρα την 23/04/

2. Εις απάντηση της προδικαστικής ένστασης του Εναγομένου περί παραγραφής (παράγραφος 4Α της τροποποιημένης έκθεσης υπεράσπισης), με το σχετικό [τροποποιημένο] δικόγραφο της, η Ενάγουσα, με την παράγραφο 4 προβάλλει τους εξής ισχυρισμούς αλλά και θέση ως προς το εγειρόμενο ζήτημα: «α). η αμελητέα καθυστέρηση 10 ημερών που προέκυψε στην καταχώρηση αγωγής οφείλεται στο ότι, η Ενάγουσα απουσίαζε στο Ηνωμένο Βασίλειο για τις γιορτές του Πάσχα μαζί με το σύζυγο της και επέστρεψε περί το τέλος Απριλίου, μόλις δε επέστρεψε στην Κύπρο διευθετήθηκε συνάντηση με την Ενάγουσα την τελευταία εβδομάδα του μηνός, έτσι ώστε να συζητηθούν θέματα που αφορούσαν την προώθηση και καταχώρηση της αγωγής, σε καμία δε περίπτωση ο χρόνος καθυστέρησης δικαιολογεί την απόρριψη της αγωγής από το Δικαστήριο, το οποίο έχει διακριτική εξουσία να κρίνει ως ορθό και δίκαιο να μην εφαρμοστούν οι πρόνοιες παραγραφής του αγώγιμου δικαιώματος της Ενάγουσας και να επιτρέψει τη συνέχιση της αγωγής, δυνάμει του Κεφ. 15, το οποίο εν πάση περιπτώσει βρισκόταν σε ισχύ κατά την ημέρα της καταχώρισης της αγωγής, σε συνδυασμό με το άρθρο 68 του κεφ.
3. β) . είναι η θέση της Ενάγουσας ότι, το αγώγιμο δικαίωμα για αποζημιώσεις, συμπληρώθηκε με την έκδοση τιμολογίου της πολυκλινικής . ημερ. 04/05/2009 για το ποσό των €4.072= που αφορά ιατρικά έξοδα της Ενάγουσας και/ή στις 07/05/2009 με την έκδοση της απόδειξης είσπραξης του ιατρού - ορθοπεδικού χειρούργου Δρος Κ. Κωνσταντινίδη αρ. 0548.».
4. Με αυτή την θέση ως δεδομένη, αλλά και από τα όσα περαιτέρω δικογραφούνται στην έκθεση απαίτησης της Ενάγουσας, η βάση για την Αγωγή της, ξεκάθαρα φαίνεται ότι είχε θεμελιωθεί από την 23/04/2009 (βλ. Ευανθία Α. Κασάπη ν Δημητριου Φεσσα κ. α.

(1998)1Α Α.Α.Δ 341, Nicolaos Petrou v Philippos Petrou

(1978)1 C.L.R. 257, Christofis Yiannis Diplaros v Photou Nicola

(1974)1 C.L.R. 198 και Κείμενο Διάλεξης ημερομηνίας 23/10/2012, από τον έντιμο, Δ. Α. Δ., Σ. Ναθαναήλ, με θέμα «Ο Νέος Περί Παραγραφής Νόμος, Βήμα Προς Τα Εμπρός Ή Προς Τα Πίσω» σελίδες από 4 έως και 18).

1. Σημειώνω, εδώ, ότι, σύμφωνα με το προαναφερόμενο Άρθρο 68 του Κεφ. 148 (ως ισχύει σε ότι αφορά την Αγωγή αυτή, βλ. ανωτέρω): «Καμιά αγωγή δεv εγείρεται για αστικό αδίκημα, εκτός αv αυτή εγερθεί- (α) εvτός τριών ετώv αμέσως μετά τηv πράξη ή παράλειψη για τηv oπoία εγέρθηκε η αγωγή, ή (β) αv τo αστικό αδίκημα πρoκαλεί vέα ζημιά κατά εξακoλoύθηση από μέρα σε μέρα, εvτός τριών ετώv από τηv κατάπαυση αυτής, ή (γ) αv η βάση της αγωγής δεv πρoκύπτει από τηv τέλεση oπoιασδήπoτε πράξης ή παράλειψης για τέλεση πράξης αλλά από τη ζημιά πoυ απoρρέει από τηv πράξη αυτή ή παράλειψη εvτός τωv τριών αμέσως επόμεvωv ετώv μετά πoυ o εvάγovτας υπέστη τη ζημιά, ή (δ) αv τo αστικό αδίκημα δόλια απoκρύφτηκε από τov εvαγόμεvo, εvτός τριών ετώv από τηv αvακάλυψη τoυ από τov εvάγovτα, ή από τo χρόvo πoυ θα αvακαλύπτετo από αυτό αv κατέβαλλε εύλoγη φρovτίδα και επιμέλεια: Νoείται ότι αv κατά τo χρόvo πoυ πρoκύπτει πρώτα η βάση της αγωγής, αv o εvάγovτας δεv συμπλήρωσε τo δέκατo όγδoo έτoς της ηλικίας τoυ ή δεv έχει σώες τις φρέvες τoυ ή o εvαγόμεvoς δεv βρίσκεται στη Δημoκρατία, oι τριετείς αυτές πρoθεσμίες δεv αρχίζoυv vα τρέχoυv μέχρις ότoυ o εvάγovτας συμπληρώσει τo δέκατo όγδoo έτoς της ηλικίας τoυ ή παύσει vα μηv έχει σώες τις φρέvες τoυ ή o εvαγόμεvoς επαvέλθει στη Δημoκρατία: Νoείται περαιτέρω ότι καμιά διάταξη πoυ περιλαμβάvεται στo άρθρo αυτό δεv θεωρείται ότι επηρεάζει τις διατάξεις τoυ άρθρoυ 34 τoυ περί Διαχείρισης Κληρovoμιώv Νόμoυ και τoυ άρθρoυ 58 τoυ Νόμoυ αυτoύ.».
2. Κωδικοποιεί, το Άρθρο 68 του Κεφ. 148, την βασική αρχή που κωδικοποιήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο από τις νομοθετικές πράξεις περί παραγραφής («Limitation Acts»), σύμφωνα με την οποία, η περίοδος παραγραφής ξεκινά να προσμετρείται, από της θεμελίωσης του αγώγιμου δικαιώματος («from the date on which the cause of action accrued»). Το αγώγιμο δικαίωμα θεωρείται θεμελιωμένο και ο χρόνος της παραγραφής ξεκινά να προσμετρείται, από την στιγμή που επισυμβαίνει μία κατάστασης γεγονότων που δίδει το δικαίωμα σε ένα δυνητικό ενάγοντα να επιτύχει θεραπεία εναντίον ενός δυνητικού εναγομένου (βλ. Nicolaos Petrou v Philippos Petrou

(1978)1 C.L.R. 257). Στην περίπτωση των αστικών αδικημάτων που είναι αγώγιμα χωρίς ανάγκη επίκλησης ισχυρισμού και συνακόλουθα απόδειξης ότι έχει προκληθεί ζημιά («damage») -δηλαδή, απώλεια ή βλάβη («loss or harm»)- στον ενάγοντα από την αδικοπραξία («actionable per se»), ο χρόνος, γενικά, προσμετρείται από την στιγμή της αδικοπραξίας (βλ. Άρθρο 68(α) του Κεφ. 148), ανεξαρτήτως του κατά πόσο το θύμα γνωρίζει ή όχι για αυτήν, νοουμένου ότι δεν υπάρχει δόλια απόκρυψης της από τον εναγόμενο (βλ. Άρθρο 68(δ) του Κεφ. 148). Και αυτό, ισχύει και στην περίπτωση όπου συνακολουθεί ζημιά που όμως προκύπτει ή ανακαλύπτεται αργότερα. Αφ' ετέρου, σε ότι αφορά αστικά αδικήματα των οποίων η όλη ουσία είναι η επίδειξη ζημιάς, -όπως, π. χ., τα υπό συζήτηση στην υπόθεση αυτή, αστικά αδικήματα της αμέλειας και της παράβασης θέσμιου καθήκοντος- ο χρόνος προσμετρείται από την ημερομηνία κατά την οποία επήλθε η ζημιά («damage») -δηλαδή, απώλεια ή βλάβη («loss or harm»)- στον ενάγοντα, που συνήθως προκύπτει, όχι όμως κατά ανάγκη, κατά την στιγμή της αδικοπραξίας (βλ. Άρθρο 68(γ) του Κεφ. 148). Στην προκείμενη περίπτωση, η σωματική βλάβη στην Ενάγουσα επήλθε την 23/04/2009, οπόταν και ξεκίνησε να προσμετρείται ο σχετικός χρόνος παραγραφής, χωρίς να έχει τεθεί (στην περίπτωση όπου ήθελε γίνε αποδεκτή εισήγησης ότι οι πρόνοιες του Άρθρου 68 του Κεφ. 148 επιτρέπουν μια τέτοια συζήτηση) από πλευράς της, οποιοδήποτε ζήτημα περί άγνοιας της γεγονότων σημαντικών για την έγερση αυτής της Αγωγής (βλ. A v Hoare [2008] 1 AC 844). Τα όσα η πλευρά της Ενάγουσας προβάλλει στην παράγραφο 4(β) της τροποποιημένης έκθεσης απάντησης της προς υποστήριξη της θέσης ότι το αγώγιμο δικαίωμα της θεμελιώθηκε, αντί στις 23/04/2009 που υπέστη την σωματική βλάβη, στις 04/05/2009 ή 07/05/2009, με αναφορά στην τιμολόγηση της, ή την πληρωμή στην οποία προέβη για σκοπούς θεραπείας της βλάβης αυτής, δεν συνάδουν με την έννοια που η νομολογία δίδει στο όρο ζημιά («damage») -δηλαδή, απώλεια ή βλάβη («loss or harm») (βλ. Cartledge v E. Jopling & Sons Ltd [1963] AC 758).

1. Κατ' ακολουθίαν, για σκοπούς που αφορούν την υπόθεση αυτή, σημειώνονται ως σχετικά και ουσιαστικά τα εξής: (α) ότι, κατά την 23/04/2009, οι πρόνοιες του Άρθρου 68 του Κεφ. 148 (ως αυτό είχε τροποποιηθεί από τον Νόμο 171(Ι)/2006), περί παραγραφής του αγώγιμου δικαιώματος της Ενάγουσας, δεν τελούσαν υπό αναστολή, και (β) ότι, δεν έχει συνδεθεί αυτή η υπόθεση της Ενάγουσας και ειδικότερα η προώθησης του αγώγιμου δικαιώματος της εναντίον του Εναγομένου, με την έκρυθμη κατάσταση στην Δημοκρατία συνεπεία της Τουρκικής εισβολής και κατοχής, που θα μπορούσε να δικαιολογήσει την οποιαδήποτε αναστολή των προνοιών του Άρθρου 68 του Κεφ. 148 περί παραγραφής του.
2. Έπεται, από τα προαναφερόμενα, ότι, η Αγωγή αυτή της Ενάγουσας, θα έπρεπε να είχε καταχωρηθεί, το αργότερο μέχρι και την 24/04/2012 (ημέρα Τρίτη, βλ. Reeves v Butcher [1891] 2 QB 509, ως προς το ότι η ημερομηνία κατά την οποία θεμελιώνεται το αγώγιμο δικαίωμα του ενάγοντος δεν προσμετρείται για σκοπούς παραγραφής). Αντ' αυτού, καταχωρήθηκε την 03/05/2012 (ημέρα Πέμπτη). Δηλαδή, εκπρόθεσμα.
3. Τίθεται, κατ' ακολουθία, ζήτημα κατά πόσο μπορεί στην προκείμενη περίπτωση να εφαρμοστούν οι πρόνοιες του Άρθρου 8Α του Κεφ. 15, που εισήχθη στο βασικό νόμο με τον τροποποιητικό Νόμο 108(Ι)/2002 με ισχύ από 12/07/
4. Σύμφωνα με αυτό: «Σε οποιαδήποτε αγωγή, στην οποία η αξίωση αφορά αποζημιώσεις για πρόκληση σωματικής βλάβης ή και θανάτου ένεκα αστικού αδικήματος, το Δικαστήριο μπορεί να αποφασίσει, ότι είναι δίκαιο και ορθό, να μην εφαρμοστούν οι πρόνοιες παραγραφής της αξίωσης για αποζημιώσεις, αφού λάβει υπόψη τους λόγους και το χρόνο καθυστέρησης στην καταχώρηση της αγωγής και τη διάρκεια της ανικανότητας του ενάγοντα να χειριστεί την υπόθεσή του, περιλαμβανομένου και του αποβιώσαντα, εάν η αγωγή αφορά θάνατο, τη συμπεριφορά του ενάγοντα στην προσπάθεια για εξασφάλιση των απαραίτητων σχετικών στοιχείων και του εναγομένου σ' αυτή την προσπάθεια και τις συνέπειες της καθυστέρησης σε σχέση με τη διασφάλιση ή και την αξιοπιστία της μαρτυρίας: Νοείται ότι η πιο πάνω διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου δε θα ασκείται μετά την πάροδο πέντε ετών από την ημερομηνία παραγραφής της αξίωσης.». (η υπογράμμιση και η έμφαση είναι δική μου)
5. Κατ' αρχήν, κρίνω, ότι, η παρούσα Αγωγή, που βασίζεται στα αστικά αδικήματα της αμέλειας και της παράβασης θέσμιου καθήκοντος, και δια της οποίας η Ενάγουσα αξιώνει από τον Εναγόμενο αποζημιώσεις για πρόκληση σωματικής βλάβης, είναι από τις περιπτώσεις που το προαναφερόμενο Άρθρο 8Α του Κεφ. 15 καλύπτει, που, ως είναι εμφανές και από το λεκτικό του, δίδει ευρεία διακριτική ευχέρεια στο Δικαστήριο να παρακάμψει τις πρόνοιες του νόμου περί παραγραφής του δικαιώματος σε θεραπεία. Καλύπτοντας, δηλαδή, και την περίπτωση της ρύθμισης της «παραγραφής αγωγών σε αστικό αδίκημα» βάση του Άρθρου 68 του Κεφ.
6. Καταλήγω σε αυτό το συμπέρασμα, παρά το γεγονός, ότι, το Άρθρο 2 του Κεφ. 15, περιορίζει, με την ερμηνεία του όρου «period of limitation», την εφαρμογή του Κεφ. 15, σε ότι αφορά τις περιόδους παραγραφής, πρόνοια για τις οποίες γίνεται ειδικά σε αυτό, καθότι, (α) η προαναφερόμενη νομοθετική ρύθμισης με τον τροποποιητικό Νόμο 108(Ι)/2002 δια της οποίας εισήχθη στο Κεφ. 15 το εν λόγω Άρθρο 8Α του Κεφ. 15, έγινε από τη Βουλή, ταυτόχρονα με τον προαναφερόμενο Νόμο 110(Ι)/2002 ο οποίος, παρά το γεγονός ότι ετέθη σε ισχύ 01/06/2005, στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας δημοσιεύτηκε επίσης (όπως και ο προαναφερόμενος Νόμος 108(Ι)/2002) την 12/07/2002, και (β) επειδή, σε αυτόν, γίνεται ρητή αναφορά ότι θα εφαρμόζεται σε οποιαδήποτε αξίωση βασίζεται σε αστικό αδίκημα -των οποίων όμως (αστικών αδικημάτων), ως έχω προαναφέρει, δεν ρυθμίζει το ζήτημα της παραγραφής-. Ως εκ των προαναφερομένων, στην απουσία διάταξης στο Κεφ. 148, και δη στο Άρθρο 68 του Κεφ. 148, που να είναι αντίθετη της ρύθμισης που το Άρθρο 8Α του Κεφ. 15 επιδιώκει, ικανοποιούμαι ότι το Δικαστήριο μπορεί να αντλήσει από τις πρόνοιες του Άρθρου 8Α του Κεφ. 15 εξουσία προς τον σκοπό μη εφαρμογής των προνοιών του Άρθρου 68 του Κεφ. 148, αν οι περιστάσεις της υπόθεσης αυτής το δικαιολογούν.
7. Το Άρθρο 8Α του Κεφ. 15, είναι, κατ' ουσία, ανάλογο σε πρόνοιες με το Άρθρο 33 της προαναφερόμενης Limitation Act 1980 που ισχύει στο Ηνωμένο Βασίλειο, από την νομολογία που αναπτύχθηκε από τα αγγλικά δικαστήρια σε σχέση με αυτό, αντλώ σημαντική καθοδήγηση. Κατ' αρχήν, σημειώνω το γεγονός, ότι, ακολούθως της προδικαστικής ένστασης του Εναγομένου, η Ενάγουσα δεν έλαβε κανένα διάβημα, ώστε να θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου γεγονότα που θα δικαιολογούσαν το Δικαστήριο να ασκήσει την υπό αναφορά διακριτική ευχέρεια του προς όφελος της, επιμένοντας στην θέση της ότι το αγώγιμο δικαίωμα της δεν έχει παραγραφεί. Συνεπώς, κρίνω το ζήτημα, στη βάση των δεδομένων που είναι ενώπιον μου. Λαμβάνοντας υπόψη: (α) τον τραυματισμό που η Ενάγουσα επικαλείται ως αιτία για την Αγωγή της αυτή, (β) την διάρκεια της καθυστέρησης στην καταχώριση της Αγωγής της, που είναι μόλις οκτώ ημέρες, (γ) ότι δεν έχω καμία μαρτυρία εάν έχει επηρεαστεί καθοιονδήποτε τρόπο μαρτυρικό υλικό σε ότι αφορά τα ζητήματα που εγείρει αυτή η Αγωγή, (δ) το ότι οι λόγοι για την καθυστέρηση, ως τους δικογραφεί στην παράγραφο 4(α) της τροποποιημένης έκθεσης απάντησης της, ακόμη και εάν αφήνονταν να αποδειχθούν σε δίκη, δεν είναι σοβαροί (απουσία της στο Ηνωμένο Βασίλειο για τις διακοπές του Πάσχα και επιστροφή της τέλος Απριλίου για διευθέτηση συνάντησης την τελευταία εβδομάδα του εν λόγω μήνα, προφανώς με τον δικηγόρο της, για «συζήτηση θεμάτων που αφορούσαν την προώθηση και καταχώρηση της αγωγής»), αν λάβει υπόψη κανείς την επίσης δικογραφημένη θέση της (η οποία έχει ήδη κριθεί ως νομικά αβάσιμη), ότι, το αγώγιμο δικαίωμα της θεμελιώθηκε από 04/05/2009 ή 07/05/2009, στην απουσία επεξήγησης των λόγων γιατί στα χρόνια που είχαν μεσολαβήσει δεν έδρασε για την καταχώρηση αυτής της Αγωγής, και (ε) ότι δεν έχω καμία μαρτυρία ως προς το ότι η Ενάγουσα τελούσε σε οποιαδήποτε ανικανότητα καθ' όλη τη διάρκεια της περιόδου παραγραφής, κρίνω ότι δεν θα ήταν δικαιολογημένο, η διακριτική ευχέρεια που μου παρέχει το Άρθρο 8Α του Κεφ. 15, να ασκηθεί προς όφελος της Ενάγουσας.
8. Κατ' ακολουθίαν των όσων έχουν προαναφερθεί, η προδικαστική ένσταση του Εναγομένου (της παραγράφου 4Α της τροποποιημένης έκθεσης υπεράσπισης του) γίνεται αποδεχτή και η αξίωση της Ενάγουσας κρίνεται παραγεγραμμένη με βάση το Άρθρο 68 του Κεφ. 148 όπως ίσχυε την ημερομηνία καταχώρησης της Αγωγής. Ως εκ τούτου, η διαδικασία αυτής της Αγωγής αναστέλλεται.
9. Τα έξοδα της Αγωγής, τηρουμένων προηγούμενων διαταγών του Δικαστηρίου σε ότι αφορά το θέμα των εξόδων, επιδικάζονται υπέρ του Εναγομένου και εναντίον της Ενάγουσας, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) __________________________ ΜΙΧΑΛΗΣ. Γ. ΛΟΪΖΟΥ, Ε. Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής [i] Βλ. Interfund Investments Ltd v Πανικου Μαλέκου

(2012)1 Α.Α.Δ. 1677. [ii] Παραθέτω σχετική περικοπή από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ως Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο στην εν λόγω υπόθεση Ανδρέας Δημητρίου ν Αικατερίνη Δημητρίου

(2012)1 Α.Α.Δ. 834: «Ουδεμία αμφιβολία υπάρχει, και επί τούτου συμφωνούμε με το πρωτόδικο δικαστήριο, ότι το ισχύον δίκαιο προσδιορίζεται κατά το χρόνο προώθησης του δικονομικού διαβήματος. Στην προκείμενη περίπτωση, στις 2 Ιουνίου 2004, που κατατέθηκε από την εφεσίβλητη η εναρκτήρια αίτηση, ενώπιον του Οικογενειακού Δικαστηρίου, βρισκόταν σε ισχύ η πριν την τροποποίηση με το Νόμο 169(Ι)/2006, διατύπωση του Άρθρου 15 του Ν.232/91 που προνοούσε: . Συναφώς, υπάρχει μια αφετηρία διετούς παραγραφής, εδραζόμενη σ' ένα πραγματικό γεγονός, αυτό της ημερομηνίας λύσης του γάμου. Το κρίσιμο ερώτημα της αναδρομικότητας του Άρθρου 15 του Ν.232/91, θα πρέπει να ιδωθεί με το σκεπτικό ότι επηρεάζει ουσιαστικό δικαίωμα του εφεσείοντα να προβάλει παραγραφή της αξίωσης εναντίον του. Με αυτή την προϋπόθεση, αν, ο σκοπός του νομοθέτη ήταν να περιορίσει αυτό το δικαίωμα, θα έπρεπε να φαίνεται ότι υπήρχε αυτή η πρόθεση ή να εξάγεται με σαφήνεια. Θεωρούμε ότι ούτε το ίδιο το γράμμα αλλά ούτε ο σκοπός του συγκεκριμένου άρθρου ήταν να δώσει αυτή τη διάσταση και αφαίρεση υφιστάμενου δικαιώματος προβολής παραγραφής, και η εν λόγω τροποποίηση, άφησε το δικαίωμα του εφεσείοντα εν προκειμένω, άθικτο.». (η υπογράμμιση και η έμφαση είναι δική μου) [iii] Παραθέτω σχετική περικοπή από την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ως Δευτεροβάθμιο Οικογενειακό Δικαστήριο στην εν λόγω υπόθεση Όμηρος Χριστοδουλίδης ν Global Capital Securities and Financial Services Ltd

(2012)1 Α.Α.Δ. 636: «Όπως ορθά σημειώνεται στην εκκαλούμενη απόφαση η παραγραφή αποτελεί δικονομικό κανόνα δικαίου και συνεπώς αν έχει παραγραφεί η απαίτηση με προγενέστερο νόμο αυτή δεν εξαφανίζεται αλλά μπορεί να προωθηθεί δικονομικά εφόσον με το νεότερο νόμο επεκτείνεται ο χρόνος της παραγραφής, εδώ στα οκτώ έτη. Κατά κανόνα, η περίοδος παραγραφής αρχίζει να μετρά από τη στιγμή που προκύπτει η αιτία της αγωγής. Ωστόσο, διαφορετική ρύθμιση του θέματος μπορεί να γίνει διά νόμου. Στην προκείμενη περίπτωση, το κρίσιμο χρονικό σημείο έναρξης της περιόδου παραγραφής είναι, σύμφωνα με το νόμο, η ημέρα που καταρτίστηκε η συναλλαγή και αυτό βεβαίως, σε συνάρτηση με την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. Με αναφορά στο χρόνο καταχώρησης της αγωγής εξετάζεται κατά πόσο η απαίτηση έχει εκ του νόμου παραγραφεί. Αν η διαπίστωση είναι ότι η συγκεκριμένη απαίτηση όντως έχει παραγραφεί τότε σαφώς δεν υφίσταται αγώγιμο δικαίωμα προς διεκδίκηση της παραγεγραμμένης απαίτησης. Κατά το χρόνο που καταχωρήθηκε η αγωγή βρισκόταν σε ισχύ το Άρθρο 26 του νόμου με το οποίο, καθώς έχει ειπωθεί, τροποποιήθηκε ο χρόνος παραγραφής απαίτησης που πηγάζει από χρηματιστηριακή συναλλαγή έτσι ώστε αυτή να παραγράφεται μετά πάροδο οκτώ ετών από τη μέρα που καταρτίστηκε η συναλλαγή. Για να διαπιστωθεί λοιπόν κατά πόσο έχει ή όχι παραγραφεί η συγκεκριμένη απαίτηση ο χρόνος θα πρέπει να υπολογιστεί με αφετηρία τη μέρα κατάρτισης της συναλλαγής και τέρμα το χρόνο καταχώρησης της αγωγής. Με βάση τα αναντίλεκτα γεγονότα της υπόθεσης που αφορούν στο χρόνο κατάρτισης της χρηματιστηριακής συναλλαγής, ο κατά τα ανωτέρω υπολογισμός του χρόνου οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η κρίσιμη χρονική περίοδος είναι μικρότερη των οκτώ ετών και συνεπώς δεν υπήρχε κώλυμα για τους εφεσίβλητους να διεκδικήσουν δι' αγωγής την απαίτηση τους.». (η υπογράμμιση και η έμφαση είναι δική μου) cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο