MUHMD DEEP HAKIAH ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ, μέσω Γενικού Εισαγγελέως, Αρ. Αγωγής: 7958/2012, 27/4/2018

(2011)1 ΑΑΔ

1. Η αίτηση αυτή αφορούσε αίτημα του ενάγοντα για έκδοση προνομιακού εντάλματος Habeas Corpus. Το Δικαστήριο έκρινε την κράτηση του παράνομη και διέταξε στις 16/12/2011 την απελευθέρωσή του, εφόσον κρατείτο δυνάμει διαταγμάτων κράτησης και απέλασης από 4/3/2011 μέχρι και 16/12/2011, ήτοι για χρονικό διάστημα το οποίο ξεπερνούσε τους έξι μήνες κατά παράβαση των προνοιών της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2008/115/ΕΚ. Από 4/9/2011 η κράτησή του κρίθηκε παράνομη.
2. Πρακτικό Δικαστηρίου, ημερομηνίας 24/5/2012, στην Πολιτική Αίτηση 75/12 για έκδοση προνομιακού εντάλματος Habeas Corpus με αιτητή τον ενάγοντα, εφόσον ως ο ίδιος ισχυριζόταν παρά την πιο πάνω απόφαση, εξακολουθούσε να κρατείται παράνομα. Το Δικαστήριο με το εν λόγω πρακτικό διέταξε την άμεση απελευθέρωση του αιτητή. Σύμφωνα με την απόφαση στην Πολιτική Αίτηση 128/2011, το παράνομο της κράτησης προέκυψε: «Ο αιτητής κρατείται, δυνάμει διαταγμάτων κράτησης και απέλασης που είχαν εκδοθεί εναντίον του από τις 4.3.2011, για περίοδο δηλαδή η οποία υπερβαίνει την περίοδο έξι μηνών, η οποία προνοείται ως μέγιστη χρονική περίοδος κράτησης υπηκόου τρίτης χώρας προς το σκοπό της απέλασής του, από τις πρόνοιες της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2008/115/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16.12.
3. Είναι γεγονός ότι η πιο πάνω Οδηγία δεν είχε ενσωματωθεί στο ημεδαπό δίκαιο προηγουμένως, με αποτέλεσμα κατά την 24.12.2010 που ήταν η προθεσμία η οποία οριζόταν στην ίδια την Οδηγία για ενσωμάτωσή της στο δίκαιο των κρατών μελών, η Οδηγία κατέστη άμεσα εφαρμοστέα στην Κυπριακή Δημοκρατία, και έτσι η μέγιστη περίοδος νόμιμης κράτησης ενός υπηκόου τρίτης χώρας ο οποίος θα εσυλλαμβάνετο και κρατείτο για σκοπούς απέλασής του να μην μπορούσε να υπερβεί τους έξι μήνες. ..............................................................................................Με αυτό ως δεδομένο, με την εκπνοή της περιόδου των έξι μηνών από της ημερομηνίας σύλληψης και κράτησης του αιτητή, δηλαδή από τις 4.9.2011, η συνέχιση της κράτησης του αιτητή κατέστη και είναι παράνομη ως αντιβαίνουσα τις πρόνοιες της Οδηγίας». Όπως προκύπτει από το πρακτικό (Τεκμήριο 2) στην Πολιτική Αίτηση 75/12, ο ενάγοντας ισχυρίζεται ότι παρά την έκδοση εντάλματος Habeas Corpus στην Πολιτική Αίτηση (Τεκμήριο 1), ο ίδιος εξακολουθούσε να κρατείται παράνομα. Το Δικαστήριο απέρριψε αίτημα της εναγομένης να δοθεί περαιτέρω χρόνος για καταχώρηση ένστασης και εξέδωσε το αιτούμενο ένταλμα, εφόσον, ο ενάγοντας αφέθηκε ελεύθερος στις 24/5/2012 μετά από διαταγή του Δικαστηρίου στην Πολιτική Αίτηση 75/
4. Για την πιο πάνω παράνομη κράτηση, η οποία εκτείνεται από χρονική περίοδο από 4/9/2011 (ως η απόφαση στην Πολιτική Αίτηση 128/11) μέχρι και την 24/5/2012, όταν διατάχθηκε η απελευθέρωσή του στην Πολιτική Αίτηση 75/12, είναι που ο ενάγοντας ζητεί αποζημιώσεις. Επί των γεγονότων ως αυτά αναντίλεκτα έχουν παρατεθεί και ως αυτά αβίαστα προκύπτουν από τα δύο τεκμήρια, ο ενάγοντας συνελήφθην κατόπιν δικαστικού εντάλματος στις 4/3/
5. Αν και θα έπρεπε να αφεθεί ελεύθερος μετά την πάροδο έξι μηνών, περίοδος η οποία ήταν η μέγιστη περίοδος κράτησης υπηκόου ξένης χώρας για σκοπούς απέλασής του σύμφωνα με τις πρόνοιες της Ευρωπαϊκής Οδηγίας 2008/115ΕΚ, εξακολουθούσε να τελεί υπό κράτηση. Αν και η εν λόγω οδηγία δεν είχε ενσωματωθεί στην κυπριακή έννομη τάξη, εντούτοις υπήρχε πρόνοια σε αυτήν και στις 24/12/2010, κατέστη πλέον άμεσα εφαρμοστέα. Περαιτέρω, αν και στην εν λόγω οδηγία διδόταν ευχέρεια στον Υπουργό Εσωτερικών να παρατείνει την περίοδο κράτησης των έξι μηνών για ακόμα 12 μήνες, συμφώνως των τεθειμένων προϋποθέσεων, εφόσον η οδηγία δεν ενσωματώθηκε δεν υπήρχε τέτοια σχετική νομοθετική δυνατότητα στον Υπουργό Εσωτερικών να ανανεώσει την κράτηση και εν πάση περιπτώσει δεν τέθηκε ουδέποτε ενώπιον του Δικαστηρίου (εννοείται του εκδικάσαντος την Πολ. Αίτηση128/11). Από 4/9/2011 η κράτηση του ενάγοντα ήταν παράνομη. Το Δικαστήριο στις 16/12/11 διέταξε την απελευθέρωση του. Όπως προκύπτει από το πρακτικό στην Πολ. Αίτηση 75/12, δεν αφέθηκε ελεύθερος (αλλά επανασυνελήφθην κατόπιν δικαστικού εντάλματος), εξού και η καταχώρηση της εν λόγω πολιτικής αίτησης για την έκδοση προνομιακού εντάλματος Habeas Corpus. Στην εν λόγω αίτηση, το Δικαστήριο στις 24/5/12, ενέκρινε την αίτηση και διέταξε την απελευθέρωση του ενάγοντα. Επομένως, σύμφωνα πάντοτε με τις δικαστικές αποφάσεις και πρακτικά, προκύπτει ότι ο ενάγοντας κρατείτο παράνομα από 4/9/11, μέχρι και 24/5/
6. Στο σημείο αυτό ανοίγω μια παρένθεση για να αναφέρω τα ακόλουθα. Στην διαδικασία της Πολ. Αίτησης 75/12, το Δικαστήριο ενέκρινε την αίτηση και διέταξε την απελευθέρωση του ενάγοντα, λόγω του ότι από την πλευρά της Δημοκρατίας δεν καταχωρήθηκε η ένσταση. Αυτό το γεγονός, η Δημοκρατία με την υπεράσπισή της στην αγωγή αυτή, το παρουσιάζει ως ήσσονος σημασίας και ότι η απελευθέρωση έλαβε χώρα για τυπικούς λόγους. Επισημαίνω, ότι δεν υπάρχει διαχωρισμός μεταξύ τυπικών και ουσιαστικών αποφάσεων. Το Δικαστήριο στην εν λόγω πολιτική αίτηση, εξέδωσε διάταγμα Habeas Corpus, κρίνοντας την κράτηση παράνομη. Δεν αναφέρεται στο πρακτικό της απόφασης από το Δικαστή, το οτιδήποτε περί «τυπικών» ή μη λόγων για την απόφαση του και βέβαια σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσα να «διαβάσω» πέρα από το γράμμα της ίδιας της απόφασης και να εικάσω το παραμικρό σε σχέση με τους λόγους έκδοσή της. Το Δικαστήριο σε ενώπιον του αίτηση για έκδοση εντάλματος Habeas Corpus, διέταξε την άμεση απελευθέρωση του ενάγοντα. Σε κάθε περίπτωση, αναφορικά με τον ενάγοντα έχουν εκδοθεί δύο προνομιακά εντάλματα Habeas Corpus. Οι δύο αυτές αποφάσεις δεν έχουν αμφισβητηθεί. Επομένως, η κράτησή του, από 4/9/2011 μέχρι και 24/5/12 υπήρξε παράνομη. Τα αμέσως πιο πάνω συνιστούν και διαπιστώσεις μου. Με τις αγορεύσεις του ο δικηγόρος του ενάγοντα ζητεί την επιδίκαση αποζημιώσεων υπέρ του πελάτη του. Αναφορικά με το ζήτημα αυτό, κάνει αναφορά στην απόφαση στην Υπόθεση Αρ. 7720/15, ημερ.15/3/2013, Morteza Molla Zein Al ν. Γενικού Εισαγγελέα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η εναγομένη Δημοκρατία από την πλευρά της, ισχυρίζεται ότι ακόμα εάν και το Δικαστήριο κρίνει την κράτηση παράνομη, θα πρέπει να επιδικαστούν μόνο ονομαστικές αποζημιώσεις. Αυτό επειδή, η κράτηση του ενάγοντα ήταν αναπόφευκτη υπό τις περιστάσεις και έγινε κατ' εφαρμογή νόμιμης πολιτικής, με βάση των περί Αλλοδαπών και Μετανάστευσης Νόμο, Κεφ.
7. Είναι η θέση της εναγομένης ότι η κράτηση του ενάγοντα από 4/9/11 μέχρι 24/5/12 ήταν νόμιμη και αναπόφευκτη αφού κρατείτο με βάση διατάγματα κράτησης και απέλασης με ημερομηνίας 4/3/11 και 16/12/11, ως απαγορευμένος μετανάστης. Με την Πολ. Αιτ.128/11, το Ανώτατο Δικαστήριο στις 16/12/11, απελευθέρωσε τον ενάγοντα, για τυπικούς λόγους, εφόσον δεν είχε ενσωματωθεί στην Κυπριακή Δημοκρατία η οδηγία 2008/115ΕΚ, με αποτέλεσμα την 24/12/10 που ήταν η προθεσμία που οριζόταν στην ίδια την Οδηγία για ενσωμάτωση της στο δίκαιο των κρατών-μελών, η εν λόγω οδηγία να καταστεί άμεσα εφαρμοστέα και έτσι με την εκπνοή της περιόδου των έξι μηνών από της ημερομηνίας σύλληψης και κράτησης του ενάγοντα, δηλαδή από τις 4/9/11 η κράτηση του ενάγοντα ήταν αντίθετη με τις πρόνοιες της πιο πάνω οδηγίας. Περαιτέρω θέση της εναγομένης είναι ότι, με την Πολ. Αίτηση 75/12 το Ανώτατο Δικαστήριο στις 24/5/12, άφησε ελεύθερο τον ενάγοντα για τυπικούς και μόνο λόγους, ήτοι εξαιτίας της μη καταχώρησης ένστασης. Ως αναφέρω πιο πάνω, είναι εύρημά μου, ότι η κράτηση του ενάγοντα από 4/9/2011 μέχρι και 24/5/12, ήταν παράνομη. Το εάν η απελευθέρωση του ενάγοντα έγινε για κατ΄ ισχυρισμό «τυπικούς» λόγους, δεν αναιρεί το παράνομο της στέρησης της ελευθερίας του. Η στέρηση αυτή δεν δύναται να διαχωριστεί σε τυπική η μη. Το δικαίωμα ελευθερίας και στέρησης αυτής παρά μόνο όταν και όπως νόμος ορίζει, συνιστά αναφαίρετο συνταγματικό δικαίωμα, κατοχυρωμένο στο άρθρο 11 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στο ίδιο το άρθρο μάλιστα αναφέρονται και τα δικαιώματα ατόμου για προσφυγή στο αρμόδιο Δικαστήριο προκειμένου να ελεγχθεί η νομιμότητα της κράτησής του, όπως επίσης τα δικαιώματα που προκύπτουν σε περίπτωση παραβίασης του (παραθέτω αμέσως πιο κάτω τα σχετικά εδάφια του άρθρου 11 του Συντάγματος): «
8. Έκαστος έχει το δικαίωμα ελευθερίας και προσωπικής ασφαλείας.
9. Ουδείς στερείται της ελευθερίας αυτού, ειμή ότε και όπως ο νόμος ορίζει εις τας περιπτώσεις: (α)... (β)... (γ).... (δ)... (ε)... (στ)...
10. Πας στερηθείς της ελευθερίας αυτού δια συλλήψεως ή κρατήσεως δικαιούται να προσφύγη εις το αρμόδιον δικαστήριον, ίνα τούτο κρίνη ταχέως την νομιμότητα της κρατήσεως και διατάξη την απόλυσιν αυτού, εάν η κράτησις δεν είναι νόμιμος.
11. Ο κατά παράβασιν των διατάξεων του παρόντος άρθρου συλληφθείς ή κρατηθείς έχει αγώγιμον δικαίωμα προς αποζημίωσιν.» Το αρμόδιο Δικαστήριο για σκοπούς του πιο πάνω εδαφίου 7, είναι το Ανώτατο Δικαστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 155.4 του Συντάγματος: «
12. Tο Aνωτάτον Δικαστήριον έχει αποκλειστικήν δικαιοδοσίαν να εκδίδη εντάλματα της φύσεως του habeas corpus, mandamus, prohibition, quo warranto και certiorari.» Βλέπε επίσης, Ahmed Gomma Sami και άλλοι

(1994)1 ΑΑΔ 572, Σαμψών (Αρ.2) 1ΑΑΔ 744, Δ. Χατζησάββα

(1993)1 ΑΑΔ 102, Περρέλλα Τζεννάρο (Αρ.1)

(1994)1 ΑΑΔ 344. Το Habeas Corpus είναι ένα από τα 5 προνομιακά εντάλματα, τα οποία έχει αποκλειστική δικαιοδοσία να εκδίδει το Ανώτατο Δικαστήριο, σύμφωνα με το πιο πάνω άρθρο 155.4 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας: Σκοπός του είναι ο έλεγχος, κατ' ισχυρισμό παράνομης κράτησης ή φυλάκισης, παρέχοντας με την έκδοσή του ως θεραπεία, την άμεση απελευθέρωση από παράνομη ή αδικαιολόγητη κράτηση (βλέπε, μεταξύ άλλων, Χ"Σάββα

(1993)1 Α.Α.Δ. 102, Καρφοπούλου

(1998)1 Α.Α.Δ. 55 FARHAN KHALIL και άλλοι ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

(2012)1 Α.Α.Δ. 2214, σύγγραμμα του Π. Αρτέμη: «Προνομιακά Εντάλματα», Κεφ. 3, σελ. 72-108.) Στην υπό εξέταση περίπτωση, επαναλαμβάνω, το Ανώτατο Δικαστήριο σε δύο περιπτώσεις εξέδωσε Habeas Corpus. Η διαταγή για άμεση απελευθέρωση του ενάγοντα κατόπιν των πιο πάνω πολιτικών αιτήσεων, συνεπάγεται έγκριση αυτών και έκδοση του προνομιακού εντάλματος Habeas Corpus και επομένως το αναπόφευκτο συμπέρασμα είναι ότι το Δικαστήριο θεώρησε την κράτησή του ως παράνομη. Για αυτή την παράνομη κράτηση είναι που ο ενάγοντας διεκδικεί αποζημιώσεις. Ειδικότερα, με την αγωγή του ενάγοντας ζητεί γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για την παράνομη κράτηση, τις σωματικές και ψυχικές βλάβες που έχει υποστεί καθώς και τιμωρητικές ή επαυξημένες αποζημιώσεις. Κατ' αρχήν αναφέρω ότι, ουδείς δικογραφημένος ισχυρισμός υπάρχει σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις και καμία αναφορά έγινε σε αυτές κατά την ακροαματική διαδικασία. Είναι δεδομένη η αρχή της νομολογίας ότι αυτές θα πρέπει να καταγράφονται με ακρίβεια στο δικόγραφο και να αποδεικνύονται με σαφήνεια και αυστηρότητα (Χριστοδούλου ν. Αγαθοκλέους

(1997)1 Α.Α.Δ. 396 και Παπαϊωάννου ν. Κωνσταντίνου

(2008)1 Α.Α.Δ. 1083, Μ.Σ. ΙΑΚΩΒΙΔΗΣ & ΣΙΑ ΛΤΔ κ.α. ν. ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Πολιτικές Εφέσεις Αρ. 378/2009 και 386/2009, 10/7/2015). Δεν θα επεκταθώ περαιτέρω επί τούτου. Ειδικές αποζημιώσεις, ελλείψει σχετικού ισχυρισμού και απόδειξής τους, δεν δικαιολογούνται. Το ίδιο ισχύει και για αποζημιώσεις σε σχέση με τις κατ' ισχυρισμό σωματικές και ψυχικές βλάβες. Δεν υπάρχει ενώπιον μου, ψήγμα μαρτυρίας που να τις δικαιολογεί και επομένως ούτε αυτές μπορούν να αποδοθούν. Προχωρώ αμέσως να εξετάσω το αίτημα για τιμωρητικές ή επαυξημένες αποζημιώσεις. Σύμφωνα με τη νομολογία παρέχεται η ευχέρεια επιδίκασης τιμωρητικών ή επαυξημένων αποζημιώσεων, σε εκείνες τις περιπτώσεις όπου η συμπεριφορά του εναγομένου αξιόμεμπτη, υπό την έννοια ότι συνοδεύεται από έντονα στοιχεία αλαζονείας, θρασύτητας και τείνει να ταπεινώσει το θύμα (βλέπε, μεταξύ άλλων, Ερωτοκρίτου ν. Θεοδώρου

(1997)1 Α.Α.Δ. 1800, Πιριλλής κ.ά. ν. Κουή

(2004)1 Α.Α.Δ. 136, ΜΑΡΙΑ ΞΕΝΟΦΩΝΤΟΣ ν. TAKER SAYED RAJAB, ECLI:CY:AD:2014:A892, Πολιτική Έφεση Αρ. 169/2010, 26/11/2014). Στην υπό εξέταση περίπτωση, τέτοια συμπεριφορά δεν αποδίδεται στη Δημοκρατία, ούτε και προκύπτει από τα γεγονότα. Επομένως, ούτε η επιδίκαση τιμωρητικών ή επαυξημένων αποζημιώσεων δικαιολογείται. Ο ενάγων δεν έχει υποστεί κάποια ζημία, «μετρήσιμη» λόγω της παράνομης κράτησης του. Παραμένει να εξεταστεί κατά πόσο, ακόμα και στην απουσία πραγματικής ζημίας ο ενάγοντας δικαιούται σε αποζημιώσεις, εξαιτίας της παραβίασης συνταγματικού του δικαιώματος. Η απάντηση είναι καταφατική. Στην απόφαση στην υπόθεση Τάκης Γιάλλουρος ν. Ευγένιου Νικολάου

(2001)1 ΑΑΔ 558, αποφασίστηκε από την Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ότι σε περίπτωση παραβίασης συνταγματικού δικαιώματος, ακόμα και εάν δεν αποδεικνύεται υλική ζημία, ακόμα και εάν δεν υπάρχει συγκεκριμένη νομοθετική ρύθμιση, το «θύμα» δικαιούται σε αποζημιώσεις. Πόσο μάλλον στην υπό εξέταση περίπτωση, που το δικαίωμα αποζημίωσης έλκεται απευθείας από το άρθρο 11.8 του Συντάγματος και υπάρχει περαιτέρω θεσμοθετημένο αντίστοιχο αστικό αδίκημα (βλ. σχετικά περί Αστικών Αδικημάτων Νόμο (ΚΕΦ.148), άρθρο 29). Στην υπόθεση Γιάλλουρος (πιο πάνω), η Ολομέλεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου εντρύφησε στις αρχές που διέπουν το ζήτημα υπολογισμού και επιδίκασης μη υλικών αποζημιώσεων. Παραθέτω αμέσως πιο κάτω ενδεικτικά και απόλυτα σχετικά αποσπάσματα από την εν λόγω απόφαση: «Στο αγγλικό δίκαιο οι αποζημιώσεις για την αποτίμηση μή υλικής ζημίας αποτελούν ανοικτό κεφάλαιο "at large"· ο δε καθορισμός τους επαφίεται στο δικαστήριο υπό τον όρο, πάντα, ότι πρέπει να είναι λελογισμένες και δίκαιες μεταξύ των μερών. Αυτό το κεφάλαιο των αποζημιώσεων έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με ό,τι χαρακτηρίζεται στο Ηπειρωτικό Δίκαιο ως ηθική ζημία. Η πρόσφατη αγγλική νομολογία υποστηρίζει ότι η ζημία που προκύπτει από παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου, με έντονο το στοιχείο της «ηθικής βλάβης», με την κυριολεξία του όρου, μπορεί να είναι μεγάλη, ανάλογη με την έκταση της βλάβης στην ύπαρξη και υπόσταση του ανθρώπου. Χαρακτηριστική είναι η απόφαση του Εφετείου στην υπόθεση Lunt v. Liverpool City Justices [1991] CA Transcript

1. Το Εφετείο αύξησε τις αποζημιώσεις που αποδόθηκαν από το πρωτόδικο Δικαστήριο από 13 χιλιάδες σε 25 χιλιάδες στερλίνες για παράνομη φυλάκιση 42 ημερών, για κατ' ισχυρισμό παράλειψη πληρωμής από τον ενάγοντα οφειλομένων τελών (rates). Στην R v. Governor of Brockhill Prison (No 2) (Lord Woolf MR) [1998] 4 All E.R. 993, το Εφετείο αύξησε τις αποζημιώσεις για την άνευ νομικού ερείσματος κράτηση φυλακισμένου για 42 ημέρες μετά την εκπνοή της φυλάκισής του από δύο χιλιάδες σε πέντε χιλιάδες στερλίνες. Σημαντική είναι η προσέγγιση του Λόρδου Woolf, όπως διαγράφεται στην απόφασή του, για τον προσδιορισμό των αποζημιώσεων σε περιπτώσεις μή υλικής ζημίας. Αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι είναι δύσκολο να καθοριστεί μέτρο, και συνακόλουθα να διαγνωσθεί ομοιομορφία, στο επίπεδο των αποζημιώσεων σ' αυτό τον τομέα, λόγω των εγγενών διαφορών μεταξύ γεγονότων που στοιχειοθετούν τη ζημία σε υποθέσεις που άγονται ενώπιον του δικαστηρίου σ' αυτό το πεδίο δικαιοδοσίας. Σημασίας είναι και το γεγονός ότι λήφθηκε υπόψη στον καθορισμό των αποζημιώσεων και αυτή τούτη η συμπεριφορά του θύματος του αστικού αδικήματος και κρίθηκε ότι προσμετρά στον υπολογισμό της ζημίας. Οι παράμετροι των αποζημιώσεων διευρύνονται σε βαθμό που να προσεγγίζουν τις αρχές της επιείκειας. Αξιοσημείωτο είναι ότι η απόφαση στην πιο πάνω υπόθεση ως προς τις αποζημιώσεις επικυρώθηκε από τη Δικαστική Επιτροπή της Βουλής των Λόρδων στην R. v. Governor of Brockhill Prison (No 2) [2000] 4 All E.R.
2. (Βλ. απόφαση Λόρδου Hope, σ.31.) .................................................................................... Συναφής με το θέμα που εξετάζουμε είναι και η κυπριακή νομολογία αναφορικά με την ερμηνεία των όρων «δίκαιη» και «εύλογος» αποζημίωση, έννοιες εν πολλοίς συνώνυμες στα Ελληνικά, που καθορίζονται ως το μέτρο των αποζημιώσεων κάτω από το Άρθρο 146.6 (Βλ. Phedias Kyriakides v. Republic 1 R.S.C.C. 66, Pantelis Petrides v. The Greek Communal Chamber and Another

(1965)1 C.L.R. 39, Attorney General v. Andreas A. Markoullides and Another

(1966)1 C.L.R. 242, Marcou and Another v. Republic

(1968)3 C.L.R. 166, Costas Tsakistos v. Attorney-General

(1969)1 C.L.R. 355, Hapeshis v. Republic

(1979)3 C.L.R. 550, Christophides v.Attorney-General

(1981)1 C.L.R. 80, Frangoulides v. Republic

(1982)1 C.L.R. 462, Kampis v.Republic

(1984)1 C.L.R. 314, Αγρόκτημα Λανίτη Λτδ. και Άλλοι v. Γεν.Εισαγγελέα

(1991)1 Α.Α.Δ. 225, Εγγλεζάκη και άλλες v. Γενικού Εισαγγελέα

(1992)1 A.A.Δ. 697, Kεντρική Τράπεζα v. Θεοδωρίδη

(1993)1 Α.Α.Δ. 420) καθώς και κάτω από την παράγραφο 4(γ) του Άρθρου 23 του Συντάγματος (Βλ. μεταξύ άλλων Σεργίδης v. Δημοκρατίας

(1991)1 Α.Α.Δ. 119). Η έννοια της δίκαιης και εύλογης αποζημίωσης συναρτάται με την κατά το δίκαιο της επιείκειας αποζημίωση (equitable damage), που ταυτίζει το ίσο με το δίκαιο. Το κεφάλαιο των αποζημιώσεων για τις καθ' αυτό παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που δεν συνιστούν αστικά αδικήματα, δεν καλύπτεται ευθέως από καμμιά προηγούμενη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Ο καθολικός χαρακτήρας των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου, η σημασία τους για την υπόστασή του και η περιεκτική προστασία τους από το Σύνταγμα τείνει να διαγράψει τις παραμέτρους καθορισμού των αποζημιώσεων. Η αποτελεσματική εφαρμογή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, που οριοθετεί το Άρθρο 35 του Συντάγματος, επιβάλλει την απόδοση αποζημίωσης στο θύμα της παραβίασης κάθε ζημίας που προκαλείται στην οντότητά του, ως φυσική και κοινωνική ύπαρξη. Όπως έχουμε διαπιστώσει τα στοιχεία που συνθέτουν την ηθική ζημία είναι κατά το πλείστο επάλληλα προς εκείνα που προσμετρούν στον καθορισμό των αποζημιώσεων, ως εύλογα προβλεπτής συνέπειας της παραβίασης αστικών δικαιωμάτων στο αγγλικό δίκαιο. Η δυσχέρεια, η απόγνωση, ο πόνος, η ψυχική οδύνη, που συναρτώνται με τη λειτουργία του ανθρώπου, αποτελούν κοινά στοιχεία αποζημίωσης. Ο παραδειγματισμός μέσω των αποζημιώσεων έχει περιορισθεί στην Αγγλία. (Βλ. Rookes v. Barnard [964] 1 All E.R. 367· Cassell & Co Ltd v. Broome [1972] 1 All E.R. 801.). Ενώ δεν φαίνεται να γίνεται αποδεκτός ως μέρος της ηθικής ζημίας. Εξάλλου είναι κοινά παραδεκτό ότι το ύψος των αποζημιώσεων συναρτάται άμεσα με την έκταση και ένταση του ανθρώπινου τραύματος. Θεωρούμε το ποσό των £5,000, που αποδόθηκε στον εφεσίβλητο, ως δικαία και καθ' όλα εύλογη αποζημίωση για τις συνέπειες της παραβίασης των δικαιωμάτων του, του δικαιώματος της ιδιωτικής ζωής που θωρακίζει το άτομο στον κοινωνικό χώρο, και του δικαιώματος του απόρρητου της επικοινωνίας που αποτελεί έκφραση της ελευθερίας του. Η συστηματική διείσδυση στον ιδιαίτερο χώρο του εφεσίβλητου, για τόσο μακρύ χρονικό διάστημα, συνιστά στοιχείο που προσμετρά στον καθορισμό του τραύματος που προκάλεσαν οι παραβιάσεις των δικαιωμάτων του.» Ομοίως στην υπό εξέταση αγωγή, το συνταγματικό δικαίωμα της ελευθερίας του ενάγοντα έχει παραβιαστεί με την παράνομη κράτησή του. Το δικαίωμά του για αποζημιώσεις, σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται και στην Γιάλλουρος, είναι δεδομένο. Θα προχωρήσω σε υπολογισμό του ποσού της αποζημίωσης, έχοντας πάντοτε κατά νου τις αρχές που έχουν τεθεί στην εν λόγω υπόθεση, τις παραπομπές που γίνονται και συνυπολογίζοντας τις ακόλουθες παραμέτρους: · το χρονικό διάστημα της παράνομης κράτησης, · το γεγονός ότι και τις δύο φορές η κράτηση του ενάγοντα ξεκίνησε κατόπιν νόμιμου εντάλματος σύλληψης, · το γεγονός ότι ο ενάγοντας πέραν του ότι η κράτησή του ήταν παράνομη, κατά την ακροαματική διαδικασία δεν ανέδειξε, δεν επικαλέστηκε και δεν απέδειξε οποιαδήποτε άλλη βλάβη ή ζημία ειδική, σωματική, υλική, ψυχολογική και/ή άλλως πως, · τα γεγονότα όπως αυτά έχουν αναντίλεκτα τεθεί ενώπιον μου, Με βάση τις πιο πάνω συνιστάμενες, κρίνω ότι ποσό ύψους €3.000 είναι καθ΄ όλα εύλογο και δίκαιο ως αποζημίωση. Τέλος, δεν διαφεύγει την προσοχή μου, το γεγονός ότι ενώ με το Γενικά Οπισθογραφημένο Κλητήριο Ένταλμα, γίνεται αναφορά σε αποζημιώσεις για παράνομη κράτηση για την περίοδο από 4/9/11 μέχρι 16/12/11, με την Έκθεση Απαίτησης το χρονικό διάστημα της παράνομης κράτησης επεκτείνεται από 4/9/11 μέχρι 24/5/12. Αυτό το ζήτημα δεν εγέρθηκε σε κανένα στάδιο παρά μόνο, αναδείχθηκε παρεμπιπτόντως από τη Δημοκρατία με τις τελικές αγορεύσεις. Τα γεγονότα ως αυτά από κοινού και ως παραδεκτά, εκτέθηκαν ενώπιον μου, κάνουν αναφορά και στα δύο περιστατικά σύλληψης-κράτησης-έκδοσης προνομιακού εντάλματος Habeas Corpus. Η αναφορά στη δεύτερη κράτηση με την Έκθεση Απαίτησης, δε συνιστά άλλη ανεξάρτητη αιτία αγωγής. Με γνώμονα τα όσα έχουν λεχθεί στις Nearchou Socrates ν. Maria Theodoulou

(1961)1 CLR 61 , Μούρτζινος ν. Global Cruise Ltd

(1992)1 ΑΑΔ 1160, Χριστοφόρου ν. Χριστοφόρου

(1998)1 ΑΑΔ 1551, θεωρώ ότι η διάσταση αυτή δεν επηρεάζει την υπόθεση, τα αιτήματα του ενάγοντα, τα δικαιώματα της εναγομένης και την τελική κρίση του Δικαστηρίου. Ενόψει των ανωτέρω, η αγωγή επιτυγχάνει. Εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα MUHMD DEEP HAKIAH και εναντίον της Εναγομένης Κυπριακής Δημοκρατίας για το ποσό των €3.000 με νόμιμο τόκο από καταχώρηση της αγωγής. Τα έξοδα της διαδικασίας, όπως αυτά υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή ως ο σχετικός Διαδικαστικός Κανονισμός και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντα και εναντίον της εναγομένης. (Υπ) ............................................. Δ. Κωνσταντίνου, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο