ANHΛΙΚΟΥ Β.Σ. ΔΙΑ ΜΕΣΩ ΤΟΥ Γ.Σ. ΠΑΤΕΡΑ ΤΟΥ ΚΑΙ Α.Π. ΜΗΤΕΡΑΣ ΤΟΥ ν. ΒΟΥΡΒΟΥΛΑΚΗΣ ΚΑΙ ΛΕΒΑΝΤΗΣ (ΨΥΧΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΚΥΠΡΟΥ) ΛΤΔ, Αρ. Αγωγής: 4364/2010, 23/

ANHΛΙΚΟΥ Β.Σ. ΔΙΑ ΜΕΣΩ ΤΟΥ Γ.Σ. ΠΑΤΕΡΑ ΤΟΥ ΚΑΙ Α.Π. ΜΗΤΕΡΑΣ ΤΟΥ ν. ΒΟΥΡΒΟΥΛΑΚΗΣ ΚΑΙ ΛΕΒΑΝΤΗΣ (ΨΥΧΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΚΥΠΡΟΥ) ΛΤΔ, Αρ. Αγωγής: 4364/2010, 23/10/2018 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2018:A563 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Δ. Θεοδώρου, Ε.Δ Αρ. Αγωγής: 4364/2010 Μεταξύ: ANHΛΙΚΟΥ Β.Σ. ΔΙΑ ΜΕΣΩ ΤΟΥ Γ.Σ. ΠΑΤΕΡΑ ΤΟΥ ΚΑΙ Α.Π. ΜΗΤΕΡΑΣ ΤΟΥ ΟΙ ΟΠΟΙΟΙ ΑΣΚΟΥΝ ΑΠΟ ΚΟΙΝΟΥ ΤΗΝ ΓΟΝΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ ΑΥΤΟΥ Ενάγοντες ΚΑΙ ΒΟΥΡΒΟΥΛΑΚΗΣ ΚΑΙ ΛΕΒΑΝΤΗΣ (ΨΥΧΑΓΩΓΙΚΑ ΠΑΡΚΑ ΚΥΠΡΟΥ) ΛΤΔ Εναγομένης Ημερομηνία: 23 Οκτωβρίου, 2018 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κα Ζαχαρία. Για την Εναγόμενη: κα Αρκάδη. ΑΠΟΦΑΣΗ Η απαίτηση Με την υπό των ως άνω τίτλο και αριθμό αγωγή, ο ανήλικος Ενάγοντας, διά μέσου των γονέων του (στο εξής «ο Ενάγοντας») επιζητεί την επιδίκαση γενικών και ειδικών αποζημιώσεων για πόνο, ταλαιπωρία και απώλεια των απολαύσεων και χαρών της ζωής συνεπεία τραυματισμού που, ως ισχυρίζεται, υπέστη καθ' ον χρόνο βρισκόταν στις εγκαταστάσεις του ψυχαγωγικού πάρκου με την επωνυμία Volta Fun Club (στο εξής «ο παιδότοπος») της Εναγόμενης εταιρείας (στο εξής «η Εναγόμενη»), ο οποίος λειτουργούσε στο εμπορικό κέντρο γνωστό ως The Mall of Cyprus (στο εξής «το Mall») στη Λευκωσία. Είναι η δικογραφημένη θέση του Ενάγοντα ότι, στις 4/1/2009, καθ' ον χρόνο βρισκόταν στον παιδότοπο, χωρίς οι γονείς του και ειδικότερα η μητέρα του, με την οποία μετέβηκε στον παιδότοπο, να έχει δικαίωμα εισόδου σ' αυτόν, οι υπάλληλοι και/ή αντιπρόσωποι της Εναγόμενης δεν υπέδειξαν την εύλογη φροντίδα, επιμέλεια και επίβλεψη έναντι του και/ή δεν του προσέφεραν ασφαλή χώρο για παιχνίδι, με αποτέλεσμα να επισυμβεί ατύχημα συνεπεία του οποίου τραυματίστηκε στο δεξί άνω άκρο το οποίο και υπέστη υπερκονδύλιο κάταγμα, για τη θεραπεία του οποίου κρατήθηκε για νοσηλεία στο ορθοπεδικό τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και υπό γενική αναισθησία υπεβλήθη σε κλειστή ανάταξη και τοποθέτηση γύψινου νάρθηκα. Πάντα στη βάση των δικογραφημένων θέσεων του Ενάγοντα, τούτος συνέχισε να επισκέπτεται το νοσοκομείο ως εξωτερικός ασθενής μέχρι και τις 11/2/2009 όταν και του δόθηκαν οδηγίες για έναρξη κινησιοθεραπείας για βελτίωση της κινητικότητας του επηρεασμένου άνω άκρου του. Είναι περαιτέρω η θέση του Ενάγοντα ότι, συνεπεία του τραύματος που υπέστη, μελλοντικά, πιθανό να υποστεί παραμόρφωση του αγκώνα του και να χρήζει περαιτέρω θεραπείας ή να προκληθεί σε αυτό σχετική μόνιμη βλάβη. Τέλος, ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι, «λόγω του τραυματισμού του και της βλάβης που υπέστη και τον φόβο του κλείστηκε στον εαυτό του και ζητά τη μητέρα του συνεχώς, περιορίστηκε το παιχνίδι του και έχει φόβο για τραυματισμό». Στη βάση όλων των ανωτέρω και αφού δικογραφικά παραθέτει 10 λεπτομέρειες ισχυριζόμενης αμέλειας της Εναγόμενης, επιζητεί τις πιο πάνω αιτούμενες θεραπείες. Η Υπεράσπιση Η Εναγόμενη, με την Υπεράσπιση της, αφού αρχικά αποδέχεται την ιδιότητα της εταιρείας που λειτουργούσε, κατά τον ουσιώδη χρόνο, τον παιδότοπο και ότι, έναντι αμοιβής, προσέφερε υπηρεσίες ψυχαγωγίας παρέχοντας άδεια ή προσκαλώντας παιδιά για να παίξουν στα παιχνίδια του παιδότοπου, και αφού επίσης αποδέχεται ότι κατά τις 4/1/2009 ο Ενάγοντας επισκέφθηκε τον παιδότοπο περί τις 15:00 και εγκατέλειψε τούτο περί τις 15:30, ισχυρίζεται ότι ο όποιος επικαλούμενος από τον Ενάγοντα τραυματισμός του, δεν επεσυνέβη στον παιδότοπο και ότι ο ισχυρισμός της αυτός μπορεί ευκόλως να επιβεβαιωθεί από το περιεχόμενο της καταγραφής κλειστού κυκλώματος βιντεοσκόπησης των εγκαταστάσεων του παιδότοπου, όπου και φαίνεται τούτος (ο Ενάγοντας) να εγκαταλείπει τον παιδότοπο σώος και αβλαβής. Ακολούθως, η Υπεράσπιση καταπιάνεται με περιστατικό δημοσίευσης σχετικού άρθρου σε εφημερίδα παγκύπριας κυκλοφορίας και στις ενέργειες της Εναγόμενης προς αντιμετώπιση του, καθώς επίσης και με τη μετέπειτα έρευνα που διενεργήθηκε από λειτουργό του Υπουργείου Εργασίας, κατόπιν, προφανώς, σχετικής καταγγελίας των γονέων του Ενάγοντα. Ως προς τις δικογραφημένες αιτιάσεις του Ενάγοντα, η Εναγόμενη ισχυρίζεται ότι έλαβε όλα τα αναγκαία, λογικά και επαρκή μέτρα ασφαλείας, καθώς και όλες τις προφυλάξεις για την προστασία και ασφάλεια του Ενάγοντα, χωρίς να τον εκθέσει σε οποιονδήποτε κίνδυνο ή προβλεπτό κίνδυνο και ότι όλα τα παιχνίδια με τα οποία ασχολήθηκε ήταν ασφαλή και υπό τη συνεχή καθοδήγηση και επιτήρηση στον βαθμό που ήταν τούτο απαιτητό. Ακολούθως προβάλλει τη θέση ότι ο παιδότοπος είχε τύχει σχετικής πιστοποίησης από τον Ελληνικό Οργανισμό Πιστοποίησης, αλλά και το Υπουργείο Εργασίας, πάντα σε σχέση με την καταλληλότητα και ασφάλεια του, και στη βάση των ανωτέρων αρνείται όλες τις επικαλούμενες λεπτομέρειες αμέλειας από πλευράς του Ενάγοντα, προβάλλοντας επίσης τη θέση ότι ο παιδότοπος ήταν εναρμονισμένος με ό,τι ορίζει η μελέτη εκτίμησης και διαχείρισης κινδύνων, η οποία παραδόθηκε στο Υπουργείο Εργασίας. Πάντα προς Υπεράσπιση της, η Εναγόμενη ισχυρίζεται ότι ο παιδότοπος εργοδοτούσε προσωπικό άρτια εκπαιδευμένο και τούτο ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής παραμονή και διακίνηση των φιλοξενούμενων προσώπων. Δικογραφείται ακόμα ότι, η Εναγόμενη ακολουθούσε, κατά γράμμα, τους κανονισμούς ασφαλείας και ότι το προσωπικό που εργοδοτούσε εκπαιδεύτηκε κατάλληλα καθώς επίσης και ότι η ποιότητα των παιχνιδιών ήταν η ενδεδειγμένη υπό τις περιστάσεις, έχοντας προς τούτο τοποθετήσει και ειδικές πινακίδες προς ενημέρωση των επισκεπτών. Επίσης ότι, η Εναγόμενη γενικότερα ακολουθούσε ειδικό πρόγραμμα ασφάλειας και υγείας και λάμβανε όλα τα προβλεπόμενα μέτρα για την ασφάλεια των επισκεπτών και γενικότερα όσων χρησιμοποιούσαν τον χώρο. Διαζευκτικά των πιο πάνω θέσεων της και/ή υπό μορφή περαιτέρω Υπεράσπισης, η Εναγόμενη παραθέτει 8 λεπτομέρειες ισχυριζόμενης αμέλειας του Ενάγοντα εναποθέτοντας στην ουσία σε αυτόν την ευθύνη για τον όποιο τυχόν τραυματισμό υπέστη καθ' ον χρόνο έπαιζε στον παιδότοπο. Τέλος, επαναλαμβάνει τη βασική της θέση ότι, οι ισχυριζόμενες από τον Ενάγοντα σωματικές βλάβες προκλήθηκαν είτε πριν την είσοδό του στον παιδότοπο είτε μετά την αναχώρησή του από εκεί. Στη βάση των ανωτέρων επιζητεί την απόρριψη της αγωγής και την καταδίκη του Ενάγοντα στα έξοδα. Οι εκδοχές των μερών Η εκδοχή του Ενάγοντα Στη βάση των δικογραφημένων θέσεων του, αλλά και των μαρτύρων που παρουσιάστηκαν προς υποστήριξη της αγωγής, ο Ενάγοντας (ηλικίας 4 ½ ετών κατά τον ουσιώδη χρόνο) ισχυρίζεται ότι στις 4/1/2009, περί τις 15:00, συνοδευόμενος από τη μητέρα του, επισκέφθηκε τον παιδότοπο για να παίξει. Σύμφωνα με τους κανονισμούς του παιδότοπου, η είσοδος των γονέων των ανήλικων δεν επιτρεπόταν και για σκοπούς εισόδου στον παιδότοπο θα έπρεπε να καταβληθεί προς την Εναγόμενη το ποσό των €7, ποσό το οποίο και καταβλήθηκε με αποτέλεσμα ο Ενάγοντας να εισέλθει στους χώρους του παιδότοπου. Η μητέρα του, μη έχουσα το δικαίωμα να εισέλθει στον παιδότοπο, εγκατέλειψε το σημείο, έχοντας, όμως, προηγουμένως συμπληρώσει σχετικό έντυπο με τα στοιχεία της, αλλά και με τον αριθμό τηλεφώνου της για σκοπούς ενδεχόμενης αναγκαίας επικοινωνίας. Περί τα 10 με 15 λεπτά μετά την είσοδο του Ενάγοντα στον παιδότοπο, η μητέρα του ειδοποιήθηκε τηλεφωνικά από αντιπρόσωπο της Εναγόμενης ότι ο Ενάγοντας επιθυμούσε να επισκεφθεί το αποχωρητήριο με αποτέλεσμα τούτη να εγκαταλείψει το σημείο στο οποίο βρισκόταν και να επισκεφθεί τον παιδότοπο και να συνοδεύσει τον Ενάγοντα στο αποχωρητήριο. Ακολούθως, ο Ενάγοντας, πάντα με τη συνοδεία της μητέρας του, επέστρεψε και εισήλθε εκ νέου στον παιδότοπο, με την τελευταία να εγκαταλείπει, επίσης, εκ νέου, τούτον και να μεταβαίνει σε άλλο σημείο του Mall. Γύρω στις 15:30, η μητέρα του Ενάγοντα δέχτηκε εκ νέου τηλεφώνημα από εκπροσώπους της Εναγόμενης οι οποίοι της ανέφεραν ότι ο Ενάγοντας παραπονείται ότι χτύπησε. Η μητέρα του Ενάγοντα, αμέσως, επισκέφθηκε εκ νέου τον παιδότοπο όπου βρήκε τον Ενάγοντα σκυθρωπό, «με γεμάτα τα μάτια του». Αφού πρώτα τον πήρε παραμάσχαλα, τον ρώτησε τι έπαθε και αυτός απάντησε ότι πονάει το χέρι του. Της ανέφερε ακόμα ότι σε κάποια φάση, καθώς έβγαινε από συγκεκριμένο σημείο του παιχνιδιού όπου υπάρχουν πολλές μπάλες, έπεσε και χτύπησε το χέρι του. Η μητέρα του Ενάγοντα, προβαίνοντας σε αρχική εκτίμηση (στην όψη και μόνο) της σοβαρότητας του τραυματισμού του και κρίνοντας ότι δεν επρόκειτο για κάτι σοβαρό, μετέφερε, με το όχημα της, τον Ενάγοντα στο σπίτι, ο οποίος, ωστόσο, καθ' όλη τη διάρκεια της διαδρομής, συνέχισε να παραπονείται για έντονο πόνο στο δεξί του χέρι. Κατά την άφιξη τους στην οικία τους, στην προσπάθεια της να αφαιρέσει την μπλούζα του Ενάγοντα, η μητέρα του διαπίστωσε ότι το χέρι του (στο σημείο του αγκώνα) είχε φουσκώσει και ότι δυσκόλευε την αφαίρεση της μπλούζας. Στη βάση των δεδομένων αυτών, η μητέρα του Ενάγοντα τον μετέφερε στο Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, όπου, κατόπιν κλινικής και ακτινολογικής εξέτασης (η οποία διενεργήθηκε στις 17:08 της ίδιας ημέρας), διεφάνη ότι είχε υποστεί υπερκονδύλιο κάταγμα δεξιού βραχίονα, για τη θεραπεία του οποίου κρατήθηκε για περαιτέρω νοσηλεία για δύο μέρες, στα πλαίσια της οποίας, υπό γενική αναισθησία, υποβλήθηκε σε κλειστή ανάταξη και τοποθέτηση γύψινου νάρθηκα. Ακολουθήθηκε θεραπευτική αγωγή και στις 29/1/2009 αφαιρέθηκε ο γύψινος νάρθηκας και ακολούθησε η παρακολούθηση του από τα εξωτερικά ιατρεία. Στις 11/2/2009, δόθηκαν οδηγίες στον Ενάγοντα για έναρξη κινησιοθεραπείας για σκοπούς βελτίωσης της κινητικότητας του δεξιού του άνω άκρου. Σε μεταγενέστερο χρόνο, ο Ενάγοντας μαζί με τη μητέρα του, τη συνοδεία της Αστυνομίας, επισκέφθηκε εκ νέου τον παιδότοπο, όπου, στην παρουσία δύο αστυνομικών, ο Ενάγοντας υπέδειξε τον σημείο στον παιδότοπο όπου επεσυνέβη το ατύχημα. Συγκεκριμένα, υπέδειξε το σημείο εξόδου από περιφραγμένο χώρο όπου ήταν συγκεντρωμένες μικρές πλαστικές μπάλες για προστασία των παιδιών κατά την έξοδό τους από τσουλήθρες που καταλήγουν στο σημείο, ως το σημείο στο οποίο έπεσε και τραυματίστηκε. Είναι η θέση του Ενάγοντα ότι το συγκεκριμένο σημείο, ως εκ της φύσης του, αλλά και της φύσης και δυνατοτήτων του ιδίου, ήταν επικίνδυνο και ότι η Εναγόμενη, συνεπεία τούτου, έπρεπε να λάβει ειδικά μέτρα προστασίας του, κάτι που δεν έπραξε. Σύμφωνα πάντα με την εκδοχή του Ενάγοντα, το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ως ήταν τότε), διερεύνησε την υπόθεση και ετοίμασε σχετική έκθεση. Τέλος, στη βάση πάντα της εκδοχής του Ενάγοντα, τούτος, λόγω του τραυματισμού και της βλάβης που υπέστη, αλλά και του φόβου που του προκάλεσε, κλείστηκε στον εαυτό του, απέφευγε την ενασχόληση με παιχνίδια και απαιτούσε συνεχώς την παρουσία της μητέρας του πλησίον του. Η εκδοχή της Εναγόμενης Στην αντίπερα όχθη, η εκδοχή της Εναγόμενης είναι διαζευκτική και δη, αφενός ότι ο όποιος επικαλούμενος από τον Ενάγοντα τραυματισμός δεν προκλήθηκε καθ' ον χρόνο τούτος βρισκόταν στον παιδότοπο και αφετέρου ότι, στην περίπτωση που ήθελε γίνει δεχτή η αντίθετη θέση του Ενάγοντα, τότε, τούτος (ο τραυματισμός του Ενάγοντα) δεν μπορεί να θεωρηθεί ως επακόλουθο της όποιας αμέλειας από πλευράς της. Ως προς τη δεύτερη διαζευκτική θέση της, η Εναγόμενη ισχυρίζεται ότι ο παιδότοπος και ειδικότερα το σημείο στο οποίο ο Ενάγοντας, ως ισχυρίζεται, έπεσε και τραυματίστηκε, δεν μπορεί, καθ' οιονδήποτε τρόπο να θεωρηθεί επικίνδυνο, ούτε ως τέτοιο που να επιβάλλει στην Εναγόμενη τη υποχρέωση λήψης οποιωνδήποτε ειδικών μέτρων ασφαλείας, πέραν των όσων λαμβάνονταν κατά την επίδικη μέρα από τους υπαλλήλους και γενικότερα το προσωπικό της Εναγόμενης. Η Εναγόμενη, χωρίς να αμφισβητεί, στη βάση πάντα της εκδοχής της, το καθήκον της για επίδειξη επιμέλειας έναντι του Ενάγοντα, προβάλλει τη θέση ότι, με την όλη συμπεριφορά της, ως τούτη προκύπτει από τον τρόπο λειτουργίας του παιδότοπου, τη συμπεριφορά του προσωπικού της και την ποιότητα και γενικά τρόπου κατασκευής του παιδότοπου, δεν έχει παραβιάσει το εν λόγω καθήκον της έναντι του Ενάγοντα και ως εκ τούτου επιζητεί την απόρριψη της αγωγής. Ακροαματική διαδικασία Ο Ενάγων, προς υποστήριξη της υπόθεσης του, κάλεσε τέσσερις μάρτυρες και συγκεκριμένα τη μητέρα του ΧΧΧΧ Πάρπα (ΜΕ1), τον ΧΧΧΧ, Νικολάου (ΜΕ2), τον Δρ. ΧΧΧΧ Βασιλείου (ΜΕ3) και τον Δρ. ΧΧΧΧ Τρυφωνίδη (ΜΕ4). Από πλευράς της υπεράσπισης, κατέθεσε ένας μάρτυρας, και δη ο Δρ. ΧΧΧΧ Γεωργίου (ΜΥ1). Κοινώς αποδεκτά γεγονότα Στη βάση των δικογραφημένων θέσεων των δύο πλευρών, των κατά καιρούς δηλώσεων των συνηγόρων τους ενώπιον του Δικαστηρίου και της αναντίλεκτης ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρίας, τα πιο κάτω αναφερόμενα αποτελούν κοινώς αποδεκτά γεγονότα. Στις 4/1/2009 και περί ώρα 15:00, ο Ενάγοντας επισκέφθηκε τον παιδότοπο ιδιοκτησίας της Εναγόμενης. Εκεί, αφού πρώτα η ΜΕ1 κατέβαλε το αναγκαίο χρηματικό ποσό στην Εναγόμενη για σκοπούς εισόδου και χρήσης του παιδότοπου από τον Ενάγοντα, ο τελευταίος εισήλθε μόνος σε αυτό (δεν επιτρεπόταν η είσοδος στους γονείς των παιδιών) χωρίς να φέρει το επίδικο υπερκονδύλιο κάταγμα στο δεξί άνω άκρο του (παρά την αντίθετη δικογραφημένη θέση της Εναγόμενης, η βασική της θέση, ως τούτη προωθήθηκε κατά τη δίκη, είναι ότι η όλη συμπεριφορά του Ενάγοντα μετά τη χρονική στιγμή που κατά τον ίδιο υπέστη τον επίδικο τραυματισμό του, μέχρι και την αναχώρησή του από τον παιδότοπο επιβεβαιώνουν ότι ο Ενάγοντας εγκατέλειψε τις εγκαταστάσεις του παιδότοπου σώος και αβλαβής και ότι ο επίδικος τραυματισμός του επεσυνέβει μετά την αποχώρησή του από το υποστατικό της Εναγόμενης). Οι εσωτερικοί χώροι του παιδότοπου, καθώς επίσης και το κοινό σημείο άφιξης και αναχώρησης από αυτόν, καλυπτόταν από κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης με κάμερες, όλες με διαφορετική λήψη και καλύπτουσες, ως επί το πλείστον, διαφορετικά σημεία του παιδότοπου. Στα πλαίσια της δια ζώσης κατάθεσης των ΜΕ2, ΜΕ3, ΜΕ4 και ΜΥ1, τούτοι είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν, μέρος του περιεχομένου των καταγραφών του κλειστού κυκλώματος παρακολούθησης (Τεκμήριο 4). Οι συνήγοροι των μερών, διά κοινών θέσεων τους, υπέδειξαν τον Ενάγοντα ως το παιδάκι που φοράει πράσινη μπλούζα με κουκούλα και φέρεται να κινείται και να χρησιμοποιεί τον παιδότοπο. Στη βάση δε του προσδιορισμού αυτού, προωθήθηκαν όλοι οι ισχυρισμοί των μαρτύρων που κατέθεσαν σχετικά. Στη βάση δε του υλικού αυτού, είναι, που και οι δύο πλευρές, ζητούν από το Δικαστήριο να αποφανθεί ως προς τα επίδικα ζητήματα για τα οποία το οπτικό αυτό υλικό παρέχει βοήθεια. Μετά την αποχώρηση του Ενάγοντα από τον παιδότοπο, η οποία τοποθετείται, χρονικά, στις 15:30:05 της 4/1/2009, το αργότερο περί τις 17:00 της ίδιας μέρας (οι ακτινογραφίες που λήφθηκαν στο νοσοκομείο ‑ Τεκμήριο 6, αναγράφουν ως ώρα λήψης τους τη 17:08), ο Ενάγοντας επισκέφθηκε το Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, και αφού εξετάστηκε, διεγνώσθη ότι υπέστη υπερκονδύλιο κάταγμα δεξιού άνω άκρου. Στα πλαίσια της αντιμετώπισης του τραύματος, υπό γενική αναισθησία, του έγινε κλειστή ανάταξη και τοποθέτηση γύψινου νάρθηκα και κρατήθηκε για νοσηλεία μέχρι και τις 6/1/2009, όταν και έλαβε εξιτήριο με συγκεκριμένες οδηγίες για παρακολούθηση του, ως εξωτερικός ασθενής. Στις 29/1/2009, ο γύψινος νάρθηκας αφαιρέθηκε και ακολούθως, στις 11/2/2009, δόθηκαν στον Ενάγοντα, μέσω της μητέρας του, οδηγίες για έναρξη κινησιοθεραπείας. Κατά τις 24/6/2009, όταν και ο ΜΕ3 εξέτασε τον Ενάγοντα, τούτος είχε πλήρη κάμψη και έκταση του αγκώνα, ο δε υπτιασμός και πρηνισμός ήταν φυσιολογικός. Φυσιολογικός ήταν και ο άξονας του βραχιόνιου και του αντιβραχιόνιου. Η δε μετεγχειρητική ακτινογραφία, στην οποία υπεβλήθη, έδειξε πώρωση του κατάγματος. Για τα μόλις πιο πάνω αναφερόμενα κοινώς αποδεκτά γεγονότα, προβαίνω σε ανάλογα ευρήματα. Συνοπτική παράθεση μαρτυρίας ΜΕ 1 Η ΜΕ1, στην ουσία, προέβαλε ισχυρισμούς ως η ανωτέρω εκδοχή του Ενάγοντα. Κατά συνέπεια, στον βαθμό που η μαρτυρία της καλύπτεται από την πιο πάνω αναφερόμενη εκδοχή του Ενάγοντα, για σκοπούς εξοικονόμησης χρόνου, δεν επαναλαμβάνεται. Εκείνο που δεν καλύπτεται από τα ανωτέρω και κρίνεται σημαντικό να αναφερθεί είναι ότι, η ΜΕ1 ισχυρίστηκε ότι ο Ενάγοντας, από την πρώτη στιγμή που τον συνάντησε μετά τον τραυματισμό του, παραπονέθηκε για πόνο στο δεξί του χέρι και τα μάτια του ήταν βουρκωμένα, χωρίς, ωστόσο, να σπαράζει στο κλάμα. Ισχυρίστηκε ακόμα ότι η αιτίαση πόνου από πλευράς του Ενάγοντα ήταν συνεχής και εκδηλωνόταν και κατά τη διάρκεια μεταφοράς του από τον παιδότοπο στην οικία τους. Ο λόγος δε που μετά την αποχώρηση από τον παιδότοπο δεν επισκέφθηκαν αμέσως το νοσοκομείο, ήταν γιατί η αρχική εντύπωση που η ίδια αποκόμισε, διά αγγίγματος στο σημείο του αγκώνα του Ενάγοντα, με δεδομένη την κάλυψη του σημείου αυτού από το μανίκι του μπλούζας που φορούσε και την αποτροπή από πλευράς του Ενάγοντα για πιο ενδελεχή έλεγχο, ήταν ότι το τραύμα δεν ήταν τόσο σοβαρό και γι' αυτό αποφάσισε τη μετάβαση τους στην οικία τους. Εκείνο που οδήγησε τη ΜΕ1 στο να αποφασίσει να μεταφέρει τον Ενάγοντα στο νοσοκομείο, ήταν το εμφανές φούσκωμα που αντίκρισε όταν, πλέον στην οικία τους, επιχείρησε να βγάλει τη μπλούζα του Ενάγοντα, πρήξιμο το οποίο προκάλεσε και δυσκολία στην περάτωση της ενέργειας της αυτής. Ήταν στη βάση αυτών των δεδομένων που θεώρησε, πλέον, το τραύμα σοβαρό και άμεσα επισκέφθηκε το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Ερωτηθείσα ειδικά ως προς το κατά πόσο ο Ενάγοντας έκλαιγε κατά την αποχώρηση της από τον παιδότοπο και γενικότερα κατά τη μεταφορά του στην οικία τους, η ΜΕ1 ισχυρίστηκε ότι δεν έκλαιγε, πλην όμως παραπονείτο συνεχώς για έντονο πόνο στο χέρι του. ΜΕ 2 Ο ΜΕ2 (λειτουργός του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ως ονομαζόταν τότε το Υπουργείο), στην ουσία προώθησε ισχυρισμούς σύμφωνους με την έκθεση διερεύνησης ατυχήματος την οποία ο ίδιος ετοίμασε και η οποία κατατέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου ως Τεκμήριο

1. Κατά τον μάρτυρα αυτό, στις 7/1/2009 ενημερώθηκε από προϊστάμενο του περί του επίδικου ισχυριζόμενου ατυχήματος και ακολούθως, την ίδια μέρα, επισκέφθηκε τον παιδότοπο για διερεύνηση, όπου σε συνομιλία που είχε με δύο μέλη του προσωπικού της Εναγόμενης και τη ΜΕ1 έλαβε πληροφορίες για τις συνθήκες υπό τις οποίες, ενδεχομένως, τούτο επεσυνέβη. Σχετικές πληροφορίες έλαβε και από τρία άλλα μέλη του προσωπικού της Εναγόμενης, τα οποία, ειδικώς, κατονομάζει. Κατά τον ΜΕ2, ο παιδότοπος είναι κατασκευασμένος από μεταλλικό σκελετό, ο οποίος σκελετός είναι επενδυμένος με αφρώδες ελαστικό και πλαστικό το οποίο συγκρατείται με πλαστικούς συνδέσμους, καθώς επίσης και δίχτυ για αποτροπή πτώσης των παιδιών από τα διάφορα επίπεδα του. Τα επίπεδα του είναι τρία, όπου το πρώτο επίπεδο, διαχωρίζεται σε δύο υποεπίπεδα (διαφορετικού υψομέτρου), συνολικού εμβαδού περίπου 88m2 και ύψους 1.80m. Το δεύτερο επίπεδο έχει εμβαδό 46m2 και ύψος 1.60m, ενώ το τρίτο, εμβαδόν περίπου 46m2 και ύψος 1.55m. Στο τρίτο επίπεδο, υπάρχει τσουλήθρα κλειστού τύπου «τούνελ», η οποία έχει σχήμα σκωληκοειδές και καταλήγει στο πρώτο επίπεδο σε χώρο ειδικά διαμορφωμένο, περίκλειστο, στον οποίο υπάρχουν συγκεντρωμένες μικρές πλαστικές μπάλες για σκοπούς προστασίας των παιδιών κατά την έξοδο τους από την τσουλήθρα. Στο ίδιο σημείο, καταλήγει και έτερη τσουλήθρα, η οποία ξεκινά από το επίπεδο
2. Στη βάση πάντα του περιεχομένου της έκθεσης του ΜΕ2, ο Ενάγοντας κατά τις 15:25 της 4/1/2009 έπαιζε στο πρώτο επίπεδο του παιδότοπου και οι κινήσεις του έχουν καταγραφεί από το κλειστό κύκλωμα παρακολούθησης, το οποίο και ο ίδιος παρακολούθησε. Τέτοια παρακολούθηση έγινε και κατά την επ' ακροατηρίω διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου, όπου, κατά τον ΜΕ2, ο Ενάγοντας φαίνεται να πέφτει κατά την προσπάθεια του να εξέλθει από το περιφραγμένο χώρο του παιδότοπου εντός του οποίου είναι συγκεντρωμένες οι πλαστικές μπάλες. Σύμφωνα πάντα με το ΜΕ2, το ύψος του εμποδίου που θα έπρεπε ο Ενάγοντας να υπερσκελίσει για να εξέλθει από τον ρηθέντα περιφραγμένο χώρο του παιδότοπου ήταν 30εκ., τόσο από την εσωτερική επιφάνεια του παιδότοπου, όσο και από την εξωτερική. Ως ο ΜΕ2 ισχυρίστηκε, στη βάση των πληροφοριών που έλαβε από τα πρόσωπα με τα οποία συνομίλησε, αλλά και από το οπτικό υλικό του κλειστού κυκλώματος παρακολούθησης, ο Ενάγοντας, στη προσπάθεια του να υπερσκελίσει το εμπόδιο ύψους 30εκ., έχασε την ισορροπία του και έπεσε κάτω, ενώ ακολούθως σηκώθηκε και μετέβηκε στη συνοδό (υπάλληλο του παιδότοπου -στο εξής «η συνοδός»), η οποία βρισκόταν στο επίπεδο 1, σε κάποια απόσταση από το σημείο πτώσης του Ενάγοντα και μετέπειτα εγκατέλειψε τον χώρο, φερόμενος να χρησιμοποιεί και τα χέρια του για να κατεβεί στο ισόγειο του παιδότοπου. Λίγα λεπτά αργότερα, ο Ενάγοντας φαίνεται να φεύγει από τον παιδότοπο συνοδευόμενος από τη μητέρα του. Στα πλαίσια της ετοιμασίας του πορίσματος του, ο ΜΕ2 αναζήτησε πληροφόρηση και από τον ΜΕ3 (ο θεράπων γιατρός του Ενάγοντα στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας), ο οποίος και τον ενημέρωσε ότι «μερικά άτομα κατά τον τραυματισμό τους πονούν υπερβολικά, ενώ άλλα δεν πονούν ή αντέχουν τον πόνο». Αποτέλεσε θέση του ΜΕ2 ότι, στον παιδότοπο δεν υπήρχε σύστημα διαχείρισης των κινδύνων στο οποίο να περιγράφονται, μεταξύ άλλων, οι διευθετήσεις που πρέπει να γίνονται για τον αποτελεσματικό προγραμματισμό, την οργάνωση, τον έλεγχο, καθώς και την παρακολούθηση των παιδιών. Δεν έγινε εντοπισμός των προληπτικών και προστατευτικών μέτρων που έπρεπε να λαμβάνονται στο παιδότοπο. Επίσης, δεν υπήρχαν γραπτές εκτιμήσεις κινδύνων για την ασφάλεια και υγεία των εργοδοτουμένων, αλλά και τρίτων προσώπων, με αποτέλεσμα τούτα (τα εν λόγω πρόσωπα) να εκτίθενται σε κίνδυνο τραυματισμού ή βλάβης της υγείας τους λόγω μη έγκαιρου εντοπισμού και εκτίμησης των κινδύνων, αλλά και μη λήψης των αναγκαίων προστατευτικών και προληπτικών μέτρων. Ισχυρίστηκε, ακόμα, ότι, στον παιδότοπο υπήρχε τοποθετημένη πινακίδα η οποία ενημέρωνε το κοινό ότι εκεί μπορούσαν να φιλοξενηθούν παιδιά ηλικίας από 3 μέχρι 10 ετών. Κατά τη επίδικη μέρα, είχαν φιλοξενηθεί στον παιδότοπο συνολικά 39 παιδιά, ενώ κατά τη στιγμή της πτώση του Ενάγοντα, στο επίπεδο 1 του παιδότοπου υπήρχαν 2 με 3 παιδιά. Πάντα κατά τον ΜΕ2, στις 22/4/2009 όταν και ετοίμασε την έκθεση του (Τεκμήριο 2), αναγνώρισε ότι ο παιδότοπος είχε πιστοποιηθεί από τον Ελληνικό Οργανισμό Τυποποίησης και δη ότι πληροί τις προδιαγραφές του (σύμφωνα με τον τύπο ΕΝ1176‑11 ), καθώς επίσης και ότι το προσωπικό του ‑ συνοδοί - τυγχάνουν, κατά την πρόσληψη τους, κατάλληλης εκπαίδευσης σχετικά με καθήκοντα της θέσης τους. Ο ΜΕ2 ερωτώμενος ειδικά ως προς το κατά πόσο, στη βάση του τρόπου κατασκευής του παιδότοπου, υπήρχε συγκεκριμένο σημείο σε αυτόν που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως επικίνδυνο, υπέδειξε το σημείο εξόδου από τον περιφραγμένο χώρο, ως τέτοιο. Κατά τον ΜΕ2, ανάλογα με τις δυνατότητες του παιδιού, η υπερσκέλιση εμποδίου ύψους 30 εκ., ενέχει κινδύνους, μιας και ένα παιδί ηλικίας 4 ½ ετών, ως ο Ενάγοντας, δυνατό να χάσει την ισορροπία του και να πέσει. Κατά τον μάρτυρα, με δεδομένη την ύπαρξη, σε κάθε επίπεδο του παιδότοπου, συνοδού, και με δεδομένο το γεγονός ότι κατά τον χρόνο της πτώσης του Ενάγοντα, εντός του επιπέδου 1 του παιδότοπου υπήρχαν, μαζί με τον Ενάγοντα, 2‑3 παιδιά, η συνοδός, ως θέμα καλής πρακτικής, θα έπρεπε να εστιάσει την προσοχή της στο συγκεκριμένο σημείο, ως επικίνδυνο σημείο, και εκεί που θα κρινόταν αναγκαίο να βοηθήσει το όποιο παιδάκι επιχειρούσε να εξέλθει από τον περιφραγμένο χώρο, έτσι που να αποφευχθεί το ενδεχόμενο πτώσης του και γενικότερα το ενδεχόμενο πρόκλησης ατυχήματος. ΜΕ3 Ο ΜΕ3 είναι ο γιατρός ο οποίος εξέτασε τον Ενάγοντα κατά την 4/1/2009 και ακολούθως, υπό γενική αναισθησία, με ανοικτή ανάταξη, αντιμετώπισε το τραύμα του. Είναι ο συντάκτης του ιατρικού πιστοποιητικού - Τεκμήριο 1(β), το περιεχόμενο του οποίου και υιοθέτησε. Κατά τον ΜΕ3, ο Ενάγοντας υπέστη υπερκονδύλιο κάταγμα, τραυματισμός ο οποίος συνήθως προκαλείται μετά από ατυχήματα παιδιών. Ως προς τον τρόπο αντίδρασης των ασθενών, περιλαμβανομένων και των παιδιών, στον πόνο, ο ΜΕ3 ισχυρίστηκε ότι τούτος διαφέρει από ασθενή σε ασθενή. Ως χαρακτηριστικά ανέφερε, αυτό είναι «κάτι που το συναντούμε συνέχεια, δηλαδή ο κάθε άνθρωπος είτε είναι ενήλικας είτε ανήλικος το επίπεδο πόνου μπορεί να το αντιληφθεί πολύ διαφορετικά. Υπάρχει μια διαφορετικότητα, όπως επίσης και οι αντιδράσεις του κατά τη διάρκεια του πόνου, κάποιος κλαίει, κάποιος να γκρινιάζει αλλά δεν θα σε αφήσει να τον εξετάσεις και κάποιοι είναι ήρεμοι και συνεργάζονται μαζί σου, δεν υπάρχει μια κλασσική εικόνα η οποία φωτογραφίζει όλους τους ανθρώπους. Πολλές φορές παρουσιάζονται διαφορετικοί». Ως ισχυρίστηκε, την άποψη του αυτή την βασίζει στην εικόνα που αποκομίζει καθημερινά κατά τις εξετάσεις ασθενών, ιδιαίτερα κατά την υποδοχή τους και δη την πρώτη τους επίσκεψη στον γιατρό. Αναγνώρισε ειδική διαφορετικότητα στον τρόπο αντίδρασης στον πόνο στα παιδιά, στη βάση, περισσότερο, ενστίκτου, αντί λογικής, αλλά, την ίδια στιγμή, ισχυρίστηκε ότι, ακόμα και τα παιδιά, ορώμενα ως σύνολο, δεν αντιδρούν με τον ίδιο τρόπο, αναφέροντας χαρακτηριστικά «Υπάρχουν παιδιά τα οποία είναι συνεργάσιμα, ήρεμα και δεν προκαλούν τον γνωστό πανικό με τα κλάματα και τις φωνές και στην ανησυχία του περιβάλλον τους. Για να είμαι πιο σωστός πιο συχνά στα παιδιά παρουσιάζεται έντονη αντίδραση σε πόνο παρά σε ενήλικες». Κατόπιν υπόδειξης στον μάρτυρα του μέρους εκείνου του Τεκμηρίου 4 που δείχνει τον Ενάγοντα να κατεβαίνει επίπεδο στον παιδότοπο (από την κάμερα 4, στους χρόνους μεταξύ τις 15:26:39 - 15:26:55), ο μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι ο Ενάγοντας προτάσσει ναι μεν το δεξί του χέρι χρησιμοποιώντας το στα τελευταία σκαλοπάτια, «αλλά κατά την πορεία του στα σκαλοπάτια ήταν σε θέση λίγο αφύσικη. Το πρώτο σκαλοπάτι το κατεβαίνει. Έτσι όπως το έχω δει δεν το χρησιμοποίησε. Στα επόμενα όμως θα μπορούσε να το χρησιμοποιήσει, να τον βοηθήσει να κατεβεί. Έκανε κάποια κάμψη, κίνηση στον δεξί αγκώνα, φαινόταν κίνηση. Η κίνηση ήταν κάμψη. Το μόνο που έχω προσέξει, αν είναι το δεξί για το οποίο γίνεται λόγος. Αν είναι για το αριστερό δεν υπάρχει λόγος. Το χρησιμοποίησε σε όλα τα σκαλοπάτια. Το δεξί το είχε σε άβολη, σε μη φυσική θέση όταν βάδιζε προς τα σκαλοπάτια. Το πρώτο σκαλοπάτι που μπορούσα να δω καλά. Επίσης δεν το χρησιμοποίησε. Το άγγιξε. Στα επόμενα φαίνεται, δεν ξέρω φυσικά αν χρειάζεται να κάνεις αυτό (ο γιατρός με το δεξί του χέρι προβαίνει σε χαρακτηριστική κίνηση κάμψης του αγκώνα)». Κατά την αντεξέταση του, ο ΜΕ3 αν και χαρακτήρισε το κάταγμα του Ενάγοντα ως δεύτερου βαθμού κάταγμα, εντούτοις, ανέφερε ότι θα μπορούσε να τοποθετηθεί επί του ζητούμενου με ακρίβεια μόνο αν είχε στην κατοχή του τη σχετική με το τραύμα ακτινογραφία. Επίσης, αναφερόμενος στις επιπτώσεις ενός τέτοιου τραύματος, ισχυρίστηκε ότι ένα τέτοιο κάταγμα στην περιοχή του αγκώνα επηρεάζει τις δραστηριότητες του αντιβραχιόνιου και ειδικότερα την κάμψη, έκταση και στροφή. Ως προς τον βαθμό επηρεασμού, ισχυρίστηκε ότι αυτός καθορίζεται από το χρόνο, αναφέροντας ειδικά ότι «Ως περνά ο χρόνος τόσο περισσότερο θα περιορίζεται η κίνηση λόγω της εγκατάστασης του αιματώματος που θα προκύψει, αναπόφευκτα του οιδήματος ή του αιματώματος που θα αναπτυχθεί». Τέλος, πάντα κατά την αντεξέταση του, σε ειδική ερώτηση που του τέθηκε αναφορικά με το κατά πόσο η συμπεριφορά του Ενάγοντα κατά την κατάβασή του προς το ισόγειο του παιδότοπου συμβαδίζει με την περίπτωση ενός παιδιού που μόλις είχε υποστεί το επίδικο κάταγμα, ανέφερε «Όχι, θεωρώ ότι είναι πολύ απομακρυσμένο να έχουμε ένα κάταγμα δεύτερου βαθμού και να συμπεριφέρεται όπως έχει συμπεριφερθεί, η μόνη περίπτωση είναι αν ήταν πρώτου βαθμού, δηλαδή αν πρόκειται για απαρεκτόπιστο κάταγμα το οποίο επιτρέπει κάποιες κινήσεις, αλλά δεύτερου βαθμού αποκλείεται να μας έκανε τούτην τη συμπεριφορά». ΜΕ4 Ο ΜΕ4 (πρόκειται για ορθοπεδικό χειρούργο τραυματιολόγο με ειδικό ενδιαφέρον στη παιδορθοπεδική), κλήθηκε από πλευράς του Ενάγοντα, ώστε να διαφωτίσει με τη μαρτυρία του αναφορικά με τον τύπο του επίδικου τραύματος, αλλά και για να εκφράσει τη γνώμη του σε σχέση με το κατά πόσο ο ισχυρισμός του Ενάγοντα ότι υπέστη το επίδικο κάταγμα στις 15:25:29 της 04.01.2009, συμβαδίζει με τη μετέπειτα εικόνα και συμπεριφορά του, ως τούτη αποτυπώνεται στο Τεκμήριο
3. Κατά τον ΜΕ4, αν και το επίδικο τραύμα του Ενάγοντα αφορά σε υπερκονδύλιο κάταγμα στον δεξιό αγκώνα με συντριβή στον έξω φλοιό, εντούτοις, «Υπάρχει συνέχεια στα κατεαγότα άκρα του κατάγματος, υπάρχει επαφή, και αυτό υποδεικνύει ότι το κάταγμα είναι σταθερό σε αυτήν τη θέση, δεν πιέζει. Άρα και ότι δεν υπάρχει εντέλει αποκόλληση, καταρράχθηκε αλλά είναι σταθερό, εξού και τέτοια κατάγματα δεν χρειάζονται οστεοσύνθεση με μέταλλο, παρά μόνο διόρθωση της παραμόρφωσης και ακινητοποίηση σε γύψο». Παρεμβάλλω στο σημείο αυτό για να σημειώσω ότι η θέση αυτή του ΜΕ4 προωθήθηκε αφού προηγουμένως, μέσω της οθόνης ηλεκτρονικού υπολογιστή, εξέτασε το περιεχόμενο ακτινογραφιών που λήφθησαν κατά τη μέρα που ο Ενάγοντας εξετάστηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας (Τεκμήριο 5). Επανερχόμενος στους ισχυρισμούς του ΜΕ4, κατόπιν επιθεώρησης του περιεχομένου του Τεκμήριο 4, σχολιάζοντας τη συμπεριφορά του Ενάγοντα κατά την κατάβασή του προς το ισόγειο του παιδότοπου, αλλά και κατά την αποχώρησή του από τις εγκαταστάσεις του παιδότοπου, ισχυρίστηκε ότι «Το μόνο που μπορώ να σχολιάσω με ασφάλεια σε αυτό που βλέπω στην ταινία είναι ότι το παιδί με το πράσινο footer, καθώς κατεβαίνει από τον παιδότοπο δείχνει προτίμηση στο αριστερό άνω άκρο που το χρησιμοποιεί για να στηριχθεί και να κατεβεί. Από εκεί και πέρα δεν φαίνεται καθαρά η εικόνα, είναι το μόνο ασφαλές σχόλιο που μπορεί να γίνει, τίποτε άλλο[1]». Ανέφερε ακόμα ότι «Σε αυτήν την ταινία βασικά είδαμε την κυρία που είναι η μητέρα του ανηλίκου να έρχεται να στηρίξει το χέρι του παιδιού, χωρίς να το τραβά, σε κάποια φάση πήγε να το τραβήξει αλλά δεν το έκανε και έπιασε το μωρό κάτω από τις μασχάλες «Όπα», και το τοποθέτησε στον ώμο της. Βλέποντας το παιδί, όταν τοποθετήθηκε το παιδί στον ώμο της μάνας, το αριστερό άκρο είχε ηθελημένες κινήσεις και τοποθέτησε το παιδί, το άνω άκρο του, στην ωμοπλάτη της μάνας, ενώ το δεξί άνω άκρο ήταν εντελώς χωρίς έλεγχο και κρεμόταν, δεν το κινητοποιούσε θεληματικά το παιδί. Με αυτά που βλέπουμε, το μόνο που μπορεί να πει κάποιος με ασφάλεια είναι ότι το παιδί δεν ήθελε να λειτουργήσει πλήρως το δεξί άνω άκρο του, και ολοκληρώνω δεν γίνεται διάγνωση κατάγματος, ούτε και κατηγοριοποίηση κατάγματος, με βάση τη συμπεριφορά ενός ασθενή είτε παιδιού είτε ανηλίκου, το μόνο που μπορεί να κάνει κάποιος είναι να υποψιάζεται κάταγμα, το οποίο πρέπει να διαγνωστεί με ακτινογραφία». Αναφερόμενος ειδικά στη δυνατότητα ενός ασθενούς να κινεί το άνω άκρο του κατόπιν πρόκλησης κατάγματος, ως το επίδικο, ανέφερε ότι το ερώτημα δεν πρέπει να απαντηθεί στη βάση της δυνατότητας του άνω άκρου γενικότερα, αλλά σε συνάρτηση με τον μηχανισμό του αγκώνα, υποδεικνύοντας ότι «Αν είναι σταθερός, τα κατεαγότα άκρα του κατάγματος, όπως στην παρούσα περίπτωση, εξαρτάται μόνο από το αν έχει έντονο πόνο εκείνην τη στιγμή, για την οποία μιλάμε ή όχι. Ο πόνος περιορίζει την κίνηση, άρα είναι δυνατό, αλλά είναι ανάλογο με τον πόνο». Κατά την αντεξέταση του, ο ΜΕ4, επέμεινε στις θέσεις που πρόβαλε κατά την κυρίως εξέταση του, μη αποδεχόμενος τις διάφορες υποδείξεις που τέθηκαν από τη συνήγορο της Εναγόμενης δια σχετικών ερωτήσεων και υποβολών. Ισχυρίστηκε επίσης ότι, η όψη και γενικά η θέση που θα έχει το άνω άκρο ενός ασθενούς που επισκέπτεται τον ιατρό μετά τον τραυματισμό του, εξαρτάται από το χρονικό διάστημα που έχει παρέλθει από τον τραυματισμό, το εύρος και/ή βαθμό του τραυματισμού, καθώς επίσης και το εύρος της μετατόπισης που επήλθε συνεπεία του κατάγματος. Αναφερόμενος στην επίδραση του πόνου σε έναν ασθενή που υπέστη κάταγμα ως το επίδικο, ανέφερε ότι «...το πώς συμπεριφέρεται ένας άνθρωπος, ένα παιδί μετά από μια κάκωση εξαρτάται πρώτα από το εύρος της ζημιάς που έχει γίνει, από τον χρόνο που έχει παρέλθει, πόσο πρήξιμο έχει στην περιοχή και πώς αντιλαμβάνεται τον πόνο ο καθένας και πώς συμπεριφέρεται στην παρουσία του πόνου. Άρα δεν μπορούμε να βάζουμε μαύρο, άσπρο, ο κάθε ασθενής, είτε παιδί είτε ενήλικας, είτε έφηβος είτε έφηβη συμπεριφέρεται διαφορετικά. Υπάρχουν διάφορα στοιχεία στη συμπεριφορά ενός ατόμου που μπορούν να δείξουν ότι κάτι ενοχλεί, κάτι πονάει, απλά δεν μπορείς να είσαι βέβαιος για το τι συνέβη αν δεν κάνει αξιολόγηση πλήρη ιατρική. Άρα δεν μπορώ να κάνω απόλυτο σχόλιο για το πώς θα έπρεπε οποιοδήποτε παιδάκι μετά από οποιανδήποτε κάκωση να κρατά ή να μην κρατά το χέρι του, εξαρτάται από την περίπτωση». Βρισκόμενος αντιμέτωπος με τη θέση ότι ένα τέτοιο κάταγμα, ως το επίδικο, γίνεται αντιληπτό αμέσως, ο ΜΕ4 ισχυρίστηκε ότι τέτοιου είδους κατάγματα δεν μπορείς να πεις ότι οπωσδήποτε γίνονται αμέσως αντιληπτά, γιατί ένα σταθερό κάταγμα που επιτρέπει την κίνηση εξαρτάται πάντα από το εύρος του πόνου που προκαλεί στο παιδί τη δεδομένη στιγμή πριν φουσκώσει ή μετά που θα φουσκώσει ή πώς το παιδί αντιδρά και αντιλαμβάνεται τον πόνο γενικότερα. Συνέχισε ωστόσο αναφέροντας ότι, σίγουρα το παιδί αντιλαμβάνεται ότι υπέστη τραυματισμό, αυτό όμως που ενδεχομένως να μην είναι αντιληπτό εξ' αρχής είναι το είδος του τραυματισμού και δη αν πρόκειται για κάταγμα και τούτο μέχρι να διενεργηθεί ακτινογραφία. Ερωτώμενος ειδικά για την εξωτερίκευση του πόνου από πλευράς ενός παιδιού που υπέστη κάταγμα, ο ΜΕ4 υπέδειξε ότι οι γιατροί γενικότερα αποκομίζουν εικόνα μιας τέτοιας εξωτερίκευσης μετά πάροδο σεβαστού χρόνου από τη στιγμή που προκαλείται το κάταγμα, και δη κατά τον χρόνο της πρώτης επίσκεψης του ασθενούς στο γιατρό, με αποτέλεσμα η όποια σχετική γνώμη του να μη είναι διαφωτιστική της αμέσως μετά τον τραυματισμό συμπεριφοράς ενός παιδιού. Ωστόσο, ως ισχυρίστηκε, ακόμα και μετά την πάροδο του χρόνου αυτού, δεν αποτελεί κανόνα ότι ένα παιδί θα πρέπει λόγω ενός τέτοιου κατάγματος να σπαράζει στο κλάμα. Αναμενόμενο είναι, πάντα κατά τον ΜΕ4, ότι άμα την πρόκληση του τραυματισμού το παιδί θα διαμαρτυρηθεί, όπως να παραπονεθεί στη μητέρα του για πόνο. Αυτό όμως, δεν σημαίνει ότι απαραίτητα θα πρέπει να προκαλέσει κλάμα. Βρισκόμενος αντιμέτωπος με τη συμπεριφορά του Ενάγοντα, ως τούτη καταγράφηκε στο Τεκμήριο 4, ο ΜΕ4 επέμεινε στη θέση του ότι τούτος (ο Ενάγοντας) έδειχνε προτίμηση στη χρήση του αριστερού χεριού όταν κατέβαινε τα σκαλιά, καθώς επίσης και όταν η ΜΕ1 τον τοποθέτησε στον ώμο της, ισχυριζόμενος ότι, η όποια κίνηση παρατηρείται στο δεξί χέρι κατά τον χρόνο ανύψωσης του από την ΜΕ1, σκοπό έχει απλά να θέσει το χέρι γενικότερα πάνω από τον ώμο της μητέρας του και όχι να προβεί σε έκταση ή κάμψη του αγκώνα, που εδώ είναι το ζητούμενο. Ως προς δε την κατ' ισχυρισμό, από πλευράς της συνηγόρου της Εναγομένης, ενέργεια της ΜΕ1 (ως τούτη, επίσης, κατεγράφη στο Τεκμήριο 4) να επιχειρήσει να τραβήξει τον Ενάγοντα από το δεξί του χέρι, ο ΜΕ4 ισχυρίστηκε ότι μια τέτοια ενέργεια από πλευράς της ΜΕ1 δεν έγινε, και ότι αυτό που ο ίδιος αντιλήφθηκε από την παρακολούθηση της σχετικής καταγραφής είναι ότι η ΜΕ1 απλά στηρίζει, με την ενέργεια της, το χέρι του Ενάγοντα. Προχώρησε ακόμα και ανέφερε ότι μια τέτοια στήριξη, όχι απλά δεν ήταν αναμενόμενο να προκαλέσει πόνο στον Ενάγοντα αλλά πιο πιθανόν τον ανακούφισε. Βρισκόμενος αντιμέτωπος με τη θέση της συνηγόρου της Εναγόμενης ότι, στη βάση των δικών του ισχυρισμών (του ΜΕ4), ο Ενάγοντας φέρεται να μην αντιδρά στον αναπόφευκτο πόνο που προκαλεί ένα κάταγμα ως το επίδικο, ο ΜΕ4 ισχυρίστηκε ότι υπάρχει εμφανής αντίδραση του Ενάγοντα στον πόνο, η οποία εκδηλώνεται δια της προτίμησης χρήσης του αριστερού του χεριού αντί του δεξιού σε όλες του τις κινήσεις που έπονται χρονικά της πτώσης του από το σημείο εξόδου από τον περιφραγμένο χώρο του παιδότοπου, ως τούτες απεικονίζονται στην καταγραφή του Τεκμηρίου
4. ΜΥ1 Ο ΜΥ1, κλήθηκε από πλευράς της Εναγόμενης, ως ειδικός ορθοπεδικός χειρούργος τραυματιολόγος, ώστε και αυτός να τοποθετηθεί αναφορικά με τη φύση του επίδικου τραύματος, καθώς επίσης και να εκφράσει την επιστημονική του γνώμη ως προς το κατά πόσο η αιτίαση του Ενάγοντα περί πρόκλησης του επίδικου κατάγματος κατά την έξοδο του από τον περιφραγμένο χώρο του παιδότοπου περί τις 15:25:29 της 04.01.2009, συμβαδίζει με τη μετέπειτα συμπεριφορά του ως τούτη κατεγράφη στο Τεκμήριο
5. Ο ΜΥ1, ισχυρίστηκε ότι ένα κάταγμα ως το επίδικο, είναι πολύ επώδυνο και ότι στη βάση της σαρανταοκτάχρονης πείρας του και της ενασχόλησης του με ασθενείς που υπέστησαν παρόμοιας φύσεως κατάγματα θεωρεί ότι η λογική και αναμενόμενη αντίδραση ενός παιδιού, στην ηλικία του Ενάγοντα, που υπέστη κάταγμα, ως το επίδικο, θα εκφραστεί με κλάμα. Αποδέχθηκε ότι ο κάθε ασθενής αντιδρά διαφορετικά και ότι μια τέτοια διαφορετικότητα αναμενόμενο είναι να παρατηρείται και σε ασθενείς παιδιά. Ωστόσο ισχυρίστηκε ότι η διαφορετικότητα θα αφορά στο εύρος του κλάματος και όχι στην ενδεχόμενη ανυπαρξία τούτου. Κατά τον ΜΥ1, η όλη συμπεριφορά του Ενάγοντα κατά τον χρόνο κατάβασης του στο ισόγειο του παιδότοπου και τούτο στη βάση της σχετικής με τη κατάβασή του χρήσης, κατά τον μάρτυρα, του δεξιού του χεριού, δεν συμβαδίζει με τη θέση του Ενάγοντα που θέλει τούτον, λίγα δευτερόλεπτα προηγουμένως, να έχει υποστεί το επίδικο κάταγμα. Για σκοπούς υποστήριξης του ισχυρισμού του περί του ότι η λογική και αναμενόμενη αντίδραση ενός παιδιού που υπέστη κάταγμα ως το επίδικο θα ήταν να κλάψει, ο ΜΥ1, ως Τεκμήριο 7, κατέθεσε μελέτη της Ιατρικής Βιβλιοθήκης των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής και υπέδειξε τις τρεις τελευταίες γραμμές της πρώτης σελίδας τούτης που θέλουν ως επακόλουθο ενός υπερκονδυλίου κατάγματος να είναι το επώδυνο φούσκωμα του αγκώνα (painful swollen elbow). Κατά την αντεξέταση του, βρέθηκε αντιμέτωπος, αρκετές φορές, με τις υποβολές και ερωτήσεις της συνηγόρου του Ενάγοντα που θέλουν τον τρόπο αντίδρασης κάθε ασθενούς, είτε τούτος είναι ενήλικας είτε ανήλικος, να εξαρτάται από τον τρόπο αντίληψης του πόνου και ότι, κατά συνέπεια, διαφέρει, θέση την οποία και απεδέχθη, ισχυριζόμενος, ωστόσο, ότι, η μόνη διαφορά που αναμένεται να παρατηρηθεί στις σχετικές συμπεριφορές παιδιών που υπέστησαν κάταγμα ως το επίδικο, θα αφορά στο εύρος και ένταση του κλάματος και/ή των φωνασκιών τους και όχι στην ενδεχόμενη απουσία τους. Σε άλλο σημείο της μαρτυρίας του, αναφερόμενος, ωστόσο, στην απλούστερη και ηπιότερη μορφή υπερκονδυλίου κατάγματος, η οποία επιτρέπει στον ασθενή να κινήσει τον αγκώνα του, ανέφερε ότι θα ήταν δυνατό, ο όποιος πόνος αναπόφευκτα προκαλείται από ένα τέτοιο κάταγμα να μην οδηγήσει κατ' ανάγκη σε κλάμα, αλλά θα παρατηρείτο παράπονο της μορφής εκφράσεων όπως «Πονώ, πονώ, μην με αγγίζεις». Και αυτός ο μάρτυρας εξέφρασε τη θέση ότι, παρά την παρεκτόπιση του οστού του ενάγοντα συνεπεία του κατάγματος, τούτο (το κάταγμα) θεωρείται σταθερό καθότι η πιθανότητα να γλιστρήσει το οστό και να μετατοπιστεί ακόμη περισσότερο είναι πολύ απομακρυσμένη. Στα πλαίσια των ισχυρισμών που προέβαλε ο ΜΥ1 για να δικαιολογήσει τη θέση του ως προς το επώδυνο ενός κατάγματος ως το επίδικο, καθώς επίσης και την αδυναμία του τραυματία να κινήσει το χέρι του, ανέφερε ότι είναι όλα ζήτημα έντασης του πόνου και ότι κατά την προσπάθεια κίνησης ο πόνος γίνεται εντονότερος, με αποτέλεσμα να παρατηρείται από πλευράς των τραυματιών αποφυγή και/ή δισταγμός στην κίνηση. Πάντα κατά την αντεξέταση του, ο ΜΥ1 επανέλαβε εκ νέου τη θέση του ότι η συμπεριφορά που επέδειξε ο Ενάγοντας κατά την κατάβαση του από τον παιδότοπο δεν συμβαδίζει με τη θέση του που τον θέλει, λίγα δευτερόλεπτα προηγουμένως, να υπέστη το επίδικο κάταγμα, τονίζοντας ότι αυτό που ο ίδιος αποκόμισε ως εικόνα των πεπραγμένων του Ενάγοντα ήταν η χρήση αμφότερων των χεριών (κατά την κατάβαση), σε ευθειασμό των αγκώνων, ενέργειες που, κατά τον ίδιο, δεν συμβαδίζουν με τη βασική θέση του Ενάγοντα ως προς το πότε και πώς προκλήθηκε το επίδικο κάταγμα. Όταν δε ερωτήθηκε ειδικά για το κατά πόσο το επίδικο τραύμα που ανιχνεύτηκε δια των ακτινογραφιών το απόγευμα της 4/1/2009 δυνατό να οφείλεται στην καταγραμμένη από το κύκλωμα παρακολούθησης πτώση του Ενάγοντα περί τις 15:25:29 εκείνης της μέρας, ο ΜΥ1 απέκλεισε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, όχι στη βάση της εικόνας της πτώσης, αλλά στη βάση της θεώρησης ότι η ΜΕ1 θα έβλεπε πολύ πιο γρήγορα ότι το χέρι του Ενάγοντα στράβωσε και ότι φούσκωσε και κατά ακολουθία η επίσκεψη στον γιατρό θα γινόταν νωρίτερα. Ως προς δε τον χρόνο που μεσολαβεί από την στιγμή που επέρχεται το κάταγμα μέχρι και την εκδήλωση του φουσκώματος στην περιοχή, ο ΜΥ1 ισχυρίστηκε ότι, το σημείο αρχίζει να φουσκώνει σχετικά άμεσα, πλην όμως αυτό είναι σε μικρό βαθμό και με την πάροδο που χρόνου, σταδιακά, φουσκώνει περισσότερο και είναι πλέον πιο εμφανές. Ειδικότερα, αναφερόμενος για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, ισχυρίστηκε ότι, 5 λεπτά μετά την πρόκληση του κατάγματος το φούσκωμα θα είναι «αρκετά λιγότερο από ό,τι έπειτα». Νομική πτυχή Σύμφωνα με το σύγγραμμα Winfield & Jolowicz on Tort Sweet & Maxwell, 16η έκδοση, σελίδα 395, παράγραφος 9-5, ο επισκέπτης είναι γενικά το πρόσωπο στο οποίο ο κάτοχος δίνει την άμεση ή εξυπακουόμενη άδεια να εισέλθει στα υποστατικά του. Κατά τις αρχές του Κοινοδικαίου, που εφαρμόζονται και στην Κύπρο, η κατηγορία των νόμιμα ευρισκόμενων σε ιδιοκτησία επισκεπτών (visitors), διαχωρίζεται στους αδειούχους (licensees) και στους προσκεκλημένους (invitees) (βλέπε Winfield & Jolowiczon Torts (πιο πάνω) επίσης στη σελίδα 395). Στην υπόθεση Φραγκεσκίδης Λτδ & Σια κ.ά. v. Μάμα