Ζαβαλής ν. Raimund κ.α., Αρ. Αγωγής: 262/12, 8/6/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2018:A364 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Γ. Χρ. Φούλια, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 262/12 Μεταξύ: XXXXX Ζαβαλής Ενάγοντας και
- XXXXX XXXXX Raimund
- Astra Self Drive Cars PLC Ltd Εναγόμενοι Ημερομηνία: 8.6.2018 Για Ενάγοντα: κα Ε. Σατράκη Για Εναγόμενους: κ. Θ. Ιωαννίδης για κ.κ. Θεόδωρος Μ. Ιωαννίδης & Σία Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Τα γεγονότα τα οποία αφορούν την παρούσα αγωγή προέκυψαν στις 19.4.2011 καθ' ο χρόνο ο ενάγων οδηγούσε τη μοτοσυκλέτα με αριθμό εγγραφής XXXXX06 κατά μήκος της Λεωφ. Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ΄ στη Λευκωσία και ενεπλάκη σε ατύχημα με τον εναγόμενο 1 ο οποίος οδηγούσε το αυτοκίνητο με αριθμό εγγραφής XXXXX
- Συνεπεία του εν λόγω ατυχήματος ο ενάγων ισχυρίζεται ότι υπέστη σωματικές βλάβες και άλλες ειδικές ζημιές και για τον λόγο αυτό καταχώρησε την παρούσα αγωγή με την οποία διεκδικεί γενικές και ειδικές αποζημιώσεις. Οι εναγόμενοι 1 και 2 καταχώρησαν κοινή υπεράσπιση με την οποία αρνούνται ότι φέρουν οποιαδήποτε ευθύνη για το επίδικο ατύχημα καθώς και ότι ο ενάγων υπέστη τους κατ' ισχυρισμό τραυματισμούς και τις ειδικές ζημιές και ισχυρίζονται ότι το επίδικο ατύχημα οφειλόταν στην αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια του ενάγοντα. ΔΙΚΟΓΡΑΦΗΜΕΝΕΣ ΘΕΣΕΙΣ Ο ενάγων με την έκθεση απαίτησης του ισχυρίζεται ότι σε κάθε ουσιώδη χρόνο ήταν ιδιοκτήτης και οδηγός της υπ' αριθμό XXXXX06 μοτοσυκλέτας, ήταν ηλικίας 41 ετών δραστήριος, υγιής και αθλητικός τύπος και εργαζόταν στη Δημόσια Υπηρεσία. Ισχυρίζεται επίσης ότι ασχολείτο ερασιτεχνικά με υποβρύχιες καταδύσεις και αλεξιπτωτισμό. Ο εναγόμενος αρ. 1 σε κάθε ουσιώδη χρόνο ήταν οδηγός του αυτοκινήτου XXXXX16 το οποίο ήταν ιδιοκτησίας των εναγόμενων αρ.
- Κατά ή περί την 19.4.11 και η ώρα 11:50 ο Εναγόμενος οδηγούσε το ως άνω αναφερόμενο όχημα XXXXX16, κατά μήκος της Λεωφ. Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' στη Λευκωσία με κατεύθυνση από την οδό Εθνικής Φρουράς προς την Λεωφ. Διγενή Ακρίτα. Ο ενάγων κατά τον ίδιο τόπο και χρόνο, οδηγούσε την υπ' αριθμό XXXXX06 μοτοσυκλέτα του κατά μήκος της Λεωφ. Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' στη Λευκωσία με κατεύθυνση από τη Λεωφ. Διγενή Ακρίτα προς την οδό Εθνικής Φρουράς. Ο ενάγων ισχυρίζεται ότι σε ένα σημείο της Λεωφ. Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' ο εναγόμενος αρ. 1 επιχείρησε να στρίψει δεξιά προς την οδό Ιωάννου Κληρίδη με αποτέλεσμα να ανακόψει την πορεία και να συγκρουστεί με την εξ αντιθέτου ελαύνουσα μοτοσυκλέτα την οποία οδηγούσε. Ως λεπτομέρειες αμέλειας του εναγόμενου αρ. 1 ο ενάγων ισχυρίζεται ότι αυτός οδηγούσε το όχημα του χωρίς να έχει πλήρη έλεγχο ή πλήρη ορατότητα του δρόμου και της τροχαίας κίνησης που υπήρχε μπροστά του και/ή οδηγούσε χωρίς να έχει την προσοχή του στραμμένη μπροστά του στον δρόμο, ότι παρέλειψε να λάβει οποιαδήποτε επαρκή προφύλαξη για την ασφάλεια άλλων οχημάτων που χρησιμοποιούσαν τον δρόμο, ότι εξέθεσε τον ενάγοντα σε κίνδυνο ζημιάς ή βλάβης, παρέλειψε να λάβει οποιαδήποτε μέτρα για να αντιληφθεί την παρουσία της μοτοσυκλέτας του ενάγοντα, δεν χρησιμοποιούσε τα σήματα χειρός ή τους σηματοδότες του για ένδειξη της προτιθέμενης κατεύθυνσης του οχήματος του, ανέκοψε την ελεύθερη πορεία της μοτοσυκλέτας του ενάγοντα, δεν παρείχε το δικαίωμα προτεραιότητας σε διασταύρωση στην οποία προτίθετο να κάνει στροφή προς τα δεξιά σε οχήματα ευθείας πορείας ελαύνοντα εκ της αντιθέτου κατευθύνσεως, οδηγούσε με υπερβολική ταχύτητα και/ή δεν ανέκοψε την ταχύτητα του οχήματος του σε ασφαλές όριο κατά την στροφή του δεξιά σε οδό, επέδειξε αδιαφορία και/ή οδηγούσε με τρόπο επικίνδυνο για τα άλλα οχήματα που χρησιμοποιούσαν τον δρόμο, παρέλειψε να χρησιμοποιήσει τα φρένα του εγκαίρως και/ή παρέλειψε να ελέγξει το όχημα του ώστε να αποφύγει την σύγκρουση και γενικώς οδηγούσε χωρίς τη δέουσα προσοχή και φροντίδα χωρίς να συμμορφωθεί με τους κανόνες οδήγησης και παραλείποντας να λάβει υπόψη του άλλα πρόσωπα και οχήματα που χρησιμοποιούσαν τον δρόμο. Ισχυρίζεται επίσης ότι παρά το γεγονός ότι έφερε προστατευτικό κράνος, τραυματίστηκε σοβαρά και μεταφέρθηκε στο τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και ακολούθως εισήχθη στο χειρουργικό τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και παρέμεινε νοσηλευόμενος μέχρι τις 20.4.
- Περαιτέρω, ισχυρίζεται ότι συνεπεία του πιο πάνω δυστυχήματος υπέστη τις πιο κάτω σωματικές βλάβες: (α) κρανιοεγκεφαλική κάκωση με απώλεια συνειδήσεως, μετατραυματική αμνησία, πονοκεφάλους και ζαλάδες με ελαφριά αστάθεια στη βάδιση, (β) μεταδιασεισικό σύνδρομο με περιοδικούς πονοκεφάλους και ζάλη μετά τη σωματική και ψυχική κόπωση ως και αδυναμία έκθεσης στον ήλιο για μεγάλο χρονικό διάστημα, (γ) εκχύμωση και οίδημα στην περιοχή του δεξιού ζυγωματικού και (δ) διάστρεμμα του αυχένος με έντονο μυϊκό σπασμό και παρασπονδυλικό και τραυματισμό μυών με μεγάλη δυσκαμψία όλων των κινήσεων του αυχένος ιδίως της έκτασης και αριστεράς στροφής. Κατά την παραμονή του στο χειρουργικό τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, χορηγήθηκαν στον ενάγοντα αντιφλεγμονώδη υγρά και φαρμακευτική αγωγή για ναυτία και πονοκεφάλους και λόγω της αυχεναλγίας τού τοποθετήθηκε αυχενικό κολάρο και του δόθηκε άδεια ασθενείας για 2 εβδομάδες για την περίοδο από 19.4.2011 μέχρι και 4.5.
- Του συνεστήθη επίσης η συνέχιση της χρήσης του αυχενικού κολάρου, αντιφλεγμονωδών και μυοχαλαρωτικών φαρμάκων και φυσιοθεραπευτική αγωγή. Ο ενάγων άρχισε αμέσως εντατική φυσιοθεραπεία και κατέβαλε επίπονες προσπάθειες επανάκτησης της φυσικής του κατάστασηςμέχρι και τις 30.5.
- Λόγω των πιο πάνω τραυματισμών του ο ενάγων υποφέρει ακόμα από περιοδικούς πονοκεφάλους, ζάλη και αυχενική δυσκαμψία μετά από κόπωση και βαριά φόρτιση. Κατά την επανεξέταση του από τον Δρα XXXXX Σιμόπουλο στις 12.8.2011, διαπιστώθηκε ευαισθησία στην πίεση των ακανθοειδών αποφύσεων των Α5 και Α6 σπονδύλων με δυσκαμψία της έκτασης και των στροφών. Περαιτέρω, ο Δρ Σιμόπουλος εκτιμά ότι η κάκωση των μαλακών μορίων της σπονδυλικής στήλης επιταχύνει την εκφυλιστική διεργασία με αποτέλεσμα εκφυλιστική δισκοπάθεια και σπονδυλώσεις και ότι περιοδικές φυσιοθεραπείες θα είναι απαραίτητες στο μέλλον για διατήρηση της κινητικότητας του αυχένα του ενάγοντα. Είναι περαιτέρω ισχυρισμός του ενάγοντος ότι λόγω του δυστυχήματος η μοτοσυκλέτα του καταστράφηκε ολοσχερώς και υπέστη ειδικές ζημιές και προέβη σε έξοδα και δαπάνες συνολικού ποσού €2.302,96 σεντ. Παρόλο που ολοκληρώθηκε η αποθεραπεία του ενάγοντα και επανήλθε η φυσική του κατάσταση στον καλύτερο δυνατό βαθμό, εντούτοις αυτός δεν δύναται πλέον να ασχολείται με τις αγαπημένες του ασχολίες και αθλήματα που είναι οι υποβρύχιες καταδύσεις και ο αλεξιπτωτισμός λόγω της αδυναμίας του να εκτίθεται στον ήλιο και λόγω των ζαλάδων που ήταν ζαλάδες περιοδικά. Περαιτέρω, εξαιτίας του δυστυχήματος και των σοβαρών τραυμάτων του ο ενάγων έχει χάσει τις χαρές και τις απολαύσεις της ζωής, το προσδοκώμενο μήκος της ζωής του έχει μειωθεί και υφίσταται στεναχώριες και παρενοχλήσεις. Ο ενάγων ισχυρίζεται τέλος ότι, ο εναγόμενος αρ. 1 οδηγούσε το όχημα υπ' αριθμό εγγραφής XXXXX16 με τη συγκατάθεση και/ή έγκριση και/ή με τη συναίνεση και/ή εντολή και/ή ευρισκόμενος στην υπηρεσία των εναγόμενων αρ. 2 και/ή υπό συνθήκες που καθιστούν τους εναγόμενους αρ. 2 υπεύθυνους για την αμέλεια του εναγόμενου αρ. 1 σύμφωνα με τις αρχές που διέπουν την εκ προστήσεως ευθύνη. Οι εναγόμενοι καταχώρησαν κοινή υπεράσπιση και με αυτή παραδέχονται την παράγραφο 3 της έκθεσης απαίτησης του ενάγοντος και συγκεκριμένα τον ισχυρισμό ότι ο εναγόμενος αρ. 1 είναι μόνιμος κάτοικος Γερμανίας και ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο οδηγούσε το όχημα με αριθμό εγγραφής XXXXX16 του οποίου οι εναγόμενοι αρ. 2, οι οποίοι είναι εταιρεία ενοικίασης αυτοκινήτων, είναι οι ιδιοκτήτες του. Ισχυρίζονται περαιτέρω ότι το επίδικο δυστύχημα οφείλετο στην αποκλειστική και/ή συντρέχουσα αμέλεια και/ή παράβαση των νόμιμων καθηκόντων του ενάγοντα ο οποίος κατά τους ισχυρισμού τους (α) οδηγούσε με μεγάλη και/ή υπερβολική και/ή επικίνδυνη υπό τις περιστάσεις ταχύτητα, (β) παρέλειψε να χρησιμοποιήσει τα φρένα του εγκαίρως, αρκετά και/ή καθόλου και οδηγούσε με ελαττωματικά φρένα, (γ) παρέλειψε να έχει την προσοχή του στον δρόμο και/ή έμπροσθεν του, (δ) δεν έφερε κράνος και (ε) γενικά οδηγούσε αμελώς και χωρίς τη δέουσα προσοχή και φροντίδα. Οι εναγόμενοι αρνούνται επίσης ότι ο ενάγων υπέστη τις κατ' ισχυρισμό σωματικές βλάβες, καθώς και τις ειδικές ζημιές που ισχυρίζεται ο ενάγων. Αρνούνται επίσης ότι ο εναγόμενος αρ. 1 οδηγούσε το όχημα XXXXX16 υπό συνθήκες που καθιστούσαν τους εναγόμενους αρ. 2 ως εκ προστήσεως υπεύθυνους και ισχυρίζονται ότι το εν λόγω όχημα είχε ενοικιαστεί από τον εναγόμενο αρ. 1 και οι εναγόμενοι αρ. 2 ουδεμία σχέση έχουν πλην του ότι ήταν ιδιοκτήτες του εν λόγω αυτοκινήτου. Για όλα τα πιο πάνω, αρνούνται την αξίωση του ενάγοντα και αιτούνται την απόρριψη της αγωγής με έξοδα εις βάρος του. Ο ενάγων με την απάντηση του στην υπεράσπιση των εναγόμενων αρ. 1 και 2, εμμένει στους ισχυρισμούς του που περιέχονται στην έκθεση απαίτησης του και ισχυρίζεται ότι όλα όσα αναφέρονται στην υπεράσπιση των εναγόμενων αποτελούν εκ των υστέρων σκέψεις τους για να αποφύγουν την πληρωμή των γενικών και ειδικών αποζημιώσεων που αξιώνει και δικαιούται ο ενάγων από τους εναγόμενος. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Κατά την ακρόαση της υπόθεσης μάρτυρες κάλεσε μόνο η πλευρά του ενάγοντος. Κλήθηκαν και έδωσαν μαρτυρία ο Αστ. XXX8 κ. Α. Ταβέλης, ο ιατρός Δρ XXXXX Λοΐζου, ο ιατρός Δρ XXXXX Σιμόπουλος και τέλος ο ίδιος ο ενάγων. Ο Μ.Ε.1 κ. Α. Ταβέλης δήλωσε ότι είναι αστυφύλακας και κατά το έτος 2011 υπηρετούσε στην τροχαία Λευκωσίας στον κλάδο διερεύνησης τροχαίων δυστυχημάτων. Ισχυρίστηκε ότι στις 19.4.2011 μετέβηκε σε σκηνή δυστυχήματος το οποίο συνέβη στη Λεωφ. Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' με οδό Ιωάννη Κληρίδη στη Λευκωσία. Στο εν λόγω σημείο βρισκόταν ο οδηγός του αυτοκινήτου XXXXX16 εναγόμενος αρ. 1 και είχε πληροφορηθεί ότι ο οδηγός της μοτοσυκλέτας XXXXX16 είχε τραυματιστεί και μεταφερθεί με ασθενοφόρο στο Νοσοκομείο. Στην παρουσία και καθ' υπόδειξη του οδηγού του αυτοκινήτου ετοίμασε πρόχειρο σχέδιο της σκηνής του δυστυχήματος και παρατήρησε ότι το εμπλεκόμενο αυτοκίνητο είχε μετακινηθεί από την τελική του θέση ενώ η εμπλεκόμενη μοτοσυκλέτα βρισκόταν στην τελική της θέση. Έδειξε το πρόχειρο σχέδιο στον οδηγό του αυτοκινήτου ο οποίος συμφώνησε με αυτό και το υπέγραψε. Στη συνέχεια και με τη βοήθεια δύο άλλων συναδέλφων του έλαβαν καταθέσεις από τους επιβαίνοντες στο αυτοκίνητο και μετέβη στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου βρήκε τον οδηγό της μοτοσυκλέτας XXXXX06 και πήρε τα στοιχεία του. Σε σχέση με το δυστύχημα ανέφερε ότι οι ζημιές του αυτοκινήτου εντοπίστηκαν να είναι στο αριστερό μπροστινό μέρος του, στη μπροστινή αριστερή πόρτα και φτερό και η μοτοσυκλέτα είχε ζημιές στο μπροστινό μέρος της, στη σέλα και αριστερά και δεξιά στον σκελετό της. Από τις εξετάσεις τις οποίες έκανε διεφάνη ότι ο οδηγός του αυτοκινήτου κινείτο στη Λεωφ. Αρχιεπισκόπου Μακαρίου Γ' με κατεύθυνση από το ξενοδοχείο Hilton προς την Λεωφ. Γρίβα Διγενή όπου φθάνοντας στη συμβολή με την οδό Ιωάννη Κληρίδη η οποία βρισκόταν στα δεξιά ως η πορεία του έστριψε δεξιά για να εισέλθει σε αυτή. Στρίβοντας δεξιά χτύπησε με την εξ αντιθέτου ερχόμενη μοτοσυκλέτα, η οποία κινείτο στην αριστερή από τις δυο λωρίδες που έχει η κατεύθυνση προς το ξενοδοχείοHilton. Ανέφερε επίσης ότι ο δρόμος στο σημείο που επεσυνέβη το επίδικο ατύχημα είναι διπλής κατεύθυνσης με 4 λωρίδες κυκλοφορίας, δυο για κάθε κατεύθυνση. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 1 στη διαδικασία το πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής του ατυχήματος ημερομηνίας 19.4.2011 το οποίο ετοίμασε ο ίδιος. Κατέθεσε επίσης στη διαδικασία ως Τεκμήρια 2, 3, 4 και 5 τις καταθέσεις τις οποίες έλαβε από τους XXXXX Ulrike, XXXXX Seyler, XXXXX Raimund και XXXXXX Ζαβαλή αντίστοιχα. Κατέθεσε τέλος ως Τεκμήρια 6 και 7 τα έντυπα περιγραφής των ζημιών των οχημάτων XXXXX06 και XXXXX16 αντίστοιχα. Κατά την αντεξέταση του από τον κ. Ιωαννίδη ισχυρίστηκε ότι η ορατότητα και από τις δυο πλευρές είναι γύρω στα 80 μ. Κατέληξε στο σημείο σύγκρουσης το οποίο σημείωσε στο πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος Τεκμήριο 1 σύμφωνα με τις υποδείξεις του εναγομένου αρ. 1 οδηγού του αυτοκινήτου και από τα ευρήματα τα οποία εντόπισε στην άσφαλτοκαι συγκεκριμένα από το ίχνος τριβής της μοτοσυκλέτας. Δεν εντόπισε επιτόπου ίχνη τροχοπέδησης ούτε της μοτοσυκλέτας αλλά ούτε και του εμπλεκόμενου αυτοκινήτου. Το όριο ταχύτητας στη Λεωφ. Μακαρίου είναι 50 χιλιόμετρα ανά ώρα καθότι πρόκειται για κατοικημένη περιοχή και το δυστύχημα επεσυνέβη η ώρα 11:50 και ο δρόμος ήταν ξηρός. Ο Μ.Ε.2 Δρ XXXXX Λοΐζου με ειδικότητα χειρουργού κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι είναι διευθυντής του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και σε σχέση με την παρούσα υπόθεση ετοίμασε ένα ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 23.6.2011 το οποίο κατατέθηκε ως Τεκμήριο 8 στη διαδικασία. Από το εν λόγω πιστοποιητικό ανέφερε ότι προκύπτει πως ο ενάγων κ. XXXXX Ζαβαλής στις 19.4.2011 προσήλθε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και παρουσίαζε κρανιοεγκεφαλική κάκωση με όλα τα συμπτώματα, δηλαδή περιτραυματική αμνησία, ζαλάδα, κεφαλαλγία και ναυτία. Επίσης είχε εκχύμωση και οίδημα στην περιοχή του δεξιού ζυγωματικού. Του έγινε ακτινολογικός έλεγχος ο οποίος δεν έδειξε κάτι το ιδιαίτερο και με βάση αυτά ο ασθενής διαγνώσθηκε με κρανιοεγκεφαλική κάκωση και έγινε εισαγωγή του στο Νοσοκομείο όπου παρέμεινε ως εσωτερικός ασθενής για 24 ώρες. Λόγω της αυχεναλγίας που παρουσίαζε ο ενάγων του τοποθετήθηκε αυχενικό κολάρο και στις 20.4.2011 εξήλθε από το Νοσοκομείο με οδηγίες για φυσιοθεραπεία όσον αφορά τον αυχένα και επανεκτίμηση στα εξωτερικά ιατρεία. Η μαρτυρία του Δρα Λοΐζου δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέτασή του. Ο εν λόγω μάρτυρας ανέφερε ότι ο λόγος για τον οποίο γίνεται η εισαγωγή κάποιου ασθενή είναι για να αποκλειστεί η πιθανότητα μιας βαριάς κάκωσης. Στην προκειμένη περίπτωση, υπήρχε μεν κρανιοεγκεφαλική κάκωση η οποία όμως δεν έθετε σε κίνδυνο τη ζωή του ασθενούς και μπορούσε να πάρει εξιτήριο. Ο Μ.Ε.3 Δρ XXXXX Σιμόπουλος κατά την κυρίως εξέτασή του ανέφερε ότι εξέτασε τον ενάγοντα τον Απρίλιο του 2011 μετά την έξοδο του από το Νοσοκομείο όπου είχε εισαχθεί με κρανιοεγκεφαλική κάκωση και διάστρεμμα του αυχένα. Κατά την κλινική εξέταση του ενάγοντα διαπίστωσε ότι αυτός είχε μια ελαφριά αστάθεια στο πάτημα και στη βάδιση και στον αυχένα είχε μυϊκό σπασμό και δυσκαμψία. Η ελαφριά αστάθεια την οποία παρατήρησε οφειλόταν στην κρανιοεγκεφαλική κάκωση που υπέστη η οποία είχε ως αποτέλεσμα την απώλεια της συνειδήσεως του κατά το ατύχημα. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 9 στη διαδικασία την ιατρική του έκθεση ημερομηνίας 2.9.
- Τα ευρήματα του αφορούσαν μια ελαφριά αστάθεια στη βάδιση, στον αυχένα υπήρχε μυϊκός σπασμός των παρασπονδυλίων και δυσκαμψία σε όλες τις κινήσεις του αυχένα. Αυτό σημαίνει ότι ο ενάγων έπαθε μια κάκωση στον αυχένα την οποία θεώρησε ότι ήταν συνδεσμική κάκωση για την θεραπεία της οποίας του συνέστησε να χρησιμοποιεί αυχενικό κολάρο, του χορήγησε αντιφλεγμονώδη και μυοχαλαρωτικά φάρμακα και μετά από αυτό ο ενάγων ακολούθησε φυσιοθεραπευτική αγωγή. Εξέτασε τον ενάγοντα 4 μήνες μετά το ατύχημα και πιο πρόσφατα τον Νοέμβριο του
- Κατά την εξέταση του ενάγοντα η οποία έλαβε χώρα 4 μήνες μετά το ατύχημα, είχε διαπιστώσει ότι ο ενάγων παρουσίαζε δυσκαμψία στον αυχένα, παραπονιόταν για εύκολη κόπωση, περιοδικούς πονοκεφάλους και ζάλη. Επίσης τότε τον Αύγουστο του 2011 διαπίστωσε ότι ο ενάγων παρουσίαζε δυσκαμψία στον αυχένα και ευαισθησία στον σπόνδυλο. Τον Νοέμβριο του 2017 όταν εξέτασε εκ νέου τον ενάγοντα διαπίστωσε ότι είχε μικρή δυσκαμψία με πόνο στο τέλος του εύρους κινήσεως. Κατά τον ακτινολογικό έλεγχο διαπίστωσε την ύπαρξη εκφυλιστικών αλλοιώσεων σε πολλαπλά επίπεδα της αυχενικής μοίρας, οι οποίες δεν υπήρχαν κατά την εξέταση στην οποία υπέβαλε τον ενάγοντα το έτος
- Τα συμπτώματα τα οποία διαπίστωσε να έχει ο ενάγων, δηλαδή εύκολη κόπωση στη βαριά φόρτιση και περιοδικοί πονοκέφαλοι και δυσκαμψία στον αυχένα, αντιμετωπίζονται με φαρμακευτική και φυσιοθεραπευτική αγωγή όταν είναι έντονα. Κατά την αντεξέτασή του τού υπεβλήθη ότι ο ενάγων είχε πάθει μια απλή αυχενική κάκωση και όχι κάτι πιο σοβαρό. Διαφώνησε με την εν λόγω υποβολή ισχυριζόμενος ότι τα συμπτώματα ήταν τέτοια και μπορούσαν να αντιμετωπιστούν μόνο με τον τρόπο που αντιμετωπίστηκαν, δηλαδή με κολάρο, φάρμακα και φυσιοθεραπείες. Του υπεβλήθη επίσης ότι ο ενάγων υπέστη μια απλή θλάσηγια την οποία δεν χρειάζονταν ούτε φάρμακα, ούτε οτιδήποτε άλλο και ο μάρτυρας αρνήθηκε την ως άνω θέση του κυρίου Ιωαννίδη και ισχυρίστηκε ότι τα γεγονότα είναι όπως τα περιέγραψε στην έκθεση του. Ο Μ.Ε.4 κ. XXXXX Ζαβαλής κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι στις 19.4.11 είχε ραντεβού και κατευθυνόταν προς το Νοσοκομείο και το μόνο πράγμα που θυμάται είναι ότι ξύπνησε στο Νοσοκομείο. Την εν λόγω μέρα κατευθυνόταν προς το Νοσοκομείο με τη μοτοσυκλέτα του με αριθμό εγγραφής XXXXX
- Δεν ήταν σε θέση να περιγράψει τι του συνέβη καθότι δεν θυμάται οτιδήποτε εκτός από το ότι ξεκίνησε από το σπίτι του κατευθυνόμενος προς το νοσοκομείο και ένα χρώμα μπλε. Μετέπειτα έμαθε ότι το αυτοκίνητο στο οποίο χτύπησε ήταν χρώματος μπλε και ότι σταμάτησαν περαστικοί και τον ρωτούσαν εάν ήταν καλά, αλλά ο ίδιος δεν θυμάται ούτε εάν τηλεφώνησε της μητέρας του ή της γυναίκας του. Στο Νοσοκομείο θυμάται ότι τον είχαν εξετάσει, είχε βγάλει ακτινογραφίες και παρέμεινε στον θάλαμο για κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Είχε επίσης πόνο στον αυχένα και είχε μαυρίσει το δεξί του μάτι. Κατά το δυστύχημα φορούσε κράνος και ειδικό σακάκι με προστατευτικά. Μετά τον τραυματισμό του είχε ζαλάδες και πονοκεφάλους τα οποία συνεχίστηκαν για αρκετούς μήνες μετά το ατύχημα και η κίνηση της κεφαλής του ήταν περιορισμένη. Μετά που εξήλθε από το Νοσοκομείο του δόθηκε άδεια ασθενείας για 2 εβδομάδες μέχρι και τις 4.5.11 και παρουσίασε πιστοποιητικό ασθενείας ημερομηνίας 20.4.2011 ως Τεκμήριο 10 στη διαδικασία. Την επόμενη ημέρα μετά το ατύχημα έλαβε εξιτήριο από το Νοσοκομείο. Λόγω του ότι εξακολουθούσε να μην νιώθει καλά και είχε ζαλάδες και πονοκεφάλους και ήθελε κάποια δεύτερη γνώμη και επειδή δεν ήταν ευχαριστημένος με την αντιμετώπιση που είχε στο Νοσοκομείο, επισκέφθηκε τον ιατρό Δρα Σιμόπουλο. Ο ιατρός Σιμόπουλος διαπίστωσε ότι είχε υποστεί κρανιοεγκεφαλική κάκωση και του συνέστησε φυσιοθεραπεία και φαρμακευτική αγωγή για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων που είχε. Επίσης ο Δρ Σιμόπουλος του συνέστησε να κάνει φυσιοθεραπεία και για τον λόγο αυτό πήγε σε μια σειρά από 12 φυσιοθεραπείες για τις οποίες κατέβαλε το ποσό των 420 ευρώ και κατέθεσε την σχετική απόδειξη ημερομηνίας 30.5.2011 του φυσιοθεραπευτή κ. XXXXX Χριστοδουλάκη ως Τεκμήριο 11 στη διαδικασία. Μετά τις φυσιοθεραπείες ένιωθε αρκετά καλύτερα και σε αυτό βοήθησε και το κολύμπι στο οποίο είχε επιδοθεί λόγω του ότι ήταν καλοκαίρι. Μέχρι και σήμερα εξακολουθεί να πηγαίνει για κολύμπι τουλάχιστον 2 με 3 φορές την εβδομάδα και ανέφερε επίσης ότι πριν το δυστύχημα κολυμπούσε μεν συστηματικά αλλά όχι στον ίδιο βαθμό με τώρα. Σήμερα είναι ηλικίας 47 ετών και εξακολουθεί να έχει πρόβλημα κατά τον ύπνο και περιοδικά έχει μικρές ζαλάδες και μικρή δυσκαμψία στον λαιμό. Κατέθεσε επίσης κατά την κυρίως εξέταση του και έγινε παραδεκτό και από την πλευρά των εναγόμενων ότι οι ζημιές της μοτοσυκλέτας του ανέρχονταν στο ποσό των €900,
- Δηλώθηκε επίσης ότι κατέβαλε το ποσό των €20,00 για φάρμακα, το ποσό των €420,00 ως έξοδα φυσιοθεραπείας και ότι κατέβαλε το ποσό των €18,79 στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και προς τούτο παρουσίασε την απόδειξη ημερομηνίας 24.6.11 η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο
- Επίσης ισχυρίστηκε ότι κατέβαλε το ποσό των €225,00 στον ιατρό Σιμόπουλο για την ετοιμασία ιατρικού πιστοποιητικού και κατέθεσε ως Τεκμήριο 13 την εν λόγω απόδειξη ημερομηνίας 7.9.
- Τέλος κατέθεσε ως Τεκμήριο 14 απόδειξη του ιατρού Σιμόπουλου ημερομηνίας 20.9.2011 για το ποσό των €50,00 το οποίο του πλήρωσε και που αφορούσε εξέταση του ενάγοντα. Κατά την αντεξέτασή του ανέφερε ότι εργάζεται ως κυβερνητικός υπάλληλος αποσπασμένος στον Έπαρχο Λευκωσίας και προηγουμένως εργαζόταν ως τυπογράφος στο κυβερνητικό τυπογραφείο, όπου εργάστηκε κατά τα έτη 2008 έως
- Ανέφερε ότι ο αστυνομικός εξεταστής του ατυχήματος του έδειξε το πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος το οποίο εκείνος ετοίμασε αλλά δεν ήταν σε θέση να πει κατά πόσο συμφωνεί ή διαφωνεί με αυτό, καθότι δεν θυμάται. Σε υποβολή του κ. Ιωαννίδη ότι ο δρόμος είναι τετραπλής κυκλοφορίας, ανέφερε ότι γνωρίζει τον δρόμο. Του υπεβλήθη επίσης ότι μπορούσε να δει το όχημα το οποίο οδηγούσε ο εναγόμενος αρ. 1 αλλά παρόλα αυτά δεν κατόρθωσε να το δει και ο μάρτυρας απάντησε ότι το μόνο που μπορεί να πει γιατί δεν θυμάται οτιδήποτε άλλο είναι ότι οδηγούσε τη μοτοσυκλέτα. Ισχυρίστηκε επίσης ότι εάν ο οδηγός του αυτοκινήτου πετάχτηκε μπροστά του ήταν φυσικό να τον χτυπήσει είτε βρισκόταν στα δεξιά είτε στα αριστερά. Του υπεβλήθη ότι μπορούσε να δει το αυτοκίνητο και ο ίδιος ήταν τόσο αφηρημένος που δεν πρόλαβε ούτε καν να φρενάρει. Αρνήθηκε την υποβολή αυτή λέγοντας ότι εάν έβλεπε κάποιον να ερχόταν και να του έκλεινε τον δρόμο στον οποίο οδηγούσε δεν θα πήγαινε να κτυπούσε πάνω του και ισχυρίστηκε ότι είχε την προσοχή του στραμμένη στον δρόμο. Ισχυρίστηκε επίσης ότι ο θεράπων ιατρός του του συνέστησε να φέρει κολάρο και του έδωσε δυο εβδομάδες άδεια μετά την πάροδο των οποίων επέστρεψε στη δουλειά του. Μετά τις δύο εβδομάδες συνέχισε να φέρει αυχενικό κολάρο και δεν μπορούσε να κάνει την εργασία του για αρκετό καιρό. Ο λόγος για τον οποίο επισκέφθηκε τον Δρα Σιμόπουλο ήταν γιατί δεν ήταν ικανοποιημένος από την αντιμετώπιση που έτυχε στο Νοσοκομείο αφού παρέμεινε εκεί 24 ώρες και απλά πέρασε ένας ιατρός ο οποίος ούτε τον είδε, ούτε τον εξέτασε, όπως χαρακτηριστικά ισχυρίστηκε. Του υποβλήθηκε ότι δεν υπήρχε αναγκαιότητα να επισκεφθεί εξωτερικό ιατρό αλλά αρνήθηκε αυτή την υποβολή. Του υποβλήθηκε επίσης ότι υπέστη ελαφρά εγκεφαλική διάσειση για την οποία χρειάστηκε μόνο 24 ώρες θεραπεία, θέση την οποία αρνήθηκε λέγοντας ότι ήταν 24 ώρες παρακολούθησης και όχι θεραπείας. Τέλος του υποβλήθηκε ότι υπέστη απλώς μια ελαφρά θλάση για την οποία του δόθηκε άδεια 2 εβδομάδων, θέση την οποία επίσης αρνήθηκε λέγοντας ότι έφερε λόγω αυτής αυχενικό κολάρο και έκανε φυσιοθεραπεία. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ Οι συνήγοροι των διαδίκων με τις εμπεριστατωμένες αγορεύσεις τους προώθησαν ο καθένας τις θέσεις του διάδικου τον οποίο εκπροσωπούσε. Η κα Σατράκη εισηγήθηκε ότι το επίδικο ατύχημα οφείλεται αποκλειστικά στην αμέλεια του εναγομένου αρ. 1 ο οποίος έστριψε δεξιά σε σχέση με την πορεία του για να εισέλθει σε πάροδο και έκλεισε την πορεία του ενάγοντα με αποτέλεσμα να κτυπήσει με την μοτοσυκλέτα του στο αυτοκίνητο το οποίο οδηγούσε ο εναγόμενος αρ.
- Έκανε επίσης αναφορά σε νομολογία σε σχέση με τις γενικές αποζημιώσεις και εισηγήθηκε ότι το ποσό των €15.000 αποτελεί δίκαιη και εύλογη αποζημίωση του ενάγοντα για τις σωματικές βλάβες, πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη συνεπεία του επίδικου ατυχήματος. Ο κ. Ιωαννίδης εισηγήθηκε ότι ο ενάγων φέρει συντρέχουσα αμέλεια για το ατύχημα για αυτό και η ευθύνη πρέπει να επιμεριστεί σε ποσοστό 50% μεταξύ των δύο οδηγών. Στήριξε την εισήγησή του αυτή στο γεγονός ότι ο ενάγων είχε ανεμπόδιστη ορατότητα πέραν των 80μ. και στο ότι η σύγκρουση συνέβηκε στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας. Εισηγήθηκε επίσης ότι σε σχέση με τις γενικές αποζημιώσεις πρέπει να γίνει αποδεκτό το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρος Λοΐζου και να απορριφθεί αυτό του Δρα Σιμόπουλου και ότι το ποσό των €2.500 αποτελεί εύλογη και δίκαιη αποζημίωση για τις σωματικές βλάβες, πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη ο ενάγων συνεπεία του επίδικου ατυχήματος. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Η παρούσα αγωγή στηρίζεται στο αστικό αδίκημα της αμέλειας (άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148). Ο ορισμός της αμέλειας σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο 51
(1)είναι ο ακόλουθος: Αμέλεια συvίσταται- (α) στηv τέλεση πράξης τηv oπoία υπό τις περιστάσεις δεv θα τελoύσελoγικόσυvετόπρόσωπo ή στηv παράλειψη τέλεσης πράξης τηv oπoία υπό τις περιστάσεις τέτoιoπρόσωπo θα τελoύσε͘ ή (β) στηv παράλειψη καταβoλήςτέτoιας δεξιότητας ή επιμέλειας για τηv άσκηση επαγγέλματoς, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας όπως έvαλoγικόσυvετόπρόσωπo, πoυ έχει τα πρoσόvτα για τηv άσκηση τoυ επαγγέλματoς αυτoύ, επιτηδεύματoς ή ασχoλίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στηv πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής: Νoείται ότι για αυτή δύvαται vα τύχει απoζημίωσηςμόvo τo πρόσωπoέvαvτι τoυ oπoίoυ o υπαίτιoς της αμέλειας υπείχε υπoχρέωση, υπό τις περιστάσεις, vα μηv επιδείξει αμέλεια. Η νομολογία σε σχέση με το αστικό αδίκημα της αμέλειας είναι πολύ πλούσια. Στην υπόθεση Κύπρος Ξενοφώντος ν. K.N. ZOOBARRESTAURANTLTDκ.ά. Πολιτική Έφεση Αρ. 447/11, ημερομηνίας 15.12.2006, το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε τα ακόλουθα: «Η αμέλεια ως έννοια είναι νομικά πασίγνωστη και δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση. Χάριν υπενθύμισης και μόνο, να λεχθεί ότι στο Κυπριακό σύστημα δικαίου αυτή οριοθετείται από το άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 149, όπως έχει βέβαια ερμηνευθεί καθοδηγητικά από τη νομολογία στη βάση της Αγγλικής προσέγγισης του κοινοδικαίου, (Κωνσταντίνου ν. Χατζηκυριάκου
(1993)1 Α.ΑΔ. 864 και Καλαθά ν. Πουλλίτα
(2006)1 Α.Α.Δ. 480). Το καθήκον επιμέλειας, η διάρρηξη του καθήκοντος αυτού και η επέλευση ζημιάς ως αποτέλεσμα αποτελούν τα τρία κλασσικά συστατικά ή παράγοντες που ο ενάγων πρέπει να αποδείξει για να στοιχειοθετήσει ισχυριζόμενη αμέλεια εκ μέρους του εναγομένου. Δεν είναι όμως η έλευση κάθε ζημιάς από τρίτο που καθιερώνει αξίωση αμέλειας. Κατά τη νομολογιακή προσέγγιση της έννοιας της αμέλειας είναι απαραίτητη πρωταρχικά η απόδειξη ότι το άτομο, φυσικό ή νομικό, που προκάλεσε τη ζημιά, όφειλε καθήκον επιμέλειας, έναντι του ζημιωθέντος («duty of care») που περικλείεται στη ρήση του Lord Atkin στην πασίγνωστη υπόθεση Donoghue v. Stevenson
(1932)AC 562, με τη χρήση της έννοιας ή κριτηρίου του γείτονα («neighborprinciple»). Όπου πρόσωπο βρίσκεται σε τέτοια γειτνίαση με άλλο ώστε το τελευταίο να αντιλαμβάνεται ως θέμα εύλογης αποτίμησης των δεδομένων («reasonableforeseeability»), ότι πράξη ή παράλειψη του πιθανόν να επιφέρει στο πρώτο ζημιά, τότε αναδύεται καθήκον επιμέλειας. Οι κατηγορίες ή συνθήκες κάτω από τις οποίες μπορεί να εγερθεί τέτοιο καθήκον αναγνωρίστηκε ήδη από την Donoghue v. Stevenson, από τον Lord McMillan, ότι δεν είναι ποτέ στεγανοποιημένες. Η αμέλεια ως έννοια μπορεί να επιδεικνύεται σε μια μεγάλη κατηγορία συνθηκών. Δεν είναι αναγκαίο τα εξεταζόμενα γεγονότα να εντάσσονται σε υποθέσεις όπου και προηγουμένως είχε στοιχειοθετηθεί αμέλεια. Το θέμα εξετάζεται, σύμφωνα με την Anns ν. Merton London Borough Council
(1978)AC 728, σε δύο στάδια: Πρώτον, κατά πόσο υπάρχει η αναγκαία γειτνίαση ώστε να εγείρεται το ερώτημα ότι η έλλειψη φροντίδας δυνατόν να προκαλέσει ζημιά ως θέμα εύλογης πρόβλεψης. Δεύτερον, αν η απάντηση είναι καταφατική, κατά πόσον υπάρχουν δεδομένα που αδρανοποιούν ή περιορίζουν την έκταση αυτής της επιμέλειας. Η έννοια της επιμέλειας περιορίστηκε στο χρόνο ώστε να αναχαιτιστεί η ανεξέλεγκτη επέκταση και ένταξη των διαφόρων περιπτώσεων στην έννοια, ώστε με την έλευση και μόνο της ζημιάς να εγείρεται έστω εκ πρώτης όψεως αναζήτηση αποζημιώσεων από τρίτους, κυρίως ασφαλιστικές εταιρείες και κρατικές ή κοινωφελείς υπηρεσίες, (Stovinv.Wise
(1996)AC 923. Σήμερα, η έννοια της επιμέλειας οριοθετείται από το Caparo test, από την υπόθεση Caparo Industries plc v. Dickman
(1990)1 All E.R. 568 και τη σύγχρονη της, Marc Rich & Co. AG v. Bishop Rock Marine Co Ltd
(1996)1 AC 211, ώστε θα πρέπει:
(1)ο ενάγων να δείξει ότι εμπίπτει στα πρόσωπα που ευλόγως μπορούσαν να επηρεαστούν, ανάλογα με τη ζημιά που έγινε,
(2)ότι ενάγων και εναγόμενος βρίσκονται σε σχέση γειτνίασης («proximity») και
(3)να είναι δίκαιο, ορθό και εύλογο («fair, just and reasonable») να εναποτεθεί καθήκον επιμέλειας υπό τις περιστάσεις». Σε μια υπόθεση οδικής αμέλειας, ο ενάγων θα πρέπει να αποδείξει ότι ο εναγόμενος δεν ενήργησε ως συνετός και όχι ως ο τέλειος οδηγός. Η αμέλεια είναι συνυφασμένη με τον χρόνο, τόπο και τις υπόλοιπες συνθήκες που οδήγησαν στην οδική σύγκρουση. Σχετική είναι η απόφαση Σωκράτους ν. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 1στην οποία λέχθηκαν μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: «Η αμέλεια σύγκειται στην παράλειψη εκπληρώσεως του καθήκοντος μέριμνας και φροντίδας για την ασφάλεια άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το καθήκον φροντίδας και μέριμνας (dutyofcare) οφείλεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού, τον γείτονα, όπως επιγραμματικά αναφέρεται στην απόφαση του Λόρδου Atkin στην υπόθεση Donoghuev. Stevenson
(1932)A.C. 562. Τα συστατικά στοιχεία της αμέλειας είναι τα ίδια στο αστικό και ποινικό δίκαιο ότι διαφέρει είναι το βάρος της αποδείξεως. Το απρόσωπα προσδιοριζόμενο καθήκον προς κάθε ένα που είναι λογικά δυνατό να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού, συγκεκριμενοποιείται στα πλαίσια των γεγονότων της υποθέσεως για να αποφασισθεί: • η φύση του καθήκοντος και • όπου διαπιστώνεται η ύπαρξη του κατά πόσο ο οδηγός το έχει εκπληρώσει. Το κριτήριο της αμέλειας είναι αντικειμενικό και μέτρο ο προσεκτικός και όχι ο τέλειος οδηγός. Τέλος η πρόβλεψη συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και την λογική συνέπεια». Τόσο στην Αγγλική Νομολογία όσο και στη Νομολογία του δικού μας Ανωτάτου Δικαστηρίου, τονίσθηκε η αρχή ότι αν η δυνατότητα να προκύψει κίνδυνος είναι λογικά εμφανής, τότε το να μην πάρει ένας οδηγός τις αναγκαίες προφυλάξεις συνιστά αμέλεια, αλλά αν η δυνατότητα να προκύψει κίνδυνος είναι μόνο μια απλή πιθανότητα που δεν θα περνούσε από το νου ενός λογικού ανθρώπου, τότε το να μην πάρει ένας οδηγός πρόσθετες προφυλάξεις δεν αποτελεί αμέλεια. (Lang v. London Transport Executive
(1959)3 All E.R. 609 και Ελπινίκη Παναγιώτου ν. Γεώργιος Κυρ. Μαύρου
(1970)1 C.L.R. 215). Στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 475) κρίθηκε ότι η αμέλεια ως πραγματικό γεγονός συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες συνθήκες της κάθε υπόθεσης. Γενικά, εφόσον η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι εμφανής, η παράλειψη λήψης μέτρων προφύλαξης συνιστά αμέλεια. Η συμπεριφορά ενός οδηγού εξετάζεται και κρίνεται με βάση το επίπεδο του μέσου συνετού ανθρώπου και όχι του οδηγού που ενέχεται και ο προσδιορισμός του καθήκοντος ενός εκάστου ποικίλει ανάλογα με τα αντικειμενικά δεδομένα που επικρατούν στη σκηνή. Το καθήκον για τη λήψη μέτρων προφύλαξης μορφοποιείται ενόψει κινδύνου ο οποίος διαφαίνεται κατά λογική πρόβλεψη (Βίκης ν. Νεοφύτου
(1990)1 Α.Α.Δ. 345). Αναφορικά με το θέμα της συντρέχουσας αμέλειας το Ανώτατο Δικαστήριο ανέφερε στην υπόθεση Μαυρίδης ν. Dharaghji
(1990)1 Α.Α.Δ. 1013, ότι η ακολουθητέα διαδικασία είναι να αποφασίζεται πρώτα το κατά πόσο υπάρχει αμέλεια εναντίον του εναγομένου και εάν η απάντηση είναι καταφατική τότε να εξετάζεται με βάση το άρθρο 57 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 κατά πόσο ο ενάγων φέρει συντρέχουσα αμέλεια. Στην υπόθεση Μιχαήλ Θεράπων ν. Ιωάννου &Παρασκευαΐδης Λτδ κ.ά.
(1998)1 Α.Α.Δ. 1494 λέχθηκε ότι το βάρος απόδειξης συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα το φέρει ο εναγόμενος. Το Δικαστήριο μπορεί βέβαια να συμπεράνει την ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας από τη μαρτυρία του ίδιου του ενάγοντα ή από τα γεγονότα που στοιχειοθετούν το συμβάν όπως διαπιστώνονται από το Δικαστήριο (βλ. Elliott v. Bax Ironside [1925] 2 K.B.
- Sharpe v. Southern Railway [1925] 2 K.B.
- Bakerv. Longhurst&SonsLtd [1933] 2 K.B. 461.βλ.Επίσης Clerk&LindsellonTorts 16thEd. par. 1-156). Λέχθηκε επίσης ότι όπως και στην περίπτωση της αμέλειας έτσι και στη συντρέχουσα αμέλεια το κριτήριο για την απόδοση ευθύνης στον ίδιο τον ενάγοντα για τη βλάβη την οποία υπέστη συναρτάται με το λογικά προβλεπτό του κινδύνου έναντι του οποίου παρέλειψε να πάρει λογικές προφυλάξεις. Σχετική επίσης με το θέμα της συντρέχουσας αμέλειας είναι και η υπόθεση Νικόλας Γεωργίου Σφυρή ν. Ανδρέα Πολυκάρπου
(2005)1 Α.Α.Δ. 941 στην οποία λέχθηκε ότι ένα πρόσωπο είναι ένοχο συντρέχουσας αμέλειας αν μπορούσε λογικά να προβλέψει ότι αν δεν ενεργούσε ως ένας λογικός και συνετός άνθρωπος θα μπορούσε να προκαλούσε τραύματα στον εαυτό του. Αναφορικά με το θέμα της εκ προστήσεως ευθύνης προσώπου για τις συνέπειες αστικού αδικήματος που διαπράττεται από άλλο πρόσωπο, αυτό ρυθμίζεται από το άρθρο 13 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148. Στην υπόθεση Hellenic Mining Co. Ltd v. Galaxy Tours Ltd
(1978)1 C.L.R. 414, αποφασίστηκε ότι για την απόδοση εκ προστήσεως ευθύνης στον ιδιοκτήτη αυτοκινήτου πρέπει να καταδειχθεί ότι ο οδηγός ενεργούσε είτε ως αντιπρόσωπος είτε ως εργοδοτούμενος στο πλαίσιο της εργασίας του. Στην υπόθεση Χριστάκης Ποταμίτης κ.ά. ν. Έλενας Ιωάννου
(1992)1 Α.Α.Δ. 479, λέχθηκε ότι η εξουσιοδότηση χρήσης κινητού αντικειμένου δεν υποδηλώνει ως θέμα λογικής ή κοινής εμπειρίας και τη δημιουργία σχέσης αντιπροσώπου και αντιπροσωπευομένου αναφορικά με τη χρήση του. Συνεπώς συγκατάθεση για τη χρήση αυτοκινήτου δεν τεκμηριώνει αφ' εαυτής σχέση αντιπροσωπευομένου και αντιπροσώπου ή εργοδότη και εργοδοτουμένου, όπως άλλωστε αποφασίστηκε στη Hellenic Mining. Τέλος, στην υπόθεση Πανίκος Καθητζιώτης ν. ManocasTransportCo. Ltd
(1993)1 Α.Α.Δ. 954, λέχθηκε ότι η ύπαρξη ή μη της εκ προστήσεως ευθύνης καταδεικνύεται μετά την αξιολόγηση του αποδεικτικού υλικού. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Η αξιολόγηση της μαρτυρίας είναι άρρηκτα συνυφασμένη με την αξιοπιστία του μάρτυρα. Είναι κατ' εξοχή έργο του πρωτόδικου δικαστηρίου το οποίο είχε την ευκαιρία να ακούσει τους μάρτυρες και να παρακολουθήσει τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Έχει λεχθεί ότι η εντύπωση που ο μάρτυρας αφήνει στο Δικαστήριο είναι παράγοντας εξαιρετικής σπουδαιότητας για την κρίση της αξιοπιστίας του (βλ. C. & A. Pelekanos Assoc. Ltd v. Πελεκάνου
(1999)1 Α.Α.Δ. 1273) και πως οι γνώσεις του για τα επίδικα γεγονότα, οι αντιδράσεις και η συμπεριφορά του στο εδώλιο του μάρτυρα, σε συνδυασμό με τη μνήμη, την ειλικρίνεια και τον τρόπο αφήγησης των γεγονότων, συνιστούν καθοριστικούς για την αξιοπιστία του παράγοντες. Στην υπόθεση Ομήρου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506, υποδεικνύεται ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενο της, την ποιότητα και πειστικότητά της και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία, ενώ στην υπόθεση Χριστοφή v. Ζαχαριάδη
(2002)1 Α.Α.Δ. 401, αφού επισημάνθηκε το γεγονός ότι η μαρτυρία θα πρέπει να προσεγγίζεται με πολλή προσοχή «γιατί συμβαίνει αναξιόπιστος μάρτυρας να προκαλεί ευμενή εντύπωση και αντίστροφα», λέχθηκε πως ο τρόπος που καταθέτει ένας μάρτυρας «συνιστά και εκδηλώνει την προσωπικότητά του. Οι πνευματικές και άλλες αρετές του μάρτυρα που εξωτερικεύονται μαζί με το αφηγηματικό μέρος της μαρτυρίας του προσδίδουν κατά κανόνα αξιοπιστία στη μαρτυρία». Έχω παρακολουθήσει τους μάρτυρες στη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης έχοντας την ευκαιρία να παρακολουθήσω τις αντιδράσεις τους, φυσικές ή αφύσικες, τον τρόπο που αντιδρούσαν, τη νευρικότητα ή την επιφυλακτικότητά τους ή την ιδιοσυγκρασία που εκδήλωναν, παράγοντες που σύμφωνα με τη νομολογία έχουν ιδιαίτερη σπουδαιότητα κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας, χωρίς βεβαίως να παραγνωρίζω ότι τα πιο πάνω στοιχεία μπορούν να προσδώσουν θετικότητα στη μαρτυρία ενός μάρτυρα αλλά δεν μπορούν να αποτελέσουν τον αποκλειστικό λόγο για την αποδοχή της μαρτυρίας του. Έχω επίσης κατά νου την αρχή ότι μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς, ενώ δεν θεωρείται επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα (Χρίστου ν. Khoreva
(2002)1 Α.Α.Δ. 454). Η δε πραγματική μαρτυρία, εφόσον δεν είναι ουδέτερη, παρέχει βάση για την κρίση τόσο της αξιοπιστίας όσο και της ακρίβειας της μαρτυρίας για τις συνθήκες του ατυχήματος (Βάσος Κονναρή ν. Κυριάκου Κυριάκου
(1996)1 Α.Α.Δ. 267 και Αλέκος Κυριάκου ν. Ευαγγελίας Δημητρίου
(1997)1 Α.Α.Δ. 1362). Έχοντας υπόψη μου τα πιο πάνω προχωρώ στη συνέχεια στην αξιολόγηση των μαρτύρων. Ο Μ.Ε.1 είναι ο εξεταστής της υπόθεσης, ο οποίος μετέβη στη σκηνή του ατυχήματος και έλαβε τις αναγκαίες μετρήσεις για να συντάξει το πρόχειρο σχεδιαγράφημα το οποίο απεικονίζει την επιτόπου κατάσταση πραγμάτων και τα ευρήματά τα οποία εντόπισε εκεί και μετέφερε στο Δικαστήριο κατά τη διάρκεια της προφορικής μαρτυρίας του. Ο εν λόγω μάρτυρας άφησε πολύ καλή εντύπωση στο Δικαστήριο το οποίο έχει πεισθεί για την αντικειμενικότητα και αμεροληψία του. Παρέθεσε με σαφήνεια και πληρότητα όσα περιήλθαν στην αντίληψή του κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του και παρέθεσε στο Δικαστήριο εκείνα τα στοιχεία που άπτονται πρωτίστως της πραγματικής μαρτυρίας διαφωτίζοντας με τον τρόπο αυτό το Δικαστήριο για την εικόνα της σκηνής του ατυχήματος. Η μαρτυρία του δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέτασή του και κρίνω ότι αυτή είναι αξιόπιστη και το Δικαστήριο μπορεί να στηριχθεί σε αυτή. Ο Μ.Ε.2 είναι ο ιατρός ο οποίος εξέτασε τον ενάγοντα αμέσως μετά το ατύχημα κατά την παραμονή του τελευταίου στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Εξέτασε τον ενάγοντα σε σύντομο χρόνο μετά τον τραυματισμό του και λόγω αυτής της χρονικής εγγύτητας της εξέτασής του με τον τραυματισμό του ενάγοντα ήταν σε θέση να έχει μια πλήρη κλινική εικόνα της κατάστασης της υγείας του ενάγοντα. Κρίνω ότι πρόκειται για ένα αξιόπιστο και αντικειμενικό μάρτυρα ο οποίος άφησε θετική εντύπωση και έχει πείσει το Δικαστήριο για τη φιλαλήθεια και την ειλικρίνειά του. Η μαρτυρία του ουσιαστικά δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέτασή του και την αποδέχομαι ως αξιόπιστη. Ο Μ.Ε.3 είχε επίσης εξετάσει τον ενάγοντα την επόμενη ημέρα του ατυχήματος και βρισκόταν σε εξίσου πλεονεκτική θέση με τον Μ.Ε.2 να έχει και αυτός μια πλήρη κλινική εικόνα της κατάστασης του ενάγοντα. Τα ευρήματά του ήταν άμεσα και αξιόπιστα και η μαρτυρία του ουσιαστικά δεν διαφέρει από τα όσα διαπίστωσε και ο συνάδελφός του Μ.Ε.
- Αποδέχομαι τη μαρτυρία του ως αξιόπιστη πλην του μέρους εκείνου που αφορά τον ισχυρισμό του ότι ο ενάγων πάσχει από μεταδιασεισικό σύνδρομο γιατί κάτι τέτοιο δεν προέκυψε από τη μαρτυρία του Μ.Ε.2 ούτε και από όσα ανέφερε ο ενάγων. Ο Μ.Ε.4 είναι ο ενάγων. Το Δικαστήριο παρακολούθησε με ιδιαίτερη προσοχή τον ενάγοντα κατά την παρουσία του στο εδώλιο του μάρτυρα, λόγω της ιδιότητας του ως ένας από τους εμπλεκόμενους οδηγούς στο επίδικο ατύχημα και κρίνω ότι και αυτός άφησε θετική εικόνα στο Δικαστήριο παρά το γεγονός ότι όσον αφορά τις συνθήκες του ατυχήματος δεν ήταν σε θέση λόγω του τραυματισμού του να αναφέρει στο Δικαστήριο τι ακριβώς συνέβη. Δεν παραγνωρίζω βεβαίως ότι κάποιες από τις θέσεις και αξιώσεις του δεν γίνονται αποδεκτές από το Δικαστήριο για τους λόγους που εξηγώ πιο κάτω, κρίνω όμως ότι γενικά η παρουσία του ήταν θετική και η μαρτυρία του γίνεται αποδεκτή. Ειδικότερα δεν αποδέχομαι τον ισχυρισμό του ότι λόγω του τραυματισμού του δεν μπορεί να ασχοληθεί πλέον με τις υποβρύχιες καταδύσεις και τον αλεξιπτωτισμό γιατί αυτός ο ισχυρισμός του δεν έχει υποστηριχθεί από εξειδικευμένη ιατρική μαρτυρία και δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Δεδομένης της αξιολόγησης των μαρτύρων όπως αναφέρθηκε πιο πάνω καταλήγω στα ακόλουθα τα οποία αποτελούν ευρήματα του Δικαστηρίου: ο ενάγων στις 19.4.2011 και περί ώρα 11:50 το μεσημέρι οδηγούσε τη μοτοσυκλέτα με αριθμό εγγραφής XXXXX06 επί της Λεωφ. Αρχ. Μακαρίου Γ' στη Λευκωσία. Κατά τον ίδιο χρόνο ο εναγόμενος αρ. 1 οδηγούσε το αυτοκίνητο με αριθμό εγγραφής XXXXX16 επί της ως άνω λεωφόρου με πρόθεση να στρίψει δεξιά σε σχέση με την πορεία του προς την οδό Ιωάννη Κληρίδη. Το εν λόγω όχημα ανήκει στην εναγόμενη αρ. 2 εταιρεία. Η ορατότητα σε εκείνο το σημείο είναι 80μ. και από τις 2 κατευθύνσεις. Η Λεωφ. Μακαρίου είναι δρόμος διπλής κατεύθυνσης πλάτους 12μ. με τέσσερις λωρίδες κυκλοφορίας, δύο σε κάθε κατεύθυνση πλάτους η κάθε μια 3μ. Η σύγκρουση επεσυνέβη στην αριστερή από τις δύο λωρίδες κυκλοφορίες που υπήρχαν στην κατεύθυνση την οποία τηρούσε ο ενάγων. Το όχημα το οποίο οδηγούσε ο εναγόμενος αρ. 1 είχε υποστεί ζημιές στην αριστερή του πλευρά στο σημείο μεταξύ του αριστερού μπροστινού τροχού και της πόρτας του συνοδηγού ενώ οι ζημιές της μοτοσυκλέτας του ενάγοντα ήταν στο μπροστινό της μέρος. Το σημείο σύγκρουσηςσημειώθηκε με το σημείο Χ επί του πρόχειρου σχεδιαγραφήματος Τεκμήριο 1 και αυτό υποδείχθηκε από τον εναγόμενο 1 και σε αυτό οδηγούν και τα ίχνη τριβής επί της ασφάλτου που προκλήθηκαν από την μοτοσυκλέτα την οποία οδηγούσε ο ενάγων. Αποδέχομαι ότι το σημείο σύγκρουσης είναι το σημείο το οποίο αναφέρθηκε από τον Μ.Ε.1 και το οποίο εμφαίνεται στο Τεκμήριο 1 το οποίο ετοιμάστηκε από τον εν λόγω μάρτυρα. Το σημείο σύγκρουσης βρίσκεται σε απόσταση 4μ. δεξιότερα από τη διαχωριστική γραμμή η οποία βρίσκεται στο κέντρο και χωρίζει τις 2 κατευθύνσεις της Λεωφόρου. Ο ενάγων μετά το ατύχημα διεκομίστηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου κρατήθηκε για 24 ώρες για νοσηλεία. Εξετάστηκε από τον ιατρό Δρα Λοΐζου ο οποίος διαπίστωσε ότι παρουσίαζε κρανιοεγκεφαλική κάκωση με συμπτώματα περιτραυματικής αμνησίας, ζαλάδες, κεφαλαλγία και ναυτία, τα οποία περιγράφονται στο ιατρικό πιστοποιητικό Τεκμήριο
- Είχε επίσης εκχύμωση και οίδημα στην περιοχή του δεξιού ζυγωματικού. Του έγινε ακτινολογικός έλεγχος ο οποίος δεν έδειξε κάτι το ιδιαίτερο. Λόγω της αυχεναλγίας του τοποθετήθηκε αυχενικό κολάρο και στις 20.4.2011 εξήλθε από το Νοσοκομείο με οδηγίες για φυσιοθεραπεία όσον αφορά τον αυχένα και επανεκτίμηση στα εξωτερικά ιατρεία. Του χορηγήθηκε επίσης άδεια απουσίας από την εργασία του όπως προκύπτει από το Τεκμήριο 10 για περίοδο 15 ημερών. Στις 20.4.2011 όταν εξήλθε από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας εξετάστηκε από τον ιατρό Δρα Σιμόπουλο ο οποίος διαπίστωσε ότι είχε μια ελαφρά αστάθεια στη βάδιση, είχε υποστεί κρανιοεγκεφαλική κάκωση με απώλεια συνείδησης, παρουσίαζε μετατραυματική αμνησία, είχε πονοκεφάλους και ζαλάδες και διάστρεμμα του αυχένα ο οποίος παρουσίαζε μυϊκό σπασμό και δυσκαμψία. Του δόθηκαν αντιφλεγμονώδη και μυοχαλαρωτικά φάρμακα και ακολούθησε φυσιοθεραπευτική αγωγή με 12 επισκέψεις στον φυσιοθεραπευτή και μέχρι τις 31.5.2011η κατάστασή του είχε βελτιωθεί και ένιωθε αρκετά πιο καλά. Επανεξετάστηκε από τον Δρα Σιμόπουλο 4 μήνες μετά το ατύχημα και εξακολουθούσε να παρουσιάζει δυσκαμψία στον αυχένα και παραπονιόταν για εύκολη κόπωση, περιοδικούς πονοκεφάλους και ζάλη. Κατά την τελευταία του εξέταση τον Νοέμβριο 2017 από τον ιατρό Σιμόπουλο διαπιστώθηκε ότι υπήρχαν εκφυλιστικές αλλοιώσεις σε πολλαπλά επίπεδα στην αυχενική μοίρα οι οποίες επηρεάζουν τη ζωή του ενάγοντα προκαλώντας του εύκολη κόπωση στη βαριά φόρτιση και περιοδικούς πονοκεφάλους και δυσκαμψία στον αυχένα. Τα συμπτώματα αυτά όταν είναι έντονα αντιμετωπίζονται με φαρμακευτική ή φυσιοθεραπευτική αγωγή ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ Στην παρούσα υπόθεση, ενόψει των δεδομένων στη σκηνή του ατυχήματος ως αυτά έχουν εκτεθεί πιο πάνω, κρίνω ότι υπήρχαν συνθήκες κάτω από τις οποίες ο εναγόμενος αρ. 1 όφειλε να λάβει τέτοια μέτρα προφύλαξης και συγκεκριμένα να μην είχε εισέλθει στη λωρίδα κυκλοφορίας του ενάγοντος. Είχε ορατότητα περί τα 80μ. και εάν είχε την προσοχή του στραμμένη προς την κατεύθυνση στην οποία οδηγούσε ο ενάγων θα τον είχε εντοπίσει έγκαιρα και δεν θα εισερχόταν σε αυτή πριν να βεβαιωθεί ότι η πορεία ήταν ελεύθερη και ήταν ασφαλές να πράξει τούτο. Το επίδικο ατύχημα όπως προκύπτει από την ενώπιον του Δικαστηρίου αποδεκτή μαρτυρία συνέβηκε στη λωρίδα κυκλοφορίας την οποία τηρούσε ο ενάγων. Ο ενάγων είχε δικαίωμα χρήσης της λωρίδας την οποία χρησιμοποιούσε κατά τον κρίσιμο χρόνο και είχε προτεραιότητα σε σχέση με το όχημα το οποίο οδηγούσε ο εναγόμενος αρ. 1 και το οποίο επιχείρησε στροφή δεξιά εισερχόμενο στη λωρίδα κυκλοφορίας του ενάγοντος. Κρίνω ότι ο εναγόμενος αρ. 1 με την είσοδό του στη λωρίδα κυκλοφορίας του ενάγοντος παρενέβαλε εμπόδιο στην πορεία του ενάγοντος αποκόπτοντας έτσι την πορεία του τελευταίου και υπό αυτές τις συνθήκες κρίνω ότι υπήρξε αμελής. Συνεπώς κρίνω ότι η πλευρά του ενάγοντα με τη μαρτυρία την οποία προσκόμισε κατόρθωσε να αποδείξει ότι ο εναγόμενος αρ. 1 υπήρξε αμελής και φέρει ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος. Οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι την αποκλειστική ή/και συντρέχουσα ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος φέρει ο ενάγων. Ενόψει αυτού του ισχυρισμού το Δικαστήριο αφού διαπίστωσε ότι υπάρχει αμέλεια του εναγόμενου θα προχωρήσει στη συνέχεια να ερευνήσει κατά πόσο υπό τις περιστάσεις αποδείχθηκε συντρέχουσα αμέλεια του ενάγοντα. Όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω το βάρος απόδειξης της ύπαρξης συντρέχουσας αμέλειας φέρει η πλευρά του εναγόμενου (Μιχαήλ Θεράπων ν. Ιωάννου& Παρασκευαΐδης Λτδ κ.ά.). Το Δικαστήριο μπορεί βέβαια να συμπεράνει την ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας από τη μαρτυρία του ίδιου του ενάγοντα ή από τα γεγονότα που στοιχειοθετούν το συμβάν. Έχοντας υπόψη μου ότι το ατύχημα συνέβηκε στην πορεία την οποία νομίμως τηρούσε ο ενάγων κατά τον επίδικο χρόνο καθώς και ότι οι εναγόμενοι δεν παρουσίασαν οποιαδήποτε μαρτυρία κρίνω ότι οι εναγόμενοι δεν απέσεισαν το βάρος απόδειξης του ισχυρισμού τους ότι ο ενάγων φέρει συντρέχουσα αμέλεια για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος. Κρίνω επίσης ότι μόνο το γεγονός ότι ο ενάγων είχε ορατότητα περί τα 80μ. σε σχέση με την πορεία του δεν μπορεί να στηρίξει συμπέρασμα ότι αυτός μπορούσε λογικά να προβλέψει ότι ο εναγόμενος αρ. 1 θα του απέκοπτε την πορεία του. Συνεπώς κρίνω ότι ο ενάγων δεν φέρει οποιαδήποτε συντρέχουσα αμέλεια και ότι την αποκλειστική ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος φέρει ο εναγόμενος αρ.
- ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων, του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και των απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο ενάγων συνεπεία του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος τους είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Στην υπόθεση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789 επισημαίνεται η αναγκαιότητα φιλελευθεροποίησης των αποζημιώσεων και ο ανθρώπινος πόνος και δυσχέρεια πρέπει να αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη ευαισθησία. Επίσης οι αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου αποκαλύπτουν σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο. Σταθερή είναι όμως η αρχή του δικαίου ότι οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία του αδικοπραγούντα αλλά την αποκατάσταση του θύματος. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων(Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66). Είναι νομολογημένο ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με το ύψος των γενικών αποζημιώσεων δεν αποτελούν προηγούμενο αλλά είναι μόνο καθοδηγητικές (Παναγή ν. Θεοδώρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 1303 και Χαριλάου ν. Νικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ. 1460). Στην υπόθεση Γιαννάκης Ερωτοκρίτου κ.ά. ν. Μιχάλη Καραολή
(1998)1 Α.Α.Δ. 445 επισημάνθηκε ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Στην υπόθεση Γρηγόρης Κεζαρίδης ν. Κώστα Κωνσταντίνου
(2007)1 Α.Α.Δ. 1373για σοβαρό διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, κακώσεις στην κεφαλή και εγκεφαλική διάσειση επιδικάσθηκαν γενικές αποζημιώσεις ύψους ΛΚ6.000. Χαρακτηρίστηκαν ως πλησιάζουσες στο ανώτατο όριο της αποζημίωσης που θα μπορούσε δικαίως να επιδικαστεί υπέρ του ενάγοντος όχι όμως σε βαθμό που να καθιστά την περίπτωση κατάλληλη για παρέμβαση του Εφετείου προς μείωσή τους. Στην υπόθεση Ανδρέας Νεοκλέους ν. SimonJohnWorley
(2001)1 Α.Α.Δ. 652 για βαρύ διάστρεμμα αυχένα το Ανώτατο Δικαστήριο αύξησε σε ΛΚ3.500 το ποσό των γενικών αποζημιώσεων. Στην υπόθεση Αρετούλλα Μερακλή και άλλος ν. Αυγερινού Ταλιώτη
(1997)1 Α.Α.Δ. 1148, το Ανώτατο Δικαστήριο μείωσε το επιδικασθέν ποσό σε ΛΚ1.500 για θλάση αυχένα και μωλωπισμό του ώμου. Λόγω προϋπαρχόντων οστεοαρθρωτικών αλλοιώσεων επιδεινώθηκαν οι επώδυνες κακώσεις των μαλακών μορίων. Ο εφεσίβλητος αποθεραπεύθηκε πλήρως σε κάπως μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τη συνήθη περίοδο που χρειάζεται για αποθεραπεία παρόμοιων κακώσεων. Στην υπόθεση Χαραλάμπους ν. Αβραάμ
(1999)1 Α.Α.Δ. 1441 η οποία αφορούσε διάστρεμμα αυχένα και τραύμα στη κεφαλή όπου προκλήθηκε εγκεφαλική διάσειση και ανάπτυξη μετατραυματικού συνδρόμου και υπήρξε και παροδική απώλεια συνειδήσεως, επικυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο η απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου σύμφωνα με την οποία επιδικάστηκε το ποσό των ΛΚ2.500 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Το Ανώτατο Δικαστήριο επικυρώνοντας την πρωτόδικη απόφαση παρατήρησε ταυτόχρονα ότι το ποσό περιείχε στοιχεία γενναιοδωρίας. Λαμβάνοντας υπόψη το είδος και τη φύση των σωματικών βλαβών του ενάγοντος, τη διάρκεια της περιόδου των 15 ημερών που βρισκόταν με αναρρωτική άδεια και έφερε αυχενικό κολάρο καθώς και το ότι έκανε μία σειρά από 12 επισκέψεις σε φυσιοθεραπευτή και 40 ημέρες μετά τον τραυματισμό του, ήτοι μέχρι την 31.5.2011 η ιατρική του εικόνα παρουσίασε σημαντική βελτίωση χωρίς να έχουν μείνει οποιαδήποτε κατάλοιπα από τον τραυματισμό του, κρίνω ότι το ποσό των €4.500 αποτελεί δίκαιη και εύλογη αποζημίωση για τις σωματικές βλάβες, τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη ο ενάγων. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ: Με βάση την επί του θέματος νομολογία η απόδειξη των ειδικών αποζημιώσεων κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Ο ενάγων έχει το βάρος να αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα ποσά που διεκδικεί και τα οποία έχει δικογραφήσει. Οι ζημιές πρέπει να αποδεικνύονται με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία (Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου
(1996)1 Α.Α.Δ. 1157, Παναγιώτου ν. Φραγκίσκου κ.ά.
(1999)1 Α.Α.Δ. 687). Η νομολογία είναι σαφέστατη ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει, όχι μόνο να εξειδικεύονται στα δικόγραφα, αλλά και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα (Χαραλάμπους ν. Χαραλάμπους (Αρ. 2)
(2012)1 Α.Α.Δ. 753). Στην πιο πάνω υπόθεση Ηρακλέους ν. Πίτρου αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Aπόκειται στον ενάγοντα σε κάθε περίπτωση να αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα κονδύλια που συνιστούν ειδική ζημιά. Και τα οποία έχει προηγουμένως συμπεριλάβει στο δικόγραφο του. Τι ακριβώς είναι η ζημιά αυτή και πως διαφοροποιείται από την γενική ζημιά μας διευκρινίζει η κλασσική απόφαση του Λόρδου Goddard στην BritishTransportCommission v. Gourley [1956] A.C. 185,206. H απόδειξη ειδικών ζημιών κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Oίδιοςδικαστήςστην Bonham-Carterv. HydeParkHotelLtd.
(1948)64 T.L.R. 177, 178 είπε: "Plaintiffs must understand that if they bring actions for damages it is for them to prove their damage; it is not enough to write down the particulars, and, so to speak, throw them at the head of the court, saying "This is what I have lost, I ask you to give me these damages". They have to prove it." H παρατήρηση αυτή αναφέρθηκε επιδοκιμαστικά στην κατοπινή υπόθεση Domsalla v. Barr [1969] 3 All E.R. 487». Στην παρούσα υπόθεση ο ενάγων αξιοί ως ειδικές ζημιές τα πιο κάτω ποσά: (α) €1.000 για την αξία της μοτοσυκλέτας ΚΤΑ906 και €35,00 για τη ρυμούλκησή της, (β) €362,96 για νοσήλια, ιατρικές εκθέσεις, επισκέψεις στον Δρα Σιμόπουλο και φάρμακα, (γ) €85,00 για την έκδοση αστυνομικής έκθεσης, (δ) €420,00 για έξοδα φυσιοθεραπείας και (ε) €400,00 ως αξία κράνους, σακακιού και κινητού. Δηλώθηκε κατά την πορεία της ακροαματικής διαδικασίας ότι αποτελεί παραδεκτό γεγονός ότι η αξία της μοτοσυκλέτας ήταν €900,00, ότι ο ενάγων κατέβαλε το ποσό των €20,00 για φάρμακα και το ποσό των €420,00 ως έξοδα φυσιοθεραπείας καθώς επίσης ότι κατέβαλε το ποσό των €18,79 στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Το συνολικό ποσό των €1.340,79 που αφορά μέρος των ειδικών ζημιών είναι κοινώς παραδεκτά και συνεπώς ο ενάγων δικαιούται να του επιδικασθούν. Ο ενάγων διεκδικεί επίσης τα ποσά τα οποία κατέβαλε στον ιατρό Σιμόπουλο. Για απόδειξη αυτού του ποσού κατέθεσε στη διαδικασία ως Τεκμήρια 13 και 14 αντίστοιχα, δύο αποδείξεις του ιατρού Σιμόπουλου. Η πρώτη για το ποσό των €225,00 για την ετοιμασία της ιατρικής του έκθεσης και η δεύτερη για το ποσό των €50,00 για την εξέταση αντίστοιχα. Ο κ. Ιωαννίδης δεν αμφισβήτησε την πληρωμή των ως άνω ποσών, εισηγήθηκε όμως ότι αυτά δεν ήταν αναγκαία και για τον λόγο αυτό ο ενάγων δεν δικαιούται να του αποδοθούν. Αναφορικά με το δικαιολογημένο της αναζήτησης επιπλέον ιατρικής γνώμης και θεραπείας σχετική είναι η υπόθεση Αντωνίτσα Φιλίππου κ.ά. ν. Νίκου Παναγή κ.ά.
(2000)1 Α.Α.Δ. 1275, στην οποία λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Το δικαιολογημένο της αναζήτησης ιατρικής γνώμης και, παρεπόμενα, θεραπείας από το θύμα αστικού αδικήματος εξετάζεται κάτω από πλατιά σκοπιά. Είναι παραδεκτή, γενικά, η αναζήτηση ιατρικής γνώμης για την κατάσταση της υγείας του θύματος. Το εύλογο της αναζήτησης ιατρικής συμβουλής είναι, όπως διαπιστώνεται στην Κωνσταντίνου ν. Φιλίππου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1110, το κριτήριο για το παραδεκτό της δαπάνης, την οποία επωμίζεται ο τραυματισθείς - (βλ. Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη, Π.Ε. 8452 και 8463, 24/4/1996). Ιατρική θεραπεία, περιλαμβανομένης και της υποβολής του ασθενούς σε χειρουργική επέμβαση, μπορεί να αναληφθεί και στο εξωτερικό, όπως εξηγείται στην Dieti v. Loizides
(1978)1 C.L.R.
- Το λελογισμένο της δαπάνης είναι το κριτήριο για την ανάκτησή της, όπως εξηγείται στην απόφαση του Εφετείου, που δόθηκε από τον Τριανταφυλλίδη, Π., παραπέμποντας, προς τούτο, στο σύγγραμμα McGregoronDamages, 13th ed., p. 761, para.
- Σύμφωνα με την απόφαση του Εφετείου στη Μιχαηλίδης ν. Κακουλλή και άλλων
(1992)1 Α.Α.Δ. 674, η γνώμη των ιατρών του θύματος του αστικού αδικήματος για την αποθεράπευσή του άπτεται άμεσα του ευλόγου της δαπάνης η οποία καταβάλλεται. Αυτό εξηγείται στη Rubens v. Walker
(1946)S.C. 215, 216, η οποία αναφέρεται επιδοκιμαστικά στη Μιχαηλίδης, (ανωτέρω). Η υποχρέωση του θύματος του αστικού αδικήματος προς μετριασμό της ζημίας δεν ευρίσκει έρεισμα στον τομέα της ιατρικής δαπάνης, στο βαθμό και έκταση που ανευρίσκει σε άλλους τομείς. Αυτό προκύπτει από τη θεώρηση της νομολογίας, ως προς την ανάκτηση ιατρικών εξόδων, από το McGregoronDamages,FifteenthEdition, βλ. παράγραφο 1497 κ.ε. Όπως αναφέρεται στον Ogus - The Law of Damages, 1973, p. 174, η υποχρέωση του θύματος αστικού αδικήματος προς μετριασμό της ζημίας δεν τυγχάνει, όπως διαφαίνεται από τη νομολογία, αυστηρής εφαρμογής, σε σχέση με τις επιλογές για την αντιμετώπιση των κακώσεων που το θύμα υφίσταται. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο πάσχων γνωρίζει καλύτερα από κάθε άλλο τις συνέπειες των κακώσεων στην υγεία του. Δεύτερο, το θύμα δικαιούται να αναζητήσει το καλύτερο δυνατό για την αποκατάσταση της υγείας του. Το θέμα δεν είναι η επιδιόρθωση αντικειμένου, αλλά η αποκατάσταση της υγείας του ανθρώπου και ό,τι αυτή συνεπάγεται για τον άνθρωπο». Στην παρούσα υπόθεση, έχοντας υπόψη μου όσα ανέφερε ο ενάγων ότι κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας τον είχε επισκεφθεί ιατρός μόνο μία φορά και ότι ο ίδιος μετά την αποχώρησή του από το Νοσοκομείο δεν ένιωθε καλά, κρίνω ότι δικαιολογημένα αναζήτησε την ιατρική συμβουλή του Δρα Σιμόπουλου στον οποίο κατέβαλε το συνολικό ποσό των €275,00 το οποίο δικαιούται να του επιδικαστεί. Κρίνω επίσης ότι ο ενάγων δεν παρουσίασε οποιαδήποτε σχετική μαρτυρία και δεν κατόρθωσε να αποδείξει με την αυστηρότητα που απαιτεί η νομολογία το ποσό των €400,00 το οποίοι διεκδικεί ως η αξία του κράνους, του σακακιού και του κινητού του ούτε ότι κατέβαλε το ποσό των €85,00 για την ετοιμασία αστυνομικής έκθεσης για το επίδικο ατύχημα και συνεπώς τα εν λόγω κονδύλια δεν μπορούν να του επιδικασθούν. Έχοντας υπόψη μου τα πιο πάνω κρίνω ότι ο ενάγων έχει αποδείξει ως ειδικές αποζημιώσεις το ποσό των €1.633,79 το οποίο δικαιούται να του επιδικασθεί. ΤΟΚΟΣ Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου (άρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 και Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 475). ΚΑΤΑΛΗΞΗ Στη βάση των πιο πάνω ευρημάτων κρίνω ότι ο ενάγων έχει αποδείξει την υπόθεσή του εναντίον του εναγομένου αρ. 1 στο βαθμό που απαιτείται στα πλαίσια πολιτικών υποθέσεων (Loizou v. Soleas
(1983)1 C.L.R. 982 και Antoniou v. Anayiotos
(1983)1 C.L.R. 648) και δικαιούται να εκδοθεί απόφαση υπέρ του. Σε σχέση με την ισχυριζόμενη εκ προστήσεως ευθύνη της εναγομένης αρ. 2 εταιρείας, πέρα από το γεγονός ότι αυτή είναι η ιδιοκτήτρια του οχήματος το οποίο οδηγούσε ο εναγόμενος αρ. 1, ο ενάγων δεν προσκόμισε οποιαδήποτε μαρτυρία ικανή να αποδείξει τον εν λόγω ισχυρισμό του ότι η εναγόμενη αρ. 2 εταιρεία είναι στην παρούσα περίπτωση εκ προστήσεως υπεύθυνη. Η ύπαρξη απλώς της ιδιοκτησίας του οχήματοςτο οποίο οδηγούσε ο εναγόμενος αρ. 1 κρίνω ότι δεν είναι ικανοποιητική για να στοιχειοθετήσει την ύπαρξη σχέσης αντιπροσώπου και αντιπροσωπευόμενου αναφορικά με τη χρήση του οχήματος XXXXX16 και την εκ προστήσεως ευθύνη της εναγομένης αρ. 2 και η αγωγή εναντίον της δεν μπορεί παρά να απορριφθεί. Για τους πιο πάνω λόγους εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντος και εναντίον του εναγομένου αρ. 1 για το ποσό των €4.500 ως Γενικές Αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από 13.1.2012 ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής μέχρι εξοφλήσεως πλέον για το ποσό των €1.633,79 ως Ειδικές Αποζημιώσεις με επιτόκιο το ½ του νόμιμου τόκου από 19.4.2011 ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος μέχρι εξοφλήσεως. Τα έξοδα όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου 1 στην κλίμακα επιτυχίας της αγωγής ήτοι στην κλίμακα €2.000 - €10.000. Η αγωγή εναντίον της εναγομένης αρ. 2 απορρίπτεται. Λόγω του γεγονότος ότι η υπεράσπιση της εναγομένης αρ. 2 ήταν κοινή με τον εναγόμενο αρ. 1 κρίνω δίκαιο να μην επιδικάσω έξοδα υπέρ της. (Υπ.) ............. Γιώργος Χρ. Φούλιας Επαρχιακός Δικαστής ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο