HELLENIC BANK PUBLIC COMPANY LIMITED ν. ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Αρ. Αγωγής: 6539/2011, 15/2/2018

(2)του Συντάγματος και ότι είναι καταχρηστική. Κατά την ακρόαση της Αίτησης, οι συνήγοροι της κάθε πλευράς παρουσίασαν τις θέσεις τους σε γραπτές αγορεύσεις τις οποίες έχω μελετήσει. Η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου να επιτρέψει την τροποποίηση δικογράφου εδράζεται στη Δ.25, Θ. 1 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών (στη μορφή που εφαρμόζεται σε αγωγές που καταχωρήθηκαν προ της 1.1.2015). Η διάταξη αυτή δεν καθορίζει τις προϋποθέσεις που πρέπει να λαμβάνει το Δικαστήριο υπόψη του κατά την άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας, όμως σχετική καθοδήγηση παρέχεται από τη νομολογία. Πολύ διαφωτιστική είναι η απόφαση του Εφετείου στην υπόθεση Στέλιου Φοινιώτη ν Greenmar Navigation Ltd κ.ά.

(1989)1 (Ε) Α.Α.Δ. 33, όπου οι αρχές που προκύπτουν από τη νομολογία συνοψίζονται ως εξής: «

(1)Η τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.

(2)Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στη συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντίδικου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διαδίκου.

(3)Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο, δηλαδή ζημία άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευτεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στη διατύπωση των θέσεων του Αιτητή ποικίλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνεται και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.

(4)Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης της υπεράσπισης. Στο στάδιο αυτό όμως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από την προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου.» Συνοπτικά σημειώνω ότι η κατεύθυνση που δίνει η νομολογία, τόσο η Κυπριακή όσο και η Αγγλική, αναφορικά με αιτήσεις αυτής της φύσεως (στις οποίες εφαρμόζεται η Δ.25, Θ.1 στην αρχική της μορφή), είναι ότι το Δικαστήριο - με κάποιες εξαιρέσεις στις οποίες αναφέρομαι κατωτέρω - πρέπει να ασκεί τη διακριτική του ευχέρεια υπέρ του αιτητή, επιτρέποντας την αιτούμενη τροποποίηση[1]. Η νομολογία εισηγείται ότι η τροποποίηση πρέπει να επιτρέπεται ακόμα και σε περιπτώσεις όπου ο αιτητής προσπαθεί, μέσω αυτής, να διορθώσει παραλείψεις ή λάθη στο αρχικό δικόγραφο λόγω αμέλειας, ή ακόμα και σε περιπτώσεις όπου υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση στην υποβολή του σχετικού αιτήματος[2]. Εξαιρέσεις στη γενική τάση αποτελούν περιπτώσεις όπου, ως αποτέλεσμα της τροποποίησης, θα προκαλείτο αδικία στην άλλη πλευρά η οποία δεν μπορεί να αποζημιωθεί με χρήμα[3]. Περιπτώσεις όπου η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ενδείκνυται να ασκηθεί εναντίον της παραχώρησης άδειας για τροποποίηση περιλαμβάνουν επίσης εκείνες όπου η αιτούμενη τροποποίηση θα επιφέρει ριζική μετατροπή της φύσης της αξίωσης ή υπεράσπισης, καθώς και εκείνες όπου ο αιτητής ενεργεί με εμφανή κακοπιστία. Όπου βεβαίως προβάλλεται η κακοπιστία ως λόγος ένστασης, τότε το βάρος για την απόδειξή της το φέρει ο διάδικος ο οποίος την επικαλείται[4]. Στη βάση των πιο πάνω νομικών αρχών, και με δεδομένες τις θέσεις της κάθε πλευράς, προχωρώ να εξετάσω εάν στην παρούσα περίπτωση πρέπει ή όχι να εγκριθεί το αίτημα του Εναγόμενου-Αιτητή. Η πλευρά των Εναγόντων-Καθ' ων η Αίτηση υποστηρίζει ότι η Αίτηση καταχωρήθηκε με υπέρμετρη καθυστέρηση, σε προχωρημένο στάδιο της διαδικασίας. Επί αυτού σημειώνω ότι υπάρχει όντως μεγάλη καθυστέρηση στην καταχώρηση της Αίτησης. Η αρχική Υπεράσπιση του Εναγόμενου-Αιτητή καταχωρήθηκε στις 24.5.2012 και η παρούσα αίτηση στις 6.12.2017. Έχω ήδη παραθέσει συνοπτικά πιο πάνω τους λόγους που επικαλείται η πλευρά του Εναγόμενου-Αιτητή δικαιολογώντας την καθυστέρηση αυτή. Το τι συνιστά υπέρμετρη καθυστέρηση στην υποβολή αίτησης τροποποίησης εξετάστηκε και αναλύθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο σε αριθμό υποθέσεων. Στην υπόθεση Federal Bank of Lebanon v. Νίκου Σιακόλα (ανωτέρω) υιοθετήθηκε το πιο κάτω απόσπασμα από την υπόθεση Saba & Co (T.M.P.) v. T.M.P. Agents

(1994)1 Α.Α.Δ. 426: "Μένει το ερώτημα της δικαιολόγησης της καθυστέρησης. Η σημασία του ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης κυρίως σε συσχετισμό προς την γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή τον βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης. Στην παρούσα υπόθεση δεν έχει γίνει τέτοιος ή ανάλογος συσχετισμός και δεν συμφωνούμε πως καλόπιστη αίτηση για τροποποίηση προς κάλυψη πραγματικής ή σημαντικής ανάγκης θα πρέπει να απορριφθεί επειδή ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο η καθυστέρηση δικαιολογήθηκε με αναφορά σε αβλεψία ή παραδρομή". Η αλλαγή στη νομική εκπροσώπηση ενός διάδικου δεν μπορεί αφ εαυτής να αποτελέσει λόγο έγκρισης αιτήματος τροποποίησης. Το ίδιο ισχύει κατ' αναλογία και στην περίπτωση αλλαγής του δικηγόρου στο γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα που χειρίζεται μια υπόθεση. Όμως, συνυπολογίζοντας όλα τα ενώπιόν μου δεδομένα, θεωρώ ότι παρά την καθυστέρηση που έχει επιδείξει ο Εναγόμενος-Αιτητής δεν θα πρέπει να απορριφθεί η Αίτησή του μόνο ένεκα αυτής. Εξάλλου, και στη Saba & Co (ανωτέρω), το Ανώτατο Δικαστήριο αναφέρει ότι η καθυστέρηση στην υποβολή του αιτήματος, δεν μπορεί από μόνη της να οδηγήσει στην απόρριψή του, εκτός εάν διαπιστωθεί ότι συνοδεύεται από κακοπιστία. Στην προκειμένη περίπτωση, από το φάκελο της υπόθεσης, αλλά και μελετώντας τους νέους ισχυρισμούς που ο Εναγόμενος-Αιτητής επιχειρεί να προβάλει μέσω της αιτούμενης τροποποίησης, δεν μπορώ να καταλήξω σε εύρημα ότι αυτός ενεργεί με εμφανή κακή πίστη. Πέραν των ανωτέρω, ο Εναγόμενος-Αιτητής υποστηρίζει ότι εάν η αιτούμενη τροποποίηση επιτραπεί, η όποια ζημία των Εναγόντων-Καθ' ων η Αίτηση μπορεί να αποζημιωθεί με έξοδα. Η δε νομολογία καθορίζει ότι, σε αιτήσεις αυτής της φύσεως, ζημία δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως ανεπανόρθωτη εφόσον μπορεί να θεραπευτεί με την κατάλληλη διαταγή αναφορικά με τα έξοδα[5]. Σημειώνω ότι οι λόγοι ένστασης των Εναγόντων-Καθ' ων η Αίτηση, δεν περιλαμβάνουν ισχυρισμό ότι εάν επιτραπεί η τροποποίηση θα υποστούν συνέπειες που δεν θα μπορούν να επανορθωθούν με χρήμα. Ανεξαρτήτως όμως, σταθμίζοντας όλα τα ενώπιόν μου δεδομένα, δεν διακρίνω ότι συνεπεία της αιτούμενης τροποποίησης οι Ενάγοντες-Καθ' ων η Αίτηση θα υποστούν συνέπειες που δεν μπορούν να θεραπευτούν με την ανάλογη διαταγή ως προς τα έξοδα. Για σκοπούς της απόφασής μου επί της Αίτησης, προσδίδω δε ιδιαίτερη σημασία στο γεγονός ότι η ακρόαση της υπόθεσης δεν έχει ακόμα ξεκινήσει. Το επιχείρημα των Εναγόντων-Καθ' ων η Αίτηση ότι οι ισχυρισμοί που επιχειρείται να εισαχθούν μέσω της τροποποίησης είναι αχρείαστοι και άσκοποι, θα ήταν πρόωρο να εξεταστεί και να αποφασιστεί σε αυτό το στάδιο. Το κατάλληλο στάδιο να εγερθεί και να αποφασιστεί το συγκεκριμένο επιχείρημα θα είναι μετά το πέρας της παρουσίασης της μαρτυρίας της κάθε πλευράς στα πλαίσια της ακρόασης της υπόθεσης. Τέλος, συνυπολογίζοντας όλα τα ενώπιόν μου δεδομένα, δεν μπορώ να καταλήξω σε εύρημα για παράβαση των Συνταγματικών δικαιωμάτων των Εναγόντων-Καθ΄ων η Αίτηση, ως αυτοί υποστηρίζουν με την ένστασή τους. Ενόψει όλων των πιο πάνω, και με γνώμονα τις αρχές της νομολογίας, κρίνω ότι η διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου πρέπει να ασκηθεί υπέρ του αιτήματος για παραχώρηση άδειας τροποποίησης. Καταλήγω ότι εξυπηρετούνται περισσότερο τα συμφέροντα της δικαιοσύνης με την έγκριση παρά με την απόρριψη του αιτήματος, αλλά και ότι η τροποποίηση θα συντείνει στην εκδίκαση της πραγματικής διαφοράς μεταξύ των μερών. Η Αίτηση επιτυγχάνει. Εκδίδεται διάταγμα ως η παράγραφος Α της Αίτησης. Η τροποποιημένη Υπεράσπιση να καταχωρηθεί και αντίγραφο να παραδοθεί στην άλλη πλευρά, εντός 5 ημερών από τη σύνταξη του διατάγματος. Το διάταγμα να ζητηθεί σε 5 μέρες από σήμερα. Στη συνέχεια να ισχύσουν οι σχετικές διατάξεις των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Αναφορικά με τα έξοδα, το κύριο κριτήριο στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου, είναι η υπαιτιότητα των δύο μερών για τη δημιουργία τους[6]. Όμως, στην παρούσα περίπτωση, παρά το ότι η Αίτηση έχει επιτύχει, θεωρώ ότι τα έξοδα της Αίτησης δεν πρέπει να επιδικαστούν εναντίον των Εναγόντων-Καθ' ων η Αίτηση, αφού η καταχώρηση της Αίτησης δεν ήταν αποτέλεσμα της δικής τους δικονομικής συμπεριφοράς. Για το λόγο αυτό θα αποκλίνω από το βασικό κανόνα και θα επιδικάσω τα έξοδα της Αίτησης εναντίον του Εναγόμενου-Αιτητή και υπέρ των Εναγόντων-Καθ' ων η Αίτηση. Το ίδιο ισχύει και για τα έξοδα που θα σπαταληθούν συνεπεία της τροποποίησης. Οι Ενάγοντες-Καθ' ων η Αίτηση δεν ευθύνονται για τη δημιουργία τους και, ως εκ τούτου, κρίνω ότι τα έξοδα της αγωγής που χάνονται από την τροποποίηση θα πρέπει να τα επιβαρυνθεί στο σύνολό τους ο Εναγόμενος-Αιτητής. Συνοψίζοντας, όλα τα έξοδα της αγωγής που χάνονται από την τροποποίηση και τα έξοδα της παρούσας Αίτησης θα βαρύνουν τον Εναγόμενο-Αιτητή. Τα έξοδα θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ..................... Γ. Κυθραιώτου-Θεοδώρου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Ενδεικτικά, Easton v Ford Motor Co Ltd

(1993)4 All E.R. 257, Federal Bank of Lebanon v Νίκου Σιακόλα

(1999)1 Α.Α.Δ. 44 [2] Federal Bank of Lebanon v Νίκου Σιακόλα

(1999)1 Α.Α.Δ. 44 [3] Χριστοδούλου ν Χριστοδούλου

(1991)1 Α.Α.Δ. 934 [4] Σχετικές οι Astor Manufacturing Ltd κ.ά. v. A & G Leventis κ.ά.

(1993)1 Α.Α.Δ. 726 και Saba & Co (T.M.P.) v. T.M.P. Agents

(1994)1 Α.Α.Δ. 426 [5] Σχετική είναι η παράγραφος

(3)του αποσπάσματος από την υπόθεση Στέλιος Φοινιώτης ν Greenmar Navigation Ltd κα (ανωτέρω). [6] Phylactou ν. Michael

(1982)1 C.L.R. 204 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο