ΠΑΥΛΟΥ ΧΑΤΖΗΚΩΣΤΑ ν. BLINKERS LTD, Αρ. Αγωγής: 8154 /2011, 30/4/2018

(1991)1 A.Α.Δ 24. Ο Ενάγοντας ισχυρίστηκε στην Έκθεση Απαίτησής του ότι την 08.10.2011, ενώ βρισκόταν νόμιμα στο υποστατικό της Εναγομένης , επισκέφθηκε τις τουαλέτες , όπου και γλίστρησε στο υγρό και γλιστερό πάτωμα της τουαλέτας, στο οποίο βρίσκονταν γυαλιά από σπασμένα ποτήρια. Το πιο πάνω ατύχημα επεσυνέβηκε ένεκα της αποκλειστικής αμέλειας της Εναγόμενης. Σύμφωνα με την δικογραφημένη εκδοχή του Ενάγοντα αυτός υπέστη τις ακόλουθες σωματικές βλάβες : «α) κάταγμα έξω σφυρού αριστερής ποδοκνημικής , . β) εκδορές και μόλοπες». Περαιτέρω ισχυρίστηκε ότι εισήλθε στο Νοσοκομείο, όπου υπεβλήθη σε θεραπείες και τοποθετήθηκε νάρθηκας στο αριστερό του πόδι. Ο Ενάγοντας ένεκα του επίδικου ατυχήματος υπέστη πόνο και ταλαιπωρία. Τονίζεται ότι στην Έκθεσή Απαίτησής του ο Ενάγοντας ισχυρίστηκε τραυματισμό μόνο στο αριστερό πόδι. H Εναγόμενη, στην Έκθεση Υπεράσπισής της, αρνήθηκε ότι επεσύνεβη το ισχυριζόμενο ατύχημα, αρνήθηκε τις ισχυριζόμενες λεπτομέρειες αμέλειας που επικαλέστηκε ο Ενάγοντας και αρνήθηκε ότι ο Ενάγοντας υπέστη τις ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες. Η Εναγόμενη στην Έκθεση Υπεράσπισής της παρέλειψε να δικογραφήσει ισχυρισμό περί συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα και ως εκ τούτου το κατά πόσο υφίσταται στη παρούσα ζήτημα συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα δεν μπορεί να εξετασθεί. Σχετική είναι η απόφαση Andreas Kakou v. Andriatica Societa Per Azioni Di Navigazione a. a.

(1980)1 C.L.R. 357 και σύγγραμμα Αρτέμη - Ερωτοκρίτου Αστικά Αδικήματα, σελ 63-64. Συνεπώς προκύπτει ότι τα υπό αμφισβήτηση θέματα στην παρούσα είναι το κατά πόσο επεσυνέβη όντως το επίδικο ατύχημα, το εάν αυτό οφείλεται στην αμέλεια της Εναγόμενης και εάν εξ αυτού ο Ενάγοντας υπέστη τις ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες. Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης των πιο πάνω, απομένει επιδίκαση γενικών και ειδικών αποζημιώσεων. Μαρτυρία Προς απόδειξη της υπόθεσης του Ενάγοντα κατέθεσαν δύο μάρτυρες και κατατέθηκαν οκτώ

(8)τεκμήρια, ενώ προς υπεράσπιση της Εναγόμενης κατέθεσε ένας μάρτυρας. Ο Ενάγοντας έδωσε πρώτος μαρτυρία, στα πλαίσια της οποίας κατατέθηκαν συνολικά οκτώ

(8)Τεκμήρια. Κατά την κυρίως εξέτασή του ο Ενάγοντας κατέθεσε ως Τεκμήριο 1 Πιστοποιητικό έρευνας από το Τμήμα Εφόρου Εταιρειών και Επίσημου Παραλήπτη, ημερομηνίας 12.12.2011, ως Τεκμήριο 2 βεβαίωση από την εταιρεία Γ.Χ & Υιοί ( Φορτοεκφορτώσεις) Λτδ, ως Τεκμήριο 3 Ιατρικό Πιστοποιητικό εκδοθέν από την Δρ. Χ. Τόφα, ημερ. 11.01.2012, ως Τεκμήριο 4 Ιατρικό Πιστοποιητικό από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας ημερομηνίας 8.11.11, ως Τεκμήριο 5 Ιατρικό Πιστοποιητικό από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας ημερομηνίας 18.11.11, ως Τεκμήριο 6 Ιατρικό Πιστοποιητικό από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας ημερομηνίας 23.12.11, ως Τεκμήριο 7 Ιατρικό Πιστοποιητικό από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, ημερομηνίας 16.1.2012 και ως Τεκμήριο 8 αναλυτική κατάσταση αποδοχών Ενάγοντα , για το έτος 2011 από το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ημερομηνίας 14.9.

1. Ο Ενάγοντας στην κυρίως εξέτασή του ανέφερε ότι πριν το ατύχημα έχαιρε άκρας υγείας, γυμναζόταν και ήταν γενικά πολύ δραστήριο άτομο, εργαζόταν και λάμβανε μηνιαίο μισθό εκ € 1,375 μηνιαίως. Την 8.10.2011 βρισκόταν με συγγενείς του στο υποστατικό της Εναγομένης εταιρείας και σε κάποιο στάδιο επισκέφθηκε τις τουαλέτες της μπυραρία . Όταν εισήλθε στις τουαλέτες, διαπίστωσε ότι όλα ήταν λερωμένα. Διαπίστωσε ποτήρια με αλκοόλ ακουμπημένα δίπλα από τους νιπτήρες, νερό στο πάτωμα, ως επίσης και αλκοόλ, αφού μύριζε έντονα αλκοόλ στο χώρο. Πέραν της πιο πάνω ακαταστασίας και του ολισθηρού πατώματος καμιά σήμανση δεν υπήρχε στον χώρο. Παρόλα αυτά, όπως δήλωσε , προχώρησε και εισήλθε στο χώρο και χρησιμοποίησε την τουαλέτα. Εξερχόμενος από αυτή και κατευθυνόμενος προς τον νιπτήρα, για να πλύνει τα χέρια του, γλίστρησε και έπεσε στο πάτωμα. Το πάτωμα, σύμφωνα με τον Ενάγοντα, ήταν γεμάτο νερά, γυαλιά από σπασμένα ποτήρια καθώς και αλκοόλ. Η πιο πάνω κατάσταση του πατώματος ήταν και ο λόγος που ο Ενάγοντας γλίστρησε και έπεσε και εξαιτίας του κτυπήματος ένιωθε έντονο πόνο και δεν μπορούσε να κινηθεί ή να μιλήσει. Ήταν τέτοιος ο πόνος που αισθάνθηκε που του προκάλεσε μια έντονη ζαλάδα. Ακολούθως, κάποιοι από τους θαμώνες φώναξαν τους φίλους του που διασκέδαζαν μαζί. Έπειτα μεταφέρθηκε από τα οικεία του πρόσωπα στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας περί τις 03 :
2. Ακολούθως ο Ενάγοντας αναφέρθηκε στη μετέπειτα κατάσταση της υγείας του και στις άδειες ασθενείας που έλαβε και αναφέρθηκε στον πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη. Ανέφερε ότι παρέμεινε εκτός εργασίας από 8.10.11 μέχρι 15.1.2012 και απώλεσε μισθούς ύψους € 4.468,
3. Δήλωσε ότι για 3 ½ μήνες αντιμετώπιζε μεγάλη δυσκολία στις κινήσεις του αλλά προσδιόρισε ότι δεν προορούσε να χρησιμοποιήσει το δεξί του πόδι. Κατά την αντεξέτασή του εξήγησε ότι η θέση του ότι δεν μπορεί να ασκεί τις ασχολίες που ασκούσε πριν το επίδικο ατύχημα ένεκα του τραυματισμού του βασίζεται στη δική του κρίση και όχι σε ιατρική γνώμη. Προσδιόρισε, επίσης, ότι την ημερομηνία που επεσυνέβη το ατύχημα μετέβη στο υπoστατικό της Εναγομένης στις 23:00 το βράδυ και ανέφερε ότι μπορεί να ήπιε ένα με δύο ποτά, καθότι θα οδηγούσε εκείνο το βράδυ. Αρνήθηκε την υποβολή ότι ήπιε πολύ, δηλώνοντας ότι όταν οδηγεί δεν πίνει. Ερωτηθείς εάν είδε ότι υπήρχε νερό στο πάτωμα πριν συμβεί το ατύχημα δήλωσε ότι όντως είδε ότι υπήρχε νερό και ότι ήταν λερωμένα. Συμφώνησε επίσης ότι γνώριζε ότι το πάτωμα ήταν βρεγμένο. Αρνήθηκε ρητά την υποβολή που του τέθηκε, ότι υπήρχε πινακίδα αναρτημένη σε περίοπτο σημείο που ανέγραφε ότι το πάτωμα ήταν γλιστερό και επανέλαβε τη θέση του ότι γλίστρησε, πήγε να βάλει βάρος στο ένα πόδι και έπεσε κάτω. Δήλωσε περαιτέρω ότι στην τουαλέτα πήγε μόνος άλλα υπήρχαν πολλά άτομα στον χώρο. Μετά το ατύχημα δήλωσε ότι τον σήκωσαν άτομα που βρίσκονταν στον χώρο και τον μετέφεραν στο τραπέζι που βρισκόταν η παρέα του. Ανέφερε περαιτέρω ότι στο Νοσοκομείο τον μετέφερε η Κούλλα Ιάσωνος και οι υπόλοιποι συγγενείς του έμειναν στον χώρο αλλά δεν σκέφτηκαν να βρουν κάποιον υπεύθυνο. Από το νοσοκομείο δήλωσε ότι εξήλθε το επόμενο πρωί. Όπως δήλωσε δεν γνώριζε τα δικαιώματά του μέχρι που βρήκε δικηγόρο και εξαιτίας τούτου δεν ενημέρωσε κάποιον από την Εναγόμενη εταιρεία. Αρνήθηκε την υποβολή ότι δεν έγινε το επίδικο περιστατικό, ως επίσης αρνήθηκε τις υποβολές που του έγιναν ότι έφερε την αποκλειστική ευθύνη για το ατύχημα και εν πάση περιπτώσει ότι είχε και ο ίδιος αμέλεια για το περιστατικό. Επίσης αρνήθηκε ότι η Εναγόμενη εταιρεία έλαβε όλα τα απαραίτητα μέτρα. Ερωτώμενος πώς γνωρίζει ότι θα ταλαιπωρείται στο μέλλον από τον τραυματισμό του, απάντησε ότι είναι εξ όσων φαντάζεται ότι θα πονά στο μέλλον και δεν του το ανέφερε οποιοσδήποτε γιατρός. Σε ερώτηση εάν εργάζεται σήμερα απάντησε ότι εργάζεται και λαμβάνει από την εργασία του € 800 μηνιαίως. Περαιτέρω σε ερώτηση εάν σήμερα μπορεί να γυμνάζετε απάντησε ότι σωματικά μπορεί. Ακολούθως έδωσε μαρτυρία η ΜΕ2 Κυριακή Ιάσωνος. Η ΜΕ 2 δήλωσε ότι την 8.10.11 βρισκόταν στο υποστατικό της Εναγόμενης μαζί με τον Ενάγοντα και συγγενείς τους από την Αυστραλία. Εκείνο το βράδυ ο Ενάγοντας είχε ατύχημα στις τουαλέτες. Η ίδια το πληροφορήθηκε από θαμώνες του υποστατικού. Η ΜΕ2 ήταν το πρόσωπο που μετέφερε τον Ενάγοντα στο τμήμα πρώτων βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Κατά τον χρόνο που εξέρχονταν μαζί με τον Ενάγοντα από το υποστατικό ενημέρωσε το πρόσωπο που βρισκόταν στην είσοδο. Στο Τμήμα Πρώτων βοηθειών έκαναν ακτινογραφίες στο πόδι του Ενάγοντα και ακολούθως έμεινε, το πόδι του, στον γύψο για αρκετό διάστημα. Όπως δήλωσε και η ίδια, ο Ενάγοντας είναι πρώτος ξάδελφος του συζύγου της. Αντεξεταζόμενη η ΜΕ2 δήλωσε πως ό,τι γνωρίζει για το περιστατικό, στην τουαλέτα, το πληροφορήθηκε μετά, όταν έφεραν τον Ενάγοντα στο τραπέζι τους άλλοι θαμώνες. Περαιτέρω δήλωσε ότι ο Ενάγοντας δεν είχε πιεί. Ακολούθως, κατά τη δικάσιμο, ημερομηνίας 16.11.2017, δηλώθηκαν από τους συνηγόρους ως παραδεκτό γεγονός ότι η άδεια ασθενείας του Ενάγοντα διήρκησε από τις 8.10.11 μέχρι τις 8.12.
4. Περαιτέρω δηλώθηκε ότι το Τεκμήριο 3 γίνεται δεκτό από την Υπεράσπιση για την αλήθεια του περιεχομένου του και ό,τι καταγράφεται σε αυτό γίνεται αποδεκτό. Μετά τις πιο πάνω δηλώσεις η πλευρά του Ενάγοντα έκλεισε την υπόθεσή της. Μετά το κλείσιμο της υπόθεσης από την πλευρά του Ενάγοντα, μαρτυρία έδωσε ο διευθυντής της Εναγόμενης εταιρείας Γεώργιος Σταύρου ΜΥ
5. Ο ΜΥ 1 δήλωσε ότι είναι μέτοχος και διευθυντής της Εναγομένης 1, η οποία ήταν ιδιοκτήτρια του υποστατικού Blinkers Club - Restaurant. Τα καθήκοντά του ήταν η οργάνωση της δουλειάς μέσα στη μέρα και το βράδυ ήταν υπεύθυνος για όλο το προσωπικό και την ομαλή λειτουργία του υποστατικού. Δήλωσε επίσης ότι συνήθως βρισκόταν στο κέντρο του υποστατικού. Το επίδικο περιστατικό το πληροφορήθηκε το Πάσχα του 2012, όταν και του επιδόθηκε η αγωγή. Ερωτηθείς, κατά πόσο συνέβηκε οποιοδήποτε ατύχημα κατά τα χρόνια λειτουργίας του υποστατικού μέχρι το 2014 , απάντησε ότι μόνο δύο περιστατικά συνέβησαν όλα τα χρόνια λειτουργίας της Blinkers , το ένα ήταν κακόβουλη πυρκαγιά και το άλλο αφορούσε μια πελάτισσα που τραυματίστηκε έξω από το υποστατικό. Σχετικά μe περιστατικά εντός του υποστατικού δεν θυμόταν, αλλά ανέφερε ότι ίσως καμιά φόρα κάποια πελάτισσα μέσα στη διασκέδαση να χάσει τις αισθήσεις της. Ως προς τον χώρο των αποχωρητηρίων, δήλωσε ότι ήταν τεράστιος, υπήρχε τότε ένας μεγάλος προθάλαμος με καναπέ, στον οποίο μπορούσε κάποιος να κάτσει, για καφέ, όπως χαρακτηριστικά δήλωσε, και δεξιά ήταν τα αποχωρητήρια. Ο χώρος των αποχωρητηρίων των ανδρών αποτελείτο από 4 κλειστές τουαλέτες και περίπου 4 ουρητήρια. Ενδιάμεσα στον προθάλαμο υπήρχε και μια αποθήκη. Ως προς τα μέτρα που λάμβανε η Εναγόμενη εταιρεία για την καθαριότητα των αποχωρητήριων δήλωσε ότι στα αποχωρητήρια είχε αρκετό φωτισμό σε αντίθεση με το club έξω και υπήρχαν οι πινακίδες που ανέγραφαν «no smoking» και το «attention wet floor». Δήλωσε μάλιστα ότι η πινακίδα attention wet floor (προσοχή ολισθηρό δάπεδο) ήταν σε περίοπτο σημείο και εξέπεμπε έντονο φως, το οποίο μάλιστα πείραζε τα μάτια. Περαιτέρω τις μέρες που υπήρχε πολλή δουλειά, όπως Παρασκευή ή Σάββατο, εργοδοτείτο ένα ζευγάρι αλλοδαπών, με οδηγίες να καθαρίζει αμέσως το χώρο. Δήλωσε επίσης ότι η επιχείρηση εργοδοτούσε περί τα 30 άτομα προσωπικό και έξι φρουρούς ασφαλείας, εκ των οποίων οι 32 ήταν δηλωμένοι στις κοινωνικές ασφαλίσεις. Κατά την αντεξέτασή του ο ΜΥ 1 δεν ήταν σε θέση να προσδιορίσει ακριβώς με ποία ασφαλιστική εταιρεία διατηρούσε συμβόλαιο ασφάλισης η Εναγόμενη. Περαιτέρω, αφού ανέφερε εκ νέου ότι στο χώρο των αποχωρητηρίων υπήρχε προθάλαμος, υπέδειξε ότι δεν υπήρχε άλλος χώρος αποχωρητηρίων στο υποστατικό. Αναφορικά με τη σήμανση για το βρεγμένο πάτωμα δήλωσε ότι ήταν γραμμένη στα αγγλικά και ήταν μόνιμη. H σχετική σήμανση τέθηκε σύμφωνα με τον ΜΥ 1 καθ' υπόδειξη της Πυροσβεστικής υπηρεσίας και του ΚΟΤ σε ύψος περίπου 2.60 μέτρων. Ερωτηθείς, εάν έχει γραπτώς τις σχετικές οδηγίες, δεν απάντησε ευθέως αλλά αναφέρθηκε στις οδηγίες του ΚΟΤ σχετικά με τη σήμανση για απαγόρευση του καπνίσματος. Σε υποβολή ότι δεν υπήρχε σχετική σήμανση, απάντησε με παραπομπή στις οδηγίες του ΚΟΤ αναφορικά με την σήμανση για κάπνισμα. Το βράδυ που κατ' ισχυρισμό επεσυνέβη το επίδικο ατύχημα, δέχθηκε ότι στο υποστατικό είχε πολύ κόσμο, περί τα 400 με 500 άτομα, και επέμεινε ότι, εάν συνέβαινε οτιδήποτε, θα το πληροφορείτο από το προσωπικό του υποστατικού. Σε ερώτηση σχετικά με το εάν υπήρχαν κάμερες που λειτουργούσαν τον ουσιώδη χρόνο, απάντησε ότι λειτουργούσαν αλλά καταγράφουν, όπως είπε, μόνο για τρεις μήνες. Σε ερώτηση σχετικά με τις προδιαγραφές του δαπέδου που υπήρχε στα αποχωρητήρια, δήλωσε ότι αυτό ήταν πεπαλαιωμένο μάρμαρο, ώστε να μην υπάρχει ολισθηρότητα. Μάλιστα όπως το έθεσε ο ίδιος με το πεπαλαιωμένο μάρμαρο, δεν υπήρχε καθόλου ολισθηρότητα. Σε υποβολή ότι το πάτωμα ήταν ολισθηρό και όταν πήγαινε νερό πάνω του γινόταν ακόμα πιο ολισθηρό, απάντησε ότι το υποστατικό στοίχησε δύο εκατομμύρια λίρες και την ανέγερση επέβλεπε μια Ιρλανδική εταιρεία. Ερωτηθείς ποιος επέβλεπε το ζευγάρι των δύο αλλοδαπών που ασχολούντο με την καθαριότητα των αποχωρητηρίων, απάντησε ότι επέβλεπε ο ίδιος και ο διευθυντής προσωπικού. Σε ερώτηση για το πόσο συχνά επέβλεπε, απάντησε ότι επέβλεπε συχνά. Σε ερώτηση να προσδιορίσει το πόσο συχνά, απάντησε τελικά ότι ο ίδιος μπορεί να μην πήγαινε καθόλου αλλά υπήρχε φρουρός έξω από τον προθάλαμο των αποχωρητηρίων. Ερωτηθείς ως προς το ποίος εκπαίδευσε τα δύο πρόσωπα, ανέφερε ότι τα εκπαίδευσε η καθαρίστρια, η οποία σε θέματα καθαριότητας ήταν απόλυτη. Περαιτέρω δήλωσε ότι για το επίδικο υποστατικό είχε προβεί σε εκτίμηση κινδύνων η ασφαλιστική American Home, αλλά δεν είχε την σχετική εκτίμηση μαζί του. Εισηγήσεις των Διαδίκων Μετά το πέρας της ακροαματικής διαδικασίας οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων αγόρευσαν γραπτώς και προφορικά , προωθώντας ο καθένας τις θέσεις του. Ήταν η εισήγηση του κ. Πισιάρα ότι τόσο ο Ενάγοντας όσο και η ΜΕ 2 είναι παντελώς αναξιόπιστοι σε αντίθεση με τον ΜΥ 1, ο οποίος πρέπει να κριθεί αξιόπιστος μάρτυρας. Περαιτέρω ο κος Πισιάρας εισηγήθηκε ότι, ακόμα και εάν ο Ενάγοντας και η ΜΕ2 κριθούν αξιόπιστοι , ο Ενάγοντας δεν κατάφερε να αποσείσει το βάρος που τον βαραίνει και δεν απέδειξε την υπόθεσή του. Στον αντίποδα, ο κ. Τσιναρέλης εισηγήθηκε ότι ο Ενάγοντας και η ΜΕ 2 πρέπει να κριθούν ως αξιόπιστοι μάρτυρες, σε αντίθεση με τον ΜΥ 1, ο οποίος πρέπει να κριθεί αναξιόπιστος. Περαιτέρω ο κ. Τσιναρέλης εισηγήθηκε ότι η Εναγόμενη εταιρεία είχε ευθύνη έναντι του Ενάγοντα όχι μόνο για τη στατική κατάσταση του κτηρίου αλλά και για τις δραστηριότητες εντός του υποστατικού. Εισηγήθηκε τέλος, ότι ο Ενάγοντας δικαιούται σε γενικές αποζημιώσεις ύψους € 20.000 και ειδικές αποζημιώσεις ύψους €4.468,
6. Δέχθηκε, όμως, ο κ. Τισναρέλλης ότι Ενάγοντας δεν έχει παρουσιάσει μετατραυματική αρθρίτιδα . Αξιολόγηση Μαρτυρίας Έχω παρακολουθήσει τους μάρτυρες στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, έχοντας την ευκαιρία να παρακολουθήσω τις αντιδράσεις τους, φυσικές ή αφύσικες, τον τρόπο που απαντούν, τη νευρικότητα ή την επιφυλακτικότητά τους, ή την ιδιοσυγκρασία που εκδήλωναν, παράγοντες που, σύμφωνα με τη νομολογία, ενέχουν ιδιαίτερη σπουδαιότητα κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας (C & A Pelecanos Associates Ltd v. Ανδρέα Πελεκάνου

(1999)1 Α.Α.Δ. 1273). Δεν παραγνωρίζω βέβαια ότι τα πιο πάνω στοιχεία μπορούν να προσδώσουν θετικότητα στη μαρτυρία ενός μάρτυρα, αλλά δεν μπορούν να αποτελέσουν τον αποκλειστικό λόγο για την αποδοχή της μαρτυρίας του (Νικολάου Νίκος ν. Aντώνη Παπαϊωάνου

(2011)1 Α.Α.Δ. 1797). Προσεγγίζω, συνεπώς, το καθήκον αξιολόγησης της μαρτυρίας ενός μάρτυρα με γνώμονα το περιεχόμενο, την ποιότητα, την πειστικότητα, αλλά και τη σύγκρισή της με την υπόλοιπη μαρτυρία (Ομήρου v. Δημοκρατίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 506). Περαιτέρω, όπου είναι δυνατό, η μαρτυρία εκάστου μάρτυρα συσχετίζεται, αντιπαραβάλλεται και διερευνάται με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων. Σχετική είναι η απόφαση Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα

(1992)1 Α.Α.Δ 1056 και η πρόσφατη απόφαση Κυριακίδης ν. Τράπεζα Πειραιώς (Κύπρου) Λτδ, ECLI:CY:AD:2018:A179, Π.Ε 185/2012, ημερομηνίας 19.4.2018. Έχω επίσης κατά νου την αρχή ότι μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς, ενώ δεν θεωρείται επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα (Kadis v. Nicolaou

(1986)1 C.L.R 212, 216, Χρίστου ν. Khoreva

(2002)1(A) Α.Α.Δ. 45). Περαιτέρω αποτελεί θεμελιακή αρχή ότι στην πολιτική δίκη, απόδειξη μπορεί να προκύψει μέσω παραδοχής γεγονότων. Σχετικές επί του προκειμένου είναι οι αποφάσεις Χρίστου ν. Khoreva ( ανωτέρω) και Παπαμιλτιάδους ν. Ιωάννου

(2007)1 Α.Α.Δ.

1. Συνεπώς, η αξιόλογηση της Μαρτυρίας για σκοπούς συναγωγής ευρημάτων θα περιορισθεί σε σχέση με τα γεγονότα που δεν καλύπτονται από τα παραδεκτά γεγονότα και το Τεκμήριο 3 που κατατέθηκε για την αλήθεια του περιεχομένου του. Αξιολόγηση μαρτυρίας Ενάγοντα Ο Ενάγοντας προσέφερε μαρτυρία στα πλαίσια των δικογραφημένων του ισχυρισμών και η μαρτυρία του συνάδει με την έγγραφη μαρτυρία που βρίσκεται ενώπιον του Δικαστηρίου. Εφόσον το Τεκμήριο 3 που κατέθεσε ο Ενάγοντας έγινε δεκτό για την αλήθεια του περιεχόμενου του δεν ήταν αναγκαία η προσκόμιση μαρτυρίας σχετικά με τα όσα καταγράφονται σε αυτό. Ο Ενάγοντας κατέθεσε με απλότητα, σταθερότητα και πειστικότητα. Ο Ενάγοντας εξήγησε με σαφήνεια τον σκοπό που επισκέφθηκε το υποστατικό της Εναγομένης. Εξήγησε επίσης με σαφήνεια τις συνθήκες υπό τις οποίες επεσυνέβη το επίδικο ατύχημα και την κατάσταση που επικρατούσε στον χώρο των αποχωρητηρίων. Η εκδοχή του ως προς τις συνθήκες υπό τις οποίες τραυματίστηκε έμεινε ουσιαστικά αναντίλεκτη. Επιπρόσθετα οι υποβολές του συνηγόρου της Εναγομένης ότι ο Ενάγοντας είχε καταναλώσει αλκοόλ έμειναν μετέωρες, καθότι δεν προσφέρθηκε σχετική μαρτυρία. Αντίθετα η θέση του Ενάγοντα στο σημείο αυτό επιβεβαιώνεται και από τη μαρτυρία της ΜΕ
2. Περαιτέρω η θέση του ως προς τα γεγονότα συνάδει με την έγγραφη μαρτυρία που έγινε δεκτή για την αλήθεια του περιεχομένου της και τα παραδεκτά γεγονότα. Συγκεκριμένα ο Ενάγοντας ανέφερε την ώρα που επεσυνέβη το ατύχημα και ότι αμέσως μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο. Η πιο πάνω θέση επιβεβαιώνεται από το Τεκμήριο 3 που κατατέθηκε για την αλήθεια του περιεχομένου του και καταγράφει ότι ο Ενάγοντας προσήλθε στο Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών στις 8.10.2011 και ώρα 3 :
3. Το πιο πάνω σε συνάρτηση με το ότι δεν προσφέρθηκε μαρτυρία για το ότι ο Ενάγοντας παρουσίαζε οποιαδήποτε σωματική βλάβη πριν την 8.10.2011 και το ότι οι ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες εμφανίζονται με το Τεκμήριο 3, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η εκδοχή του Ενάγοντα ότι υπέστη τραυματισμό, ευρισκόμενος στο υποστατικό της Εναγομένης συνάδει με την ολότητα της μαρτυρίας. Περαιτέρω η εκδοχή του Ενάγοντα συνάδει με τη μαρτυρία της ΜΕ
4. Υπό το φως των ανωτέρω κρίνω ότι το Δικαστήριο μπορεί να βασισθεί στη μαρτυρία του Ενάγοντα για τη συναγωγή ευρημάτων. Ασφαλώς οι αναφορές του Ενάγοντα για τη μελλοντική κατάσταση της υγείας του, πέραν του Τεκμήριου 3, δεν μπορούν να οδηγήσουν σε σχετικό εύρημα του Δικαστηρίου, καθώς δεν έχουν υποστηριχθεί από σχετική μαρτυρία εμπειρογνώμονα. Περαιτέρω, οι αναφορές του Ενάγοντα, στη γραπτή του δήλωση, σε τραυματισμό στο δεξί πόδι και προβλήματα υγείας που αφορούν τραυματισμό του δεξιού ποδιού δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη, καθότι είναι εκτός των δικογραφημένων πλαισίων. Άλλωστε, η νομολογία έχει επανειλημμένα τονίσει ότι, μαρτυρία που κατατίθεται έστω και χωρίς ένσταση και που τελικά φαίνεται ότι δεν είναι αποδεκτή μαρτυρία, πρέπει να αγνοείται κατά την τελική κρίση του Δικαστηρίου. Παραπέμπω ενδεικτικά στην Miorage Popovic Slopodan ν. Dubranvka Radivojenik

(1998)1 ΑΑΔ 1162 και Μελάς v. Κυριάκου

(2003)1 ΑΑΔ. 826 Αξιολόγηση Μαρτυρίας ΜΕ 2 Η ΜΕ 2 προσέφερε μαρτυρία κυρίως σχετικά με το τι έλαβε χώρα μετά τον τραυματισμό του Ενάγοντα και κατέθεσε και η ίδια με σταθερότητα, σαφήνεια και πειστικότητα. Ανέφερε και η ΜΕ2 ότι ο Ενάγοντας δεν είχε καταναλώσει αλκοόλ και δεν φαινόταν μεθυσμένος. Η μαρτυρία της σχετικά με τις ενέργειες της δεν αντικρούστηκε με οποιαδήποτε μαρτυρία αλλά αντίθετα συνάδει τόσο με τη μαρτυρία του Ενάγοντα όσο και με τον χρόνο που καταγράφει το Τεκμήριο 3, το οποίο έγινε δεκτό για την αλήθεια του περιεχομένου του. Ασφαλώς, δεν διαλανθάνει της προσοχής του Δικαστηρίου ότι η ΜΕ 2 συνδέεται συγγενικά με τον Ενάγοντα, αλλά σε καμιά περίπτωση δεν διαπιστώθηκε προσπάθειά της να βοηθήσει τον Ενάγοντα με τη μαρτυρία της. Συνακόλουθα κρίνω ότι το Δικαστήριο μπορεί να βασισθεί στη μαρτυρία της ΜΕ 2 για τη συναγωγή ευρημάτων. Αξιολόγηση μαρτυρίας ΜΥ1 Αντίθετα η μαρτυρία του ΜΥ 1 δεν παρουσιάζει την απαιτούμενη πειστικότητα και συνοχή. Με τη μαρτυρία του ο ΜΥ 1 προσπάθησε να περιγράψει τα μέτρα που λάμβανε η Εναγόμενη εταιρεία σε σχέση με την καθαριότητα του χώρου στον οποίο επεσυνέβη το επίδικο περιστατικό. Η μαρτυρία του όμως χαρακτηρίζεται από αντιφάσεις και υπεκφυγές. Συγκεκριμένα ενώ ισχυρίστηκε στην κυρίως εξέταση ότι στον χώρο των αποχωρητηρίων υπήρχε αναρτημένη σε περίοπτο σημείο σήμανση αναφορικά με το γλιστερό πάτωμα, στην αντεξέτασή του δήλωσε ότι το πάτωμα των αποχωρητήριων ήταν κατασκευασμένο από υλικό που δεν ήταν ολισθηρό. Η πιο πάνω δήλωση γεννά ερωτηματικά για την αναγκαιότητα του σε ένα χώρο, ο οποίος είναι κατασκευασμένος από υλικό που δεν είναι ολισθηρό, να υπάρχει αναρτημένη ,και μάλιστα μόνιμα, φωτεινή πινακίδα που να προειδοποιεί για ολισθηρό πάτωμα. Ταυτόχρονα όταν ο ΜΥ 1 κλήθηκε να εξηγήσει γιατί τοποθετήθηκε στο συγκεκριμένο ύψος, που κατ' ισχυρισμό βρισκόταν η σχετική σήμανση, απάντησε γενικά και αόριστα ότι κάτι τέτοιο υπεδείχθη από την πυροσβεστική και τον ΚΟΤ. Σε επόμενη ερώτηση εάν έχει τις σχετικές υποδείξεις γραπτώς, απάντησε με αναφορά στη υποχρέωση τοποθέτησης σημάνσεων για το ότι απαγορεύεται το κάπνισμα. Περαιτέρω η θέση του ΜΥ1 ότι υπήρχε αναρτημένη πινακίδα μόνιμα δεν συμβιβάζεται με τη έτερη θέση του περί εργοδότησης αναγκαίου προσωπικού για την άμεση και χωρίς χρονοτριβή καθαριότητα του χώρου. Εάν όντως εργοδοτείτο συνεχώς προσωπικό, ποία η ανάγκη να αναρτηθεί με τρόπο μόνιμο, σε περίοπτο σημείο, φωτεινή πινακίδα που να προειδοποιεί για ολισθηρό πάτωμα, αφού αυτό καθαριζόταν αμέσως από το αναγκαίο προσωπικό. Πέραν της πιο πάνω αντίφασης, η θέση περί εργοδότησης αναγκαίου προσωπικού γενικά δεν απαντά και δεν αναφέρεται στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης, αφού δεν μπορεί να συναχθεί ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο το προσωπικό της Εναγομένης έπραξε το καθήκον του και είχε τον χώρο καθαρό, ώστε να μπορεί να αντικρουσθεί η αντίθετη θέση του Ενάγοντα. Περαιτέρω η θέση του ΜΥ1 ότι στον χώρο των αποχωρητηρίων βρίσκονταν άτομα επιφορτισμένα με την υποχρέωση καθαριότητας του χώρου δεν υποβλήθηκε στο Ενάγοντα , ώστε να μπορεί να τοποθετηθεί για τον πιο πάνω ισχυρισμό. Συνεπώς δεν μπορεί να γίνει δεκτός ο πιο πάνω ισχυρισμός του ΜΥ 1 και γ' αυτό τον λόγο. Σχετική ως προς την παράλειψη αντεξέτασης είναι η απόφαση Frederickou Schools Co. Ltd κ.ά. v. Acuac Inc.

(2002)1 Α.Α.Δ.

1. Επιπρόσθετα η μαρτυρία του ΜΥ 1, ως προς τα μέτρα που λάμβανε η Εναγόμενη εταιρεία για διατήρηση του πατώματος σε ασφαλή κατάσταση, ήταν γενική και δεν έγινε με αναφορά στη ημερομηνία που επεσυνέβη το ατύχημα. Συνεπώς η μαρτυρία του ΜΥ 1 , ως προς τα ουσιώδη γεγονότα της ύπαρξης σχετικής σήμανσης και της λήψης κατάλληλων μέτρων για τη διατήρηση του πατώματος σε καθαρή και μη ολισθηρή κατάσταση χαρακτηρίζεται από αντιφάσεις , αφίσταται της λογικής και δεν παρουσιάζει την απαραίτητη συνοχή και πειστικότητα. Υπό το φως των ανωτέρω κρίνω ότι είναι ακροσφαλές να βασισθώ επί της μαρτυρίας του ΜΥ 1 για τη συναγωγή ευρημάτων. Ευρήματα Στη βάση των δικογραφημένων ισχυρισμών, της πιο πάνω αξιολόγησης, αλλά και των παραδεκτών γεγονότων που δηλώθηκαν, προχωρώ στη διατύπωση ευρημάτων ως προς τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης. Αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο Ενάγοντας πριν τον τραυματισμό του ήταν πρόσωπο καθόλα υγιές, εργαζόταν σε ιδιωτική εταιρεία και λάμβανε από την εργασία του το ποσό των € 1.375 μηνιαίως. Ο Ενάγοντας την 8.10.2011 μετέβη για διασκέδαση στο υποστατικό Blinkers, ιδιοκτησίας της Εναγομένης. Ο Ενάγοντας κατανάλωσε περί τα δύο ποτά και δεν ήταν μεθυσμένος. Περί η ώρα 3:00 κατευθύνθηκε στον χώρο των αποχωρητηρίων. Εκεί διαπίστωσε ποτήρια με αλκοόλ ακουμπημένα δίπλα από τους νιπτήρες, νερό στο πάτωμα, ως επίσης και αλκοόλ, αφού μύριζε έντονα αλκοόλ στο χώρο. Πέραν της πιο πάνω ακαταστασίας και του ολισθηρού πατώματος, καμιά σήμανση περί του σχετικού κινδύνου υπήρχε στον χώρο. Ο Ενάγοντας κατευθυνόμενος προς τον νιπτήρα, για να πλύνει τα χέρια του, γλίστρησε και έπεσε στο πάτωμα, το οποίο ήταν γεμάτο νερά, γυαλιά από σπασμένα ποτήρια καθώς και αλκοόλ. Ακολούθως τον σήκωσαν θαμώνες και τον μετέφεραν στο τραπέζι που βρίσκονταν οι συγγενείς του. Απ' εκεί τον μετέφερε η ΜΕ 2 στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας περί τις 3:26 όπου και διαπιστώθηκε ότι ο Ενάγοντας υπέστη κάταγμα έξω σφυρού αριστερής ποδοκνημικής. Μετά τον τραυματισμό του παρέμεινε εκτός εργασίας για περίοδο δύο μηνών από τις 8.10.11 μέχρι τις 8.12.
2. Την πιο πάνω περίοδο, ως εμφαίνεται από το Τεκμήριο 8, ο Ενάγοντας δεν έλαβε πληρωμή. Περαιτέρω αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο σχετικός τραυματισμός προέκυψε μετά το επίδικο ατύχημα, καθότι πριν το επίδικο ατύχημα ο Ενάγοντας δεν αντιμετώπιζε οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας. Από τη μαρτυρία που έγινε αποδεκτή πιο πάνω, προκύπτει ότι τοποθετήθηκε νάρθηκας στο πόδι του Ενάγοντα πλην όμως δεν διευκρινίστηκε με τη μαρτυρία ο χρόνος που παρέμεινε το πόδι του σε νάρθηκα ή ο χρόνος που διήρκησε ο πόνος και ταλαιπωρία του Ενάγοντα, αφού στη μαρτυρία του αναφερόταν και σε ταλαιπωρία που προέκυψε λόγω πόνου στο δεξί του πόδι και όχι μόνο σε ό,τι προκλήθηκε από το επίδικο ατύχημα. Η πιο πάνω πτυχή μπορεί να ξεκαθαρίστει μέσα από τη δήλωση παραδεκτών γεγονότων στην οποία προέβησαν οι συνήγοροι των διαδίκων. Η σχετική δήλωση των συνηγόρων των διαδίκων παρέχει το υπόβαθρο για εξαγωγή σχετικών διαπιστώσεων, αφού αποδείχθηκε ότι ο Ενάγοντας παρέμεινε εκτός εργασίας για περίοδο δύο μηνών. Από το παραδεκτό γεγονός ότι ο Ενάγοντας παρέμεινε εκτός εργασίας για περίοδο δύο μηνών προκύπτει ότι ο πόνος και ταλαιπωρία του διήρκησαν για περίοδο δύο μηνών. Νομική Πτυχή Η υπό κρίση αγωγή αφορά ευθύνη κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας και ερείδεται επί ισχυριζόμενης αμέλειας. Αναφορικά με το βάρος απόδειξης σε υποθέσεις αμέλειας διαφωτιστική είναι η απόφαση στην υπόθεση Σοφοκλέους ν. Καλογήρου

(1997)1 (Α) ΑΑΔ 369, όπου έχει κριθεί ότι το βάρος απόδειξης το φέρει ο Ενάγοντας. Περαιτέρω ο Ενάγοντας έχει υποχρέωση να αποδείξει και την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ αμέλειας και ζημίας. Σχετική είναι η απόφαση Ράλλης Μακρίδης και Υιοί Λτδ ν. Λουκά,

(2003)1 (Α) Α.Α.Δ 447. Στην υπό κρίση υπόθεση , ως αστική , το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους του Ενάγοντα, ο οποίος οφείλει να αποδείξει τους ισχυρισμούς του στο επίπεδο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Η έννοια του ισοζυγίου των πιθανοτήτων έχει ερμηνευθεί νομολογιακά σε πολλές υποθέσεις. Σχετική είναι η απόφαση Μαρσέλ ν. Λαϊκής

(2001)1 Α.Α.Δ. 1858, όπου, με αναφορά στις σχετικές αυθεντίες επί του θέματος, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα : «Το κριτήριο δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι «πιο πιθανή παρά η αντίθετη», εκείνη, δηλαδή, του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και αν η θέση ή η εκδοχή του είναι «πιο πιθανή παρά η αντίθετη», εκείνη, δηλαδή, του αντιδίκου του. (Βλέπε, μεταξύ άλλων, Phipson on Evidence, 14th Edition, para 4-38 και Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη

(1997)1(Β) Α.Α.Δ 614, όπου γίνεται και εκτενής ανασκόπηση της νομολογίας». Σχετικές επί του προκειμένου είναι οι αποφάσεις Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα

(1992)1 Α.Α.Δ. 1056, Βaloise Insurance Co Ltd v. Κατωμονιάτη κ.ά.

(2008)1 Α.Α.Δ. 1275 και Tekinder Pal κ.ά. ν. Δημοκρατίας

(2010)2 Α.Α.Δ. 551. Ενώ, όπως έχει νομολογηθεί στην υπόθεση Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη

(1997)1 Α.Α.Δ. 614, μόνο αξιόπιστη μαρτυρία μπορεί να βαρύνει την πλάστιγγα των πιθανοτήτων. Συνεπώς το Δικαστήριο θα κρίνει το κατά πόσο ο Ενάγοντας πέτυχε να αποσείσει το αποδεικτικό βάρος που τον βαραίνει, μόνο με βάση τη μαρτυρία που έχει δεχθεί ως αξιόπιστη. Η έννοια της αμέλειας παρέχεται στο άρθρο 51 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148. Το άρθρο 51

(2)ειδικεύει τις περιπτώσεις, όπου υπάρχει υποχρέωση όπως μη επιδεικνύεται αμέλεια και διαλαμβάνει τα ακόλουθα : «51(β) (β) o κάτoχoς ακίvητης ιδιoκτησίας υπέχει τέτoια υπoχρέωση έvαvτι κάθε πρoσώπoυ πoυ τελεί vόμιμα, καθώς και έvαvτι τoυ κυρίoυ oπoιασδήπoτε ιδιoκτησίας πoυ απoκτήθηκε vόμιμα, εvτός, επί ή τόσov πλησίov της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας ώστε κατά τη συvήθη πoρεία τωv πραγμάτωv vα επηρεάζεται από τηv αμέλεια: Νoείται ότι o κύριoς και o κάτoχoς ακίvητης ιδιoκτησίας υπέχoυv από κoιvoύ τέτoια υπoχρέωση σε σχέση με τη συvτήρηση και τηv επισκευή της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας, έvαvτι κάθε πρoσώπoυ πoυ δεv βρίσκεται, καθώς και έvαvτι τoυ κυρίoυ ιδιoκτησίας πoυ δεv βρίσκεται εvτός ή επί της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας ή εvτός ή επί oπoιασδήπoτε ακίvητης ιδιoκτησίας η oπoία συvέχεται και κατέχεται μαζί με τηv ακίvητη αυτή ιδιoκτησία από τov κύριo και τov κάτoχo της ή από τov καθέvα από αυτoύς: Νoείται περαιτέρω ότι o κάτoχoς ακίvητης ιδιoκτησίας δεv υπέχει τέτoια υπoχρέωση σε σχέση με τηv κατάσταση ή τη συvτήρηση ή τηv επισκευή της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας έvαvτι απλoύ αδειoύχoυ (bare licensee) o oπoίoς βρίσκεται ή η ιδιoκτησία τoυ oπoίoυ βρίσκεται, εvτός ή επί της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας, παρά μόvo για πρoειδoπoίηση αυτoύ, για oπoιoδήπoτε κρυμμέvo ή απαρατήρητo κίvδυvo εvτός ή επί ακίvητης ιδιoκτησίας, τov oπoίo o κάτoχoς γvωρίζει ή πρέπει κατά τεκμήριo vα θεωρηθεί ότι γvωρίζει. Για τoυς σκoπoύς τoυ άρθρoυ αυτoύ "απλός αδειoύχoς" σημαίvει oπoιoδήπoτε πρόσωπo τo oπoίo εισέρχεται vόμιμα σε ακίvητη ιδιoκτησία άλλως παρά- (i) σε σχέση με εργασία στηv oπoία έχει συμφέρov o κάτoχoς της ακίvητης ιδιoκτησίας͘ ή (ii) κατά τη vόμιμη εκτέλεση δημόσιoυ καθήκovτoς βάσει τωv διατάξεωv oπoιoυδήπoτε voμoθετήματoς ή άλλως πως, και περιλαμβάvει τoυς πρoσκαλεσμέvoυς, εκτός αυτoύς πoυ είvαι με αμoιβή, και τoυς υπηρέτες τoυ κατόχoυ της ακίvητης ιδιoκτησίας.» Προκύπτει συνεπώς ότι η ευθύνη κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας θεσπίζεται και οριοθετείται από το άρθρο 51 (β) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ 148, το οποίο καθορίζει την έκταση της επιμέλειας που οφείλει να επιδεικνύει ο κάτοχος ακίνητης ιδιοκτησίας. Προκύπτει από το λεκτικό του άρθρου 51 2β ότι η κατηγορία των νόμιμα ευρισκόμενων σε ιδιοκτησία επισκεπτών διαχωρίζεται στους απλούς αδειούχους (licensees) και στους προσκεκλημένους (invitees). Στην απόφαση Φραγκεσκίδης Λτδ & Σια κ.ά. v. Μάμα

(1989)1 ΑΑΔ 70, αναφέρθηκε ότι «προσκεκλημένος (invitee) είναι πρόσωπο που εισέρχεται στο υποστατικό με πρόσκληση του κατόχου, από το οποίο ο κάτοχος έχει κάποιο χρηματικό ή υλικό συμφέρον. Ως προς την έκταση του καθήκοντος επιμέλειας κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας διαφωτιστική είναι η πρόσφατη απόφαση στην υπόθεση Σχολική Εφορεία Στροβόλου ν. Μαρίνας Στεργίδου κ.ά, ECLI:CY:AD:2016:D143, Πολιτική Έφεση Αρ. 8/2011, 04/03/2016, όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα σχετικά : «Όπως εξηγήθηκε στην προαναφερθείσα υπόθεση Α.Π. Φραγκεσκίδης & Σία Λτδ, ο κάτοχος έχει δύο καθήκοντα: για τη στατική κατάσταση των πραγμάτων (κατάσταση, συντήρηση και επιδιόρθωση του ακινήτου) και για τη λειτουργία της δραστηριότητας ή επιχείρησής του. Η διαφοροποίηση αυτή έχει σημασία για τη ρύθμιση του κοινοδικαίου η οποία κωδικοποιήθηκε στο άρθρο 51

(2)(β), με βάση την οποία, η ευθύνη του κατόχου διαφοροποιείται αναλόγως του κατά πόσο το πρόσωπο που βρίσκεται στο υποστατικό είναι «προσκεκλημένος» («invitee») ή «απλός δικαιούχος» («bare licensee»). «Προσκεκλημένος» είναι το πρόσωπο που βρίσκεται στη ιδιοκτησία με πρόσκληση του κατόχου, ρητή ή εξυπακουόμενη, για τους σκοπούς της επιχείρησης ή της δραστηριότητας του κατόχου, υπό την έννοια ότι ο κάτοχος έχει κάποιο χρηματικό ή υλικό συμφέρον, όπως συμφέρον έχει και ο προσκεκλημένος. Με άλλα λόγια, ο προσκεκλημένος είναι το πρόσωπο που εισέρχεται στην ιδιοκτησία με τη συγκατάθεση του κατόχου για σκοπούς κάποιας εργασίας αναφορικά με την οποία ο κάτοχος και ο προσκεκλημένος έχουν κοινό συμφέρον (βλ. Λέσχη Ιπποδρομιών Λευκωσίας ν. Νικήτα

(2000)1 ΑΑΔ 1712). «Απλός δικαιούχος» είναι το πρόσωπο που εισέρχεται στην ιδιοκτησία νόμιμα, όχι όμως σε σχέση με εργασία στην οποία έχει συμφέρον ο κάτοχος, ούτε κατά τη νόμιμη εκτέλεση δημοσίου καθήκοντος, όπως ρητώς εξηγείται στο άρθρο 51

(2)(β). Σε ότι αφορά τις «δραστηριότητες» στα υποστατικά του κατόχου, το καθήκον έναντι «προσκεκλημένου» και «απλού δικαιούχου» είναι ταυτόσημο και έγκειται σε υποχρέωση λήψης λογικών μέτρων ώστε το υποστατικό να είναι ασφαλές από κινδύνους την ύπαρξη των οποίων ο κάτοχος γνωρίζει ή θα όφειλε, ως λογικός άνθρωπος, να γνωρίζει. Σε ότι όμως αφορά την στατική κατάσταση του ακινήτου, το καθήκον επιμέλειας του κατόχου έναντι «απλού δικαιούχου» περιορίζεται σε προειδοποίηση για κρυμμένο ή λανθάνοντα κίνδυνο τον οποίο γνωρίζει ή πρέπει να θεωρηθεί ότι γνωρίζει (βλ. Α.Π. Φραγκεσκίδης & Σία Λτδ, ανωτέρω, Κυριακίδης ν. Tenekedzian

(1994)1 ΑΑΔ 504).» Προκύπτει από τα ανωτέρω ότι υφίσταται διαφοροποίηση στο καθήκον επιμέλειας του κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας μεταξύ απλού δικαιούχου και προσκεκλημένου. Η διαφοροποίηση έγκειται στο καθήκον επιμέλειας ως προς τη στατική κατάσταση του ακινήτου. Αντίθετα, το καθήκον επιμέλειας, αναφορικά με τις δραστηριότητες εντός του υποστατικού, είναι ταυτόσημο και έγκειται στην υποχρέωση λήψης λογικών μέτρων, ώστε το υποστατικό να είναι ασφαλές από κινδύνους, την ύπαρξη των οποίων ο κάτοχος γνωρίζει ή θα όφειλε, ως λογικός άνθρωπος, να γνωρίζει. Σχετικές επίσης είναι οι αποφάσεις Κυριακίδης v. Tenekedjian

(1994)1 ΑΑΔ 504, Λέσχη Ιπποδρομιών Λευκωσίας v. Νικήτα

(2000)1 ΑΑΔ 1712. Ως προς την έννοια του κατόχου σχετική είναι η απόφαση Άθως Αγγελίδης ν. Κάτια Α. Λούτσιου,

(2010)1 ΑΑΔ 200, όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα σχετικά: «Όπως είναι θεμελιωμένο, κάτοχος ενός ακινήτου ή μέρος ακινήτου είναι το πρόσωπο που έχει επαρκή βαθμό ελέγχου του ακινήτου ώστε να του επιβάλλεται το καθήκον της επιμέλειας προς τα πρόσωπα που έρχονται ή βρίσκονται νόμιμα σ' αυτό. Ο βαθμός ελέγχου θεωρείται, εκ πρώτης όψεως, επαρκής αν είναι τέτοιος ώστε το άτομο που τον ασκεί να οφείλει να συνειδητοποιήσει ότι παράλειψη του να ασκήσει επιμέλεια μπορεί να καταλήξει σε βλάβη ή ζημιά προσώπου που έρχεται ή βρίσκεται στο ακίνητο (Δέστε: Wheat v. Lacon (E.) & Co. Ltd [1966] 1 Q.B. 335».. Στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts (Sweet & Maxwell, 22η έκδοση) αναφέρονται τα ακόλουθα στην παράγραφο 12-26 σε σχέση με την έκταση του καθήκοντος του κατόχου : «The common duty of care is more than a duty to avoid negligent acts, but extends to negligent omissions as well. Not only must the occupier avoid creating dangers himself: he must also take reasonable steps to protect his visitors from dangers which he did not himself create, as where he fails to warn of a hazard not otherwise apparent, or to take steps to remove a danger that materialises without his negligence». Στο ίδιο σύγγραμμα στην παράγραφο 12-30 καταγράφονται τα κριτήρια σύμφωνα με τα οποία αξιολογείται το κατά πόσο ο κάτοχος έλαβε εύλογα μέτρα, ώστε το υποστατικό να είναι ασφαλές από λογικά προβλεπτούς κινδύνους : «In determining whether what was done or not done by the occupier was in fact reasonable, and whether in the particular circumstances of the case the visitor was reasonably safe, the court is free to consider all the circumstances, such as the foreseeability of injury, how obvious the danger is, the age or infirmity of the visitor, the purpose of his visit, the conduct to be expected of him, and the state of knowledge of the occupier». Ως προς την έκταση της ευθύνης του κατόχου σχετική είναι η απόφαση Λέσχη Ιπποδρομιών Λευκωσίας v. Νικήτα

(2000)1 ΑΑΔ 17 όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα : O κάτοχος του υποστατικού έχει καθήκον να φροντίζει ώστε το υποστατικό του να είναι ευλόγως ασφαλές και να μεριμνά για την αποτροπή ή την πρόληψη πρόκλησης ζημιάς από ασυνήθιστο κίνδυνο την ύπαρξη του οποίου γνωρίζει ή θα όφειλε να γνωρίζει ως ένας λογικός άνθρωπος Βλ. Slater Cross Ltd

(1956)2 All E.R. 625. To κατά πόσο ο κίνδυνος είναι "ασυνήθιστος" αυτό κρίνεται αντικειμενικά με βάση τα γεγονότα της υπόθεσης. Περαιτέρω στην πιο πάνω απόφαση έγινε δεκτή η αρχή ότι ο εφεσίβλητος δεν είχε καθήκον υπό τις περιστάσεις να αποδείξει το χρόνο που είχαν ριφθεί οι ακαθαρσίες στο πάτωμα, πάνω στις οποίες γλίστρησε, προκειμένου να αποφασισθεί to κατά πόσο οι εφεσείοντες είχαν την ευκαιρία να πάρουν μέτρα για να τις καθαρίσουν. Περαιτέρω στη θεμελιακή απόφαση Φραγκεσκίδης Λτδ ν. Μάμα

(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 70 λέχθηκε πως έστω και αν είναι μικρή η πιθανότητα εκδήλωσης του κινδύνου, ο κάτοχος δεν απαλλάσσεται από το καθήκον λήψης προστατευτικών μέτρων, αν ο κίνδυνος είναι προβλεπτός. Όπου η λήψη προστατευτικών μέτρων δεν είναι πρακτικά δυνατή, πρέπει να δίδεται προειδοποίηση για τον κίνδυνο. Στην απόφαση Φραγκεσκίδης (ανωτέρω) υιοθετήθηκε το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση G.I.P. Constructions v. Neophytou and Another

(1983)1 Α.Α.Δ. 669, «τα όρια του καθήκοντος προς τον γείτονα προσδιορίζει η ανθρωπιστική συμπεριφορά η οποία αναμένεται από τον κάθε πολίτη στον προγραμματισμό και την εκτέλεση των δραστηριοτήτων του». Τονίζεται επίσης πως το γεγονός ότι, σχετικά με κάποιο κίνδυνο, δίδεται προειδοποίηση, δεν είναι αρκετό για να απαλλαγεί ο κάτοχος του καθήκοντος επιμέλειας που υπέχει. Σχετικά είναι τα όσα καταγράφονται στο σύγγραμμα street on Torts 13th edition , σελ. 227 -228. Περαιτέρω σχετική είναι η απόφαση Roles v. Nathan (t/a Manchester Assembly Rooms) [1963] 2 All E.R. 908, όπου ο Lord Denning ανέφερε τα ακόλουθα σχετικά: « That case was commonly supposed to have decided that, when a person comes onto premises as an invitee, and is injured by the defective or dangerous condition of the premises (due to the default of the occupier), it is nevertheless a complete defence for the occupier to prove that the invitee knew of the danger, or had been warned of it. Suppose. for instance, that there was only one way of getting into and out of premises, and it was by a footbridge over a stream which was rotten and dangerous. According to Horton's case, the occupier could escape all liability to any visitor by putting up a notice: "This bridge is dangerous," even though there was no other way by which the visitor could get in or out, and he had no option but to go over the bridge. In such a case, section 2

(4)makes it clear that the occupier would nowadays be liable. But if there were two footbridges, one of which was rotten, and the other safe a hundred yards away, the occupier could still escape liability, even today, by putting up a notice: "Do not use this footbridge. It is dangerous. There is a safe one further upstream." Such a warning is sufficient because it does enable the visitor to be reasonably safe. I think that the law would probably have developed on these lines in any case; see Greene v. Chelsea Borough Council where I ventured to say "knowledge or notice of the danger is only a defence when the plaintiff is free to act upon that knowledge or notice so as to avoid the danger." But the subsection has now made it clear. A warning does not absolve the occupier, unless it is enough to enable the visitor to be reasonably safe.» ( Υπογραμμίσεις δικές μου) Προκύπτει από τα ανωτέρω ότι η παροχή προειδοποίησης δεν επαρκεί από μόνη της για να απαλλάξει τον κάτοχο από το καθήκον επιμέλειας που υπέχει αλλά απαιτείται η σχετική προειδοποίηση να είναι επαρκής, ώστε να επιτρέπει στον επισκέπτη να είναι ασφαλής. Σε περίπτωση που δεν υπάρχει άλλη οδός ή εναλλακτική στον επισκέπτη, τότε η σχετική προειδοποίηση δεν είναι επαρκής. Περαιτέρω δεν προκύπτει να αποτελεί συστατικό στοιχείο του εξεταζόμενου αστικού αδικήματος η υποχρέωση ενημέρωσης του ιδιοκτήτη η διαχειριστή του χώρου. Η ευθύνη των Εναγομένων στην παρούσα Με βάση την ενώπιόν μου μαρτυρία προκύπτει ότι η Εναγόμενη ήταν ιδιοκτήτρια του χώρου και είχε επαρκή βαθμό ελέγχου σε αυτόν και ότι ο Ενάγοντας εισήλθε νόμιμα στο υποστατικό της Εναγομένης, για να λάβει τις υπηρεσίες της. Προκύπτει από τα πιο πάνω ότι ο Ενάγοντας βρισκόταν στο υποστατικό ως νόμιμος επισκέπτης με την ιδιότητα του προσκεκλημένου. Η Εναγόμενη εταιρεία είχε καθήκον επιμέλειας έναντι του Ενάγοντα για τις δραστηριότητες εντός του υποστατικού. Τον επίδικο χρόνο υπήρχαν εντός του υποστατικού περί τα 400 - 500 άτομα και υπήρχε μόνο ένας χώρος αποχωρητηρίων. Στο επίδικο υποστατικό, ως χώρος διασκέδασης, λαμβάνει χώρα κατανάλωση αλκοολούχων ποτών και ποτών γενικότερα. Συνεπώς, ενόψει της φύσης των δραστηριοτήτων που λάμβαναν χώρα εντός του επιδίκου υποστατικού, υπήρχε προβλεπτός κίνδυνος στον χώρο των αποχωρητήριων να υπήρχε ακαταστασία ή ολισθηρό πάτωμα. Στην παρούσα, από την ενώπιόν μου αποδεκτή μαρτυρία και ευρήματα δεν προκύπτει ότι υπήρχε οποιαδήποτε προειδοποίηση αναφορικά με τον σχετικό προβλεπτό κίνδυνο. Ακόμα και να υπήρχε όμως, ενόψει του ότι δεν υπήρχε άλλος χώρος αποχωρητηρίων, μια τέτοια προειδοποίηση θα ήταν ανεπαρκής. Επιπρόσθετα προκύπτει ότι η Εναγόμενη εταιρεία δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα για να είναι ο χώρος καθαρός κα ασφαλής , αφού από την ενώπιόν μου μαρτυρία και ευρήματα δεν προκύπτει ότι την 8.10.2011 εργοδοτείτο το αναγκαίο προσωπικό ή ότι η Εναγόμενη εταιρεία έλαβε οποιαδήποτε μέτρα για την καθαριότητα του χώρου. Παράλληλα ο Ενάγοντας δεν είχε τη δυνατότητα να μην χρησιμοποιήσει τον χώρο όπως ήταν, αφού δεν υπήρχε άλλος χώρος αποχωρητηρίων στο υποστατικό. Υπό το φως των ανωτέρω προκύπτει, ότι η Εναγόμενη εταιρεία δεν εκπλήρωσε το καθήκον επιμέλειας που είχε απέναντι στον Ενάγοντα. Επιπρόσθετα προκύπτει ότι το ατύχημα προέκυψε από την αμέλεια της Εναγομένης εταιρείας, ενώ ταυτόχρονα οι σωματικές βλάβες που περιγράφονται στο Τεκμήριο 3 προέκυψαν από το επίδικο ατύχημα, καθότι πριν το επίδικο ατύχημα ο Ενάγοντας ήταν καθόλα υγιής και συνδέοντια αιτιωδώς με το ατύχημα και την αμέλεια της Εναγόμενης. Γενικές Αποζημιώσεις Δοθέντος του πιο πάνω συμπεράσματος θα προχωρήσω να εξετάσω το ζήτημα των γενικών αποζημιώσεων που δικαιούται ο Ενάγοντας. Αποτελεί θεμελιακή αρχή ότι η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση (βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74). Στην υπόθεση Κωμιάτη ν. Πολίτσου κ.ά.

(2001)1Α Α.Α.Δ 226, αναγνωρίστηκε η ανάγκη περιοδικής ανύψωσης του επιπέδου των αποζημιώσεων, ως απόρροια των πραγματικοτήτων της ζωής. Επιπλέον στην υπόθεση Lankuntis v. Νικόλα

(2002)1Β Α.Α.Δ 1128, έχουν λεχθεί τα ακόλουθα αναφορικά με τον σκοπό των γενικών αποζημιώσεων: «Οι αποζημιώσεις, που εκφράζονται σε χρήμα, αποσκοπούν όσο είναι δυνατό με το υλικό τους στοιχείο να προσφέρουν κάποια ποιότητα ζωής στο θύμα, επαναφέροντας την, όσο είναι δυνατό, στην προ του δυστυχήματος κατάσταση. Γι΄ αυτό και οι αποζημιώσεις πρέπει να αντικατοπτρίζουν την αγοραστική αξία του χρήματος ώστε να προσεγγίζεται η εύλογη αποκατάσταση της ζημιάς.» Στην πρόσφατη απόφαση Jamal Ismail v. Μιχαήλ Αντωνίου κ.ά., ECLI:CY:AD:2014:A107, Πολιτική Έφεση Αρ. 333/2009, ημερομηνίας 12.2.2014, το Εφετείο, συγκεφαλαιώνοντας τις αρχές που διέπουν την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων, ανέφερε τα ακόλουθα: "Σύμφωνα με τη νομολογία ο «Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα. (Βλ. Fletcher v. Autocar Transporters Ltd

(1968)1 All E.R. 726, Constantinou v. Slahouris

(1969)1 C.L.R. 416). Με άλλες λέξεις, το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας, σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» (Βλ. Fysco Constructing Co. Ltd v. Γεωργίου

(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1028 και Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ. κ.α.

(2000)1 Α.Α.Δ. 1049). Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (Βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74)." Ασφαλώς, όπως έχει λεχθεί στην υπόθεση Σπύρος Μελάς και Ελένη Λτδ ν. Πολίτη

(2003)1 Α.Α.Δ. 590, η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση. Αποτελεί περαιτέρω καλά εμπεδωμένη αρχή ότι οι προηγούμενες επί του θέματος αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο, υπό την έννοια της αρχής του stare decisis, αλλά παρέχουν καθοδήγηση, γιατί κάθε περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού, καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Σχετική είναι η απόφαση Γιαννάκης Ερωτοκρίτου κ.ά. v. Καραολή

(1998)1 Α.Α.Δ. 445. Υπό το πρίσμα των πιο πάνω θα εξετάσω το ζήτημα της απόδοσης γενικών αποζημιώσεων προς τον Ενάγοντα, αντλώντας καθοδήγηση, στο βαθμό και υπό την έννοια που περιγράφεται ανωτέρω, από προηγούμενες αποφάσεις που αφορούν παρόμοιους τραυματισμούς. Στην υπόθεση Αριστείδου ν. Σιαηλή

(1998)1 Α.Α.Δ. 617 ο εφεσείοντας είχε υποστεί συντριπτικό κάταγμα του έσω σφυρού της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης. Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση και το κάταγμα σταθεροποιήθηκε με βίδα, η οποία αργότερα αφαιρέθηκε με εγχείρηση και το άκρο ακινητοποιήθηκε για ένα μήνα με γύψινο επίδεσμο. Στη συνέχεια ο εφεσείων υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία. Χρησιμοποιούσε βακτηρίες για περίοδο 2½ περίπου μηνών. Παρουσιάστηκε οίδημα στην αριστερή ποδοκνημική άρθρωση και υπήρχε περιορισμός των κινήσεων του αριστερού κάτω άκρου. Είκοσι μήνες μετά τον τραυματισμό του παρατηρήθηκε μικρή πάχυνση στην περιοχή, μικρή δυσκαμψία της άρθρωσης και υπό ορισμένες συνθήκες επώδυνες κινήσεις. Δυσκολευόταν στο βαθύ κάθισμα και στη βάδιση σε ανώμαλο έδαφος, ενώ η άρθρωση ήταν επώδυνη ύστερα από ορθοστασία. Υπήρχε πιθανότητα δημιουργίας οστεοαρθρίτιδας στο μέλλον. Επιδικάστηκε ποσό ΛΚ6,000 (€10.251,61) υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Στην υπόθεση Κωνσταντίνου ν. Χριστοφή

(2003)1 Α.Α.Δ.11, ο εφεσίβλητος είχε υποστεί μετατοπισμένο κάταγμα του έσω σφυρού και κατάγματα σε τρεις πλευρές. Για την αντιμετώπιση του κατάγματος υπέστη τρεις χειρουργικές επεμβάσεις. Διαπιστώθηκαν και άλλες βλάβες που επηρέαζαν την κνήμη, τον αστράγαλο και τον τένοντα του κνημιαίου μυός. Το άκρο τοποθετήθηκε σε νάρθηκα για έξι εβδομάδες και ακολούθησε φυσιοθεραπεία και κινησιοθεραπεία. Παρέμειναν μόνιμα κατάλοιπα που συνίσταντο αφενός σε περιορισμό των κινήσεων του ποδιού ο οποίος επηρέαζε τον εφεσίβλητο στο βαθύ κάθισμα, στην εργασία του και στο βάδισμα σε ανώμαλο έδαφος και αφετέρου σε αλλοίωση της αρθρικής επιφάνειας του έσω σφυρού με πιθανή εξέλιξη σε μετατραυματικές οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις. Το Εφετείο αύξησε το ποσό των γενικών αποζημιώσεων από ΛΚ6,000 που επιδικάσθηκαν πρωτόδικα σε ΛΚ12,000 (€20.503,22). Στην απόφαση Παναγίωτα Αυξέντη Ζαννέττου κ.ά ν. Αντρούλλα Ζανέττου Κουμάση κ.ά , Ε/Δ Αμμοχώστου Αγωγή 538/02, στην οποία με παρέπεμψε ο ευπαίδευτος συνήγορος του Ενάγοντος, επιδικάσθηκε το ποσό των Λ.Κ 8.000 για κάκωση στη δεξιά ποδοκνημική με πιθανό κίνδυνο μετατραυματικής αρθρίτιδας. Έχοντας υπόψη το πλαίσιο που σκιαγραφούν οι πιο πάνω αποφάσεις σε παρόμοιας φύσης τραυματισμούς, με σοβαρότερες όμως συνέπειες από τον τραυματισμό στην παρούσα , τη φύση του υπό κρίση τραυματισμού και τις συνέπειές του στον Ενάγοντα, ήτοι τους δύο μήνες πόνο και ταλαιπωρία, κρίνω ότι το ποσό των €4.000 είναι εύλογο και δίκαιο, ως αποζημιώσεις για τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη. Τονίζεται ότι στην παρούσα δεν παρέμεινα μόνιμα κατάλοιπα στον Ενάγοντα και ως εκ τούτου η παρούσα διαφοροποιείται από τις πιο πάνω αποφάσεις , όπου παρουσιάζονταν μόνιμα κατάλοιπα. Ειδικές αποζημιώσεις Αποτελεί καλά θεμελιωμένη αρχή ότι ειδικές αποζημιώσεις θα πρέπει όχι μόνο να εξειδικεύονται στα δικόγραφα, αλλά και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Σπύρου ν. Χ"Χαραλάμπους

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298, Ηρακλέους ν. Σκάφους Νίκη, Αγωγή Ναυτοδικείου 92182

(1994)1 Α.Α.Δ. 510, Ηρακλέους ν. Πέτρου

(1994)1 Α.Α.Δ. 239 και Παναγιώτου ν. Φραγκέσκου

(1999)1 Α.Α.Δ.

1. Στην υπό κρίση υπόθεση ο Ενάγοντας αξιώνει, ως ειδικές ζημίες, απώλεια μισθών για την περίοδο από 8.10.2011 μέχρι 15.1.2012, ποσό εκ € 380 ως κόστος ιατρικού πιστοποιητικού και ποσό εκ € 750 ως κόστος για κατ' οίκον περίθαλψη. Αναφορικά με τις αξιούμενες αποζημιώσεις για κόστος ιατρικού πιστοποιητικού και κατ' οίκον φροντίδας δεν προσκομίστηκε μαρτυρία και ως εκ τούτου απορρίπτονται. Αναφορικά με την αξίωση για απώλεια μισθών, προκύπτει από τα ενώπιόν μου παραδεκτά γεγονότα ότι ο Ενάγοντας παρέμεινε εκτός εργασίας για την περίοδο από 8.10.2011 μέχρι 8.12.
2. Περαιτέρω προκύπτει από τα ευρήματα του Δικαστηρίου ότι ο μηνιαίος μισθός του Ενάγοντα ανερχόταν στο ποσό των € 1.375 και την πιο πάνω περίοδο δεν πληρώθηκε από την εργασία του. Συνεπώς ο Ενάγοντας απέδειξε μέρος των αξιούμενων ειδικών αποζημιώσεων και δικαιούται το ποσό των € 2.750 ως ειδικές αποζημιώσεις, που αντιστοιχούν σε απώλεια μισθών για την περίοδο από 8.10.2011 μέχρι 8.
3. Επιδίκαση Τόκου Στο άρθρο 58(α) του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, όπως τροποποιήθηκε, προβλέπεται η επιδίκαση του τόκου επί ολόκληρου ή μέρους των επιδικασθεισών αποζημιώσεων για ολόκληρη ή μέρος της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος και της ημερομηνίας έκδοσης της απόφασης. Το θέμα του καθορισμού του τόκου επί των αποζημιώσεων εμπίπτει στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου και σύμφωνα με τη νομολογία υπάρχει διάκριση αναφορικά με τον χρόνο που ξεκινά η επιδίκασή του ανάμεσα στις γενικές και ειδικές αποζημιώσεις. Ενδελεχής ανάλυση ως προς τις αρχές που διέπουν την επιδίκαση τόκου περιέχεται στην απόφαση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου

(1991)1 ΑΑΔ

1. Ως προς τις ειδικές ζημίες αναφέρθηκαν τα ακόλουθα : «Το ύψος των ειδικών ζημιών είναι γνωστό κατά το χρόνο της δίκης και ως θέμα αρχής, το ορθό θα ήταν να επιδικάζεται τόκος από την ημερομηνία κατά την οποία ο Ενάγων είχε υποστεί την κάθε ζημιά. Όμως αυτό θα συνεπαγόταν πολυδιάσπαση των ποσών και ενασχόληση με πολλές αριθμητικές πράξεις συνήθως με αντικείμενο μικρά ποσά κάθε φορά.. Έτσι ευνοήθηκε η προσέγγιση του θέματος πάνω σε γενικές γραμμές και προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από την ημέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένου όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή. Τονίζεται πως αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις. Δεν αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης το δικαιολογούν.» Ως προς την επιδίκαση τόκου σε σχέση με τις γενικές αποζημιώσεις, αναφέρθηκε ότι λαμβάνεται υπόψη ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή προς εκδίκαση, αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθησή της μπορεί να έχει ως επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου. Στην υπό κρίση υπόθεση, οι ειδικές αποζημιώσεις αφορούν μόνο απώλεια μισθών για την περίοδο από 8.10.2001 μέχρι 8.12.2011 . Προκύπτει, συνεπώς ότι αυτές αποκρυσταλλώθηκαν πριν την καταχώρηση της αγωγής και εντός δύο μηνών από την γένεση του αγώγιμου δικαιώματος και ως εκ τούτου δικαιολογείται διαφορετική προσέγγιση από την επιδίκαση νόμιμου τόκου μειωμένου κατά το ήμισυ. Στην υπό κρίση υπόθεση το αγώγιμο δικαίωμα γεννήθηκε την 8.10.2011, το γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο καταχωρήθηκε την 9.12.2011 και η Έκθεση Απαίτησης καταχωρήθηκε την 28.2.
2. Ως προς τις γενικές αποζημιώσεις κρίνω ορθότερο όπως φέρουν τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης του κλητήριου, ήτοι την 9.12.2011, ενώ οι ειδικές αποζημιώσεις όπως φέρουν νόμιμο τόκο επίσης από την ημερομηνία 9.12.2011 αφού αυτές αποκρυσταλλώθηκαν ήδη μέχρι τότε . Κατάληξη Ενόψει όλων των ανωτέρω, κρίνω ότι ο Ενάγοντας δικαιούται το ποσό των €4.000, υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων, και το ποσό των € 2.750, υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων. Συνεπακόλουθα της πιο πάνω κατάληξής μου εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγόμενης για το συνολικό ποσό των € 6.750 με νόμιμο τόκο από 9.12.
3. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον της Εναγομένης, ως αυτά υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο στην κλίμακα εξόδων €2000- €10.
4. [Υπ.] ..................... Μ. Χριστοδούλου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο