ΛΕΑΝΔΡΟΥ ΚΑΖΑΜΙΑ ν. ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η «ΚΕΝΤΡΙΚΗ» ΛΤΔ, Αρ. Αγωγής: 7618/2011, 28/3/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2018:A200 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Γ. Χρ. Φούλια, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 7618/2011 Μεταξύ: ΛΕΑΝΔΡΟΥ ΚΑΖΑΜΙΑ Ενάγοντα και ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ Η «ΚΕΝΤΡΙΚΗ» ΛΤΔ Εναγομένων Ημερομηνία: 28.3.2018 Για Ενάγοντα: κ. Κ. Κνώφου για κ.κ. Κώστας Π. Δημητριάδης Δ.Ε.Π.Ε. Για Εναγόμενους: κ. Α. Χατζηϊωάννου για κ.κ. Α.Κ.Χατζηϊωάννου & Σία ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Η παρούσα αγωγή αφορά απαίτηση του ενάγοντος για γενικές και ειδικές αποζημιώσεις οι οποίες προέκυψαν κατά τους ισχυρισμούς του από τροχαίο δυστύχημα το οποίο επεσυνέβη στις 14.6.
- Οι διάδικοι μετά την έναρξη της ακρόασης της αγωγής συμφώνησαν ότι η ευθύνη για την πρόκληση του δυστυχήματος καταμερίζεται μεταξύ τους εξίσου, συνεπώς το θέμα της ευθύνης δεν θα απασχολήσει περισσότερο. Παρέμειναν ως επίδικα θέματα οι σωματικές βλάβες του ενάγοντος καθώς και οι γενικές και ειδικές αποζημιώσεις που αυτός διεκδικεί. ΔΙΚΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΙ ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΙ Ο Ενάγων ισχυρίζεται ότι κατά το χρόνο του δυστυχήματος ήταν ηλικίας 65 ετών, καθόλα υγιής και αρτιμελής και εργαζόταν ως μηχανικός με εισόδημα ή/και απολαβές €2.000 τον μήνα. Ισχυρίζεται ότι το όχημα το οποίο οδηγούσε κτυπήθηκε από το όχημα με αριθμό εγγραφής ΕΑΒ831 το οποίο οδηγούσε κάποιος Γρηγόρης Γρηγορίου με αποτέλεσμα αυτό να στριφογυρίσει. Οι εναγόμενοι είναι ασφαλιστική εταιρεία και είχαν ασφαλισμένο το όχημα ΕΑΒ
- Μετά το δυστύχημα μεταφέρθηκε στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και κατόπιν στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Αρεταίειου Νοσοκομείου. Ισχυρίζεται ότι υπέφερε από ζάλη, πονοκέφαλο και έντονο πόνο στον αυχένα και υποβλήθηκε σε κλινικό και ακτινολογικό έλεγχο όπου παρουσίαζε έντονη ευαισθησία στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης με πόνο στις κινήσεις και πως διαγνώστηκε ότι είχε πάθει εγκεφαλική διάσειση ένεκα του δυστυχήματος. Του δόθηκε φαρμακευτική αγωγή και του συνεστήθη να φέρει αυχενικό κολάρο και έλαβε άδεια ασθενείας από τις 15.6.2011 έως τις 21.6.
- Στις 22.6.2011 λόγω συνεχιζόμενων πόνων και επιμονής των συμπτωμάτων πονοκεφάλου και αυχεναλγείας επισκέφθηκε τον Δρα Οδυσσέα Αθάνατο στο Ιπποκράτειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο όπου υπεβλήθη εκ νέου σε κλινικό και ακτινολογικό έλεγχο και διαφάνηκε ότι είχε υποστεί εγκεφαλική διάσειση και διάταση αυχένα (Whiplash injury). Του συνεστήθη συνέχιση της φαρμακευτικής αγωγής και του χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια μέχρι τις 17.7.2011, ημέρα κατά την οποία επανεξετάστηκε και τα συμπτώματα είχαν αρχίσει να υποχωρούν. Στις 13.10.2011 εξετάστηκε για τελευταία φορά και συνέχιζε να αντιμετωπίζει πόνους άλγους στον αυχένα, ιδιαίτερα μετά από φυσική κόπωση ενώ παρουσίαζε κεφαλαλγία κατά διαστήματα και αδυνατούσε να κάνει κινήσεις του αυχένα με ευκολία. Ισχυρίζεται τέλος ότι υπέφερε αρκετά και έχασε πλήρως τις χαρές και απολαύσεις της ζωής και του έρωτα για περίοδο τουλάχιστο 2 μηνών και στη συνέχεια η κατάστασή του βελτιώθηκε, πλην όμως παρέμειναν οι πονοκέφαλοι, οι ζαλάδες και ο πόνος στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης, ιδιαίτερα μετά από κόπωση και στην αλλαγή των καιρικών συνθηκών. Οι πόνοι αυτοί περιορίζουν κατά πολύ τις δραστηριότητές που μπορεί να κάνει και γενικά δεν μπορεί να ασχοληθεί με οτιδήποτε ασχολείτο πριν από το δυστύχημα. Αναφορικά με τις ειδικές ζημιές, ισχυρίζεται ότι για την ιατρική εξέταση και το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρα Ο. Αθάνατου κατέβαλε το ποσό των €800,00 και στο Αρεταίειο Νοσοκομείο το ποσό των €40,00 και υπέστη απώλεια εισοδήματος για 1 μήνα ανερχόμενη στο ποσό των €2.
- Οι Εναγόμενοι με την Υπεράσπισή τους αρνήθηκαν τους ισχυρισμούς του Ενάγοντος και ειδικότερα ότι υπέστη τις κατ' ισχυρισμό σωματικές βλάβες και τις άλλες ζημιές, έξοδα και δαπάνες που ισχυρίζεται. ΑΚΡΟΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ Η πλευρά του Ενάγοντος παρουσίασε 3 μάρτυρες, τον ενάγοντα, τον Δρα Μιχάλη Κούμα και τον Δρα Οδυσσέα Αθάνατο και η πλευρά των Εναγομένων 2 μάρτυρες, τον κ. Θωμά Θωμά και τον Δρα Ηλία Γεωργίου. Ο Ενάγων (Μ.Ε.1) για υποστήριξη της απαίτησης του κατέθεσε στο Δικαστήριο ως μέρος της κυρίως εξέτασής του γραπτή δήλωση η οποία κατατέθηκε στη διαδικασία ως Έγγραφο «Α». Μεταφέρω πιο κάτω συνοπτικά μέρος των όσων αναγράφονται στη γραπτή δήλωση του ενάγοντα: ισχυρίζεται ότι πριν το δυστύχημα ήταν υγιής και εργαζόταν ως μηχανικός αυτοκινήτων με εισόδημα €2.000 τον μήνα και απολάμβανε πλήρως τις χαρές και απολαύσεις της ζωής και του έρωτα, ασχολείτο με το κυνήγι, το ψάρεμα, το κολύμπι και το περπάτημα σαν χόμπι και ζούσε μια καθόλα αξιοπρεπή ζωή. Τραυματίστηκε στο επίδικο δυστύχημα και είχε ενοχλήσεις στον αυχένα, ζαλάδες και πονοκεφάλους. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 1 δέσμη από φωτογραφίες που λήφθηκαν από το χώρο του ατυχήματος και σε αυτές απεικονίζονται τα ενεχόμενα οχήματα. Μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και μετά στο Αρεταίειο Νοσοκομείο όπου στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών τον εξέτασε ο Δρ Κούμας ο οποίος διέγνωσε ότι είχε πάθει ελαφρά εγκεφαλική διάσειση και του έδωσε φαρμακευτική αγωγή και άδεια ασθενείας από τις 15.6.2011 έως τις 21.6.
- Κατέθεσε το εν λόγω πιστοποιητικό του Δρα Κούμα ως Τεκμήριο
- Η διάγνωση στο εν λόγω τεκμήριο αναφέρει ότι ο ενάγων υπέστη ελαφρά εγκεφαλική διάσειση μετά από τροχαίο ατύχημα και ο ιατρός του συνέστησε ανάπαυση για την περίοδο της χορηγηθείσας άδειας ασθενείας. Στις 22.6.2011 επισκέφθηκε τον Δρα Αθάνατο στο Ιπποκράτειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο και μετά που υποβλήθηκε σε κλινικό και ακτινολογικό έλεγχο φάνηκε ότι υπέστη εγκεφαλική διάσειση και διάταση αυχένα. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 3 το ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 14.10.2011 που ετοίμασε ο Δρ Αθάνατος. Στο εν λόγω τεκμήριο ο Δρ Αθάνατος αναγράφει ότι ο ενάγων στις 22.6.2011 τον επισκέφθηκε στο ιατρείο του λόγω επιμονής των συμπτωμάτων κεφαλαλγίας και άλγους στον αυχένα. Του συνεστήθη συνέχιση της φαρμακευτικής αγωγής και του δόθηκε αναρρωτική άδεια μέχρι τις 17.7.2011 όπου και επανεξετάσθει. Ο ιατρός διαπίστωσε ότι ο ενάγων παραπονιόταν για άλγος στον αυχένα μετά από φυσική κόπωση και κεφαλαλγία κατά διαστήματα. Τέλος ισχυρίστηκε ότι η κεφαλαλγία συνεχίζει να τον ταλαιπωρεί 10 με 12 φορές τον χρόνο ενώ ο πόνος στον αυχένα παρουσιάζεται 6 με 8 φορές το χρόνο, ιδιαίτερα κατά τις αλλαγές του καιρού και μετά από κόπωση. Κατά την περίοδο που οι πόνοι αυτοί εμφανίζονται του περιορίζουν κατά πολύ τις δραστηριότητες που μπορεί να κάνει. Περαιτέρω σε ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν κατά την κυρίως εξέτασή του αναφέρθηκε σε θέματα σχετικά με την πρόκληση του δυστυχήματος. Κατέθεσε ως Τεκμήρια 4 και 5 αντίστοιχα τις αποδείξεις για τις πληρωμές που έκανε προς το Αρεταίειο Νοσοκομείο και προς τον Δρα Ο. Αθάνατο. Κατά την αντεξέταση του ενάγοντα του υποδείχθηκε το έντυπο Τεκμήριο 6 που τιτλοφορείται «Φιλική Διευθέτηση Τροχαίου Ατυχήματος» το οποίο φέρει ημερομηνία 14.6.2011 και το οποίο παραδέχθηκε ότι υπέγραψε στη σκηνή του δυστυχήματος. Συμφώνησε με τον κ. Χατζηϊωάννου ότι στο εν λόγω έντυπο δήλωσε ότι δεν υπέστη οποιοδήποτε τραυματισμό αλλά ισχυρίστηκε ότι αυτό έγινε λόγω του ότι εκείνη την ώρα ήταν ζεστός, όπως είπε, και μετά από μισή με μια ώρα δεν ένιωθε καλά και κάποιος τον μετέφερε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου επειδή είχε αρκετό κόσμο τηλεφώνησε στην σύζυγό του και τον μετέφερε στο Αρεταίειο. Στο Αρεταίειο τον εξέτασε ο ιατρός Κούμας ο οποίος δεν του είπε για αυχενικό κολάρο. Δεν απώλεσε τις αισθήσεις του συνεπεία του δυστυχήματος αλλά δεν ένιωθε καλά, ένιωθε ζαλισμένος και είχε πονοκεφάλους και πονούσε τον αυχένα του. Όταν επισκέφθηκε τον ιατρό Αθάνατο του έδωσε 3 εβδομάδες επιπλέον αναρρωτική άδεια και του συνέστησε αυχενικό κολάρο για 2 εβδομάδες. Αρνήθηκε υποβολές ότι πήγε στον ιατρό Αθάνατο λόγω του ότι τον γνώριζε προσωπικά και πως του ζήτησε να γράψει κάτι για αυχενικό κολάρο για να απαιτήσει περισσότερες αποζημιώσεις καθώς επίσης και πως δεν πλήρωσε στον εν λόγω ιατρό το ποσό των €800,
- Ισχυρίστηκε ότι την περίοδο του δυστυχήματος εργαζόταν ως μηχανικός αυτοκινήτων και διατηρούσε δικό του συνεργείο και λόγω του τραυματισμού του για 1 μήνα δεν δούλευε αλλά πήγαινε και παρακολουθούσε μόνο και συνεπεία τούτου υπέστη απώλεια εισοδημάτων €2.000 αφού, όπως ανέφερε συγκεκριμένα ήρθαν 2 αυτοκίνητα μάρκας BMW τα οποία δεν μπορούσε να επιδιορθώσει. Ισχυρίστηκε ότι λόγω του τραυματισμού του για 2 μήνες δεν ένιωθε άνετα ούτε σωματικά ούτε ψυχικά για να έχει ερωτική επαφή ούτε μπορούσε να ασχοληθεί με το περπάτημα ή το κολύμπι επειδή ήταν πιασμένος και είχε ζαλάδες, πονοκεφάλους και έπρεπε να γυρίσει ολόκληρο το σώμα του λόγω του τραυματισμού του αυχένα. Ο ιατρός Μιχάλης Κούμας (Μ.Ε.2) κατά την κυρίως εξέτασή του κατέθεσε ότι έχει ειδικότητα χειρουργού, σπούδασε ιατρική στη Θεσσαλονίκη και το 1978 επέστρεψε στην Κύπρο όπου έκτοτε ασκεί την ιατρική. Η φοίτησή του ήταν εξαετής και φοίτησε ακόμα 5 χρόνια για σκοπούς απόκτησης ειδικότητας. Δούλεψε στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ και στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο της Αλεξανδρούπολης. Το 2011 εργαζόταν στο Αρεταίειο Νοσοκομείο στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών και αναγνώρισε ότι το Τεκμήριο 2 είναι το πιστοποιητικό που ο ίδιος χορήγησε στον ενάγοντα και υιοθέτησε το περιεχόμενό του. Ανέφερε ότι η διάγνωσή του είναι αυτή η οποία φαίνεται στο ιατρικό και επακριβώς, όπως είπε επί λέξη, ήταν ελαφρά εγκεφαλική διάσειση μετά από τροχαίο ατύχημα. Δεν θυμόταν τι ακριβώς προηγήθηκε της διάγνωσης αλλά ήταν σίγουρος ότι ακολούθησε τη συνηθισμένη διαδικασία προσέγγισης και εξέτασης ενός ασθενούς ο οποίος προσέρχεται μετά από τροχαίο ατύχημα. Συνέστησε στον ενάγοντα φαρμακευτική αγωγή, τοποθέτηση αυχενικού κολάρου και επανεξέταση σε περίπτωση επιδείνωσης της κατάστασής του. Ανέφερε ότι προφανώς έγινε και ακτινολογικός έλεγχος πέραν των άλλων. Ισχυρίστηκε ότι σε πάρα πολλές περιπτώσεις μπορεί σε πρώτο διάστημα μετά τον τραυματισμό να μην εμφανιστούν καθόλου συμπτώματα και πως με την πάροδο του χρόνου αυτά να αρχίσουν να εμφανίζονται. Ισχυρίστηκε ότι τα παράπονα του ενάγοντα για ενοχλήσεις στον αυχένα, ζαλάδες και πονοκεφάλους κρίνονται ως απολύτως δικαιολογημένα ως απότοκα τραυματισμού σε ατύχημα επειδή ο οργανισμός υφίσταται κάποιες βίαιες πιέσεις κατά τη στιγμή του ατυχήματος. Κατά την αντεξέταση ισχυρίστηκε ότι για να καταλήξει σε διάγνωση αναφορικά με την κατάσταση του ενάγοντος αυτός του απάντησε για το ιστορικό του, πράγμα που σημαίνει ότι είχε πλήρη συνείδηση κατά τον χρόνο που τον εξέτασε. Κατά την κλινική εξέταση του ενάγοντος διέγνωσε βάσει των συμπτωμάτων ότι αυτός υπέστη ελαφρά εγκεφαλική διάσειση. Ισχυρίστηκε επίσης ότι η ελαφρά εγκεφαλική διάσειση δεν προϋποθέτει πάντοτε λιποθυμία, ούτε η λιποθυμία είναι βασικό σύμπτωμα της ελαφράς εγκεφαλικής διάσεισης. Η σύγχυση ισχυρίστηκε είναι σύμπτωμα βαριάς εγκεφαλικής διάσεισης όπως και η απώλεια συνείδησης του χρόνου και τόπου. Ισχυρίστηκε επίσης ότι για να γράψει τη συγκεκριμένη διάγνωση στο Τεκμήριο 2 σημαίνει ότι υπήρχαν τα αντίστοιχα συμπτώματα για να τη χαρακτηρίσει. Αν διαπίστωνε βαριά εγκεφαλική διάσειση θα ζητούσε από τον ενάγοντα να παραμείνει στο Νοσοκομείο. Πάντα μετά από τέτοιες καταστάσεις χορηγεί παυσίπονα λόγω κεφαλαλγίας και ανάπαυση γιατί μια ήπια εγκεφαλική διάσειση θέλει συνεχή ακινησία. Το γεγονός ότι στο Τεκμήριο 2 δεν έγραψε για φαρμακευτική αγωγή δεν εξυπακούεται ότι δεν χορήγησε τέτοια στον ασθενή. Ισχυρίστηκε ότι εξέτασε τον αυχένα του ενάγοντος και ότι το γεγονός ότι δεν το γράφει στη γνωμάτευσή του δεν σημαίνει ότι ο ενάγων δεν είχε ενοχλήσεις. Στη συνέχεια ισχυρίστηκε ότι δεν θυμόταν αν ο ενάγων του παραπονέθηκε για ενοχλήσεις στον αυχένα και το μόνο που μπορεί να επιβεβαιώσει είναι τη γνωμάτευσή του. Σε ερώτηση γιατί στη γνωμάτευσή του δεν αναφέρεται κάτι για τον αυχένα απάντησε ότι το γεγονός ότι δεν το αναφέρει δεν σημαίνει ότι ο ενάγων δεν είχε. Σε άλλη ερώτηση εάν είπε στον ενάγοντα να φέρει αυχενικό κολάρο είπε ότι δεν μπορεί να θυμηθεί τι του είπε εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή ήταν όμως σίγουρος ότι έδωσε τις σωστές οδηγίες μέσα στις οποίες συμπεριλαμβάνεται η ανάπαυση, φαρμακευτική αγωγή και αυχενικό κολάρο. Είναι, ισχυρίστηκε, η πάγια τακτική σε έτσι περιπτώσεις. Ο ιατρός Οδυσσέας Αθάνατος (Μ.Ε.3) ανέφερε κατά την κυρίως εξέταση ότι είναι χειρούργος ορθοπεδικός και σπούδασε 6 χρόνια στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μετά ειδικεύτηκε στην ορθοπεδική στην Αγγλία όπου δούλεψε σε διάφορα νοσοκομεία και μετά από 10 χρόνια εκεί επέστρεψε στην Κύπρο και έκτοτε ιδιωτεύει και εργάζεται στο Ιπποκράτειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο. Για να αποκτήσει ειδικότητα στην Ορθοπεδική χρειάστηκε 8 χρόνια και από το 1982 που επέστρεψε στην Κύπρο ασκεί το επάγγελμα του χειρούργου ορθοπεδικού. Το Τεκμήριο 3 είναι το ιατρικό πιστοποιητικό που ο ίδιος ετοίμασε αναφορικά με τον ενάγοντα και υιοθέτησε το περιεχόμενό του. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 7 δέσμη αποτελούμενη από 5 σελίδες που είναι αντίγραφο του αρχείου του με τις ημερομηνίες που εξέτασε τον ενάγοντα. Εξέτασε για πρώτη φορά τον ενάγοντα στις 22.6.2011 και διαπίστωσε ότι αυτός παρουσίαζε ζαλάδες και άλγος στον αυχένα που συνοδευόταν από κάποια δυσκαμψία λόγω μυϊκού σπασμού. Στη βάση της θεραπευτικής αγωγής που είχε λάβει ο ενάγων από το Αρεταίειο με την οποία του δόθηκε φαρμακευτική αγωγή και κολάρο αυχένα συνέστησε στον ενάγοντα συνέχιση της ίδιας θεραπείας, αναρρωτική άδεια, κολάρο αυχένος και αναλγητική θεραπεία και του έδωσε άδεια μέχρι τις 17.7.
- Εξέτασε τον ενάγοντα σε 5 διαφορετικές ημερομηνίες με τελευταία στις 13.10.2011, ημέρα κατά την οποία συνέταξε το Τεκμήριο
- Την εν λόγω ημέρα ο ενάγων παρουσίαζε άλγος στον αυχένα μετά από φυσική κόπωση και κεφαλαλγία δηλαδή πονοκέφαλο κατά διαστήματα. Σε αυτό το τεκμήριο αναγράφει ότι λόγω της εμπλοκής του ενάγοντα στο ατύχημα η κεφαλαλγία και οι ζαλάδες είναι αποτέλεσμα της ελαφράς διάσεισης και η αυχεναλγία είναι αποτέλεσμα της θλάσης του αυχένα που υπέστη στο ατύχημα. Εξήγησε ότι η θλάση είναι το αποτέλεσμα της διάτασης του αυχένα. Στις 18.7.2011 που είχε λήξει η άδεια ασθενείας του ενάγοντος αυτός θα μπορούσε να δουλέψει παρόλο που μπορεί μετά από υπερβολική κόπωση να είχε κάποιες ενοχλήσεις. Κατά την περίοδο που ήταν με αναρρωτική άδεια θα μπορούσε να ασχοληθεί σίγουρα με περπάτημα και με κολύμπι, όχι όμως με κυνήγι αφού δεν θα ήταν και το πιο ευχάριστο. Ανέφερε ότι μερικές φορές οι ασθενείς αναπτύσσουν τα συμπτώματα ώρες μετά από το ατύχημα και πως τα συμπτώματα όσον αφορά το άλγος στον αυχένα και τη δυσκαμψία γίνονται πιο εμφανή την 3η μέρα μετά το ατύχημα. Αναγνώρισε το Τεκμήριο 5 στο οποίο παρουσιάζονται οι χρεώσεις που επέβαλε στον ενάγοντα και ισχυρίστηκε ότι πληρώθηκε το ποσό των €800,00 από τον ενάγοντα. Τέλος ανέφερε ότι όταν ο ασθενής παρουσιάζει εξάρσεις άλγους και δυσφορίας με την αλλαγή του καιρού στον αυχένα, αυτά τα συμπτώματα δημιουργούν μια δυσφορία η οποία συνήθως παρέρχεται με λίγη ησυχία και παυσίπονη θεραπεία. Κατά την αντεξέταση ο Δρ Αθάνατος ανέφερε πως ο ενάγων στις 22.6.2011 που τον είχε επισκεφθεί του παραπονέθηκε για κεφαλαλγία, πονοκεφάλους και ζαλάδες και πως εξακολουθούσε να έχει πονοκεφάλους και ζαλάδες ακόμα και μια εβδομάδα μετά το επίδικο ατύχημα. Ανέφερε πως μπορεί ο ενάγων να είχε ζαλάδες και πονοκεφάλους χωρίς απαραίτητα να είχε κτύπημα στο κεφάλι και πως οι πονοκέφαλοι και οι ζαλάδες είναι υποκειμενικά συμπτώματα και είναι τα πρώτα που παθαίνει κάποιος μετά από μια ελαφρά εγκεφαλική διάσειση. Λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο που έγινε το ατύχημα αποδίδει σε αυτό την ελαφρά εγκεφαλική διάσειση που παρατήρησε να υπέστη ο ενάγων. Ανέφερε επίσης πως διέγνωσε ότι ο ενάγων είχε υποστεί ελαφρά εγκεφαλική διάσειση βασιζόμενος στις ζαλάδες, τους πονοκέφαλους και στις επιπτώσεις που είχε η κίνηση της κεφαλής στον αυχένα. Ανέφερε περαιτέρω ότι ο ενάγων του παραπονέθηκε για ενοχλήσεις στον αυχένα και πως ο ίδιος ο ενάγων του είχε πει ότι πήρε κολάρο το οποίο ο ίδιος του σύστησε να συνεχίσει να φορά γιατί θεώρησε την κατάσταση του τέτοια που χρειαζόταν κολάρο. Διαφώνησε με την υποβολή του κου Χατζηιωάννου ότι ο ενάγων δεν είχε θλάση αυχένα και ισχυρίστηκε ότι, από το ιστορικό που περιέγραψε, τα συμπτώματα που είχε ο ενάγων ήταν απόρροια του ατυχήματος και επιστημονικά ήταν πολύ δικαιολογημένα. Ανέφερε επίσης ότι από την κλινική εξέταση στην οποία υπέβαλε τον ενάγοντα διέγνωσε ότι αυτός είχε υποστεί θλάση αυχένα. Ανέφερε ότι συνολικά 1 μήνας για οποιαδήποτε διάσειση και θλάση αυχένα είναι πολύ λογικό διάστημα. Για τους εναγόμενους έδωσαν μαρτυρία ο κ. Θωμάς Θωμά και ο Δρ Ηλίας Γεωργίου. Ο κ. Θωμά (Μ.Υ.1) ανέφερε ότι είναι υπάλληλος στην ασφαλιστική εταιρεία «Η Κεντρική» και κατέθεσε ως Τεκμήριο 8 αντίγραφο της αγωγής 7369/11 Ε. Δ. Λευκωσίας που είχε στην κατοχή του χωρίς να αντεξεταστεί. Από το εν λόγω τεκμήριο προκύπτει ότι η εν λόγω αγωγή κινήθηκε για ζημιές τις οποίες υπέστη το όχημα το οποίο οδηγούσε ο ενάγων οι οποίες ήταν ύψους €300,
- Ο Δρ Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.2) κατά την κυρίως εξέτασή του ανέφερε ότι η εγκεφαλική διάσειση συνίσταται σε απώλεια των αισθήσεων η οποία είναι ανατάξιμη από μόνη της λόγω τραυματισμού της κεφαλής και διακρίνεται σε α', β' και γ' βαθμού. Η ελαφρά εγκεφαλική διάσειση ονομάζεται α' βαθμού. Ισχυρίστηκε ότι το διάστρεμμα αυχένα είναι μια μορφή τραυματισμού μαλακών μορίων λόγω εξάσκησης εξωτερικής βίας στον αυχένα και όταν λέμε διάστρεμμα εννοούμε ότι οι μύες ή σύνδεσμοι που συγκρατούν τους σπονδύλους στη θέση τους υφίστανται ένα παρατέντωμα λόγω αυτής της εξάσκησης της εξωτερικής βίας και επίσης διακρίνεται σε α', β' και γ' βαθμού. Για να είναι σίγουρος ότι κάποιος έχει υποστεί ελαφρά εγκεφαλική διάσειση εξετάζει το ιστορικό του με ιδιαίτερη έμφαση στο εάν υπήρξε απώλεια των αισθήσεων καθώς και εάν παρουσιάστηκαν εμετοί, αμνησία, υπνηλία ή εξωτερικό τραύμα στην κεφαλή. Σε περίπτωση που θα διαγνώσει διάστρεμμα αυχένος θα χορηγήσει αντιφλεγμονώδη φάρμακα, αυχενικό κολάρο και φυσιοθεραπεία από ειδικό φυσιοθεραπευτή. Κατά την αντεξέτασή του ανέφερε ότι ο γιατρός που θα εξετάσει πρώτος τον ασθενή αναμφίβολα είναι σε καλύτερη θέση να αποφασίσει περί του εάν αυτός παρουσιάζει υπνηλία, εμετούς, περιτραυματική αμνησία ή εξωτερικό τραύμα στην κεφαλή. Ανέφερε ότι ο ίδιος δεν εξέτασε τον ενάγοντα ούτε και είδε την ακτινολογική εξέταση του ενάγοντος και στηρίχθηκε κατά κύριο λόγο στο ιατρικό πιστοποιητικό του Δρα Αθάνατου, τεκμήριο
- Αρνήθηκε υποβολή ότι η σύγχυση, η απώλεια συνείδησης τόπου και χρόνου είναι συμπτώματα βαριάς εγκεφαλικής διάσεισης και ήταν η θέση του ότι αυτά μπορούν να υπάρξουν και σε μια ελαφρά εγκεφαλική διάσειση. Αρνήθηκε ότι ο ενάγων υπέστη εγκεφαλική διάσειση γιατί απουσίαζαν τα συμπτώματατα οποία θεωρεί ότι παρουσιάζονται σε ένα τέτοιο τραυματισμό, αναφερόμενος όμως στο θέμα του τραυματισμού του αυχένα του ενάγοντος δεν απόρριψε παντελώς ένα διάστρεμμά του, α' βαθμού, δηλαδή ελαφράς έντασης. Επίσης ανέφερε ότι οι φυσιοθεραπείες δεν είναι απαραίτητη θεραπεία σε περίπτωση ελαφράς μορφής διαστρέμματος του αυχένα και ότι σε ελαφράς μορφής τραυματισμούς τα συμπτώματα μπορεί να αναπτυχθούν μετά από ώρες, σε αντίθεση με μη ελαφράς μορφής που παρουσιάζονται άμεσα. Σαν ελαφράς μορφής τραυματισμούς ανέφερε τους μυϊκούς τραυματισμούς, τους τραυματισμούς μαλακών μορίων και την ελαφρά διάσειση. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ Ο κ. Κνώφου εισηγήθηκε ότι η μαρτυρία του ενάγοντα ήταν σαφής και ειλικρινής χωρίς να αυτός να περιπέσει σε αντιφάσεις και ότι πράγματι υπέστη τις ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες και τις ειδικές ζημιές. Εισηγήθηκε επίσης ότι το ίδιο ειλικρινείς και σταθεροί στη μαρτυρία τους ήταν και οι ιατροί Μ.Ε. 2 και Μ.Ε. 3 και κάλεσε το Δικαστήριο να κάνει αποδεκτή τη μαρτυρία τους. Ήταν τέλος η θέση του ότι ο ενάγων απέδειξε τις ειδικές ζημιές τις οποίες υπέστη και εισηγήθηκε ότι το ποσό των €5.000 είναι δικαιολογημένο ως γενικές αποζημιώσεις για τους τραυματισμούς του ενάγοντα. Ο κ. Χατζηιωάννου εισηγήθηκε ότι από το αντίγραφο της αγωγής 7639/2011 που κατατέθηκε ως Τεκμήριο 8 προκύπτει ότι οι ζημιές του αυτοκινήτου που οδηγούσε ο ενάγων ανήλθαν στο ποσό των €300,00, ποσό πάρα πολύ μικρό, που δείχνει ότι η σύγκρουση που έλαβε χώρα κατά το επίδικο τροχαίο ατύχημα ήταν πολύ ελαφρά και ο ενάγων δεν θα μπορούσε να υποστεί κανένα τραυματισμό. Εισηγήθηκε επίσης ότι ο ενάγων συνεπεία του επίδικου τροχαίου ατυχήματος δεν υπέστη κανένα τραυματισμό στο επίδικο τροχαίο ατύχημα για αυτό και υπέγραψε το έντυπο Τεκμήριο 6 και είπε ψέματα στους ιατρούς που τον εξέτασαν για να του δώσουν ιατρικά πιστοποιητικά που θα τον βοηθούσαν να διεκδικήσει αποζημιώσεις. Ισχυρίστηκε ότι οι Μ.Ε.2 και 3 βασίστηκαν μόνο στις ζαλάδες και τους πονοκεφάλους που τους ανέφερε ο ενάγων, τα οποία είναι υποκειμενικά συμπτώματα, για να διαγνώσουν ότι είχε υποστεί ελαφρά εγκεφαλική διάσειση. Εισηγήθηκε ότι ο Μ.Υ.2 είναι πολύ έμπειρος γιατρός και η μαρτυρία του πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Τέλος ήταν η θέση του ότι ο ενάγων δεν απέδειξε τις απώλειες εισοδημάτων που ισχυρίστηκε καθώς επίσης ότι για τα ισχυριζόμενα ιατρικά έξοδα δεν φέρουν ευθύνη οι εναγόμενοι και κάλεσε το Δικαστήριο να απορρίψει την αγωγή με έξοδα εις βάρος του ενάγοντος. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Μέσα στα πλαίσια της ζωντανής ατμόσφαιρας της δίκης είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω και να ακούσω με προσοχή τους μάρτυρες ενώ κατέθεταν ενόρκως ενώπιόν μου αξιολογώντας τη μαρτυρία τους με πλήρη πάντα επίγνωση ότι η αξιοπιστία εκτιμάται αυτοτελώς και αποσυναρτημένα επιπέδου απόδειξης με δείκτη το στάδιο από το οποίο ανέκυψε, την πηγή των γνώσεών τους στο βαθμό που αυτές αφορούσαν τα επίδικα γεγονότα, την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος, τις ευκαιρίες που είχαν για να παρακολουθήσουν τα διαδραματισθέντα, την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα, τη μνήμη και τους λόγους που είχαν να θυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία κατέθεταν, τη σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεών τους και την ύπαρξη σε αυτές υπερβολών ή ουσιαστικών εγγενών αντιφάσεων. Η αξιολόγηση μαρτυρίας είναι άρρηκτα συνυφασμένη με την αξιοπιστία του μάρτυρα. Έχει λεχθεί ότι η εντύπωση που ο μάρτυρας αφήνει στο Δικαστήριο είναι παράγοντας εξαιρετικής σπουδαιότητας για την κρίση της αξιοπιστίας του (C. & A. Pelekanos Assoc. Ltd v. Πελεκάνου
(1999)1 Α.Α.Δ. 1273) και πως οι γνώσεις του για τα επίδικα γεγονότα, οι αντιδράσεις και η συμπεριφορά του στο εδώλιο του μάρτυρα, σε συνδυασμό με τη μνήμη, την ειλικρίνεια και τον τρόπο αφήγησης των γεγονότων, συνιστούν καθοριστικούς για την αξιοπιστία του παράγοντες. Στην υπόθεση Ομήρου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506, υποδεικνύεται ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενο της, την ποιότητα και πειστικότητα της και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία, ενώ στην υπόθεση Χριστοφή v. Ζαχαριάδη
(2002)1 Α.Α.Δ. 401, αφού επισημάνθηκε το γεγονός ότι η μαρτυρία θα πρέπει να προσεγγίζεται με πολλή προσοχή «γιατί συμβαίνει αναξιόπιστος μάρτυρας να προκαλεί ευμενή εντύπωση και αντίστροφα», λέχθηκε πως ο τρόπος που καταθέτει ένας μάρτυρας «συνιστά και εκδηλώνει την προσωπικότητά του. Οι πνευματικές και άλλες αρετές του μάρτυρα που εξωτερικεύονται μαζί με το αφηγηματικό μέρος της μαρτυρίας του προσδίδουν κατά κανόνα αξιοπιστία στη μαρτυρία». Αναφορικά με τη μαρτυρία εμπειρογνώμονα στην υπόθεσηΚαουρής ν. Δημητρίου κ.ά.
(2008)1 Α.Α.Δ. 967, λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Είναι καλά νομολογημένο ότι εμπειρογνώμονες μάρτυρες δεν αντιμετωπίζονται από το δικαστήριο κατά διαφορετικό τρόπο από τους άλλους μάρτυρες. Η μαρτυρία τους αξιολογείται στη βάση των ίδιων αρχών. Οι εμπειρογνώμονες εφοδιάζουν το δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια, τα οποία θα του επιτρέψουν να ελέγξει την ορθότητα των συμπερασμάτων τους και να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση. Εμπειρογνώμονας μπορεί να καταθέσει τη γνώμη του, με βάση τη γενική πείρα που διαθέτει, χωρίς να παραβιάζεται ο εξ ακοής κανόνας - (βλ. Πιττάλης κ.ά. ν. Ianira Enter. Ltd κ.ά.
(1997)1 Α.Α.Δ. 814 και Τσαγγαρίδης κ.ά. ν. Αυγουστή
(2000)1 Α.Α.Δ. 528)». Έχοντας υπόψη μου τα πιο πάνω προχωρώ τώρα στην αξιολόγηση των μαρτύρων έχοντας κατά νου ότι πρόκειται για υπόθεση πολιτικής φύσης η οποία κρίνεται με βάση το ισοζύγιο των πιθανοτήτων και ότι ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει μερικά ή εξ ολοκλήρου πιστευτός (Χάρης Χρίστου ν. Ευγενία Khoreva
(2002)1 Α.Α.Δ.454). Ο ενάγων (Μ.Ε.1) ισχυρίστηκε ότι συνεπεία του δυστυχήματος είχε ενοχλήσεις στον αυχένα, ζαλάδες και πονοκεφάλους και ότι για 2 μήνες έχασε πλήρως τις απολαύσεις της ζωής και του έρωτα. Παρατηρώ ότι το μέρος της μαρτυρίας του που αφορά στις επιπτώσεις του τραυματισμού του στη σεξουαλική του ζωή δεν υποστηρίζεται από σχετική εξειδικευμένη ιατρική μαρτυρία. Οι μάρτυρες ιατροί δεν αναφέρθηκαν σε τέτοιας μορφής διάγνωση ή επίπτωση από το επίδικο ατύχημα και για το λόγο αυτό δεν αποδέχομαι τον εν λόγω ισχυρισμό του ενάγοντος. Επίσης δεν αποδέχομαι τον ισχυρισμό του ότι η διάρκεια του πόνου και της ταλαιπωρίας που υπέστη εξ αιτίας του τραυματισμού του ήταν για περίοδο 2 μηνών. Ο ενάγων ανέφερε ότι όταν επανεξετάστηκε από τον Δρα Αθάνατο στις 17.7.2011 τα συμπτώματα είχαν αρχίσει να υποχωρούν ενώ ο Δρ Αθάνατος ανέφερε ότι ένας μήνας είναι πολύ λογικό διάστημα για να θεραπευθεί η ελαφρά εγκεφαλική διάσειση και η θλάση αυχένα. Δεν αποδέχομαι επίσης ούτε τη θέση του ότι έφερε αυχενικό κολάρο γιατί η μαρτυρία που προσκόμισε επί τούτου του θέματος δεν ήταν ξεκάθαρη. Συγκεκριμένα η θέση του ενάγοντα ήταν ότι αυτός που του συνέστησε να φέρει αυχενικό κολάρο ήταν ο Δρ Αθάνατος. Ο Δρ Αθάνατος δεν επιβεβαίωσε αυτόν τον ισχυρισμό του ενάγοντος, αντιθέτως ανέφερε, πως επειδή ο ενάγων του είπε ότι είχε ήδη πάρει κολάρο,ο ίδιος του είπε να συνεχίσει να το φέρει. Δέχομαι όμως τον ισχυρισμό του ότι κατά τον χρόνο που υπέγραψε το τεκμήριο 6 ήταν ακόμη ζεστός και οι τραυματισμοί παρουσιάστηκαν όταν «κρύωσε» γιατί η εξήγηση που έδωσε συνάδει με τα όσα ανέφεραν και οι 3 ιατροί. Η εντύπωση που ο ενάγων άφησε στο Δικαστήριο κρίνεται θετική και η παρουσία του στο Δικαστήριο ήταν ειλικρινής παρά το γεγονός ότι δεν αποδέχομαι τον ισχυρισμό του για επηρεασμό της σεξουαλικής του ζωής και ότι έφερε αυχενικό κολάρο, υπερβολές τις οποίες κατά την κρίση μου χρησιμοποίησε στην προσπάθειά του να πείσει το Δικαστήριο ότι οι τραυματισμοί του ήταν σοβαρότεροι και να διεκδικήσει υψηλότερες αποζημιώσεις. Ο Δρ Κούμας (Μ.Ε.2), χειρουργός ιατρός η ειδικότητα του οποίου δεν αμφισβητήθηκε, εξέτασε τον ενάγοντα στις 14.6.2011 ημέρα κατά την οποία συνέβη το επίδικο ατύχημα και τα κλινικά του ευρήματα ήταν άμεσα και αξιόπιστα και μετέφερε στο Δικαστήριο τα συμπεράσματά του. Ήταν ανεξάρτητος μάρτυρας ο οποίος δεν είχε λόγο να αποκρύψει οτιδήποτε από το Δικαστήριο. Ήταν χρονικά ο πρώτος που εξέτασε τον ενάγοντα μετά το τροχαίο ατύχημα στο οποίο ο τελευταίος είχε εμπλακεί και ήταν σε πλεονεκτική θέση να εντοπίσει τους τραυματισμούς του. Ανέφερε ότι ο ενάγων του είπε ότι είχε εμπλακεί σε τροχαίο ατύχημα το οποίο ο ίδιος ανέφερε ότι ήταν το αίτιο για τις ζαλάδες και τους πονοκεφάλους τους οποίους είχε ο ενάγων. Σχετικά διαπίστωσε ότι ο ενάγων είχε υποστεί ελαφρά εγκεφαλική διάσειση κάτι το οποίο αποτύπωσε στο τεκμήριο 2 που ο ίδιος ετοίμασε. Δεν αποδέχομαι τη θέση του ότι συνέστησε στον ενάγοντα να φέρει αυχενικό κολάρο γιατί αυτό έρχεται σε αντίθεση με τον ισχυρισμό του ενάγοντα ο οποίος κατά την αντεξέτασή του ισχυρίστηκε ότι για αυχενικό κολάρο του είπε ο Δρ Αθάνατος και όχι ο Δρ Κούμας. Ο Δρ Κούμας δεν θυμόταν αν ο ενάγων του παραπονέθηκε για ενοχλήσεις στον αυχένα αλλά ήταν η θέση του ότι το μόνο που μπορεί να επιβεβαιώσει είναι η γνωμάτευσή του, κάτι το οποίο επανέλαβε αργότερα κατά την αντεξέτασή του. Παρέπεμψε δε στο εν λόγω τεκμήριο σε όσες περιπτώσεις δεν θυμόταν ακριβώς για κάτι συγκεκριμένο. Ήταν η θέση του ότι το εν λόγω πιστοποιητικό είναι αυτό το οποίο αποτυπώνει ορθά τα όσα κατά τον κρίσιμο χρόνο είχε διαπιστώσει. Κρίνω ότι ο Δρ Κούμας ο οποίος εξέτασε τον ενάγοντα αμέσως μετά το ατύχημα είχε μια εμπεριστατωμένη κλινική εικόνα της ιατρικής κατάστασης του ενάγοντος. Τα κλινικά του ευρήματα διαπιστώθηκαν σχεδόν αμέσως μετά το ατύχημα και σε αυτά στηρίχθηκε για να ετοιμάσει το ιατρικό του πιστοποιητικό. Συνεπώς δέχομαι ότι το τεκμήριο 2 το οποίο συνέταξε είναι αυτό που περιέχει τα ευρήματά του και σε αυτά αναφέρεται μόνο η ελαφράς μορφής εγκεφαλική διάσειση και απορρίπτω τον ισχυρισμό του ότι συνέστησε στον ενάγοντα να φέρει αυχενικό κολάρο. Η απάντησή του εάν η διάγνωσή του είναι αυτή που αναγράφεται στο τεκμήριο που ο ίδιος ετοίμασε ήταν επί λέξει «η διάγνωση επακριβώς είναι ελαφρά εγκεφαλική διάσειση». Ο Δρ Αθάνατος, ορθοπεδικός χειρουργός του οποίου η ειδικότητα δεν αμφισβητήθηκε, ανέφερε ότι εξέτασε τον ενάγοντα στις 22.6.2011 λόγω επιμονής των συμπτωμάτων της κεφαλαλγίας και του άλγους στον αυχένα. Υπέβαλε τον ενάγοντα σε κλινικό και ακτινολογικό έλεγχο και διαπίστωσε ότι αυτός παρουσίαζε ζαλάδες και άλγος στον αυχένα που συνοδευόταν από κάποια δυσκαμψία λόγω μυϊκού σπασμού. Ανέφερε ότι για να καταλήξει στη διάγνωση ότι ο ενάγων υπέστη ελαφρά εγκεφαλική διάσειση βασίστηκε στις ζαλάδες και τους πονοκεφάλους σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις που είχε η κίνηση της κεφαλής στον αυχένα. Αποδέχομαι τη θέση του ότι η σύγχυση και η απώλεια μνήμης είναι συμπτώματα ελαφράς εγκεφαλικής διάσεισης γιατί αυτά συνάδουν και με τη θέση του Δρα Κούμα. Αποδέχομαι επίσης τη θέση του ότι ο ενάγων υπέστη θλάση αυχένα καθότι στο εύρημα αυτό κατέληξε αφού τον υπέβαλε σε ακτινολογικό και κλινικό έλεγχο μία περίπου βδομάδα μετά το ατύχημα και χρονικά ήταν κοντά στο κρίσιμο χρόνο του τραυματισμού για να μπορεί να καταλήξει με ασφάλεια σε αυτή τη διαπίστωση. Αποδέχομαι επίσης τη θέση του ότι χρειαζόταν 1 περίπου μήνας για να αναρρώσει ο ενάγων από τον τραυματισμό του. Κρίνω ότι είχε ενώπιον του μια πλήρη κλινική εικόνα του ενάγοντα αφού τον εξέτασε σε 5 διαφορετικές ημερομηνίες και μπορούσε να διαπιστώσει την πορεία ίασής του. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του ως αξιόπιστη πλην του ισχυρισμού του ότι ο ίδιος εισηγήθηκε στον ενάγοντα να συνεχίσει να φέρει αυχενικό κολάρο όπως του είχε ήδη εισηγηθεί κατά την θέση του ο Δρ Κούμας. Όπως ανέφερα και πιο πάνω δεν αποδέχομαι ότι ο Δρ Κούμας συνέστησε στον ενάγοντα να φέρει αυχενικό κολάρο. Ο κ. Θωμά (Μ.Υ.1) προσήλθε μόνο για να καταθέσει το αντίγραφο της αγωγής που κινήθηκε εναντίον της εναγόμενης εταιρείας από τον ιδιοκτήτη του οχήματος το οποίο οδηγούσε ο ενάγων. Η εισήγηση του κ. Χατζηϊωάννου, κατά την αγόρευσή του, ότι λόγω του μικρού ύψους των αποζημιώσεων που διεκδικεί ο ιδιοκτήτης του οχήματος στην αγωγή, αντίγραφο της οποίας κατέθεσε ως τεκμήριο 8, η σύγκρουση ήταν πολύ ελαφρά και ο ενάγων δεν θα μπορούσε να υποστεί κανένα τραυματισμό, δεν υποστηρίζεται από οποιαδήποτε μαρτυρία και δεν γίνεται αποδεκτή. Ακόμα και ο Μ.Υ.2 ανέφερε κατά τη μαρτυρία του ότι δεν θα απέρριπτε παντελώς ο ενάγων να είχε υποστεί ένα διάστρεμμα του αυχένα α' βαθμού, δηλαδή μικρής έντασης. Ο Δρ Γεωργίου, ορθοπεδικός χειρουργός τραυματιολόγος, του οποίου η ειδικότητα επίσης δεν αμφισβητήθηκε, ανέφερε πως ο ίδιος δεν εξέτασε τον ενάγοντα και οι διαπιστώσεις του σχετικά με τους τραυματισμούς του ενάγοντος προέκυψαν από τη μελέτη του ιατρικού πιστοποιητικού του Δρα Αθάνατου, τεκμήριο 3. Δεν είχε το πλεονέκτημα να εξετάσει τον ενάγοντα σε σύντομο χρόνο μετά τον τραυματισμό του και δεν βρισκόταν στη θέση που είχαν οι άλλοι 2 ιατροί που τον εξέτασαν. Δεν απέρριψε παντελώς ο ενάγων να υπέστη ένα διάστρεμμα του αυχένα α' βαθμού. Δεν αποδέχομαι τη θέση του ότι η ελαφρά εγκεφαλική διάσειση συνοδεύεται από παρουσία εμετών, υπνηλία, αργή αντίδραση σε ερεθίσματα και περιτραυματική αμνησία αφού αυτή έρχεται σε αντίθεση με τα όσα ανέφεραν οι άλλοι 2 ιατροί που εξέτασαν τον ενάγοντα. Επειδή δεν εξέτασε τον ενάγοντα κρίνω ότι τα όσα ανέφερε δεν μπορούν να είναι επιβοηθητικά για το Δικαστήριο και κρίνω ασφαλέστερο να στηριχθώ στην μαρτυρία των άλλων 2 ιατρών για τους λόγους και με τους περιορισμούς που ανέφερα πιο πάνω. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Δεδομένης της αξιολόγησης των μαρτύρων όπως αναφέρθηκε πιο πάνω καταλήγω στα ακόλουθα τα οποία αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου: Ο ενάγων στις 14.6.2011 είχε εμπλακεί σε τροχαίο ατύχημα. Από το εν λόγω ατύχημα κτυπήθηκε το αυτοκίνητο το οποίο οδηγούσε με συνέπεια αυτό να στριφογυρίσει. Στο Αρεταίειο Νοσοκομείο τον εξέτασε ο ιατρός Δρ Κούμας ο οποίος διαπίστωσε ότι υπέστη ελαφρά εγκεφαλική διάσειση και του χορήγησε αναρρωτική άδεια για την περίοδο από τις 15.6.2011 έως τις 21.6.2011. Στο εν λόγω νοσοκομείο κατέβαλε το ποσό των €40,00. Στις 22.6.2011 λόγω επιμονής των συμπτωμάτων της κεφαλαλγίας και του άλγους στον αυχένα επισκέφθηκε τον Δρα Αθάνατο ο οποίος τον υπέβαλε σε ακτινολογικό και κλινικό έλεγχο και διαπίστωσεότι υπέστη εγκεφαλική διάσειση και θλάση αυχένος και του χορήγησε αναρρωτική άδεια για επιπλέον 3 εβδομάδες. Για τις επισκέψεις στον Δρα Αθάνατο, για τον ακτινολογικό έλεγχο και για την ετοιμασία του ιατρικού του πιστοποιητικού κατέβαλε στον τελευταίο το ποσό των €800,00. Ο τραυματισμός του αυχένα του ενάγοντος δεν αμφισβητήθηκε ούτε από τον Μ.Υ. 2 Δρα Γεωργίου ο οποίος ανέφερε κατά την αντεξέτασή του ότι δεν απορρίπτει παντελώς ο ενάγων να υπέστη ένα διάστρεμμα του αυχένα α' βαθμού. Κατά τη διάρκεια της αναρρωτικής άδειας η οποία διήρκεσε 1 περίπου μήνα ο ενάγων δεν έφερε αυχενικό κολάρο. Με αυτά κρίνω ότι ο ενάγων τραυματίστηκε στο επίδικο ατύχημα και απορρίπτω την περί του αντιθέτου θέση των εναγομένων. Ο πόνος και η ταλαιπωρία την οποία υπέστη λόγω του τραυματισμού του διήρκεσε για 1 μήνα όσο και η αναρρωτική άδεια η οποία του χορηγήθηκε και μετά η κατάστασή του άρχισε να βελτιώνεται. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο ενάγων συνεπεία του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος τους είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Στην υπόθεση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789 επισημαίνεται η αναγκαιότητα φιλελευθεροποίησης των αποζημιώσεων και ο ανθρώπινος πόνος και δυσχέρεια πρέπει να αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη ευαισθησία. Επίσης οι αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου αποκαλύπτουν σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο. Σταθερή είναι όμως η αρχή του δικαίου ότι οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά παραδεκτές. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66). Είναι νομολογημένο ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με το ύψος των γενικών αποζημιώσεων δεν αποτελούν προηγούμενο αλλά είναι μόνο καθοδηγητικές (Παναγή ν. Θεοδώρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 1303 και Χαριλάου ν. Νικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ. 1460). Στην υπόθεση Γιαννάκης Ερωτοκρίτου κ.ά. ν. Μιχάλη Καραολή
(1998)1 Α.Α.Δ. 445 επισημάνθηκε ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Στην υπόθεση Γρηγόρης Κεζαρίδης ν. Κώστα Κωνσταντίνου
(2007)1 Α.Α.Δ. 1373για σοβαρό διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, κακώσεις στην κεφαλή και εγκεφαλική διάσειση επιδικάσθηκαν γενικές αποζημιώσεις ύψους ΛΚ6.000. Χαρακτηρίστηκαν ως πλησιάζουσες στο ανώτατο όριο της αποζημίωσης που θα μπορούσε δικαίως να επιδικαστεί υπέρ του ενάγοντος όχι όμως σε βαθμό που να καθιστά την περίπτωση κατάλληλη για παρέμβαση του Εφετείου προς μείωσή τους. Στην υπόθεση Ανδρέας Νεοκλέους ν. Simon John Worley
(2001)1 Α.Α.Δ. 652 για βαρύ διάστρεμμα αυχένα το Ανώτατο Δικαστήριο αύξησε σε ΛΚ3.500 το ποσό των γενικών αποζημιώσεων. Στην υπόθεση Αρετούλλα Μερακλή και άλλος ν. Αυγερινού Ταλιώτη
(1997)1 Α.Α.Δ. 1148, το Ανώτατο Δικαστήριο μείωσε το επιδικασθέν ποσό σε ΛΚ1.500 για θλάση αυχένα και μωλωπισμό του ώμου. Λόγω προϋπαρχόντων οστεοαρθρωτικών αλλοιώσεων επιδεινώθηκαν οι επώδυνες κακώσεις των μαλακών μορίων. Ο εφεσίβλητος αποθεραπεύθηκε πλήρως σε κάπως μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τη συνήθη περίοδο που χρειάζεται για αποθεραπεία παρόμοιων κακώσεων. Στην υπόθεση Χαραλάμπους ν. Αβραάμ
(1999)1 Α.Α.Δ. 1441 η οποία αφορούσε διάστρεμμα αυχένα και τραύμα στη κεφαλή όπου προκλήθηκε εγκεφαλική διάσειση και ανάπτυξη μετατραυματικού συνδρόμου και υπήρξε και παροδική απώλεια συνειδήσεως, επικυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο η απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου σύμφωνα με την οποία επιδικάστηκε το ποσό των ΛΚ2.500 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Το Ανώτατο Δικαστήριο επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση παρατήρησε ταυτόχρονα ότι το ποσό περιείχε στοιχεία γενναιοδωρίας. Λαμβάνοντας υπόψη το είδος και τη φύση των σωματικών βλαβών του ενάγοντος, το γεγονός ότι στις αρχές είχε συμπτώματα εγκεφαλικής διάσεισης και πόνου στον αυχένα καθώς και τη διάρκεια της περιόδου του ενός μηνός που βρισκόταν με αναρρωτική άδεια χωρίς να φέρει αυχενικό κολάρο και χωρίς την ανάγκη φυσιοθεραπείας, κρίνω ότι το ποσό των €2.500 αποτελεί δίκαιη και εύλογη αποζημίωση για τις σωματικές βλάβες, τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη ο ενάγων. Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 475 τονίστηκε ότι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να παραγνωριστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή, αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθησή της μπορεί να έχει επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου. Το επίδικο ατύχημα συνέβηκε στις 14.6.2011 και η παρούσα αγωγή καταχωρήθηκε στις 18.11.2011. Κρίνω ότι δεν υπήρξε οποιαδήποτε καθυστέρηση εκ μέρους του ενάγοντος στην καταχώρησή της για το λόγο αυτό το ποσό των γενικών αποζημιώσεων θα φέρει νόμιμο τόκο από 14.6.2011 ημέρα γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος του ενάγοντος μέχρι εξοφλήσεως. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ: Με βάση την επί του θέματος νομολογία η απόδειξη των ειδικών αποζημιώσεων κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Ο ενάγων έχει το βάρος να αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα ποσά που διεκδικεί και τα οποία έχει δικογραφήσει. Οι ζημιές πρέπει να αποδεικνύονται με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία (Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου
(1996)1 Α.Α.Δ. 1157, Παναγιώτου ν. Φραγκίσκου κ.ά.
(1999)1 Α.Α.Δ. 687. Η νομολογία είναι σαφέστατη ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει, όχι μόνο να εξειδικεύονται στα δικόγραφα, αλλά και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα (Χαραλάμπους ν. Χαραλάμπους (Αρ. 2)
(2012)1 Α.Α.Δ. 753). Στην πιο πάνω υπόθεση Ηρακλέους ν. Πίτρου αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Aπόκειται στον ενάγοντα σε κάθε περίπτωση να αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα κονδύλια που συνιστούν ειδική ζημιά. Kαι τα οποία έχει προηγουμένως συμπεριλάβει στο δικόγραφο του. Tι ακριβώς είναι η ζημιά αυτή και πως διαφοροποιείται από την γενική ζημιά μας διευκρινίζει η κλασσική απόφαση του Λόρδου Goddard στην British Transport Commission v. Gourley [1956] A.C. 185, 206. H απόδειξη ειδικών ζημιών κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. O ίδιος δικαστής στην Bonham-Carter v. Hyde Park Hotel Ltd.
(1948)64 T.L.R. 177, 178 είπε: "Plaintiffs must understand that if they bring actions for damages it is for them to prove their damage; it is not enough to write down the particulars, and, so to speak, throw them at the head of the court, saying "This is what I have lost, I ask you to give me these damages". They have to prove it." H παρατήρηση αυτή αναφέρθηκε επιδοκιμαστικά στην κατοπινή υπόθεση Domsalla v. Barr [1969] 3 All E.R. 487». Στην παρούσα υπόθεση ο ενάγων ισχυρίστηκε απώλεια εισοδημάτων ύψους €2.000. Ειδικότερα ανέφερε ότι εργαζόταν ως μηχανικός αυτοκινήτων και είχε δικό του συνεργείο, έβαζε Κοινωνικές Ασφαλίσεις και ο καθαρός του μισθός ήταν €2.000, έξω τα υπόλοιπα, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε. Παρατηρώ ότι δεν παρουσίασε οποιοδήποτε δικαιολογητικό ή βιβλία στα οποία να φαίνονται τα κέρδη της επιχείρησης ούτε τις φορολογικές του δηλώσεις. Περαιτέρω σημειώνω ότι σε σχετική ερώτηση κατά την αντεξέτασή τουεάν κάποιο μήνα μπορούσε να εισπράξει €2.000, σε κάποιον άλλο €1.500 και σε άλλο €1.000 απάντησε ότι μπορούσε να πιάσει ακόμα και €50,00 ενδεικτικό κατά την κρίση μου, ότι οι απολαβές του δεν ήταν σταθερές. Ισχυρίστηκε ότι εκείνη την περίοδο είχαν έρθει 2 αυτοκίνητα μάρκας BMW και δεν μπορούσε να τα επιδιορθώσει και σε ερώτηση εάν θα χρέωνε για τα εν λόγω αυτοκίνητα €2.000 απάντησε αρνητικά, λέγοντας γενικά ότι είχε και άλλες δουλειές. Κρίνω ότι ο ενάγων δεν κατόρθωσε να αποδείξει με την αυστηρότητα που απαιτεί η νομολογία το ποσό των €2.000 το οποίο διεκδικεί ως απώλεια εισοδημάτων και οι ισχυρισμοί του για το συγκεκριμένο θέμα δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτοί από το Δικαστήριο. Αναφορικά με το ποσό των €40,00 το οποίο κατέβαλε στο Αρεταίειο Νοσοκομείο καθώς και το ποσό των €800,00 το οποίο κατέβαλε στον Δρα Αθάνατο, αυτά τα κονδύλια έχουν επιβεβαιωθεί από τους μάρτυρες Μ.Ε.2 Δρα Κούμα και Μ.Ε.3 Δρα Αθάνατο αντίστοιχα και για το λόγο αυτό κρίνω ότι ο ενάγων τα έχει αποδείξει και συνεπώς δικαιούται να του επιδικασθούν. Το ποσό το οποίο δικαιούται ο ενάγων ως ειδικές αποζημιώσεις θα φέρει τόκο ίσο προς το εκάστοτε ποσοστό νομίμου τόκου από 14.6.2011 μέχρι εξοφλήσεως. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Η ευθύνη επιμερίστηκε μεταξύ των διαδίκων εξ ημισείας. Με βάση αυτό το ποσοστό ευθύνης εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντος και εναντίον των εναγομένων για το ποσό των €1.250 ως γενικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από τις 14.6.2011 ημέρα του επίδικου ατυχήματος και για το ποσό των €420,00 ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από 14.6.2011 μέχρι εξοφλήσεως. Αναφορικά με τα έξοδα αυτά επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντος και εναντίον των εναγομένων όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο στην κλίμακα των επιδικασθέντων ποσών. (Υπ.) ........... Γιώργος Χρ. Φούλιας Επαρχιακός Δικαστής ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο