HEATRON COMPANY LIMITED ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, μέσω του ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΩΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Παραπομπή Αριθμός: 91/2008, 5/10/2018

HEATRON COMPANY LIMITED ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, μέσω του ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΩΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Παραπομπή Αριθμός: 91/2008, 5/10/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2018:A534 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Δ. Κωνσταντίνου, Ε.Δ. Παραπομπή Αριθμός: 91/2008 Μεταξύ: HEATRON COMPANY LIMITED Αιτήτρια και ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, μέσω του ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΩΣ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Αποζημιούσα Αρχή ----------------------- Ημερομηνία: 5/10/2018 Για Αιτήτρια: κα Λειβαδιώτου Για Αποζημιούσα Αρχή: κα Φλωρέντζου ΑΠΟΦΑΣΗ Στην υπό εκδίκαση Παραπομπή, η εταιρεία HEATRON COMPANY LIMITED (πλέον η Αιτήτρια) ζητεί τον καθορισμό/επιδίκαση αποζημιώσεων προς όφελός της, ένεκα της απαλλοτρίωσης μέρους του ακινήτου της, με αριθμό εγγραφής 06/900, τεμάχιο 868, Φ/Σχ ΧΧΧ/23.W.2, στην τοποθεσία Άγιος Γεώργιος στην περιοχή του Δήμου Λατσιών (πλέον το ακίνητο). Αν και, με τη διαδικασία της «Παραπομπής», εκείνο που καλείται το Δικαστήριο να πράξει είναι να καθορίσει τη δίκαιη και εύλογη αποζημίωση για την περιουσία που έχει απαλλοτριωθεί, η υπό εξέταση περίπτωση παρουσιάζει μιας μορφής ιδιαιτερότητα, εφόσον, ως πιο κάτω θα εξηγήσω, το ζητούμενο δεν είναι αυτό καθ΄ εαυτό το ύψος των αποζημιώσεων, αλλά το κατά πόσο η Αιτήτρια δικαιούται στον καθορισμό/επιδίκαση/λήψη αποζημίωσης. Εάν ή κατάληξη στο αμέσως πιο πάνω ερώτημα είναι καταφατική, τότε, το ποσό της αποζημίωσης έχει ήδη συμφωνηθεί σε €13.

1. Η Αιτήτρια είναι ιδιοκτήτρια του πιο πάνω αναφερόμενου επίδικου ακινήτου. Για το ακίνητο αυτό είχε κάνει αίτηση για άδεια οικοδομής, η οποία εκδόθηκε στις 6/6/
2. Μεταξύ άλλων, ήταν όρος της άδειας οικοδομής πως «Το μέρος του τεμαχίου που επηρεάζεται από τη διεύρυνση του οδικού δικτύου όπως δείχνεται με κόκκινη γραμμή και κίτρινο χρώμα να παραχωρηθεί στο δημόσιο και να διαμορφωθεί σύμφωνα με τους επισυναπτόμενους κατασκευαστικούς όρους». Στις 27/6/2003 (πριν παρέλθει το χρονικό διάστημα των 75 ημερών για την καταχώρηση προσφυγής κατά του πιο πάνω όρου της άδειας οικοδομής), δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας η Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης, η οποία αφορούσε μέρος του επίδικου ακινήτου, για σκοπό βελτίωσης του παλαιού δρόμου Λευκωσίας-Λεμεσού και στις 25/6/2004 δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας το Διάταγμα Απαλλοτρίωσης. Το μέρος του ακινήτου που αναφερότανε στον πιο πάνω όρο της άδειας οικοδομής και το μέρος του ακινήτου το οποίο θα επηρεαζότανε από την απαλλοτρίωση είναι τα ίδια. Στις 24/8/2004 αποστάλθηκε στην Αιτήτρια εταιρεία προσφορά ΛΚ50 (€85.43) για το μέρος που απαλλοτριώθηκε. Η Αιτήτρια δεν αποδέχθηκε την πιο πάνω προσφορά και καταχώρησε την επίδικη παραπομπή. Η Αιτήτρια θεωρεί ότι δικαιούται στην επιδίκαση αποζημιώσεων για το μέρος της περιουσίας της που έχει απαλλοτριωθεί. Από την άλλη η Δημοκρατία αντιτείνει ότι η Αιτήτρια δεν δικαιούται κάτι τέτοιο, εφόσον, σύμφωνα με όρο της άδειας οικοδομής, το μέρος του επίδικου ακινήτου το οποίο απαλλοτριώθηκε, είχε ήδη παραχωρηθεί στο Δημόσιο. Παρόλο που η δικηγόρος για τη Δημοκρατία, επισήμανε, ορθώς, ότι το ζήτημα που διέπει τη διαφορά είναι νομικό και επομένως η παράθεση εκτενούς δια ζώσης μαρτυρίας θα ήταν περιττή, η δικηγόρος της Αιτήτριας δεν αποδέχτηκε να δηλώσει παραδεκτά γεγονότα, αλλά προτίμησε τη διαδικασία της ακροαματικής διαδικασίας για όλα τα ζητήματα. Καταγράφω αμέσως πιο κάτω εν συντομία τη μαρτυρία που έχει δοθεί. Πρώτος έδωσε μαρτυρία ο διευθυντής της Αιτήτριας εταιρείας XXXXX Χριστοδούλου. Επισημαίνω ότι με τη μαρτυρία του, όπως προκύπτει από μια απλή και μόνο ανάγνωση της Γραπτής του Δήλωσης, δεν περιορίζεται μόνο στην αναφορά των γεγονότων τα οποία συνθέτουν την υπόθεση της Αιτήτριας, αλλά καταγράφει απόψεις θέσεις και επιχειρήματα για τη νομιμότητα, εγκυρότητα ή λόγους πίσω από ενέργειες της Δημοκρατίας. Αν και, ομολογουμένως, κακώς επιτράπηκε η εν λόγω παρείσφρηση, εντούτοις δεν πρόκειται να αναπαράξω θέσεις ή επιχειρήματα που δεν έχουν σχέση με γεγονότα άμεσα σχετιζόμενα με το υπό εξέταση ζήτημα. Για το επίδικό ακίνητο, ιδιοκτήτρια του οποίου είναι η Αιτήτρια εταιρεία υποβλήθηκε αίτηση για άδεια οικοδομής. Στις 6/6/2003, εκδόθηκε η εν λόγω άδεια υπό όρους. Μεταξύ άλλων, όρος ήταν και η παραχώρηση μέρους του τεμαχίου στο δημόσιο για τη διεύρυνση του οδικού δικτύου. Δεν συμφωνούσε με τον πιο πάνω όρο. Μετά από έρευνα του δικηγόρου της εταιρείας, διαπιστώθηκε ότι δεν υπήρχε δημοσιευμένο σχέδιο ρυμοτομίας. Δόθηκαν τότε οδηγίες από την Αιτήτρια για την καταχώρηση προσφυγής εναντίον του πιο πάνω όρου της άδειας οικοδομής. Όμως, πριν την παρέλευση των 75 ημερών για καταχώρηση προσφυγής, και πριν την καταχώρησή της, δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης του ίδιου μέρους του επίδικου ακινήτου που αφορούσε και ο όρος της άδειας οικοδομής. Έλαβε τότε νομική συμβουλή ότι δεν υπήρχε πλέον λόγος να προσβληθεί ο όρος της άδειας οικοδομής, εφόσον ακόμα και να ήταν επιτυχής η προσφυγή, δεν θα είχε καμία ουσία εφόσον η απαλλοτρίωση υπερίσχυε. Δεν καταχωρήθηκε προσφυγή ούτε σε σχέση με τον όρο της άδειας οικοδομής, ούτε σε σχέση με τη σκοπούμενη απαλλοτρίωση. Στις 25/6/2004 δημοσιεύτηκε το διάταγμα απαλλοτρίωσης. Στις 25/6/2004 με επιστολή από το Επαρχιακό Κτηματολόγιο Λευκωσίας, δόθηκε προσφορά αποζημίωσης για το απαλλοτριωθέν τμήμα του επίδικου ακινήτου ύψους ΛΚ50, δηλαδή €85,
3. Την προσφορά αυτή δεν την αποδέχτηκε η Αιτήτρια. Οι ιδιοκτήτες των γειτονικών τεμαχίων έλαβαν αποζημίωση για την απώλεια που έχουν υποστεί ένεκα της απαλλοτρίωσης. Κατά την αντεξέτασή του συμφώνησε ότι έχει ολοκληρωθεί η οικοδομή εντός του επίδικου ακινήτου. Η θέση της δικηγόρου της Δημοκρατίας ήταν ότι ο περιορισμός που τέθηκε στο ακίνητο ήταν κατόπιν της αίτησης του για άδεια οικοδομής και ήταν προϋπόθεση για την ανάπτυξη του ακινήτου. Σε σχέση με τα γειτονικά τεμάχια που αποζημιωθήκαν, συμφώνησε ότι αυτά ήταν ήδη κτισμένα. Δεύτερη μάρτυρας ήταν η XXXXX Βοσκού Ασπρή. Είναι ιδιοκτήτρια όμορου τεμαχίου με το επίδικο. Το έτος 2003 απαλλοτριώθηκαν περίπου 40 τετραγωνικά από το ακίνητό της και έλαβε αποζημίωση γύρω στις €20.
4. Κατά την αντεξέταση της είπε ότι το έτος 2003 το σπίτι της ήταν ήδη κτισμένο και ήταν συμμορφωμένη με όλες τις πρόνοιες της νομοθεσίας. Τρίτη μάρτυρας ήταν η XXXXX Ζαρβού, η οποία εργάζεται στο Επαρχιακό Γραφείο Πολεοδομίας. Της υποδείχτηκε το τοπογραφικό σχέδιο το οποίο ήταν επισυνημμένο στην υπεράσπιση και ερωτήθηκε εάν σε σχέση με το συγκεκριμένο δρόμο έχει δημοσιευτεί ρυμοτομία. Η απάντηση της, ήταν πως δεν έχει δημοσιευτεί ρυμοτομία. Κατά την αντεξέτασή της διευκρίνισε ότι το τμήμα της έχει επιβάλει όρους στο επίδικο τεμάχιο, σε σχέση με σκοπούμενη ανάπτυξή του, ήτοι την παραχώρηση μέρους του για εγγραφή του ως δημόσιος δρόμος. Τελευταία μάρτυρας ήταν η XXXXX Χριστοφίδου, βοηθός Κτηματολογικός Λειτουργός στο Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας. Η μαρτυρία της ήταν κατόπιν της μελέτης του φακέλου που τηρείται στο Τμήμα της σε σχέση με το επίδικο ακίνητο. Μεταξύ άλλων, έχει μελετήσει και την Έκθεση Εκτίμησης. Δεν ήταν η ίδια που την ετοίμασε, αλλά άλλος συνάδελφός της, ο οποίος έχει πλέον αποχωρήσει από το Τμήμα. Εξήγησε ότι, λόγω της πολεοδομικής άδειας και της άδειας οικοδομής που εξασφαλίστηκε σε χρόνο πριν από την ημερομηνία Γνωστοποίησης της απαλλοτρίωσης και συγκεκριμένα, λόγω του όρου που υπήρχε για παραχώρηση του μέρους που θα απαλλοτριωνόταν στο δημόσιο, το μέρος εκείνο δεν είχε καμία αξία και έτσι υπολογίστηκε το ελάχιστο ποσό αποζημίωσης. Κατά την, ομολογουμένως επιθετική, αντεξέτασή της και παρά τις ερωτήσεις που τις γίνονταν είτε αναφορικά με τα προσόντα της είτε αναφορικά με τη γνώση της σε σχέση με το επίδικο ακίνητο η ίδια ήταν ξεκάθαρη. Με βάση το Νόμο15/62, γίνεται από το Τμήμα της εκτίμηση ενός ακινήτου η οποία αφορά στην αξία του ως είχε τη μέρα Γνωστοποίησης της απαλλοτρίωσης. Για τους σκοπούς του Τμήματός της και εννοείται σε σχέση με το επίδικο ακίνητο, η ημερομηνία γνωστοποίησης ήταν η 27/6/
5. Εκείνη την ημέρα ίσχυε η άδεια οικοδομής, στην οποία υπήρχε ο συγκεκριμένος όρος και επομένως το απαλλοτριωθέν μέρος του ακινήτου δεν είχε καμία αξία και για αυτό στάλθηκε προσφορά με το ονομαστικό ποσό των €
6. Τα πιο πάνω συνιστούν τη μαρτυρία που δόθηκε. Ακολουθεί αμέσως πιο κάτω η αξιολόγηση της μαρτυρίας. Προχωρώντας στην αξιολόγηση της μαρτυρίας με δεδομένες πάντοτε τις αρχές και τις κατευθυντήριες που έχει θέσει η νομολογία, από το σημείο αυτό σημειώνω ότι όλοι οι μάρτυρες προκάλεσαν τη θετική εντύπωση, ότι είπαν στο Δικαστήριο την αλήθεια. Οι θέσεις τους ως προς τα γεγονότα, είναι αποδεκτές και σημειώνω ότι, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, δεν έχουν αμφισβητηθεί. Ειδικότερα, τα όσα ανάφερε ο διευθυντής της Αιτήτριας αναφορικά με τα γεγονότα που συνθέτουν την Απαίτησή του, δεν έχουν αμφισβητηθεί και είναι αποδεκτά. Εννοείται πως οι απόψεις του και οι υποκειμενική του κρίση αναφορικά με τα γεγονότα και η ερμηνεία αυτών ούτε αξιολογείται, ούτε λαμβάνεται υπόψη. Περιττό να υπενθυμίσω, ότι οι μάρτυρες είναι μάρτυρες γεγονότων και μαρτυρία γνώμης επιτρέπεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, οι οποίες απλά επισημαίνω ότι δεν συγκαταλέγονται στην υπό εξέταση περίπτωση (βλέπε σχετικά στη σελίδα 573 και 605, του συγγράμματος Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές, των Τ. Ηλιάδη και Ν. Σάντη). Αποδέχομαι την ύπαρξη (α) της άδειας οικοδομής και των όρων αυτής, (β) της γνωστοποίησης απαλλοτρίωσης, (γ) του διατάγματος απαλλοτρίωσης (δ) της προσφοράς αποζημίωσης ύψους ΛΚ
7. Αποδέχομαι το γεγονός ότι κατόπιν νομικής συμβουλής που έλαβαν δεν πρόσβαλαν είτε τους όρους της άδειας είτε την απαλλοτρίωση του μέρους του ακινήτου. Τέλος αποδέχομαι το ότι η οικοδομή στο επίδικο ακίνητο έχει ολοκληρωθεί. Αποδέχομαι τη μαρτυρία της XXXXX Βοσκού Ασπρή, ότι έλαβε αποζημίωση για το απαλλοτριωθέν μέρος του ακινήτου της ύψους €20.000 και ότι την περίοδο της απαλλοτρίωσης το σπίτι της ήταν ήδη κτισμένο και ήταν συμμορφωμένη με τις πρόνοιες της νομοθεσίας. Επίσης, αποδέχομαι τα όσα ανάφερε η λειτουργός του Τμήματος Πολεοδομίας, XXXXX Ζαβρού, ότι δεν έχει δημοσιευτεί ρυμοτομία για το επίδικο ακίνητο και ότι επειδή δεν υπήρχε ρυμοτομία τέθηκαν όροι, όπως τμήμα του υπό ανάπτυξη ακινήτου να παραχωρηθεί και εγγραφεί ως δημόσιος δρόμος. Τέλος, δέχομαι τη μαρτυρία της XXXXX Χριστοφίδου ότι, σύμφωνα με την πρακτική και τις διαδικασίες που ακολουθούνται στο Τμήμα της, εφόσον κατά την ημέρα της Γνωστοποίησης της απαλλοτρίωσης υπήρχε ο όρος 5 στην άδεια οικοδομής του επίδικου ακινήτου, ήτοι για παραχώρηση μέρους για το οδικό δίκτυο, τότε για σκοπούς αποζημίωσης το απαλλοτριωθέν μέρος δεν είχε καμία αξία και για αυτό δόθηκε προσφορά για ονομαστική αξία. Ως ήδη αναφέρεται πιο πάνω, στην υπόθεση αυτή το Δικαστήριο καλείται να επιλύσει ένα αμιγώς νομικό ζήτημα. Τα γεγονότα τα οποία αποτέλεσαν το εφαλτήριο της υπόθεσης αυτής, ως αβίαστα προκύπτουν από τη μαρτυρία ως έχει αξιολογηθεί αλλά είναι και αποδεκτά και από τις δύο πλευρές, έχουν ως ακολούθως:
8. Στις 6/6/2003 εκδόθηκε άδεια οικοδομής για το επίδικο ακίνητο. Ήταν όρος της άδειας οικοδομής όπως «Το μέρος του τεμαχίου που επηρεάζεται από τη διεύρυνση του οδικού δικτύου όπως δείχνεται με κόκκινη γραμμή και κίτρινο χρώμα να παραχωρηθεί στο δημόσιο και να διαμορφωθεί σύμφωνα με τους επισυναπτόμενους κατασκευαστικούς όρους».
9. Δεν καταχωρήθηκε προσφυγή εναντίον του πιο πάνω όρου της άδειας.
10. Στις 27/6/2003, δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας η Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης, η οποία αφορούσε μέρος του επίδικου ακινήτου, για σκοπό βελτίωσης του παλαιού δρόμου Λευκωσίας-Λεμεσού.
11. Στις 25/6/2004 δημοσιεύτηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυπριακής Δημοκρατίας το Διάταγμα Απαλλοτρίωσης.
12. Η Αιτήτρια δεν αμφισβήτησε με προσφυγή την απαλλοτρίωση.
13. Το μέρος του ακινήτου το οποίο παραχωρείτο σύμφωνα με τον όρο 5 της άδειας οικοδομής και το μέρος που απαλλοτριώθηκε είναι τα ίδια.
14. Στις 24/8/2004 αποστάληκε στην Αιτήτρια εταιρεία προσφορά ΛΚ50 (€85.43) για το μέρος που απαλλοτριώθηκε.
15. Η Αιτήτρια δεν αποδέχθηκε την πιο πάνω προσφορά και καταχώρησε την επίδικη παραπομπή.
16. Η οικοδομή εντός του επίδικου ακινήτου έχει ολοκληρωθεί.
17. Εκκρεμούσης της διαδικασίας, τα μέρη συμφώνησαν και δήλωσαν ως εύλογη και δίκαιη αποζημίωση το ποσό των €13.000 σε περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει ότι η Αιτήτρια εταιρεία δικαιούται αποζημίωση. Τα αμέσως πιο πάνω συνιστούν και διαπιστώσεις μου. Διαπίστωση μου επίσης, συνιστά και το ότι, την ημέρα δημοσίευσης της Γνωστοποίησης απαλλοτρίωσης, η αξία του απαλλοτριωθέντος μέρους του ακινήτου, για σκοπούς υπολογισμού αποζημίωσης, ήταν μηδενική, εφόσον σύμφωνα με την άδεια οικοδομής, υπήρχε όρος ότι αυτό παραχωρείτο στο Δημόσιο. Σκοπός της αποζημίωσης σε περιπτώσεις απαλλοτρίωσης είναι η αποκατάσταση της ζημίας που υπόκειται ο ιδιοκτήτης της ακίνητης ιδιοκτησίας. Η αποζημίωση θα πρέπει να είναι «δίκαιη και εύλογη», το ύψος δηλαδή αυτής θα πρέπει να είναι το δίκαιο αντιστάθμισμα προς τον ιδιοκτήτη για την απώλεια ή τη μείωση της περιουσίας του, προσδιορισμένο/καθορισμένο σε χρήμα (Σεργίδης ν. Δημοκρατίας