ΨΑΡΑ ν. PRIVATE KINDERGARTEN PLAY4KIDZ LTD κ.α., Αρ. Αγωγής: 239 /2018, 16/5/2018

(1991)1 A.Α.Δ

1. Η Ενάγουσα ισχυρίστηκε στην Έκθεση Απαίτησής της ότι την 21.5.2016, βρισκόταν νόμιμα στο υποστατικό της Εναγομένης εταιρείας, συνοδεύοντας τον ανήλικο υιό της σε παδική εκδήλωση. Σύμφωνα με τη δικογραφημένη εκδοχή της Ενάγουσας αυτή, ενώ περπατούσε στην αίθουσα όπου λάμβανε χώρα η εκδήλωση, γλίστρησε και έπεσε κάτω. Αιτία της πτώσης ήταν το ολισθηρό πάτωμα. Το πιο πάνω ατύχημα επεσυνέβη ένεκα της αποκλειστικής αμέλειας της Εναγομένης. Κατά την ημερομηνία που ήταν ορισμένη η υπόθεση, η πλευρά της Ενάγουσας απέσυρε την αγωγή εναντίον του Εναγομένου 2 και περιόρισε την αξίωση των ειδικών αποζημιώσεων σε € 12.
2. Μαρτυρία Προς απόδειξη της υπόθεσής της η Ενάγουσα καταχώρησε ένορκη δήλωση στην οποία επισύναψε έντεκα

(11)τεκμήρια. Συγκεκριμένα η Ενάγουσα κατέθεσε ως Τεκμήριο 1 Έκθεση μαγνητικής εξέτασης (MRI), ημερομηνίας 26.5.2016, από το ιδιωτικό διαγνωστικό κέντρο «Άγιος Θέρισσος», ως Τεκμήριο 2 ιατρικό πιστοποιητικό από τον Δρ.XXXXX Γεωργίου, ημερομηνίας 6.10.2016, ως Τεκμήριο 3 απόδειξη πληρωμής από Δρ. XXXXX Χατζηκώστα, ως Τεκμήριο 4 απόδειξη πληρωμής από ιατροδιαγνωστικό κέντρο «Άγιος Θέρισσος, ως Τεκμήριο 5 απόδειξη πληρωμής από Δρ. XXXXX Λοϊζίδη, ημερομηνίας 28.5.2016, ως Τεκμήριο 6 απόδειξη πληρωμής για εργαστηριακές εξετάσεις στο ιδιωτικό εργαστηριακό κέντρο «Life Check Clinical Laboratory», ημερομηνίας 30.5.2016, ως Τεκμήριο 7 απόδειξη πληρωμής από ιδιωτικό νοσοκομείο «St.Raphael», ως Τεκμήριο 8 απόδειξη πληρωμής από το ιδιωτικό φυσιοθεραπευτήριο «Physio Fit», ως Τεκμήριο 9 πιστοποιητικό αποδοχών για το έτος 2017, ως Τεκμήριο 10, έκθεση προόδου μετεγχειρητικής αποκατάστασης από τον XXXXX Χατζηβασιλείου, ημερομηνίας 28.9.2016 και ως Τεκμήριο 11 ιατρικό πιστοποιητικό από XXXXX Τσολακη . Η Ενάγουσα δήλωσε ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο εργαζόταν ως ιδιωτική υπάλληλος στην εταιρεία Sapo Giveaways Public Ltd με μηνιαίο καθαρό εισόδημα €1.

1. Σύμφωνα με την Ενάγουσα η Εναγόμενη 1 είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης και είναι η κάτοχος του κτηρίου που στεγάζεται ο παιδότοπος play4kidz που βρίσκεται στη Λεωφόρο Λεμεσού 323 στο Στρόβολο. Ταυτόχρονα η Εναγόμενη εταιρεία είναι διαχειριστής της πιο πάνω επιχείρησης. Σύμφωνα με την Ενάγουσα αυτή, ενώ βρισκόταν στο υποστατικό της Εναγομένης εταιρείας συνοδεύοντας τον ανήλικο υιό της σε εκδήλωση παιδικών γενεθλίων, υπέστη ατύχημα. Η Ενάγουσα ενώ προχωρούσε στην αίθουσα, όπου λάμβανε χώρα η εκδήλωση, επιδεικνύοντας τη δέουσα προσοχή γλίστρησε και έπεσε κάτω. Αιτία της πτώσης ήταν το ολισθηρό πάτωμα. Η πτώση της Ενάγουσας οφειλόταν σε ολισθηρότητα του δαπέδου, η οποία προέκυψε από υγρά και τρόφιμα που βρίσκονταν σε αυτό. Αμέσως μετά τον τραυματισμό της, μεταφέρθηκε στον Δρ. XXXXX Χατζηκωστή, ορθοπεδικό χειρούργο, ο οποίος την παρέπεμψε σε ακτινογραφίες δεξιού αγκώνος και δέσιμο του χεριού. Ο ίδιος γιατρός συνέστησε στην Ενάγουσα όπως προβεί σε εξέταση Μαγνητικού Τομογράφου (MRI). Η πιο πάνω εξέταση κατέδειξε απόσπαση τένοντα τρικέφαλου βραχιονίου μυός δεξιού αγκώνα με οστικό τεμάχιο. Ενόψει της πιο πάνω διάγνωσης συνεστήθη στην Ενάγουσα χειρουργική επέμβαση. Ακολούθως, η Ενάγουσα επισκέφθηκε τον θεράποντα ιατρό της και υπεβλήθη σε εξετάσεις. Διαπιστώθηκε ότι υπέστη απόσπαση τένοντα τρικέφαλου βραχιονίου μυός δεξιού αγκώνα με οστικό τεμάχιο. Την 31.5.2016, υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση, με επανακαθήλωση του τένοντα στη θέση του, στο ωλέκρανο, με διαστικές ραφές, με ειδική άγκυρα, ως εμφαίνεται στο Τεκμήριο
2. Την 1.6.2016, απελύθη από το Νοσοκομέιο αφού της τοποθετήθηκε γύψινος νάρθηκας βραχιονοπηχεοκαρπικός και τον οποίο έφερε για περίοδο ενός μηνός. Ακολούθως η Ενάγουσα έφερε ειδικό ρυθμιζόμενο νάρθηκα. Περαιτέρω η Ενάγουσα εντάχθηκε σε καθημερινό πρόγραμμα φυσιοθεραπείας, το οποίο διήρκησε συνολικά 4 μήνες από τις 4.7.2016 μέχρι τις 10.
3. Εισηγήσεις των Διαδίκων Η κα. Δήμου εισηγήθηκε ότι η Εναγόμενη εταιρεία είχε ευθύνη έναντι της Ενάγουσας όχι μόνο για τη στατική κατάσταση του κτηρίου αλλά και για τις δραστηριότητες της εντός του υποστατικού. Εισηγήθηκε δε ότι η Ενάγουσα δικαιούται σε γενικές αποζημιώσεις στις αξιούμενες ειδικές αποζημιώσεις, ως έχουν περιοριστεί με την δήλωσή της, ημερομηνίας 28.3.
4. Αξιολόγηση Μαρτυρίας Τονίζεται ότι στην παρούσα δεν παρουσιάστηκε άλλη εκδοχή πλην της εκδοχής της Ενάγουσας, ώστε να απαιτείται το Δικαστήριο να αξιολογήσει επί διιστάμενων εκδοχών. Σχετικά παραπέμπω στην απόφαση Wynne Barry ν. David Costaki Mavronicola, ως διαχειριστή της περιουσίας του Kωστάκη Δαυίδ Mαυρονικόλα (ανίκανου προσώπου),

(2009)1 Α.Α.Δ. 1138, όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα : «Όταν υπάρχει μια μόνο εκδοχή ως προς τα γεγονότα, τότε συνήθως αυτό που απομένει να εξεταστεί, εκτός και αν υπάρχουν εγγενείς δυσκολίες σε σχέση με το μάρτυρα και την αξιοπιστία του, είναι αν τα γεγονότα όπως βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου είναι αρκετά για να αποδείξουν την υπόθεση στο αναγκαίο επίπεδο» Σχετική επίσης είναι και η απόφαση στην υπόθεση R.C.K. Sports Ltd. v. Personal Advertising Ltd.

(1996)1 Α.Α.Δ.

1. Συνεπώς, αυτό που πρέπει να εξετασθεί στην παρούσα είναι το εάν υπάρχουν εγγενείς δυσκολίες σε σχέση με τους μάρτυρες και εάν όχι, τότε θα εξεταστεί εάν η μαρτυρία που προσκομίστηκε μπορεί να αποδείξει την υπόθεση στο αναγκαίο επίπεδο. Αξιολόγηση μαρτυρίας Ενάγουσας Η Ενάγουσα προσέφερε μαρτυρία στα πλαίσια των δικογραφημένων της ισχυρισμών και η μαρτυρία της συνάδει με την έγγραφη μαρτυρία που βρίσκεται ενώπιον του Δικαστηρίου. Από τη μαρτυρία της δεν εντοπίζω οποιαδήποτε εγγενή δυσκολία σε σχέση με τη μάρτυρα και την αξιοπιστία της. Ως προς τις σωματικές βλάβες και κατάσταση υγείας της Ενάγουσας καθοριστικά είναι τα Ιατρικά Πιστοποιητικά που προσκόμισε. Υπό το φως των ανωτέρω κρίνω ότι το Δικαστήριο μπορεί να βασισθεί στη μαρτυρία της Ενάγουσας για τη συναγωγή ευρημάτων. Ευρήματα Στη βάση των δικογραφημένων ισχυρισμών και της πιο πάνω αξιολόγησης, προχωρώ στη διατύπωση ευρημάτων ως προς τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης. Αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι η Ενάγουσα πριν τον τραυματισμό της ήταν πρόσωπο καθόλα υγιές, εργαζόταν σε ιδιωτική εταιρεία και λάμβανε από την εργασία της μηνιαίως € 1.
2. Η Ενάγουσα, ενώ βρισκόταν νόμιμα στο υποστατικό της Εναγομένης γλίστρησε, με αποτέλεσμα να υποστεί τραυματισμό. Η Ενάγουσα υπέστη απόσπαση τένοντα τρικέφαλου βραχιονίου μυός δεξιού αγκώνα με οστικό τεμάχιο. Την 31.5.2016 υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση, με επανακαθήλωση του τένοντα στη θέση του, στο ωλέκρανο, με διαστικές ραφές, με ειδική άγκυρα. Την 1.6.2016 απελύθη από το Νοσοκομείο, αφού της τοποθετήθηκε γύψινος νάρθηκας βραχιονοπηχεοκαρπικός και τον οποίο έφερε για περίοδος ενός μηνός. Ακολούθως η Ενάγουσα έφερε ειδικό ρυθμιζόμενο νάρθηκα. Περαιτέρω η Ενάγουσα εντάχθηκε σε καθημερινό πρόγραμμα φυσιοθεραπείας, το οποίο διήρκησε από τις 4.7.2016 μέχρι τις 10.
3. όπως προκύπτει από το Τεκμήριο 2, οι τραυματισμοί της Ενάγουσας δεν προκαλούν οποιοδήποτε λειτουργικό πρόβλημα. Το μόνο μόνιμο κατάλοιπο είναι η χειρουργική ουλή στην περιοχή του αγκώνα. Νομική Πτυχή Η υπό κρίση αγωγή αφορά ευθύνη κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας και ερείδεται επί ισχυριζόμενης αμέλειας. Αναφορικά με το βάρος απόδειξης σε υποθέσεις αμέλειας διαφωτιστική είναι η απόφαση στην υπόθεση Σοφοκλέους ν. Καλογήρου

(1997)1 (Α) Α.Α.Δ. 369, όπου έχει κριθεί ότι το βάρος Απόδειξης το φέρει ο Ενάγοντας. Περαιτέρω ο Ενάγοντας έχει υποχρέωση να αποδείξει και την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ αμέλειας και ζημίας. Σχετική είναι η απόφαση Ράλλης Μακρίδης και Υιοί Λτδ ν. Λουκά,

(2003)1 (Α) Α.Α.Δ 447. Προκύπτει συνεπώς ότι και στην παρούσα το βάρος απόδειξης βρίσκεται στους ώμους της Ενάγουσας, η οποία οφείλει να αποδείξει τους ισχυρισμούς της στο επίπεδο του ισοζυγίου των πιθανοτήτων. Η έννοια του ισοζυγίου των πιθανοτήτων έχει ερμηνευθεί νομολογιακά σε πολλές υποθέσεις. Σχετική είναι η απόφαση Μαρσέλ ν. Λαϊκής

(2001)1 Α.Α.Δ. 1858, όπου, με αναφορά στις σχετικές αυθεντίες επί του θέματος, αναφέρθηκαν τα ακόλουθα : «Το κριτήριο δεν είναι αν η θέση ή η εκδοχή του διαδίκου που φέρει το βάρος της απόδειξης (onus of proof) είναι «πιο πιθανή παρά η αντίθετη», εκείνη, δηλαδή, του αντιδίκου του. Το κριτήριο είναι κατά πόσο ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης ικανοποίησε το Δικαστήριο, με επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, ότι η θέση ή η εκδοχή του είναι πιο πιθανή παρά όχι (is more probable than not). Αν απέτυχε να αποδείξει τη θέση ή την εκδοχή του σε αυτό το επίπεδο (standard of proof), ο διάδικος που φέρει το βάρος της απόδειξης δεν θεωρείται ότι το απέσεισε, έστω και αν η θέση ή η εκδοχή του είναι «πιο πιθανή παρά η αντίθετη», εκείνη, δηλαδή, του αντιδίκου του. (Βλέπε, μεταξύ άλλων, Phipson on Evidence, 14th Edition, para 4-38 και Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη

(1997)1(Β) Α.Α.Δ 614, όπου γίνεται και εκτενής ανασκόπηση της νομολογίας». Σχετικές επί του προκειμένου είναι οι αποφάσεις Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα

(1992)1 Α.Α.Δ. 1056, Βaloise Insurance Co Ltd v. Κατωμονιάτη κ.ά.

(2008)1 Α.Α.Δ. 1275 και Tekinder Pal κ.ά. ν. Δημοκρατίας

(2010)2 Α.Α.Δ. 551. Ενώ, όπως έχει νομολογηθεί στην υπόθεση Αθανασίου κ.ά. ν. Κουνούνη

(1997)1 Α.Α.Δ. 614, μόνο αξιόπιστη μαρτυρία μπορεί να βαρύνει την πλάστιγγα των πιθανοτήτων. Συνεπώς το Δικαστήριο θα κρίνει το κατά πόσο η Ενάγουσα πέτυχε να αποσείσει το αποδεικτικό βάρος που τη βαραίνει, μόνο με βάση τη μαρτυρία που έχει δεχθεί ως αξιόπιστη. Η έννοια της αμέλειας παρέχεται στο άρθρο 51 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου κεφ 148. Το άρθρο 51

(2)ειδικεύει τις περιπτώσεις, όπου υπάρχει υποχρέωση, όπως μη επιδεικνύεται αμέλεια, και διαλαμβάνει τα ακόλουθα : «51(β) (β) o κάτoχoς ακίvητης ιδιoκτησίας υπέχει τέτoια υπoχρέωση έvαvτι κάθε πρoσώπoυ πoυ τελεί vόμιμα, καθώς και έvαvτι τoυ κυρίoυ oπoιασδήπoτε ιδιoκτησίας πoυ απoκτήθηκε vόμιμα, εvτός, επί ή τόσov πλησίov της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας ώστε κατά τη συvήθη πoρεία τωv πραγμάτωv vα επηρεάζεται από τηv αμέλεια: Νoείται ότι o κύριoς και o κάτoχoς ακίvητης ιδιoκτησίας υπέχoυv από κoιvoύ τέτoια υπoχρέωση σε σχέση με τη συvτήρηση και τηv επισκευή της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας, έvαvτι κάθε πρoσώπoυ πoυ δεv βρίσκεται, καθώς και έvαvτι τoυ κυρίoυ ιδιoκτησίας πoυ δεv βρίσκεται εvτός ή επί της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας ή εvτός ή επί oπoιασδήπoτε ακίvητης ιδιoκτησίας η oπoία συvέχεται και κατέχεται μαζί με τηv ακίvητη αυτή ιδιoκτησία από τov κύριo και τov κάτoχo της ή από τov καθέvα από αυτoύς: Νoείται περαιτέρω ότι o κάτoχoς ακίvητης ιδιoκτησίας δεv υπέχει τέτoια υπoχρέωση σε σχέση με τηv κατάσταση ή τη συvτήρηση ή τηv επισκευή της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας έvαvτι απλoύ αδειoύχoυ (bare licensee) o oπoίoς βρίσκεται ή η ιδιoκτησία τoυ oπoίoυ βρίσκεται, εvτός ή επί της ακίvητης αυτής ιδιoκτησίας, παρά μόvo για πρoειδoπoίηση αυτoύ, για oπoιoδήπoτε κρυμμέvo ή απαρατήρητo κίvδυvo εvτός ή επί ακίvητης ιδιoκτησίας, τov oπoίo o κάτoχoς γvωρίζει ή πρέπει κατά τεκμήριo vα θεωρηθεί ότι γvωρίζει. Για τoυς σκoπoύς τoυ άρθρoυ αυτoύ "απλός αδειoύχoς" σημαίvει oπoιoδήπoτε πρόσωπo τo oπoίo εισέρχεται vόμιμα σε ακίvητη ιδιoκτησία άλλως παρά- (i) σε σχέση με εργασία στηv oπoία έχει συμφέρov o κάτoχoς της ακίvητης ιδιoκτησίας͘ ή (ii) κατά τη vόμιμη εκτέλεση δημόσιoυ καθήκovτoς βάσει τωv διατάξεωv oπoιoυδήπoτε voμoθετήματoς ή άλλως πως, και περιλαμβάvει τoυς πρoσκαλεσμέvoυς, εκτός αυτoύς πoυ είvαι με αμoιβή, και τoυς υπηρέτες τoυ κατόχoυ της ακίvητης ιδιoκτησίας.» Προκύπτει, συνεπώς, ότι η ευθύνη κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας θεσπίζεται και οριοθετείται από το άρθρο 51 (β) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου κεφ 148, το οποίο καθορίζει την έκταση της επιμέλειας που οφείλει να επιδεικνύει ο κάτοχος ακίνητης ιδιοκτησίας. Προκύπτει από το λεκτικό του άρθρου 51 2β ότι , η κατηγορία των νόμιμα ευρισκόμενων σε ιδιοκτησία επισκεπτών διαχωρίζεται στους απλούς αδειούχους (licensees) και στους προσκεκλημένους (invitees). Στην απόφαση Φραγκεσκίδης Λτδ & Σια κ.ά. v. Μάμα

(1989)1 ΑΑΔ 70, αναφέρθηκε ότι «προσκεκλημένος (invitee) είναι πρόσωπο που εισέρχεται στο υποστατικό με πρόσκληση του κατόχου, από το οποίο ο κάτοχος έχει κάποιο χρηματικό ή υλικό συμφέρον. Ως προς την έκταση του καθήκοντος επιμέλειας κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας διαφωτιστική είναι η πρόσφατη απόφαση στην υπόθεση Σχολική Εφορεία Στροβόλου ν. Μαρίνας Στεργίδου κ.ά, ECLI:CY:AD:2016:D143, Πολιτική Έφεση Αρ. 8/2011, 04/03/2016, όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα σχετικά : «Όπως εξηγήθηκε στην προαναφερθείσα υπόθεση Α.Π. Φραγκεσκίδης & Σία Λτδ, ο κάτοχος έχει δύο καθήκοντα: για τη στατική κατάσταση των πραγμάτων (κατάσταση, συντήρηση και επιδιόρθωση του ακινήτου) και για τη λειτουργία της δραστηριότητας ή επιχείρησής του. Η διαφοροποίηση αυτή έχει σημασία για τη ρύθμιση του κοινοδικαίου η οποία κωδικοποιήθηκε στο άρθρο 51

(2)(β), με βάση την οποία, η ευθύνη του κατόχου διαφοροποιείται αναλόγως του κατά πόσο το πρόσωπο που βρίσκεται στο υποστατικό είναι «προσκεκλημένος» («invitee») ή «απλός δικαιούχος» («bare licensee»). «Προσκεκλημένος» είναι το πρόσωπο που βρίσκεται στη ιδιοκτησία με πρόσκληση του κατόχου, ρητή ή εξυπακουόμενη, για τους σκοπούς της επιχείρησης ή της δραστηριότητας του κατόχου, υπό την έννοια ότι ο κάτοχος έχει κάποιο χρηματικό ή υλικό συμφέρον, όπως συμφέρον έχει και ο προσκεκλημένος. Με άλλα λόγια, ο προσκεκλημένος είναι το πρόσωπο που εισέρχεται στην ιδιοκτησία με τη συγκατάθεση του κατόχου για σκοπούς κάποιας εργασίας αναφορικά με την οποία ο κάτοχος και ο προσκεκλημένος έχουν κοινό συμφέρον (βλ. Λέσχη Ιπποδρομιών Λευκωσίας ν. Νικήτα

(2000)1 ΑΑΔ 1712). «Απλός δικαιούχος» είναι το πρόσωπο που εισέρχεται στην ιδιοκτησία νόμιμα, όχι όμως σε σχέση με εργασία στην οποία έχει συμφέρον ο κάτοχος, ούτε κατά τη νόμιμη εκτέλεση δημοσίου καθήκοντος, όπως ρητώς εξηγείται στο άρθρο 51

(2)(β). Σε ότι αφορά τις «δραστηριότητες» στα υποστατικά του κατόχου, το καθήκον έναντι «προσκεκλημένου» και «απλού δικαιούχου» είναι ταυτόσημο και έγκειται σε υποχρέωση λήψης λογικών μέτρων ώστε το υποστατικό να είναι ασφαλές από κινδύνους την ύπαρξη των οποίων ο κάτοχος γνωρίζει ή θα όφειλε, ως λογικός άνθρωπος, να γνωρίζει. Σε ότι όμως αφορά την στατική κατάσταση του ακινήτου, το καθήκον επιμέλειας του κατόχου έναντι «απλού δικαιούχου» περιορίζεται σε προειδοποίηση για κρυμμένο ή λανθάνοντα κίνδυνο τον οποίο γνωρίζει ή πρέπει να θεωρηθεί ότι γνωρίζει (βλ. Α.Π. Φραγκεσκίδης & Σία Λτδ, ανωτέρω, Κυριακίδης ν. Tenekedzian

(1994)1 ΑΑΔ 504).» Εξάγεται από τα ανωτέρω ότι προκύπτει διαφοροποίηση στο καθήκον επιμέλειας του κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας μεταξύ απλού δικαιούχου και προσκεκλημένου. Η διαφοροποίηση έγκειται στο καθήκον επιμέλειας ως προς τη στατική κατάσταση του ακινήτου. Αντίθετα, το καθήκον επιμέλειας, αναφορικά με τις δραστηριότητες εντός του υποστατικού, είναι ταυτόσημο και έγκειται στην υποχρέωση λήψης λογικών μέτρων, ώστε το υποστατικό να είναι ασφαλές από κινδύνους, την ύπαρξη των οποίων ο κάτοχος γνωρίζει ή θα όφειλε, ως λογικός άνθρωπος, να γνωρίζει. Σχετικές επίσης είναι οι αποφάσεις Κυριακίδης v. Tenekedjian

(1994)1 ΑΑΔ 504, Λέσχη Ιπποδρομιών Λευκωσίας v. Νικήτα

(2000)1 ΑΑΔ 1712. Ως προς την έννοια του κατόχου σχετική είναι η απόφαση Άθως Αγγελίδης ν. Κάτια Α. Λούτσιου,

(2010)1 ΑΑΔ 200, όπου λέχθηκαν τα ακόλουθα σχετικά. «Όπως είναι θεμελιωμένο, κάτοχος ενός ακινήτου ή μέρος ακινήτου είναι το πρόσωπο που έχει επαρκή βαθμό ελέγχου του ακινήτου ώστε να του επιβάλλεται το καθήκον της επιμέλειας προς τα πρόσωπα που έρχονται ή βρίσκονται νόμιμα σ' αυτό. Ο βαθμός ελέγχου θεωρείται, εκ πρώτης όψεως, επαρκής αν είναι τέτοιος ώστε το άτομο που τον ασκεί να οφείλει να συνειδητοποιήσει ότι παράλειψη του να ασκήσει επιμέλεια μπορεί να καταλήξει σε βλάβη ή ζημιά προσώπου που έρχεται ή βρίσκεται στο ακίνητο (Δέστε: Wheat v. Lacon (E.) & Co. Ltd [1966] 1 Q.B. 335».. Στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts (Sweet & Maxwell, 22η έκδοση) αναφέρονται τα ακόλουθα στην παράγραφο 12-26 σε σχέση με την έκταση του καθήκοντος του κατόχου : «The common duty of care is more than a duty to avoid negligent acts, but extends to negligent omissions as well. Not only must the occupier avoid creating dangers himself: he must also take reasonable steps to protect his visitors from dangers which he did not himself create, as where he fails to warn of a hazard not otherwise apparent, or to take steps to remove a danger that materialises without his negligence». Στο ίδιο σύγγραμμα στην παράγραφο 12-30 καταγράφονται τα κριτήρια σύμφωνα με τα οποία αξιολογείται το κατά πόσο ο κάτοχος έλαβε εύλογα μέτρα, ώστε το υποστατικό να είναι ασφαλές από λογικά προβλεπτούς κινδύνους : «In determining whether what was done or not done by the occupier was in fact reasonable, and whether in the particular circumstances of the case the visitor was reasonably safe, the court is free to consider all the circumstances, such as the foreseeability of injury, how obvious the danger is, the age or infirmity of the visitor, the purpose of his visit, the conduct to be expected of him, and the state of knowledge of the occupier». Ως προς την έκταση της ευθύνης του κατόχου σχετική είναι η απόφαση Λέσχη Ιπποδρομιών Λευκωσίας v. Νικήτα

(2000)1 ΑΑΔ 17 «O κάτοχος του υποστατικού έχει καθήκον να φροντίζει ώστε το υποστατικό του να είναι ευλόγως ασφαλές και να μεριμνά για την αποτροπή ή την πρόληψη πρόκλησης ζημιάς από ασυνήθιστο κίνδυνο την ύπαρξη του οποίου γνωρίζει ή θα όφειλε να γνωρίζει ως ένας λογικός άνθρωπος Βλ. Slater Cross Ltd

(1956)2 All E.R. 625. To κατά πόσο ο κίνδυνος είναι "ασυνήθιστος" αυτό κρίνεται αντικειμενικά με βάση τα γεγονότα της υπόθεσης.» Περαιτέρω, στην πιο πάνω απόφαση έγινε δεκτή η αρχή ότι ο εφεσίβλητος δεν είχε καθήκον υπό τις περιστάσεις να αποδείξει τον χρόνο που είχαν ριφθεί οι ακαθαρσίες στο πάτωμα, πάνω στις οποίες γλίστρησε, προκειμένου να αποφασισθεί κατά πόσο οι εφεσείοντες είχαν την ευκαιρία να πάρουν μέτρα για να τις καθαρίσουν. Περαιτέρω, στη θεμελιακή απόφαση Φραγκεσκίδης Λτδ ν. Μάμα

(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 70 λέχθηκε πως, έστω και αν είναι μικρή η πιθανότητα εκδήλωσης του κινδύνου, ο κάτοχος δεν απαλλάσσεται από το καθήκον λήψης προστατευτικών μέτρων, αν ο κίνδυνος είναι προβλεπτός. Όπου η λήψη προστατευτικών μέτρων δεν είναι πρακτικά δυνατή, πρέπει να δίδεται προειδοποίηση για τον κίνδυνο. Στην απόφαση Φραγκεσκίδης (ανωτέρω ) υιοθετήθηκε το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση G.I.P. Constructions v. Neophytou and Another

(1983)1 Α.Α.Δ. 669, «τα όρια του καθήκοντος προς τον γείτονα προσδιορίζει η ανθρωπιστική συμπεριφορά η οποία αναμένεται από τον κάθε πολίτη στον προγραμματισμό και την εκτέλεση των δραστηριοτήτων του». Η ευθύνη της Εναγομένης στην παρούσα Με βάση την ενώπιόν μου μαρτυρία και το εύρημά μου ότι η Ενάγουσα εισήλθε νόμιμα στο υποστατικό της Εναγομένης, για να λάβει τις υπηρεσίες της Εναγομένης εταιρείας, προκύπτει ότι αυτή βρισκόταν στο υποστατικό ως νόμιμος επισκέπτης με την ιδιότητα του προσκεκλημένου. Η Εναγόμενη εταιρεία είχε καθήκον επιμέλειας έναντι της Ενάγουσας για τις δραστηριότητες εντός του υποστατικού. Τον ουσιώδη χρόνο στο επίδικο υποστατικό λάμβανε χώρα παιδικό πάρτι και προσφέρονταν ποτά και τρόφιμα. Συνεπώς, ενόψει της φύσης των δραστηριοτήτων που λάμβαναν χώρα, υπήρχε προβλεπτός κίνδυνος να υπήρχε ακαταστασία ή ολισθηρό πάτωμα. Στην παρούσα από την ενώπιόν μου αποδεκτή μαρτυρία και ευρήματα δεν προκύπτει ότι υπήρχε οποιαδήποτε προειδοποίηση αναφορικά με τον σχετικό προβλεπτό κίνδυνο. Επιπρόσθετα προκύπτει ότι η Εναγόμενη εταιρεία δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα, για να είναι ο χώρος καθαρός και ασφαλής, αφού από την ενώπιόν μου μαρτυρία και ευρήματα δεν προκύπτει ότι την 21.5.2016 εργοδοτείτο το αναγκαίο προσωπικό ή ότι η Εναγόμενη εταιρεία έλαβε οποιαδήποτε μέτρα για την καθαριότητα του χώρου. Υπό το φως των ανωτέρω προκύπτει ότι οι Εναγομένη εταιρία δεν εκπλήρωσε το καθήκον επιμέλειας που είχε απέναντι στην Ενάγουσα. Περαιτέρω προκύπτει ότι το επίδικο ατύχημα επεσυνέβη ένεκα της πιο πάνω παράληψης και η Ενάγουσα υπέστη τις ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες. Γενικές Αποζημιώσεις Δοθέντος του πιο πάνω συμπεράσματος θα προχωρήσω να εξετάσω τα ζήτημα των γενικών αποζημιώσεων που δικαιούται η Ενάγουσα. Αποτελεί θεμελιακή αρχή ότι η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση (βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74). Στην υπόθεση Κωμιάτη ν. Πολίτσου κ.ά.

(2001)1Α Α.Α.Δ 226, αναγνωρίστηκε η ανάγκη περιοδικής ανύψωσης του επιπέδου των αποζημιώσεων, ως απόρροια των πραγματικοτήτων της ζωής. Επιπλέον στην υπόθεση Lankuntis v. Νικόλα

(2002)1Β Α.Α.Δ 1128, έχουν λεχθεί τα ακόλουθα αναφορικά με τον σκοπό των γενικών αποζημιώσεων: «Οι αποζημιώσεις, που εκφράζονται σε χρήμα, αποσκοπούν όσο είναι δυνατό με το υλικό τους στοιχείο να προσφέρουν κάποια ποιότητα ζωής στο θύμα, επαναφέροντας την, όσο είναι δυνατό, στην προ του δυστυχήματος κατάσταση. Γι΄ αυτό και οι αποζημιώσεις πρέπει να αντικατοπτρίζουν την αγοραστική αξία του χρήματος ώστε να προσεγγίζεται η εύλογη αποκατάσταση της ζημιάς.» Στην πρόσφατη απόφαση Jamal Ismail v. Μιχαήλ Αντωνίου κ.ά., ECLI:CY:AD:2014:A107, Πολιτική Έφεση Αρ. 333/2009, ημερομηνίας 12.2.2014, το Εφετείο, συγκεφαλαιώνοντας τις αρχές που διέπουν την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων, ανέφερε τα ακόλουθα: "Σύμφωνα με τη νομολογία ο «Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα. (Βλ. Fletcher v. Autocar Transporters Ltd

(1968)1 All E.R. 726, Constantinou v. Slahouris

(1969)1 C.L.R. 416). Με άλλες λέξεις, το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας, σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» (Βλ. Fysco Constructing Co. Ltd v. Γεωργίου

(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1028 και Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ. κ.α.

(2000)1 Α.Α.Δ. 1049). Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (Βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74)." Ασφαλώς, όπως έχει λεχθεί στην υπόθεση Σπύρος Μελάς και Ελένη Λτδ ν. Πολίτη

(2003)1 Α.Α.Δ. 590, η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση. Αποτελεί περαιτέρω καλά εμπεδωμένη αρχή ότι οι προηγούμενες επί του θέματος αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο, υπό την έννοια της αρχής του stare decisis, αλλά παρέχουν καθοδήγηση, γιατί κάθε περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού, καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Σχετική είναι η απόφαση Γιαννάκης Ερωτοκρίτου κ.ά. v. Καραολή

(1998)1 Α.Α.Δ. 445. Υπό το πρίσμα των πιο πάνω θα εξετάσω το ζήτημα της απόδοσης γενικών αποζημιώσεων προς την Ενάγουσα, αντλώντας καθοδήγηση, στο βαθμό και υπό την έννοια που περιγράφεται ανωτέρω, από προηγούμενες αποφάσεις που αφορούν παρόμοιους τραυματισμούς. Στην απόφαση Πέτρου ν. Γαλάνη

(2009)1 Α.Α.Δ. 84 : Γυναίκα ηλικίας 37 ετών, είχε υποστεί συντριπτικό διπολικό κάταγμα του αριστερού βραχιονίου. Υπό γενική αναισθησία έγινε ανάταξη του κατάγματος και ακινητοποίηση με γυμνό νάρθηκα και τοποθετήθηκε εργοστασιακού πλαστικού νάρθηκα για επτά εβδομάδες. Επήλθε πώρωση του κατάγματος. Εντατική φυσιοθεραπευτική και κινησιοθεραπευτική αγωγή για τρεις μήνες. Ως μόνιμα κατάλοιπα αποδείχθηκαν : Πόνος μετά από εντατική εργασία, ανύψωση βάρους και απότομες καιρικές αλλαγές, μυϊκή παραμόρφωση στο άνω μέρος του αριστερού δελτοϊδούς μυός, πιθανότητα εμφάνισης περιαρθρίτιδος στον αριστερό ώμο και αδυναμία εκτέλεσης χειρωνακτικής εργασίας. Επιδικαστήκαν Πρωτόδικα γενικές αποζημιώσεις ύψους £7.000. Κρίθηκαν έκδηλα ανεπαρκείς και αυξήθηκαν κατ' έφεση σε £10.000. Στην απόφαση Νεάρχου v. Στεφανίδη

(2003)1 Α.Α.Δ. 351, Άντρας είχε τραυματιστεί στο στόμα και απώλεσε δύο δόντια και επίσης είχε υποστεί κάταγμα του δεξιού βραχίονα. Υποβλήθηκε σε δύο εγχειρήσεις για το κάταγμα, η δεύτερη εγχείρηση περιλάμβανε μεταμόσχευση κοκκάλου από τη λεκάνη.Το τραύμα αποκαταστάθηκε πλήρως και η πόρωση του κατάγματος ήταν απόλυτα επιτυχής. Η θεραπεία για την επούλωση των τραυμάτων του στόματος και την αποκατάσταση των βλαβών στα δόντια κράτησε ενάμισυ περίπου μήνα. Επιδικαστήκαν Πρωτόδικα γενικές αποζημιώσεις ύψους £7.000. Επικυρώθηκαν κατ' έφεση. Έχοντας υπόψη το πλαίσιο που σκιαγραφούν οι πιο πάνω αποφάσεις σε παρόμοιας φύσης τραυματισμούς, τη φύση του υπό κρίση τραυματισμού, τις συνέπειές του στην Ενάγουσα και την απουσία μόνιμων καταλοίπων κρίνω ότι το ποσό των €7.000 είναι εύλογο και δίκαιο, ως αποζημιώσεις για τον πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη. Η υπό κρίση υπόθεση διαφοροποιείται από τις πιο πάνω αυθεντίες, ένεκα του ότι στην παρούσα δεν έχουν αποδειχθεί μόνιμα κατάλοιπα. Ειδικές αποζημιώσεις Αποτελεί καλά θεμελιωμένη αρχή ότι ειδικές αποζημιώσεις θα πρέπει όχι μόνο να εξειδικεύονται στα δικόγραφα, αλλά και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Σχετικές είναι οι αποφάσεις Σπύρου ν. Χ"Χαραλάμπους

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298, Ηρακλέους ν. Σκάφους Νίκη, Αγωγή Ναυτοδικείου 92182

(1994)1 Α.Α.Δ. 510, Ηρακλέους ν. Πέτρου

(1994)1 Α.Α.Δ. 239 και Παναγιώτου ν. Φραγκέσκου

(1999)1 Α.Α.Δ.

1. Στην υπό κρίση υπόθεση η Ενάγουσα αξιώνει ως ειδικές ζημίες, κονδύλια που αφορούν ιατρικά έξοδα, απώλεια μισθών για περίοδο τεσσάρων μηνών και κονδύλι που αφορά κάλυψη μισθών οικιακής βοηθού. Αναφορικά με τις αξιούμενες αποζημιώσεις για έξοδα οικιακής βοηθού καμία μαρτυρία προσκομίστηκε και ως εκ τούτου απορρίπτεται. Ως προς τα Ιατρικά έξοδα και έξοδα φυσιοθεραπείας που δικογράφησε η Ενάγουσα πέτυχε να αποδείξει Ιατρικά έξοδα εκ € 4.795 Περαιτέρω προκύπτει από την ενώπιόν μου μαρτυρία ότι η Ενάγουσα παρέμεινε εκτός εργασίας για περίοδο 4 μηνών. Επιπλέον προκύπτει από τα ευρήματα του Δικαστήριο ότι ο μηνιαίος μισθός της ανερχόταν στο ποσό των € 1.550 και την πιο πάνω περίοδο δεν πληρώθηκε από την εργασία της. Συνακόλουθα η Ενάγουσα απέδειξε απώλεια εισοδήματος για τέσσερις μήνες , ήτοι συνολικό ποσό εκ € 6.
2. Συνεπώς η Ενάγουσα απέδειξε ειδικές ζημίες ύψους € 10,
3. Επιδίκαση Τόκου Στο άρθρο 58(α) του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, όπως τροποποιήθηκε, προβλέπεται η επιδίκαση του τόκου επί ολοκλήρου ή μέρους των επιδικασθεισών αποζημιώσεων για ολόκληρη ή μέρος της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος και της ημερομηνίας έκδοσης της απόφασης. Το θέμα του καθορισμού του τόκου επί των αποζημιώσεων εμπίπτει στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου και σύμφωνα με τη νομολογία υπάρχει διάκριση αναφορικά με τον χρόνο που ξεκινά η επιδίκασή του ανάμεσα στις γενικές και ειδικές αποζημιώσεις. Ενδελεχής ανάλυση ως προς τις αρχές που διέπουν την επιδίκαση τόκου περιέχεται στην απόφαση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου

(1991)1 ΑΑΔ

1. Ως προς τις ειδικές ζημίες αναφέρθηκαν τα ακόλουθα : «Το ύψος των ειδικών ζημιών είναι γνωστό κατά το χρόνο της δίκης και ως θέμα αρχής, το ορθό θα ήταν να επιδικάζεται τόκος από την ημερομηνία κατά την οποία ο Ενάγων είχε υποστεί την κάθε ζημιά. Όμως αυτό θα συνεπαγόταν πολυδιάσπαση των ποσών και ενασχόληση με πολλές αριθμητικές πράξεις συνήθως με αντικείμενο μικρά ποσά κάθε φορά.. Έτσι ευνοήθηκε η προσέγγιση του θέματος πάνω σε γενικές γραμμές και προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από την ημέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένου όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή. Τονίζεται πως αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις. Δεν αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης το δικαιολογούν.» Ως προς την επιδίκαση τόκου σε σχέση με τις γενικές αποζημιώσεις αναφέρθηκε ότι λαμβάνεται υπόψη ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή προς εκδίκαση, αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθησή της μπορεί να έχει ως επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου.Στην υπό κρίση υπόθεση το αγώγιμο δικαίωμα γεννήθηκε την 21.05.2016, το γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο καταχωρήθηκε την 26.01.2018 και η Έκθεση Απαίτησης καταχωρήθηκε την 02.3.
2. Ως προς τις γενικές αποζημιώσεις κρίνω ορθότερο όπως φέρουν τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της Αγωγής, ήτοι την 26.01.2018, ενώ οι ειδικές αποζημιώσεις όπως φέρουν νόμιμο τόκο, μειωμένο κατά το ήμισυ, από την ημερομηνία γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος, ήτοι την 21.05.
3. Κατάληξη Ενόψει όλων των ανωτέρω, κρίνω ότι η Ενάγουσα δικαιούται το ποσό των €7.000, υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων και το ποσό των € 10,995, υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων. Συνεπακόλουθα της πιο πάνω κατάληξής μου εκδίδεται απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγόμενης για το συνολικό ποσό των € 17.995 εκ των οποίων : Α) Το ποσό των € 7.000 φέρει νόμιμο τόκο από 26.01.2018 Β) Το ποσό των € 10,995φέρει νόμιμο τόκο από 21.05.2016.μειωμένο κατά το ήμισυ. Τα έξοδα επιδικάζονται υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγομένης, ως αυτά υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο στην κλίμακα εξόδων €.10.000- €50.
4. [Υπ.] ..................... Μ. Χριστοδούλου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο